Томас Хардидің "Алыс және тыныш халық" романы

Кіріспе

Томас Хардидің "Қайратсыз қалыңдықтан алыста" (1874) романы – Томас Хардидің төртінші жарияланған романы және оның алғашқы маңызды әдеби жетістігі. Ол 1874 жылдың 23 қарашасында жарық көрді. Алғаш рет бұл роман Cornhill Magazine журналында ай сайынғы бөлімдерге бөлініп, автор аты жасырын күйде жарияланды, соның арқасында ол көптеген оқырмандарды қамтыды. Романның оқиғасы Томас Хардидің Уэссекс аймағында, Оңтүстік-Батыс Англияның ауылдық жерлерінде өрбітеді, бұл оның бұрынғы "Under the Greenwood Tree" ромасында да болған. Ол Виктория дәуіріндегі Англиядағы шаруалар қауымының сырттай идиллиялық, бірақ көбінесе қатал шындығының аясында махаббат, ар-ұяқ және сатқындық тақырыптарын қамтиды. Роман Батшеба Эверденнің өмірі мен қарым-қатынастарын, жалғыз көршісі Уильям Болдуудпен, адал қойшы Габриэль Оукпен және бейпіл сарбаз Троймен байланыстырады. Жарияланғаннан кейін романға қатысты сын-пікірлер көп болды, олардың көп бөлігі жағымды болды. Харди 1895 жылғы басылымда мәтінді жан-жақты өңдеп, 1901 жылғы басылымда тағы да өзгерістер енгізді. Романның ұзаққа созылатын әдеби мұрасы бар. 2003 жылы бұл роман BBC-нің "The Big Read" сауалнамасында 48-ші орынды иеленді, ал 2007 жылы "The Guardian" журналының барлық уақыттағы ең ұлы махаббат оқиғалары тізімінде 10-шы орынға қойылды. Роман бірнеше рет сахналық қойылымдарға және киноға бейімделді, оның ішінде Джон Шлезингердің режиссерлік еткен 1967 жылғы "Оскар" сыйлығына ұсынылған фильмі де бар.

Кездесу, ажырасу және қайта қосылу

Габриэль Оук – жас қойшы. Ол ұқыпты өмір салғанның нәтижесінде жинаған ақшасымен және несие алып, шаруашылық жалдап, малмен жабдықтады. Ол өзінен сегіз жас кіші, әпкесімен бірге тұруға келген Бэтшеба Эвердинге ғашық болады. Уақыт өте келе, Бэтшеба мен Габриэль бір-бірін жақсы көріп, тіпті Бэтшеба бір күні оның өмірін сақтап қалады. Бірақ ол оған үйлену туралы қарапайым ұсыныс жасағанда, ол бас тартады; өйткені ол өзінің тәуелсіздігін жоғары бағалайды, ал оны жеткіліксіз бағалайды. Бірнеше күннен кейін ол бірнеше шақырым қашықтықтағы Уэзербери ауылына көшіп кетеді. Екінші рет кездескенде, олардың жағдайы түбегейлі өзгерген. Тәжірибесіз жаңа қойшы иті Габриэльдің қойын тік жардан құлатып, оны қиратты. Барлық құнды мүліктерін сатқаннан кейін, ол барлық қарыздарын төлейді, бірақ мүлде ақшасыз қалады. Ол Кастербридж қаласындағы жұмыс іздеу жәрмеңкесіне жұмыс табуға тырысады. Бірақ ешқандай жұмыс таба алмаған соң, Уэзербериден шамамен он шақырым жердегі Шотсфорд қаласындағы басқа жәрмеңкеге бет түзеді. Жолда ол бір шаруашылықта өрт шыққанын көріп, көмектеседі. Жүздерін жапқан иесі оған алғыс айту үшін келгенде, ол оған қойшы керек пе деп сұрайды. Ол жамылғысын шешіп, өзін Бэтшеба екенін көрсетеді. Ол жақында туысының мүлкін мұраға алған және қазір бай. Біраз ұялып тұрса да, ол оны жұмысқа қабылдайды.

