Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Асқазанда өндірілетін, В12 витаминімен байланысатын гликопротеин. Ішкі фактор (IF), кобаламинмен байланысатын ішкі фактор. Адамдарда асқазанның ішкі фактор ақуызы CBLIF генімен кодталады. Гаптокоррин (транскобаламин I) – сілекей бездері бөліп шығаратын, В12 витаминімен байланысатын тағы бір гликопротеин. В12 витамині қышқылға сезімтал, сондықтан гаптокорринмен байланысқанда қышқылды асқазаннан қауіпсіз түрде он екі елі ішегіне өтеді. Жасушалар ішінде В12 витамині қайтадан ажыралып, транскобаламин II деген басқа ақуызбен байланысады; жаңа кешен эпителий жасушаларынан шығып, бауырға тасымалданады.
Glycoprotein produced in the stomach which binds to vitamin B12
Intrinsic factor (IF), cobalamin binding intrinsic factor, In humans, the gastric intrinsic factor protein is encoded by the CBLIF gene. Haptocorrin (transcobalamin I) is another glycoprotein secreted by the salivary glands which binds to vitamin B12. Vitamin B12 is acid sensitive and in binding to haptocorrin it can safely pass through the acidic stomach to the duodenum. Inside the cells, vitamin B12 dissociates once again and binds to another protein, transcobalamin II; the new complex can then exit the epithelial cells to be carried to the liver.
Секреция орны
Ішкі фактор асқазанның тері жасушаларымен секрецияланады, сондықтан ол асқазан шырынында да, асқазанның шырышты қабығында да кездеседі. Оның тиімді әрекет етуі үшін оңтайлы pH шамамен 7-ге жуық. Оның концентрациясы асқазан шырынындағы HCl немесе пепсин мөлшерімен сәйкес келмейді, мысалы, пепсин көбінесе болмаған жағдайда да ішкі фактор болуы мүмкін. Ішкі фактордың пайда болатын орны түрлерге қарай өзгереді. Шошқаларда ол пилорус және он екі елі ішектің бастапқы бөлігінен алынады, ал адамдарда асқазанның түбі мен денесінде кездеседі. Адамның асқазанындағы ішкі фактордың шектеулі мөлшері B12 витаминінің қалыпты жағдайда тиімді сіңуін бір тамақтану кезінде шамамен 2 мкг-ға дейін шектейді, бұл B12 витаминінің номиналды жеткілікті мөлшері болып табылады.
Intrinsic factor is secreted by parietal cells within the stomach, and so is present in the gastric juice as well as in the gastric mucous membrane. The optimum pH for its action is approximately 7. Its concentration does not correlate with the amount of HCl or pepsin in the gastric juice, e. g., intrinsic factor may be present even when pepsin is largely absent. The site of formation of the intrinsic factor varies in different species. In pigs it is obtained from the pylorus and beginning of the duodenum; in human beings it is present in the fundus and body of the stomach. The limited amount of normal human gastric intrinsic factor limits normal efficient absorption of B12 to about 2 μg per meal, a nominally adequate intake of B12.
Жетіспеушілік
Зиянды анемия, көбінесе аутоиммундық ауру болып табылады, онда ішкі факторға немесе тегіс жасушалардың өзіне қарсы түзетін аутоантителолар ішкі фактордың жетіспеушілігіне, В12 витаминінің нашар сіңуіне және одан кейін мегалобластық анемияға алып келеді. Атрофиялық гастрит те асқазан қабырғасының тегіс жасушаларына зақым келтіру арқылы ішкі фактордың жетіспеушілігіне және анемияға себеп болуы мүмкін. Панкреастың сыртқы секрециялық жетіспеушілігі жұқа ішекте В12 витаминінің байланысу белгілерінен қалыпты бөлінуіне кедергі келтіріп, оның ішкі фактор кешені арқылы сіңуіне тосқауал қояды. Зиянды анемияның дамуына ықпал ететін басқа да қауіп факторлары: асқазанның тегіс жасушаларының бір бөлігіне зақым келтіру немесе оларды алып тастау, оның ішінде бариатриялық хирургия, асқазан ісіктері, асқазан жаралары және алкогольді шамадан тыс ішу. GIF геніндегі мутациялар В12 витаминінің нашар сіңуіне әкелетін сирек кездесетін мұрагерлік ауру – ішкі фактор жетіспеушілігіне жауапты.
In pernicious anemia, which is usually an autoimmune disease, autoantibodies directed against intrinsic factor or parietal cells themselves lead to an intrinsic factor deficiency, malabsorption of vitamin B12, and subsequent megaloblastic anemia. Atrophic gastritis can also cause intrinsic factor deficiency and anemia through damage to the parietal cells of the stomach wall. Pancreatic exocrine insufficiency can interfere with normal dissociation of vitamin B12 from its binding proteins in the small intestine, preventing its absorption via the intrinsic factor complex. Other risk factors contributing to pernicious anemia are anything that damages or removes a portion of the stomach's parietal cells, including bariatric surgery, gastric tumors, gastric ulcers, and excessive consumption of alcohol. Mutations in the GIF gene are responsible for a rare inheritable disease called intrinsic factor deficiency which results in malabsorption of vitamin B12.
Емдеу
Көптеген елдерде қанағаттандырылмайтын анемияны емдеу үшін В12 витаминін бұлшықетке инъекция жасау қолданылады. Аз мөлшерде сіңірілгеніне қарамастан, В12 витаминін ауыз жолымен қабылдау қанағаттандырылмайтын анемияның белгілерін азайтуға тиімді. В12 витаминін тіл астына да беруге болады, бірақ осы беру жолының ауыз жолынан артық екенін көрсететін ешқандай дәлел жоқ, және осы жолды тек Канада мен Швеция тұрақты түрде тағайындайды. В12 витаминінің сіңірілуі асқазан, ұйқы без және жіңішке ішек қатысуымен жүзеге асатын күрделі процесс болып табылады және гаптокоррин мен ішкі фактор екі тасымалдаушы арқылы жүзеге асырылады. Гаптокоррин (транскобаламин I) В12 витаминімен байланысады және В12 витамині қышқылға сезімтал болғандықтан, В12 витамині гаптокорринмен байланысқанда ауызда белгілі бір уақыт өткен соң қышқылды асқазаннан он екі елі ішегіне қауіпсіз түрде өте алады.
In most countries, intramuscular injections of vitamin B12 are used to treat pernicious anemia. Despite the low amounts absorbed, oral vitamin B12 therapy is effective at reducing symptoms of pernicious anemia. Vitamin B12 can also be given sublingually, but there is no evidence that this route of administration is superior to the oral route, and only Canada and Sweden routinely prescribe this route of administration. Because vitamin B12 absorption is a multistep process that involves the stomach, pancreas and small intestine, and is mediated by two carriers: Haptocorrin and intrinsic factor, and because Haptocorrin (transcobalamin I) binds to vitamin B12, and Vitamin B12 is acid sensitive, when vitamin B12 binds to Haptocorrin it can safely pass through the acidic stomach to the duodenum, given time in the mouth.