Кіріспе

Румын ғалымы Николае Константин Паулеску (30 қазан 1869 (е.с.) – 17 шілде 1931) – румын физиологы, медицина профессоры және саясаткер, ең белгілісі диабет бойынша жұмыстарымен, соның ішінде панкреаинді (инсулин қамтитын панкреатикалық экстракт) патенттеуімен танымал. "Панкреаин" – бұл тұздалған судағы сиыр панкреасынан алынған экстракт, одан кейін тұз қышқылы мен натрий гидроксиді арқылы бірқатар қоспалар алынып тасталды. Паулеску А. К. Кузамен бірге Румыниядағы Ұлттық христиандық одақтың және кейіннен Ұлттық христиандық қорғаныс лигасының құрылуына да үлес қосты. Ол сонымен қатар Темір гвардияның жетекші мүшесі болды.

Ерте өмір және білім

Бухарест қаласында туған ол Косташе мен Мария Паулескудың төрт баласының үлкені болды. Ол мектепте оқыған алғашқы жылдары-ақ ерекше қабілеттерін көрсетті. Ол француз, латын және ежелгі грек тілдерін ерте үйреніп, бірнеше жылдан кейін осы тілдерді жетік меңгерді және латын және грек әдебиетінің классикалық туындыларын түпнұсқада оқи алды. Одан бөлек, ол сурет салу және музыкаға дағдылы болды, сондай-ақ физика және химия сияқты табиғаттану ғылымдарына бейімділігі болды. 1888 жылы Бухаресттегі Михай Витеазул орта мектебін бітірді. 1888 жылдың күзінде Паулеску Парижге кетіп, медициналық факультетке түсті, онда Этьен Лансеро және басқа да профессорлармен бірге оқыды. 1897 жылы "Қарынның құрылысы туралы зерттеулер" тақырыбында диссертация қорғап, медицина докторы ғылымын бітірді. Сонымен қатар, ол Париж университетінің ғылым факультетінде химия және физиологияны оқып, ғылым докторы атағын алды.

Мансап

Медицина докторы дәрежесін алғаннан кейін Паулеску дереу Париждегі Нотр-Дам-дю-Перпетуэль-Секур ауруханасында хирург ассистенты болып тағайындалды. 1900 жылы Паулеску Румынияға қайтып келді және өмірінің соңына дейін (1931) Бухарест университетінің медицина факультетінің физиология кафедрасын басқарды, сонымен қатар Бухаресттегі Сент-Винсент-де-Пол ауруханасында клиникалық медицина профессоры болды.

Нобель сыйлығы туралы дау

1922 жылдың ақпан айында Канаданың Торонто университетінің дәрігері Фредерик Бантинг пен биохимик Джон Маклиод қандағы қант (глюкоза) деңгейін (гликемия) қалыпқа келтіру үшін алкогольге негізделген панкреатикалық экстрактты сәтті қолдану туралы мақала жариялады. 1922 жылдың 11 қаңтарында сәтсіз әрекет жасалды, ал 1922 жылдың 25 қаңтарында табысты енгізу орын алды. Торонто тобы инсулиннің тазалығына сенімді болды және оны пациентке тамырға (интравенозды) салғанда, оның гликозуриясы мен кетонуриясы жойылып, қандағы қант деңгейі қалыпқа келді. Паулескудің 1921 жылғы еңбектерінде экстракттың иттерге улы қосымша әсер ететіні, оны адамдарда қолдануға болмайтыны айтылған ("qui la rendent inapplicable dans la pratique médicale"). Сондықтан ол 1922 жылдың 25 ақпанында адамдарда панкреатикалық экстрактты сынағанда, оны тік ішек арқылы (ректальді) енгізді. Пациенттерде гликозурияның азаюы байқалды. Бұл көрінетін табыс оны 24 наурызда қант диабетімен ауыратын науқасқа өз экстрактысын тамырға (интравенозды) енгізуге батылдырды, содан кейін науқастың қандағы қант деңгейі нөлге дейін төмендеді ("000", "нағыз AGLYCÉMIE"). Қандағы қант деңгейі нөлге жеткенде науқас гипогликемиялық комаға түсуі керек еді, бірақ ол бұл әсерді ешбір жұмысында көрсеткен жоқ. Ал Торонто тобы бірнеше ай бойы иттерді инсулиннің артық дозасынан диабетикалық комаға түсіруге болатынын білгендіктен, клиникалық сынақтар үшін апельсин шырыны мен тәттілер дайындады. "Жақында Нобель институтының директоры профессор Тизелиус жеке хабарламада Паулескудің 1923 жылы марапатқа лайық екенін жеке пікірімен бөлісті".

Құрметтер

Паулеску 1931 жылы Бухарест қаласында қайтыс болды. Ол Белу зиратында жерленген. 1990 жылы ол Румын академиясының мүшесі ретінде қайтыс болғаннан кейін сайланды. 1993 жылы Бухаресттегі Диабет, тамақтану және метаболизмдік аурулар институты оның құрметіне аталды (Institutul de Diabet, Nutriţie şi Boli Metabolice "N. C. Paulescu"). Институт 1993 жылғы 3 наурызда Денсаулық сақтау министрлігінің №273 бұйрығымен, профессор доктор Юлиан Минкудың бастамасымен қайта аталды. 1993 жылғы 27 маусымда Клуж-Напока қаласында Дүниежүзілік диабетке қарсы күрес күнін мерекелеу аясында Паулескудің құрметіне арналған пошта таңбасы ұсынылды. Паулеску 1994 жылы Румыния шығарған пошта маркасында да құрметке ие болды. Бұл марка белгілі румындардың құрметіне шығарылған жеті марканың бірі.