Бэтсебаның Болдвудқа жазған құдалық хаты

Осы арада Бат-Шебаның жаңа бір әзілкесі пайда болады. Уильям Болдуд – шамамен 40 жастағы өнімді шаруа, Бат-Шеба оған қызыл балауызбен мөрленген, үстіне "Мені үйлен" деген сөздері басылған күтім қағазын ойшауырап жібергенде, оның құштарлығы күтпеген жерден оянады. Болдуд бұл күтім қағазының әзіл екенін түсінбей, оған ғашық болып, жақын арада ол да осыны қалайды деп ойлап, үйлену ұсынысын жасайды. Ол жігітті жақтырмаса да, оның ұсынысын қабылдау мүмкіндігімен ойнайды; ол аймақтағы ең ізделісті күйеу болып саналады. Дегенмен, ол оған нақты жауап бермейді. Габриэль оның Болдудқа қатысты салғырттығы үшін оны кінәлайды, соның салдарынан ол оны жұмыстан босатады. Бат-Шебаның қойлары ісіп, өлмеге бастағанда, оған Габриэльтің ғана оларды қалай емдеу керектігін білетінін түсінеді. Мақтанышының кесірінен қажетті шаралар кешігеді, бірақ соңында ол одан көмек сұрауға мәжбүр болады. Кейін ол оған жұмысын қайтаруды ұсынады, осылайша олардың достығы қайта жанданады.

Сержант Трой

Осы кезде сержант Фрэнсис "Фрэнк" Трой туған жері Уэзербериге оралады және бір түні Бэтшебамен кездеседі. Ол жеке қанжармен көрсеткен шеберлігімен оның алғашқы наразылығын ғашықтыққа айналдырады. Габриэль Батшебаның жас сарбазға деген қызығушылығын байқап, одан бас тартып, Болдудқа үйленсе жақсы болар еді дейді. Болдуд Тройға қарсы агрессивті болады, ал Бэтшеба Тройдың Уэзербериге оралуын болдырмау үшін Батқа кетеді, себебі Трой Болдудпен кездессе не болатынынан қорқады. Олар қайтып келгенде Болдуд өзінің бәсекелесіне Батшебаны беру үшін үлкен пара ұсынады. Трой ұсынысты ойластырғандай болып, кейін олардың үйленгенін мәзқұр етеді. Болдуд қорланған күйде шегінеді және кек алуға ант етеді. Батшеба өзінің жаңа күйеуінің бейпіл құмар ойыншы екенін және шаруашылыққа қызығушылығы жоқ екенін біледі. Ол сондай-ақ, күйеуінің өзін жақтырмайтынын сезіне бастайды. Шындығында, Тройдың жүрегі бұрынғы қызметшісі Фанни Робинге тиесілі. Трой Бэтшебамен танысқанға дейін Фанниге үйленуге уәде берген еді, бірақ той күні Фанни қате шіркеуге барды. Ол қателігін түсіндірді, бірақ алтарьда жалғыз қалғаннан ұялған Трой тойды тоқтатты. Олар ажырасқанда Фанни оның баласын күтіп жатқанын Трой білмеді.

