Вацлав Войта: Балалар церебралды парезін емдеу және рефлекстік қимылдар терапиясы
Václav Vojta
Вацлав Войта – чешский невролог, разработавший метод рефлекторной локомоции для лечения ДЦП и неврологических расстройств у детей и взрослых. История жизни и вклад в медицину.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Вацлав Войта (12 шілде 1917 жыл - 12 қыркүйек 2000 жыл) – белгілі чех дәрігері, церебральды парезбен және даму бұзылыстарымен ауыратын балаларды емдеуге маманданған. Ол рефлекстік локомоция принципін ашқан, бұл принцип адамның сенсомоторлық жүйесінің рефлекторлық нүктелерін стимуляциялау арқылы түрлі физикалық және нейромышелік ауруларды емдеу үшін қолданылады. Бұл техника бастапқыда спастикалық балаларды емдеу үшін пайдаланылған, бірақ қазір нәрестелер мен ересектерге де қолданылады.
Václav Vojta (12 July 1917 – 12 September 2000) was a renowned Czech medical doctor who specialized in the treatment of children with cerebral palsy and developmental disorders. He discovered the principle of reflex locomotion, which is used to treat various physical and neuromuscular disorders through the stimulation of the human sensomotoric system's reflex points. Originally used in the treatment of spastic children, the technique is now used on babies and adults.
Ерте өмір және білім
Войта 1937 жылы Прагада оқуды бастады, бірақ нацистік оккупацияға байланысты оқуын кейінге шегеріп, 10 жыл өткен соң, 1947 жылы докторлық диссертациясын қорғады. Ол балалар неврологиясы саласында оқуын жалғастырып, Прагадағы Карл университетінің клиникасында жұмыс істеді. 1956 жылы Прагадағы Карл университетінің медицина факультетінің 4-ші неврологиялық клиникасында балалар неврологиясы кафедрасын басқарды. Доктор Войта даму кинезиологиясы және рефлекстік қозғалыс терапиясын ашқандығымен белгілі, бұл әдіс кеңінен Войта әдісі деп танылды.
Vojta began his studies in Prague in 1937, but due to the Nazi occupation, he was forced to postpone them, eventually earning his doctoral degree 10 years later, in 1947. He pursued training in pediatric neurology, working in the clinic at Charles University in Prague, and in 1956, he became head of the Department of Pediatric Neurology at the 4th Neurological Clinic of the Medical Faculty of Charles University in Prague. Dr. Vojta is most noted for his work in developmental kinesiology and his discovery of reflex locomotion therapy, which became broadly known as the Vojta Method.
Германиядағы жер аударылу
1968 жылы Кеңес әскерлері Чехословакияға басып кірді, Войтаның жұмысын тоқтатты және оның кәсіби болашағына қауіп келтірді. Войта әйелі мен үш кішкентай баласымен бірге Германияға паналады. Ол жерде Войта Кельн университетінің ортопедиялық клиникасында ғылыми қызметкер ретінде жұмыс істей бастады, даму кинезиологиясы саласындағы зерттеулерін жалғастырды және диагностика мен физиотерапиядан курстар ұйымдастырды. 1975 жылы доктор Войта Мюнхенге көшіп, Мюнхен балалар орталығында жұмысқа орналасты, онда ол оңалту бөлімінің басшысы болды. 1989 жылы коммунистік режим құлағаннан кейін Войта туған Чехословакиясына оралып, Прагадағы Карл университетінен педиатриялық неврология және оңалту саласы бойынша профессор лауазымын алды. Кеңес үкіметі тұсында ол "саяси сенімсіз адам" деп есептелгендіктен, бұл құрметтен айырылған болатын. Ол қайтадан сабақ беріп, 1995 жылы зейнетке шыққанға дейін осы қызметін жалғастырды. Зейнетке шыққаннан кейін Войта 2000 жылы қайтыс болғанға дейін әлемдік аренада дәріс оқып, оқу-жаттығулар жүргізіп келді.
In 1968, Soviet troops invaded Czechoslovakia, disrupting Vojta’s work and posing a threat to his professional future. Vojta, along with his wife and three small children, sought refuge in Germany. There, Vojta began work as a research fellow at the Orthopedic Clinic of the University of Cologne, pursuing his work in developmental kinesiological studies, and organizing courses in diagnostics and physical therapy. In 1975, Dr. Vojta relocated to Munich, taking a position at the Munich Children’s Centre, where he became head of the rehabilitation department. In 1989, after the fall of the communist regime, Vojta returned to his native Czechoslovakia to receive tenure as Professor of Pediatric Neurology and Rehabilitation from Charles University in Prague, an honor denied him as a “politically unreliable person” under the Soviet regime. He was able to teach there once again, and continued to do so until his retirement in 1995. After his retirement, Vojta continued to lecture and teach around the world until his death in 2000.
