Кіріспе

Румын неврологы (1863–1938)
Румын математигі

Георге Маринеску (28 ақпан 1863 – 15 мамыр 1938) – румын неврологы, Румын неврология мектебінің негізін қалаушы.

Тарих

Бухарест университетінің Медицина факультетін бітіргеннен кейін Маринеску медициналық білімінің басым бөлігін Бранковеану ауруханасының гистология зертханасында дайындықшы болып, ал Виктор Бабеш басқарған Бактериология институтында ассистент болып жұмыс істей отырып алды. Бабеш бұл аурулар бойынша – миелитке, гистериялық тыныссыздыққа және пневмония кезіндегі қасаңның кеңеюіне қатысты бірнеше еңбек жариялаған еді.

Мансап

Біліктілікті алғаннан кейін және Бабештің ұсынысымен үкімет Маринескуге Париждегі Сальпетриер ауруханасында Жан Мартин Шарко басшылығымен неврология бойынша аспирантураны оқуға грант берді. Ол сол жерде Пьер Мари, Жозеф Бабински және Фульгенс Раймондпен танысты. Кейіннен ол Франкфуртта Карл Вайгертпен, ал Берлинде Эмиль дю Буа Реймондпен жұмыс істеді. Пьер Маридің тапсырмасымен, ол 1890 жылы Берлиндегі халықаралық конгресте акромегалияның патологиялық анатомиясы тақырыбында лекция оқыды. Тоғыз жыл шет елде болғаннан кейін Маринеску 1897 жылы Бухарестке оралды, онда докторлық диссертациясын қорғады және оған арналған Пантелимон ауруханасында жаңа профессорлық бөлім ашты. Содан кейін, 1897 жылы Бухарест университетінде Колентина ауруханасында Клиникалық неврология кафедрасы құрылды. Ол келесі 41 жыл осы лауазымда қызмет етті және румыниялық неврология мектебінің негізін қалаушы ретінде танылды. 1905 жылы Румын академиясының толық мүшесі болып сайланды. 1898 жылдың шілдесінен 1901 жылға дейін Маринеску Бухаресттегі клиникасында әлемдегі алғашқы ғылыми фильмдерді түсірді: «Органикалық гемиплегияның жүріс қиындықтары» (1898), «Органикалық параплегиялардың жүріс қиындықтары» (1899), «Гипноз арқылы емделген гистериялық гемиплегияның бір жағдайы» (1899), «Прогрессивті локомоторлық атаксияның жүріс қиындықтары» (1900) және «Бұлшықет аурулары» (1901). Бұл барлық қысқа фильмдер сақталған. Профессор өз жұмыстарын «кинематограф көмегімен жасалған зерттеулер» деп атады және 1899-1902 жылдар аралығында Париждегі La Semaine Médicale журналында бірнеше тізбекті кадрлармен бірге нәтижелерін жариялады. 1924 жылы Огюст Люмьер профессор Маринескудің алғашқы ғылыми фильмдерге қатысты басымдығын мойындады: «Мен La Semaine Médicale-ді алып жүрген кезде жүйке ауруларын зерттеуде кинематографты қолдану туралы сіздің ғылыми есептеріңізді көрдім, бірақ сол кезде менің басқа да мәселелермен айналысуым керек болды, сондықтан биологиялық зерттеулерге уақыт таба алмадым. Мен осы еңбектерді ұмытып қалғанмын және оларды еске салғаныңыз үшін сізге алғыс айтамын. Өкінішке орай, сіздің жолыңызбен көптеген ғалымдар жүрген жоқ». 1935 жылы ол евгениканы насихаттау және мәжбүрлі стерилизацияны қолдау мақсатымен құрылған Румынияның мұрагерлік және евгеника жөніндегі патшалық қоғамының алғашқы төрағасы болды.

Мұра

Маринеску париждік әріптестерімен тығыз академиялық байланыстарды сақтап, 250-ден астам мақаласын француз тілінде жариялады. Оның ғылыми қызығушылықтары кең ауқымды болды, оның ішінде патологиялық анатомия және эксперименталды нейропатология да бар. Көптеген науқастармен күнделікті байланыс және оның өткір зиялылығы оны қолжетімді болған жаңа әдістерді пайдалануға итермеледі, мысалы, акромегалиядағы сүйек өзгерістерін зерттеу үшін рентген сәулесі, ал денсаулық және ауру жағдайындағы дене қозғалыстарын зерттеу үшін кинокамера. Бұл зерттеулердің нәтижелері Николае Ионеску Сисести, Оскар Сагер және Артур Крейндлермен бірлескен «Le Tonus des Muscles striés» (1937) монографиясында, алғы сөзін сэр Чарльз Скотт Шеррингтон жазған. Мансабының басында Маринеску бактериолог Виктор Бабеш және француз патологы Пол Оскар Блокпен бірге жүйке жүйесінің патологиялық гистологиясы бойынша қажетті атлас жариялады. 1893 жылы Блокпен бірге қара денедегі ісіктен туындаған Паркинсондық треморды сипаттауы, Эдуард Бриссоның Паркинсонизм қара дененің зақымдануы салдарынан пайда болады деген теориясының негізі болды. Блокпен ол алғаш рет кәрілік бляшкаларды сипаттады, ал румын неврологы Ион Минеамен бірге 1913 жылы Хидэо Ногучидің жалпы парезбен ауырған науқастардың миындағы Treponema pallidum ашқандығын растады. Оның монументалды еңбегі «La Cellule Nerveuse» Сантьяго Рамон и Кахалдың алғы сөзімен 1909 жылы жарық көрді. Маринеску – көрнекті педагог. Лекцияларында ол идеяларды баса назарға алып, одан әрі зерттеулерге бағыт берді. Оған көптеген елдерден құрмет пен наградалар берілді. 1925 жылы ұлы Шарконың туған күнін тойлау кезінде оның шәкірттерінің атынан сөз сөйлеу үшін ол ең бірінші таңдалды.

Қатысқан епонимдер

Маринескудің қолы, суық көк, ісіңкір қол, терісінің көкшіл түсі неврологиялық зақымдануларда, мысалы, сирингомиелияда көрінеді. Маринско-Шёгрен синдромы – сирек кездесетін туа біткен ауру, оған спиноцеребеллалық атаксия, туа біткен катаракта, бойдың аласа болуы, ақыл-ой кемістігі және кейбір сүйек деформациясы тән. Пальмоменталь рефлексі (Маринеску-Радовичи белгісі, немесе Кинн рефлексі, немесе Маринеску рефлексі) – пирамидалық зақымданулары бар кейбір науқастарда байқалатын алғашқы рефлекс.