Фанни Робин

Айлар өткен соң Трой мен Батшеба жолда Фанниге кездеседі, ол мүсіркеулі жағдайда, қиындықпен Кастербридж жұмыс үйіне қарай бет алады. Трой әйеліне жол береді, сосын Фанниге қалтасындағы барлық ақшасын береді, бірнеше күн ішінде көбірек беретінін айтады. Фанни соңғы күшін мақсатына жету үшін жұмсайды. Бірнеше сағаттан кейін ол баламен бірге дүниеден өтеді. Ана мен баланы табытқа салып, жерлеу үшін Уэзербериге жібереді. Габриэль, Тройдың Фаннимен болған қарым-қатынасын білгендіктен, баланың бар екенін жасыруға тырысады, бірақ Батшеба бұрынғы қызметшісіне деген құрметінен, табытты түнде үйінде қалдыруға келіседі. Оның қызметшісі және сенімдісі Лидди Фаннидің баласы болғаны туралы қауесетті қайталайды; барлық қызметшілер ұйықтағанда Батшеба қақпақты ашып, ішіндегі екі денені көреді. Содан кейін Трой Фаннимен кездесу үшін барған Кастербриджтен үйге оралады. Оның келмеу себебін түсінген соң, ол мәйіттің ернін сүйіп, қатты қайғыға батқан Батшебаға: «Ол, тірі болғанда да, сенің бұрынғы, қазіргі және болашақтан гөрі маған қымбат» дейді. Ертесі күні ол бар ақшасын «Фанни Робиннің естелігіне Франсис Трой қойды» деген жазуы бар мәрмәр қабір тасына жұмсайды. Содан кейін өзін жек көріп, Батшебамен бірге бола алмай, кетеді. Ол жағадан серуендеп, киімдерін тастап, теңізге түседі. Күшті ағыс оны алып кете жаздай, бірақ қайықпен құтқарылады. Алайда ол үйіне қайтпайды.

Троя қайтып келеді

Бір жыл өткен соң, Трой суға батып кеткен деп есептеліп, Болдвуд әрі қарай ізденісін жаңартады. Өзіне салған ауыртпалығы мен оған келтірген қайғысы үшін өкінішпен, Батшеба Тройдің өлгені жарияланғанша, яғни алты жылдан кейін оған тұрмысқа шығуға келіседі. Болдвуд күндерді санап бастайды. Трой, көшпенді актер ретінде тіршілік кешіруден шаршап, бұрынғы лауазымы мен әйеліне қайта оралуды ойлайды. Ол Ведербериге Рождество алдында оралып, Болдвудтың үйіне барады, онда той-думанда болып жатыр. Ол Батшебаны өзімен бірге келуге әмір етеді. Ол қорқыныштан кері шегілгенде, Трой оның қолын ұстап алады, сонда Батшеба айқай салады. Осы сәтте Болдвуд Тройды атып өлтіріп, екі ұңғылы мылтықты өзіне бағыттап, тағы да атуға тырысады, бірақ сәтсіз аяқталады. Болдвуд кісі өлтіргені үшін сотталып, асылуға кесіледі, бірақ оның достары Ішкі істер министріне ақыл-есінен жаңылыпты деп өтініш жасайды. Өтініш қабылданып, Болдвудтың жазасы "Ең Көкмайсалықтың қалауынша қамауда ұстауға" ауыстырылады. Батшеба күйеуін Фанни Робин мен баласының қабіріне көмеді.

Ғабірейіл жеңімпаз

Қиындыққа тап болған кездері Бат-Шеба өзінің ең үлкеніне, әрі, өзі мойындағандай, жалғыз нағыз досы Габриелге көбірек сене бастайды. Ол жұмыстан кетіп бара жатыр деген хабарды естігенде, оның өмірі үшін қаншалықты маңызды екенін түсінеді. Сол түні ол жалғыз өзі оның шатырына барып, неге оны тастап кетіп бара жатыр, соны білуге тырысады. Қысым көрсеткенде, ол адамдар оған үйленгісі келетіні туралы әңгімелесіп жатқандықтан кетіп бара жатыр екенін өкінішпен мойындайды. Ол "бұл тым абсурд – тым ерте – мүлде ойлауға болмайтын нәрсе!" деп бәңгілеп айтады. Ол бұл абсурд екенін ащы түрде мойындайды, бірақ ол оны "әлі ерте" деп түзегенде, ол оның қолын тағы бір рет сұрауға батылы жетеді. Ол келіседі, екеуі сырттан көрінетіндей үйленеді.

