Кіріспе

Мерсисайдтағы қала, Англия. Йоркширдегі ауыл.

Ньютон-ле-Уиллоуз – Англияның Мерсисайдтағы Сент-Хеленс қалалық округіндегі базарлық қала. 2021 жылғы халық санауы бойынша халқы 24 642 адамды құрайды. Ньютон-ле-Уиллоуз Сент-Хеленстің шығыс жиегінде, Уиганның оңтүстігінде және Уоррингтонның солтүстігінде орналасқан. Ланкашир тарихи округінің шекарасындағы Ньютон қалашығы бұрын негізінен мал өсіруге арналған жерлер болған, бірақ уақыт өте келе тау-кен өнеркәсібі солтүстік және батыс жақтан кеңейді. Бұл қалашық (сол кезде Ньютон-ин-Мейкерфилд деп аталған) кем дегенде 12 ғасырдан бері жазбаларда кездеседі. 19 ғасырдың басында Ливерпуль-Манчестер темір жолын салуға байланысты қалашықта қарқынды құрылыс жұмыстары жүргізілді. Санки аңғары арқылы өтетін Санки каналының болуы Джордж Стивенсонның Санки виадугын салуын қажет етті, соның нәтижесінде Эрлстаун қаласы сол жердегі өнеркәсіптік мекемелердің маңында дамыды. Эрлстаун бірте-бірте қалашықтың әкімшілік және сауда орталығына айналды, ал тарихи нарық пен жәрмеңкелер арнайы салынған алаңға көшірілді.

Атауы

Тарихи тұрғыдан Ньютонды басқа бірдей аттас қалалардан ажырату үшін "Ньютон-ле-Уиллоуз" және "Мейкерфилдтегі Ньютон" деп атаған. "Ньютон" есімі "Домсдей кітабында" кездеседі, ал Мейкерфилд атауының жазылуы өзгеріп, 1205 және 1351 жылдары "Мейкерсфелд", 1206 жылы "Мейкфелд", 1213 жылы "Мейкерфелд" деп тіркелген, ал 1242 жылдан бері "Мейкерфилд" деп аталады.

Тарих

Нормандықтар басып алғанға дейін Ньютон жүздік басшысы болған. Domesday жүздігі бес теріге бағаланған, олардың бірі Ньютонды қамтыған. 1066 жылы қайтыс болған Эдуард Исповедник осы жердің иесі болған. Ньютон жүздігі кейін Уоррингтон және Дерби жүздіктерімен бірігіп, Батыс Дерби жүздігін құрады. Ньютон-ле-Уиллоус екі округке бөлінген: Ньютон Шығысы және Ньютон Батысы, әр округтен үш кеңесші Сент-Хеленс қалалық кеңесіне сайланады. 2022 жылдың мамыр айына дейін Шығыс округінде үш Лейборист кеңесшісі, ал Ньютон Батысында екі тәуелсіз және бір Лейборист кеңесшісі болып табылады.

География

Ньютон-ле-Уиллоус Солтүстік-Батыс Англияда, Ливерпуль мен Манчестер қалалары арасындағы A580 Шығыс Ланкашир тас жолының жанында орналасқан. Ол Мерсисайдтағы Сент-Хеленс қалалық ауданының шығысында, Үлкен Манчестердегі Уиган шекарасына жақын жерде жатыр. Оңтүстігінде Чеширдегі Уоррингтон ауданы орналасқан. Ньютон-ле-Уиллоустың кеңейтілген құрылыс аймағына Эрлстаун, сондай-ақ Уоргрейв және Вулкан ауылдарының бөліктері кіреді. Қала Мерсисайд аймағында орналасқанына қарамастан, статистикалық мақсаттар үшін Үлкен Манчестер құрылыс аймағының бір бөлігі деп есептеледі.

