Кіріспе

Жапондық өнеркәсіпші (1894–1989)

Коносуке Мацусита (松下 幸之助) – жапондық өнеркәсіпші, ең ірі жапондық тұтыну электроникасы компаниясы Panasonic-тің негізін қалаушы. Жапонияда Мацусита "Менеджмент құдайы" деп аталады.

Балалық шақ

Коносуке Мацусита 1894 жылдың 27 қарашасында Усамурада дүниеге келді, қазір бұл Вакаяма префектурасының құрамында. Оның әкесі Васа шаруалық ауылында (қазіргі Вакаяма қаласының бір бөлігі) дәулетті жер иесі болған және оның қауымындағы ең бай адамдардың бірі еді.

Жасөспірімдік жылдары

Мацушита мектепті бітіргеннен кейін көп ұзамай Осакаға хибачи дүкенінде шәкірт болып жұмыс істеуге жіберілді. Бірақ, бір жылға жетпей, дүкен жабылып, Мацушита басқа жұмыс іздеуге мәжбүр болды. Содан кейін ол Осака электрлік жарық компаниясына, электр қуатын қамтамасыз ететін компанияға жұмысқа өтініш берді. Келесі екі жылда ол бірнеше рет жоғарылатылып, компаниядағы лауазымы да көтерілді. Осы кезде Мацушита әпкесінің досы Мумено Иуэмен танысып, қысқа уақыттан соң оған үйленді. Жаңа отбасының басшысы болған Мацушита жаңа жауапкершіліктерінің өте ауыр екенін сезінді. 22 жасында ол электр инспекторы лауазымына тағайындалды. Осы уақытта Мацушита бос уақытында жетілдірген жаңа, жақсартылған шам розеткасын боссына таныстыруға тырысты. Бірақ боссы оған ынталы болған жоқ.

Мацусита электр өндірістік компаниясы

1917 жылы Мацушита «Осака электрлік компаниясын» тастап, өз компаниясын құрды. Капиталдың болмауы, ресми білімі мен өндірістегі тәжірибесіздігі салдарынан компания тіпті басталатынға дейін құлдырап қалуы мүмкін еді. Ол дүкенін пәтерінің жертөлесіне орналастырды. Әйелі, қайын інісі және бірнеше көмекшілерімен бірге өнімнің бірнеше үлгісін жасауға кірісті. Ол үлгілерді көтерме саудагерлерге сатуға тырысты, бірақ бір ғана өнім ұсынбағандықтан сәттілікке жете алмады. Мацушитаның көмекшілері компаниясын тастап кетті, ол тек әйелі мен күйеуінің інісі Тосио Иуэмен қалды, ол өте қабілетті сатушы және менеджер екенін көрсетті. Мацушита ақырында банкротқа ұшырар еді, бірақ «электр желдеткіштері үшін мың изолятор пластинасына күтпеген тапсырыс келіп, құтқарылды». Осыдан кейін Мацушита жарық розеткаларын жасауды жалғастыра алды. Дүң сатушылар өнімнің сапасы жақсы екенін және нарықтағы ұқсас өнімдерге қарағанда арзан екенін түсінген кезде олар танымал болды. Компанияның алғашқы жылдары қиын болды: бірде ақшасы жетіспеген кезде әйелінің кимоносын кепілге беруге мәжбүр болды. Мацушитаның өнімдері бастапқыда «National» таңбасымен сатылды, кейін Panasonic, Quasar және Technics атауларымен танымал болды. Мацушитаның ең жақсы өнімдерінің бірі – батареямен жұмыс істейтін велосипед шамдарын ойлап табуы болды. 1920 жылдары велосипед шамдары шамдар немесе майлы шамдар болды. Олар өте тиімсіз болды, себебі әдетте үш сағатқа ғана жететін. Ол батареядан қуат алып, шам арқылы жарық беретін овалды шам жасады. Өнімдерін велосипед дүкендеріне жеке өзі сатуға тура келді.