Хардидің Уэссекс

Томас Хардидің Уэссекс алғаш рет "Ақымақ толқындан алыс" романында еске алынған; ол оңтүстік-батыс Англиядағы романдарының біртұтас "жартылай нақты, жартылай арман елi" сипаттамасы болып табылады. "Ақымақ толқындан алыс" Хардидің аса ұнаған ағылшын ауылдық өмірінің толыққанды егжей-тегжейлерін ұсынады. Ол бұл сөзді ерте ағылшын тарихының беттерінде, Норман жаулап алуға дейінгі, құлаған патшалықтың атауы ретінде тапты – Ұлы Альфред Англияны құрған Уэссекс. Алғашқы басылымда "Уэссекс" сөзі тек 50-тарауда бір рет қолданылған; Харди 1895 жылғы басылымда осы сілтемені кеңейтті. Харди өзі былай деп жазды: “Мен есімде, "Ақымақ толқындан алыс" романының тарауларында мен алғаш рет ерте ағылшын тарихының беттерінен "Уэссекс" сөзін қабылдауға батылдық таныттым – темір жолдары, бір пенилік пошта, қырқыш және орақ машиналары, кәсіби одақтардың жұмыс үйлері, люцифер спичкалары, оқи-жаза білетін шаруалар және ұлттық мектеп оқушылары бар қазіргі заманғы Уэссекс.”

Паддлтаун шіркеуінің архитектуралық ерекшеліктері, әсіресе оның жиһазы мен ескерткіштері маңызды. Онда 12 ғасырлық қаптама және 17 ғасырлық қорап орындықтарды қоса, жақсы сақталған ағаш өңдеулер бар. Харди шіркеуге қызығушылық танытты, ал ауыл Уэзерберидің ойдан туған елді мекеніне шабыт берді.

"Кастербридж қаласының әкімі" романында Харди "Ақымақ толқындан алыс" романынан екі кейіпкер – Фермер Эвердин және Фермер Болдудты қысқаша еске алады, екеуі де жақсы күндерде болған.

Радио

Роман 2012 жылы Грэм Уайт тарапынан BBC Radio 4 арнасының "Classic Serial" бағдарламасы үшін үш бөлімдік сериалға бейімделді. Сериалды Джессика Дромгул режиссерлік етті, ал Бэтсеба рөлін Алекс Треджер, Габриэль рөлін Шон Дули, Болдвуд рөлін Тоби Джонс және Трой рөлін Патрик Кеннеди сомдады.

Комикстер

Роман Пози Симмондс тарапынан «Тамара Дрю» комикс жолағына бейімделді, ол 2005 жылдың қыркүйегінен 2006 жылдың қазанына дейін «The Guardian» газетінің шолу бөлімінде жарияланды. Романның қазіргі заманғы нұсқасы «Тамара Дрю» (2010) фильміне айналды, оны Стивен Фрирс түсірді.

Фильм

"Қыжырдан алыс" (1915) Лоренс Тримбл режиссерлік еткен, Флоренс Тернер мен Генри Эдвардс бас рөлдерде ойнаған. Бұл жоғалған фильм. "Қыжырдан алыс" (1967) Джон Шлезингер режиссерлік еткен, Жюли Кристи Бэтшеба Эверден рөлінде, Теренс Стамп сержант Трой рөлінде, Питер Финч мистер Болдвуд рөлінде және Алан Бейтс Фермер Дуб рөлінде ойнаған. "Қыжырдан алыс" (1998) ITV Ұлыбритания теледидарлық бейімдеуі, Николас Рентон режиссерлік еткен, Палома Беэза, Натаниел Паркер, Джонатан Ферт және Найджел Терри ойнаған. "Тамара Дрю" (2010), Стивен Фрирс режиссерлік еткен британдық романтикалық комедиялық фильм, ол "Қыжырдан алыс" фильмінің заманауи нұсқасы болып табылады, және Жемма Артертон мен Люк Эванс Бэтшеба мен Габриэльдің аналогтары ретінде ойнаған. "Қыжырдан алыс" (2015) Томас Винтерберг режиссерлік еткен, Дэвид Николз сценарий жазған, Кэри Маллиган Бэтшеба Эверден рөлінде, Маттиас Шоенаертс Фермер Оук, Майкл Шин мистер Болдвуд, Том Стерридж сержант Трой және Джуно Темпл Фанни Робин рөлінде ойнаған.