Войта әдісі
Войтаның зерттеулері рефлекстік қозғалыс терапиясына, әсіресе дамуында кешігулер бар балаларды емдеуге бағытталған. Ол ми парализі және спастикалық салдануы бар балаларға емдеу әдістерін іздеу кезінде рефлекстік қозғалыс негіздерін тапты. Ол балалардың өздігінен белсендіре алмайтын бұлшықет топтарын пациенттің денесіндегі белгілі бір аймақтарға қысым қолдану арқылы белсендіруге болатынын анықтады. Қайталамалы белсендіру ми парализі бар балаларда қадамдардың жақсаруына, жақсы дене күйіне және сөйлеудің жақсаруына әкелді. Профессор Войта өзі тапқан көптеген қозғалыс кешендерінің дені сау балалардағы даму кезеңдерін көрсететін, жалпы субъективті қозғалыс үлгілерімен байланысты екенін мойындады. Войтаның жұмысының басымдығы бастапқыда балалар медицинасына бағытталғанмен, ол көп ұзамай бұл емді ересектердегі неврологиялық мәселелерге де қолдануға болатынын түсінді. Дегенмен, Войта терапиясы алты айдан кіші пациенттерде ең тиімді, себебі осы жаста дамудың алғашқы өзгерістері ең айқын болады. Войта терапевті пациенттің денесіндегі 10 түрлі аймақты қолданып, белгілі бір жерге жеңіл қысым жасап және ағымдағы қозғалысқа қарсылық көрсетеді, бұл пациенттің денесін еріксіз түрде белгілі бір рефлекстік қозғалыс үлгілерін орындауға итермелейді. Қайталамалы стимуляция пациенттің жұлын мен миы арасындағы бұрын тоқтап қалған неврологиялық байланыстарды жаңартады. Соңында пациент сыртқы стимуляциясыз да осыған ұқсас қозғалыстарды орындай алады. Войта терапиясы ми парализі, қол-аяқтардың перифериялық салдануы, жамбас дисплазиясы, тыныс алу, жұту және шайнау қиындықтарын емдеу үшін қолданылады. Соңғы жылдары Войта әдісінің негізгі принциптері Динамикалық нейромыскулярлық стимуляцияға (DNS) бейімделді, бұл Войта терапиясының қазіргі заманғы нұсқасы. DNS терапиясы спорттық жарақаттарды қалпына келтіру және өнімділікті арттыру үшін сәтті қолданылды, бұл жарақаттардың азаюына, қалпына келтіру уақытының қысқаруына және өнімділік көрсеткіштерінің жоғарылауына әкелді. Ересек спортшы немесе пациент жарақат алғанда, дұрыс бақылау орнатылғанға дейін, кейде кішкентай баланың қозғалысына ұқсас ерте үлгіге оралуы мүмкін. Мысалы, иық ауруы бар пациент екі айлық бала сияқты қолын ішке қарай бұрып және иілуі мүмкін, ол әлі сыртқа қарай бұру және созу дамылмаған. Мұндай жағдайда DNS ересек пациентті иық буынының дұрыс бақылауын қайта үйрету үшін даму позыциясына қояды. Войта терапиясы ондаған жылдар бойы Еуропа мен Азияда тиімді емдеу әдісі ретінде танылса да, ол АҚШ-та, әсіресе физиотерапевтер арасында жақында ғана кеңінен таралды. Войта әдісін зерттеу және қолданудың артуымен докторы Войтаның физиотерапия және физикалық өнімділік саласына қосқан үлесі, сөзсіз, жаһандық мойынды алатын болады.
Vojta’s research was focused on reflex locomotion therapy, particularly in the treatment of children exhibiting developmental delays. He discovered the basis of reflex locomotion while searching for treatment therapies for children with cerebral palsy and spastic paralysis. He discovered that muscle groups that the children could not activate themselves can be activated by applying pressure to specific zones on a patient’s body. Repeated activation resulted in improved gait, better posture and improved speech in children with cerebral palsy. Professor Vojta recognized that many of the movement complexes he found could be traced to common subjective global patterns of movement that mark developmental milestones in healthy children. Although the emphasis of Vojta’s work was initially directed to pediatrics, he very soon recognized that the treatment could also be applied to neurological problems in adult patients. However, Vojta Therapy is most effective in patients under the age of six months, an age when early developmental changes are most profound. Vojta therapists use a combination of 10 different zones on a patient's body, applying light pressure on a specific area and resistance to the current movement, causing the patient's body to involuntarily perform certain reflexive movement patterns. Repeated stimulation appears to make previously blocked neurological connections between the patient's spinal cord and brain. The patient is eventually able to perform similar movements without any external stimulation. Vojta Therapy has been used to treat cerebral palsy, peripheral paralysis of the arms and legs, hip dysplasia, and problems in breathing, swallowing and chewing. In recent years, the principles underlying Vojta's method have been adapted to Dynamic Neuromuscular Stimulation or DNS, a modern iteration of Vojta therapy. DNS therapy has been successfully used to rehabilitate athletic injury and enhance performance, leading to a reduction in injury, decreased recovery time, and increased performance markers. When an adult athlete or patient is injured, they sometimes revert to an early pattern of locomotion similar to that of a young infant, before proper control was established. For example, a patient with a shoulder impingement may internally rotate and flex their arm in a way similar to a two month old child who has not yet developed external rotation and extension. In this case, DNS places an adult patient in a developmental position to re teach proper control of the shoulder joint. While Vojta Therapy has been recognized for decades as a viable treatment method throughout Europe and Asia, it has only recently made inroads in the United States, particularly among physical therapists. As research and practice of the Vojta method grow, Dr. Vojta’s contributions to the fields of physical therapy and physical performance will undoubtedly gain universal recognition.