Кеңейту

Мацушита велосипед шамдарын көтерме саудаға ұсынуға тырысқанда компанияны өсірудің өте маңызды сабағын үйренді. Ол өзінің өнімі нарықтағы барлық өнімдерден артық болғанымен, оны сата алмаса, бұл маңызды емес екенін түсінді. Осының нәтижесінде Мацушита өнімдерін сату арналарын құрудың жолдарын іздеуге кірісті, өндіріске аз, сату күшіне көбірек назар бөлді. Бұл бөлшек сауда желісінің құрылуына әкеліп соқты және, әрі қарай, Мацушита компаниясын Жапонияның электр өндірісі және бөлшек сауда саласында танымал етті. 1929 жылы ол компаниясы үшін жаңа құрылымды құруға кірісті. Компания бас компания ретінде құрылды және нақты бір өнімге маманданған бөлімшелердің филиалдары ашылды. Осы кезде Мацушита компаниясында үш түрлі өнім өндірілді: велосипед шамдары мен батареялар бөлімі, электр розеткалары бөлімі және радио бөлімі. Осы өнімдердің әрқайсысы үшін стратегиялық маңызға ие жерлерде аймақтық кеңселер ашылған ұлттық сату бөлімі құрылды. Аймақтық кеңселер сату және өндірісті үйлестіруге жауапты болды. Өнімдерге деген сұранысқа байланысты өндіріс жүзеге асырылды. Нәтижесінде, өндіріс сатуға тәуелді болды.

Соғыстан кейінгі кезең

Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Жапонияны АҚШ басып алған кезде генерал Дуглас Макартур Жапонияның заибацу бизнес конгломераттарын таратуға шешім қабылдады. Мацушита президенттік лауазымынан алыну қаупінде болды, бірақ 15 000 қызметкер қол қойған қолдау петициясы оны сақтап қалды. 1947 жылы Коносуке өзінің қайын інісі Тосионы аз пайдаланылған өндіріс орнына велосипед шамдарын жасау үшін жіберді, бұл кәсіп кейіннен Sanyo Electric компаниясына айналды. 1950 жылдан 1973 жылға дейін Мацушитаның компаниясы Panasonic және Technics таңбаларымен сатылатын электр тауарларын өндіруші әлемдегі ең ірі компаниялардың біріне айналды. Мацушита 1961 жылы Panasonic компаниясының президенті қызметінен кетіп, оның орнына күйеу баласы Масахару Мацушита келді. Коносуке Мацушитаның екі немересі – Масайуки Мацушита, Panasonic компаниясының қазіргі вице-президенті, және Хиро Мацушита, Champ Car сериясының бұрынғы жүргізушісі, ол 1991 жылы сатып алған Swift Engineering әуе-ғарыш фирмасының және жарыс машиналарын құрастыру компаниясының иесі. Хиро Мацушита сонымен қатар Кобе қаласында орналасқан スウィフト・エックスアイ компаниясының төрағасы. Коносуке Мацушита 1973 жылы толық зейнеткерлікке шыққанға дейін Panasonic ісінде белсенді болып қала берді. 1954 жылдан бастап Мацушита JVC өндірушісінде маңызды үлеске ие болды, ортақ әрекеттер арқылы. Ол бүгінгі күнге дейін 50% үлесін сақтап отыр. Зейнеткерлікке шыққаннан кейін Мацушита өзінің әлеуметтік және коммерциялық философиясын дамытуға және түсіндіруге баса назар аударды және 44 кітап жазды. Оның «Гүлдену арқылы бейбітшілік пен бақытқа жол табу» атты кітабының төрт миллионнан астам данасы сатылды. 1979 жылы 84 жасында ол Жапонияның болашақ саясаткерлері мен бизнесмендерін даярлау үшін 松下政経塾 мектебін құрды. 1987 жылы ол Паулония гүлдері орденінің Ұлы кордонымен марапатталды.

Өлім

Созылмалы өкпе ауруларының салдарынан 1989 жылғы 27 сәуірде 94 жасында пневмониядан көз жұмды. Ол 3 миллиард АҚШ долларына бағаланған жеке мүліктің иесі болды және 42 миллиард АҚШ доллары кіріс әкелетін компанияны мұра етіп қалдырды.

Профессорлық және директорлық лауазымдар

Коносуке Мацусита Стэнфорд университетінде халықаралық стратегия және басқару саласындағы профессорлық қызметке қаржылық қолдау көрсету арқылы құрметтелді. Курстың ресми атауы – Халықаралық стратегия және басқару бойынша Коносуке Мацусита профессурасы.