Сахналық қойылымдар

1879 жылы Харди романды «Ферманың иесі: Пасторальдық драма» деген атаумен бейімдеді. J. Comyns Carr осыған ұқсас нәрсе ұсынғанда, Харди оған өзінің нұсқасын берді, ол Каррдың қазіргі заманғы ағаш өңдеуге сәйкес келетін жерлерінде өзгерткенін айтты. Хардидің романының театрға бейімделу тәжірибесі дауға ұшырады. Лондонның Сент-Джеймс театрының менеджерлері Джон Хэр мен Уильям Хантер Кендал Коминс Карр/Хардидің бейімделуін оқығаннан кейін, алдымен қабылдады, содан кейін қабылдамады; оның орнына Артур Уинг Пинероның «The Squire» пьесасын қойды, ол бұрынғы сценарийден қатты плагиатталған сияқты. Бұл Коминс Каррдың және аздап Хардидің ашуын туғызды. Коминс Каррдың ықпалымен Харди «Таймс» және «Дейли Ньюс» газеттеріне ашулы хаттар жазды. Коминс Карр/Хардидің нұсқасы ақыры Ливерпульдегі Корольдік сот театрында қойылды, онда ол 1882 жылдың 27 ақпанында «Қараңғылықтан алыс» ретінде ашылды, Марион Терри Бэтшеба рөлінде, ал Чарльз Келли – Ок рөлінде. Пікірлер әртүрлі болды, бір сыншы олардың бейімделуін «провинцияларға жақсы орналастырылған шағын мелодрама» деп атады, ал «Сквайрдың» «дәмі жоғары көрермендерге» деген тартымдылығын мадақтады. Кейіннен қойылым Лондонның Глобус театрына көшіріліп, 1882 жылдың 29 сәуірінде ашылды, ұқсас актерлік құрамды ұсынды, бірақ қазір Бернард Биер ханым Батшеба рөлін ойнады. Осы қойылымдардан шабыт алып, романның тағы бір, әуесқой кесу және тіркеу нұсқасы Америкада көп ұзамай, 1882 жылдың сәуірінде Нью-Йорктегі Юнион Сквер Театрында қойылды. Пьеса сынға алынды: американдық «Spirit of the Times» журналының театр сыншысының айтуынша, бұл Томас Хардиге, жұртшылыққа және Мисс Морриске әділетсіз болды, дегенмен ол Мистер Казаран романынан кейін пьесаны бүлдіріп, өз орнын тапты. Бұл тәжірибе Хардиді театрлық бейімделулерге және оның беделіне рұқсат етілген бейімделулерден де, рұқсат етілмегендерден де қауіп төндіруге мәжбүр етті. 1909 жылы Гарольд Эванс Хардидің романын Харди Ойыншылары үшін бейімдеді, Хардидің өз әуесқой театр қоғамы, 1908 жылы «Трампет Майор» қойылымын орындау үшін құрылды. Гарольд Эванстың қызы Эвелин жазғандай: «Бұл пасторлық романс сахналаудың қиын мәселелерін ұсынды; қойларды үлкен қорада сахнада қырқып тастау керек еді; үлкен қырқылу кешкі асы өте маңызды болды; Болдвудтың Рождестволық кешін де сахналауға тура келді, оның қайғылы шыңы, жартылай ақылдан тайған Болдвудтың Трояны атуы. Т. Т. Тилли мырза, кәсіп бойынша құрылысшы және өте дарынды комедиан, барлық осы сахналау қиындықтарын жеңді. Ол модельдік театр (қазіргі Эдвард Грассби мырзаның иелігінде) әр жиынның дизайнымен, Уэзербери (Паддлтаун) пейзажының адал суреттелуі үшін жасады. Уотерстон үйінің суреті бір артқы беткейді құрады; жайылымдар, шырша плантациялары, үйлердің ішкі көрінісі, басқалары. Джозеф Поурграсс рөлінде Мистер Тиллидің бай әзіл-сықағы Харди мен аудиторияны қуантты. Әкем Джозефтің өз тостағандарына: «Мен Англия үшін тым жақсы сезімдемін. Мен Жаратылыс кітабында өмір сүруге құқылы едім», – дегенін жиі айтатын». 1909 жылғы қойылымда бір маңызды сахнаны алып тастау керек болды. Хардидің өкінішіне орай, Фанни Робиннің табытының Батшебаның ашылуы мен оның реакциясы сахналастырылмады. Сол кезде сахнада табыт қою тым қорқынышты көрінді. «Бірнеше жылдан кейін», - деп жазды Эвелин Эванс, - Харди Сингестің «Жолаушылар теңізге» қойылымына қатысқанда, суға батып кеткендердің сахнаға әкелінуін көргенде, ол Фанни Робин мен оның баласын қамтитын оның бір табыты сол көрермендерді таң қалдырмағанын қайғылы түрде атап өтті. 1909 жылғы қойылымда күтпеген комедиялық алтын да болды. Эвелин Эванс бұл оқиғаны былайша суреттейді: «Осы пасторлық пьесаны шынайы өмірге айналдыру үшін, әкем маңызды қырқу сахнасында қойларды қырқып, сахнаға шығаруға кәсіби қой қырқуға жалдаған. Барлығы Хардидің сипаттауы бойынша жасалуы керек еді: Қойдың басын шауып, мойын мен жағасын ашу, оның тұмсықты айналдыра қайырманың сап артынан саппен жүгіру, одан кейін оның бүйірінен және артқы жағы, ал құйрығынан аяқталады – оның жүнінен туындайтын таза, нәзік жаратылыс: бір жұмсақ бұлтта еденде жатқан киімін жоғалтудан қорқып, ұялады. Құшаққа шағымдаған шаштырушыға өз тапсырмасында шексіз тегін сыра берілді, нәтижесінде актерлердің үстінен дауыстардан ән естіледі, өйткені шаштырушы қойға сүйіспеншілікпен сүйісіп, шеберлікпен шаштырады, өкінішке орай, әкесі қатты таңғалды».