Жарияланған еңбектер мен оқыту
Войта 100-ден астам ғылыми еңбек және екі оқулық – «Бала кезіндегі ми қозғалысының бұзылулары» және Энн Петерспен бірлесіп жазылған «Войта принципі» кітаптарын жариялады. Екеуі де бірнеше рет қайта басылып, көптеген тілдерге аударылды. Оның еңбектері әлемдік ғылыми зерттеулерге және жаңа ғылыми жұмыстарға түрткіс болды. 1984 жылы Войта мен оның неміс әріптестері Войта қоғамын құрды, ол диагностика мен емдеуде рефлекстік қозғалыс принциптерін насихаттауға және таратуға, сондай-ақ физиотерапевтер мен дәрігерлерді Войта әдісімен оқытуға арналған. 1998 жылы ұйым Халықаралық Войта қоғамы болып қайта аталды, және профессор Войта өмірінің соңына дейін оған төрағалық етті. Мюнхенде штаб-квартирасы орналасқан коммерциялық емес қоғам, денсаулық сақтау мамандары үшін Германияда жыл сайын біліктілікті арттыру семинарларын өткізеді. Жыл сайын шамамен 150 дәрігер мен физиотерапевтті оқытатын семинарлар, жаңа туған сәбилерді, балаларды және ересектерді емдеуге бағытталған. Өмірінің соңына дейін профессор Войта әлемдік деңгейде семинарлар мен оқу курстарын өткізіп жүрді.
Vojta published over 100 scientific works and two textbooks, Cerebral Movement Disturbances in Infancy and The Vojta Principle, written with Anne Peters. Both have appeared in several editions and been translated into several languages. His works have inspired further research and additional scientific works worldwide. In 1984, Vojta and his German colleagues formed the Vojta Society, dedicated to promoting and disseminating the principles of reflex locomotion in diagnostics and therapy, with the goal of training physiotherapists and physicians in the Vojta method. In 1998, the organization was renamed the International Vojta Society, over which Professor Vojta presided until his death. The non profit society, with its headquarters in Munich, runs annual qualification seminars in Germany for health care professionals. Training around 150 doctors and physiotherapists a year, the qualification seminars focus on treatment of new born babies, children and adults. Before his death, Professor Vojta traveled extensively, conducting seminars and training sessions worldwide.
Марапаттар мен мадақтамалар
Войта өзінің мансабы бойындағы еңбектері үшін марапаттар мен құрметпен ерекшеленді. 1974 жылы ол неміс ортопедиялық қоғамының ең жоғары наградасы – Генрих Хайне сыйлығымен марапатталды. 1979 жылы ол мүгедек балалармен жұмысы үшін неміс ұйымы Aktion Sonnenschein-нен «Бірге өсу» медалін алды. 1983 жылы Германияның медициналық қауымдастығынан медициналық білім беру саласындағы Эрнст фон Бергман сыйлығын жеңіп алды. 1990 жылы Войта балалар дәрігерлерінің кәсіби қауымдастығынан педиатрия саласындағы еңбегі үшін фон Пфаундлер медалімен марапатталды. 2000 жылдың қазан айында Чехия Республикасының президенті Вацлав Гавел Войтаға Чехияның Еңбек орденімен қаза болғаннан кейін марапаттады.
Vojta received recognition in the form of awards and honors for his work throughout his career. In 1974 he was awarded the Heinrich Heine Prize, the highest award of the German Society for Orthopedics. In 1979 he received the "Growing with Each Other" Medal from the German association Aktion Sonnenschein for his work with disabled children. In 1983, he won the Ernst von Bergmann Prize for training in medicine from the German Medical Association. In 1990, Vojta was awarded the von Pfaundler Medal for training in pediatrics from the Professional Association of Pediatricians. In October 2000, Vojta was posthumously awarded the Czech Order of Merit by Vaclav Havel, the President of the Czech Republic.