Кіріспе

Гавай джаз вибрафоны мен маримба ойнаушысы (1932–2002)

Артур Хант Лайман (2 ақпан 1932 – 24 ақпан 2002) – гавай джаз вибрафоны мен маримба ойнаушысы. Оның тобы 1950-1960 жылдары кейін экзотика деп аталған, жалған полинезиялық музыка стилін танымал етті. Оның альбомдары стерео дыбыстың алғашқы күндерінде, күрделі әрі әдемі перкуссиясы, терең басы және үш өлшемді дыбыс сахнасы үшін стерео эффектіні көрсетуге арналған сүйікті дискілерге айналды. Лайман "лаунж музыкасының королі" деп белгілі болды.

Өмірбаян

Артур Лайман 1932 жылдың 2 ақпанында АҚШ-тың Гавайи аймағындағы Кауаи аралында дүниеге келді. Ол гавайилік анасы мен гавайилік, француз, бельгиялық және қытай тегінен таралған әкесінің сегіз баласының ең кішісі болды. Артурдың әкесі Кауаиде болған оқиғада көзін жоғалтқаннан кейін, отбасы Гонолулудың Макики кішкентай ауданына көшті. Артурдың әкесі оған өте қатаң болды, әр күн сайын мектептен кейін оны бөлмеге жауып, "жақсы музыканы қалай үйренуге болатынын білу үшін" Бенни Гудманның пластинкаларын ойнауға міндеттеді. "Менде кішкентай ойыншық маримба болған, ол бас ксилофонына ұқсас еді, - деп есіне алды Лайман. - Сол 78 айналымды пластинкалардан Лайнел Хэмптонның Гудман тобымен жазған әр нотасын үйрендім". Лайман әкесі мен ағасымен бірге Канеохе және Перл-Харбор базаларындағы USO шоуларында өнер көрсетті.

Экзотика

1951 жылы Маккинли орта мектебін бітіргеннен кейін ол музыканы уақытша тоқтатты және Халекулани қонақүйінде кеңсе кызметкері болып жұмыс істеді. 1954 жылы ол сол жерде пианист Мартин Деннимен танысты, ол оның ойнағанын естігеннен кейін 21 жастағы жігітке өзінің тобында орын ұсынды. Бастапқыда күдікпен қараған Лайман сандарға көнді: ол кеңседе жұмыс істегені үшін айына 280 доллар табады, ал Денни аптасына 100 доллардан астам төлейтінін уәделеді. Денни қаңтар айында Дон Бичкомбердің шартты тапсырысы бойынша Гавайиге әкелінді және Гавайиде қалды, ол Гавайилік ауылдағы Shell Bar-да әр түні ойнады. Оның тобының басқа мүшелері – перкуссияда Оги Колон және контрабаста Джон Крамер болды. Көп саяхат еткен Денни әлемнің түкпір-түкпірінен көптеген экзотикалық аспаптарды жинап алып, оларды таныс әндерді джаз стилінде аранжировкалау үшін пайдалануды ұнатты. Shell Bar сахнасы өте экзотикалық болды: оркестр тұратын жердің сыртында шағын тропикалық бақшада су толы ойық бар еді, ал айналасында тастар мен пальмалар өсіп тұрды. Бір толық ай күні Лайман "біршама көп Май Тай ішіп алған" еді, ал олар Вера-Круз фильмінен музыкалық тақырыпты ойнағанда Лайман бірнеше құс дауысын шығарды. "Содан кейін көрермендер маған түрлі есімсіз дауыстармен жауап берді. Бұл керемет болды". Осы құс дауысы Лайманның өнер есімдік белгісіне айналды. Деннидің "Exotica" альбомы 1957 жылы жарық көргенде, ол үлкен сәттіге ие болды, Гавайи штатқа айналуға дейін Оңтүстік Тынық мұхиты мәдениетіне деген ұлттық құштарлықты қоздырды, соның ішінде сахналық қойылымдар, фильмдер, Дон Бичкомбер мен Trader Vic сияқты тики стильіндегі мейрамханалар, луаулар, Океандық өнер, экзотикалық сусындар, алоха көйлектері және сабаннан тоқылған шляпалар.