In 1879, Hardy adapted the novel under the title “The Mistress of the Farm: A Pastoral Drama”. When J. Comyns Carr suggested something similar, Hardy gave him his version, which he said Carr “modified in places, to suit modern carpentry &c”. Hardy's experience of adapting a novel for the theatre was soured by controversy – the managers of the St James's Theatre, London, John Hare and William Hunter Kendal, on reading the Comyns Carr/Hardy adaptation, first accepted it and then rejected it; instead staging Arthur Wing Pinero's play The Squire, which appeared to be heavily plagiarised from the earlier script. This enraged Comyns Carr and, to a lesser extent, Hardy. Prompted by Comyns Carr, Hardy wrote indignant letters to The Times and the Daily News. Comyns Carr/Hardy's version was finally staged at the Royal Court Theatre in Liverpool, where it opened on 27 February 1882 as Far from The Madding Crowd, with Marion Terry as Bathsheba and Charles Kelly as Oak. The reviews were mixed, one critic calling their adaptation “a miniature melodrama well placed in the provinces”, while praising The Squire’s appeal to “spectators of somewhat refined taste”. The production subsequently transferred to the Globe Theatre in London, opening on 29 April 1882, presenting a similar cast, but with Mrs Bernard Beere now playing Bathsheba. Inspired by these performances, a further, clumsy cut and paste version, of the novel was performed in America shortly afterwards, at the Union Square Theatre, New York in April 1882. The play was panned: according to the theatre reviewer for the American journal Spirit of the Times, it was unfair “to Thomas Hardy, to the public, and to Miss Morris, although she got even by spoiling the play after Mr Cazauran had spoiled the novel”. This experience made Hardy wary of theatrical adaptations and the potential risk to his reputation both from authorised adaptations and from unauthorised ones. In 1909, Harold Evans adapted the novel, with Hardy's input, for The Hardy Players, Hardy's own amateur theatrical society, formed in 1908 to perform a production of The Trumpet Major. As Harold Evans’ daughter Evelyn wrote: “This pastoral romance presented more difficult problems of staging; sheep had to be sheared on stage in the great barn; the big shearing supper was essential; Boldwood’s Christmas party had to be staged, too, with its tragic climax, the shooting of Troy by the half crazed Boldwood. Mr T. H. Tilley, a builder by trade, and a most gifted comedian, conquered all these staging difficulties. He constructed a model theatre (now in the possession of Mr Edward Grassby) with designs for each set, so that the Weatherbury (Puddletown) landscape could be faithfully portrayed. A painting of Waterston House formed one backcloth; meadows, fir plantations, house interiors, the others. Mr Tilley’s rich humour in the part of Joseph Poorgrass delighted Hardy and the audience. My father often chuckled over how Joseph, in his cups, declared, ‘I feel too good for England. I ought to have lived in Genesis by right.’” In the 1909 production, one important scene had to be omitted. Much to Hardy’s regret, the opening of Fanny Robin’s coffin by Bathsheba and her reaction to it could not be staged. At that time, having a coffin on the stage was seen as too shocking. “Years later,” wrote Evelyn Evans, “when Hardy attended a performance of Synge’s Riders to the Sea by the Arts League of Service, and watched drowned bodies carried on to the stage, he remarked wryly that his one coffin containing Fanny Robin and her child could hardly have shocked the same audience.” There was also some unexpected comedy gold in the 1909 production. Evelyn Evans describes it thus: “To make this pastoral play true to life, my father engaged a professional sheep shearer to shear sheep on stage during the important shearing scene. Everything was to be done as Hardy described it: ‘The lopping off the tresses about the ewe’s head, opening up the neck and collar, the running of the shears line after line round her dewlap, thence about her flank and back, and finishing over her tail – the clean, sleek creature arising from its fleece: startled and shy at the loss of its garment, which lay on the floor in one soft cloud.’ The shearer, complaining of thirst, was given unlimited free beer at his task, with the result that above the actors’ voices could be heard a maudlin song, as the shearer sang to the sheep he was fondly kissing and clipping with expertise, becoming, unfortunately, drunker and drunker to father's great consternation.”

