Кіріспе
Американдық автомобиль өндіруші The Franklin Automobile Company 1902 және 1934 жылдар аралығында Нью-Йорк штатының Сиракуза қаласында АҚШ-та автомобильдерді сатумен айналысты. Оның негізін қалаушы Герберт Франклин, автомобиль кәсіпорнын құрудан бұрын металл қорыту бизнесінде мансапты бастады. Герберт Х. Франклин басқаратын компанияда басқа маңызды акционерлердің саны өте аз болды. Франклин өзінің көліктерін H. H. Franklin Manufacturing Company компаниясынан сатып алатын, ол орташа ғана пайда табатын және қарапайым акциялар бойынша дивидендтерді жиі төлемейтін. Олардың автомобильдерінің екі маңызды ерекшелігі – ауамен салқындатылатын қозғалтқыштары және алғашқы жылдары басқа люкс автомобильдермен салыстырғанда жеңілдігі мен сергектігі болды. 1934 жылдың сәуірінде Франклин компаниялары қаржылық құлдырауға ұшырады. Бұған қоса, бас директор Герберт Франклин зейнетке шықты, бірақ оның өмір салты өзгерген жоқ.
The Franklin Automobile Company was a marketer of automobiles in the United States between 1902 and 1934 in Syracuse, New York. Herbert H. Franklin, the founder, began his career in the metal die casting business before establishing his automobile enterprise. Controlled by Herbert H. Franklin it had very few other significant shareholders. Franklin bought its vehicles from the H. H. Franklin Manufacturing Company which was only moderately profitable and frequently missed dividends on common stock. The two major characteristics of their automobiles were their air cooled engines and in the early years their lightness and responsiveness when compared with other luxury cars. The Franklin companies suffered financial collapse in April 1934. Aside from his consequent retirement CEO Herbert Franklin's lifestyle was unaffected.
Франклиннің жаңалықтары
Барлық Франклин автомобильдері ауамен салқындатылған, компания оны сумен салқындатуға қарағанда қарапайым және сенімді деп санады. Сондай-ақ, компания сол кездегі қозғалтқыштардың мүмкіндігі шектеулі екенін ескере отырып, жақсы жұмыс істейтін автомобиль жасау үшін жеңіл салмақты маңызды деп есептеді. Франклиндердің көпшілігі ағаш қаңқалы болған, бірақ ең алғашқы модельде бұрышты темір қаңқа (1902) қолданылған. 1928 жылдан бастап ауыр машиналар дәстүрлі ысытылған болат қаңқаны қолданды. Жеңіл алюминий көп мөлшерде пайдаланылды, тіпті Франклин компаниясының алғашқы жылдары әлемдегі алюминийдің ең ірі тұтынушысы деп есептелді.
Өндіріс
1904 жылғы ұсыныстарға 4 жолаушыға арналған, алынып тасталатын артқы тонно және туристік автомобиль моделі кірді. 10 ат күші (7,5 кВт) қуатын беретін көлденең орналасқан, тік төрт цилиндрлі қозғалтқыш автомобильдің алдыңғы бөлігіне орнатылған. 2 жылдамдықты планетарлық беріліс қойылған. Автомобильдің салмағы 499 кг (1100 фунт) болды. Тізімдеме бағасы 1300 АҚШ доллары құрады. Қарама-қарсылығы, 1905 жылғы Ford Model F 2000 долларға, FAL 1750 долларға, Cole 30 және Ford Model S 700 долларға, Oldsmobile Runabout 650 долларға, Western's Gale Model A 500 долларға, Black 375 долларға дейін, ал Success таңғажайып түрде 250 долларға сатылды. Франклин сол кезде барлық өндірушілер сумен салқындатуды арзан және жасауға оңай деп қабылдаған кезде, ауамен салқындатылатын автомобильдердегі сөзсіз көшбасшы болды. Антифриз ойлап табылғанға дейін ауамен салқындатылатын автомобиль суық ауа райында үлкен артықшылыққа ие болды, ал Франклин дәрігерлер сияқты, кез келген ауа райында жүре алатын машинаға мұқтаж адамдар арасында танымал болды. Ауамен салқындатудың шектеуі цилиндрдің диаметрі және клапандарға қол жетімді аудан болды, бұл ерте Франклиннің қуатын шектеді. 1921 жылға қарай, салқындату жүйесіндегі өзгеріс – желдеткішті ыстық ауаны сорудан салқын ауаны үрлеуге көшіру – қуаттың біртіндеп артуына әкелді. Франклин көбінесе өте ерекше көрінетін автомобильдер болды, бірақ кейбіреулері Renault стиліндегі капоттарымен ерекше әдемі болды. 1925 жылдан бастап, дилерлердің талабы бойынша Франклин автомобильдері дәстүрлі автомобильдерге ұқсас етіп қайта жасалды, олардың сыртында үлкен, никельмен жалатылған «жалған радиатор» орнатылды, ол ауа кіретін тесік ретінде қызмет етті және «капот алды» деп аталды. J. Frank DeCausse жасаған бұл дизайн Франклинге дәстүрлі стильді қолдануға мүмкіндік берді. Сол жылы Франклин автомобиль дизайнында қайықтың құйрығын енгізді.
Қозғалтқыштың жақсартылған конструкциясы
1930 жылы Франклин жаңа типтегі қозғалтқышты ұсынды, ол сол кездегі ең жоғары қуат-салмақ қатынасының бірін қамтамасыз етті. 1932 жылы, сәнді автомобильдер өндірушілері арасындағы бәсекелестікке жауап ретінде Франклин он екі цилиндрлі қозғалтқышты шығарды. 398 куб дюймді (6,5 л) ауамен салқындатылатын қозғалтқыш 150 а.к. (110 кВт) қуаттылыққа ие болды. Ол жеңіл шассиге орнату үшін жобаланған, бірақ Франклин инженерлерінің пікірі ескерілмей, банктерден жіберілген басшылар нашар несиелерді қайтаруға тырысқанда автомобиль іріккен. Он екі цилиндрлі модель тартымды болғанымен, бұрынғы модельдерге тән жүріс және басқару сипаттамаларына ие болмады. Бұл 1929 жылғы құлдыраудан және одан кейінгі Ұлы депрессиядан кейін жасалатын дұрыс көлік емес еді. Автомобильдер жақсы сатылмады және компанияның инвестициясын қайтаруға жеткіліксіз болды. Компания 1934 жылы банкротқа ұшырады. Автомобиль өндірісі тоқтатылды, бірақ бренд пен активтер сатылды. Aircooled Motors компаниясы Сиракузада коммерциялық және авиациялық мақсаттағы ауамен салқындатылатын қозғалтқыштарды өндіруді жалғастырды. Бұл компанияны Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Престон Такер сатып алды. Жалпақ алты цилиндрлі қозғалтқыштар сумен салқындату қаптамаларымен жабдықталды және қысқа ғұмырлы Такер автомобильінде қолданылды. Такер таратылғаннан кейін компания тағы бір рет сатылды. Франклин қозғалтқыштары жеңіл салмағына байланысты көптеген жеңіл ұшақтарды және американдық алғашқы тікұшақтардың көпшілігін қуатпен қамтамасыз етті. Aircooled Motors, Франклин атауымен ауамен салқындатылатын қозғалтқыштарды өндірген соңғы компания, 1975 жылы банкротқа ұшырады. Оның жобалары Польша үкіметіне сатылды. Осы жобаларға негізделген қозғалтқыштар қазір де өндірісте.