Роман 1996 жылы Дэвид Бинтлидің Бирмингем Корольдік балеті үшін балет ретінде, 2000 жылы Гэри Шокердің мюзиклі ретінде және 2006 жылы Эндрю Даунстың операсы ретінде бейімделді. Жаңа сахналық бейімделулер 2008 жылдың күзінде Кейт Саксон режиссерлік еткен Англиялық турлық театры (ETT) тарапынан, 2013 жылдың наурызында Myriad Theatre & Film, және 2019 жылы New Hardy Players (Норри Вудхоллдың өтініші бойынша қайта құрылған) тарапынан қойылды. 2011 жылы Роджер Холман «Қараңғылықтан алыс» мюзиклін жазды.

Аниме

Kill la Kill анимесінің 20-шы бөлімі "Құлақтан тыс" деп аталады.

Музыка

Британдық музыкант Пол Маккартни 1971 жылы шыққан "Ram" альбомындағы "3 Legs" әнінде "When I fly above the Maddening Crowd" деген сөздерді қолданды. Британдық музыкант Ник Брейцегирдл, Chicane ретінде танымал, 1997 жылы "Far from the Maddening Crowds" студиялық альбомын шығарды. 2000 жылы Нью-Йорк рок-тобы Nine Days Хардиге қарсылық білдіріп, заманауилыққа адалдығын көрсету үшін алғашқы альбомын "The Madding Crowd" деп атады. Даниялық металл тобы Wuthering Heights 2004 жылы "Far From the Madding Crowd" студиялық альбомын жариялады. Нэнси Гриффит 1994 жылы шыққан "Flyer" альбомындағы "On Grafton Street" әнінде "You're a Saturday night, Far from the madding crowd" деген жолдарды пайдаланды. Роисин Мерфи 2020 жылы шыққан "Róisín Machine" альбомындағы "Jealousy" әнінде "Ашулы көпшіліктен алыс, ішімде бір нәрсе оянады" деген сөздерді енгізді.