Көлік

М6 және М62 тас жолдары мен A580 Шығыс Ланкашир жолы қаланың жанынан өтеді. Бұл Ньютонның өнеркәсібінің көп бөлігі тоқтағаннан кейін маңызды қала болып дамуына көмектесті. Қала шетінде көптеген жаңа тұрғын үйлер салынды. Санки каналы қаладан өтеді және Санки виадугі арқылы әлемдегі алғашқы жолаушылар темір жолы өтеді, ол да қала шегінде орналасқан. Ньютон-ле-Уиллоус және Эрлстаун теміржол станциялары Ливерпуль мен Манчестерге, Сент-Хеленске, Уоррингтонгқа, Честерге, Батыс Йоркширге және Солтүстік Уэльс жағалауындағы Лландуноға редовно қатынас жасайтын аймақтық қызмет көрсетеді. Эрлстаун қаланың өлшеміне қарағанда 5 платформасы бар өте ірі станция. 2-ші платформада әлемдегі ең көне теміржол құрылыстарының бірі саналатын ескі күту бөлмесі орналасқан. Тамворт көшесінде шағын автобус станциясы бар, қала ішінде бірнеше автобус маршруттары жүреді, сондай-ақ көршілес Бёртонвуд, Хейдок, Эштон-ин-Мейкерфилд, Лоутон, Гарсвуд және Уоррингтон, Сент-Хеленс, Уиган, Ли сияқты ірі қалаларға қатынас жасайтын қала сыртындағы бағыттар да бар.

Дін

Бір кезде Уинвик көне приходының бір бөлігі болған қала, қазір төрт англикандық приходқа бөлінген: Санкт-Петер Ньютонды, Санкт-Джон Эрлстаунды, Эммануэль Уоргрейвті, ал Барлық Әулиелер қаланың солтүстік бөліктерін қамтиды. Ланкаширдегі басқа қалалар сияқты, Ньютонда да көптеген римдік католиктер тұрады және қалада үш католик шіркеуі бар: Эрлстаундағы Сент-Патрик, Ньютондағы Сент-Мария және Сент-Джон, сондай-ақ Уоргрейвтегі Сент-Дэвид. Қала орталығында методист және баптист шіркеулері сияқты, басқа да діни ағымдар өкілдік табады.

Жергілікті БАҚ

Виктория дәуірінен бастап 2007 жылға дейін қалада бірнеше жергілікті газеттер болды. Ньютон мен Голборн Guardian ең көп таралған газет болып есептеледі, ол 2007 жылы жабылды. Сонымен қатар, жылдар бойы қалаға қызмет еткен газеттердің ішінде Эрлстаун Guardian және Ньютон Репортер газеттері де бар. Қала St Helens Star және St Helens Reporter газеттерінің таралым аймағында орналасқан, екеуі де тегін газеттер. Warrington Guardian, Liverpool Echo, Manchester Evening News және Wigan Post газеттері қаланың ішінде кеңінен қолжетімді. Жергілікті радионы 2011 жылы құрылған және жергілікті пошта индексімен аталған WA12Radio интернет-радио станциясы қамтамасыз етеді. Қазіргі таңда станция Ньютон ұлдар мен қыздар клубының бөлігі болып табылады. Аймақтық радионы Heart North West, BBC Radio Merseyside және BBC Radio Manchester ұсынады. Қала BBC Солтүстік-Батыс аймағы мен ITV үшін Granada аймағына жатады.

Спорт

Ньютон-ле-Уиллоустың ат жарыс алаңы 1898 жылы жабылып, оның орнына Хейдок Парк ат жарыс алаңы салынды. Бұл әлемдегі үздіксіз жарысқа қатысып келе жатқан ең көне кубок, оның тарихы 200 жылдан астам. Футбол қалада әрқашан маңызды спорт түрі болған, және Ньютон-ле-Уиллоустың 1894-1908 жылдар аралығында өз клубы болды. Ньютон-ле-Уиллоус ФК 1900-01 маусымына дейін жергілікті лигаларда ойнады, содан кейін клуб үш жыл бойы бәсекелескен Англия комбинациясына қосылды. 1903-04 маусымда клуб Ланкашир комбинациясына қосылды, онда олардың дерби матчтарына Брин Сентрал және Уиган Таун (Виган Атлетик клубының алдағысы) кірді. Клуб 1907-08 маусымының соңында лигадан шығып, сол кезде таратылды. Ньютон-ле-Уиллоустың үй алаңы – Pied Bull Ground, ол сол аттас пабтың артында орналасқан және Роб Лейнмен (кейін Голборн Роуд) шектесетін, қазіргі Парчменттер тұрғын үйі орналасқан жерге жақын болған. Эрлстаун футбол клубының бірнеше сәтті кезеңдері болды. Команда сол кездегі (1950-1960 жылдар) қазіргі Конференция Солтүстік лигасына тең болатын Ланкашир комбинациясында өнер көрсетті. Эрлстаун көптеген командалармен жергілікті бәсекелестікке түсті, олардың кейбіреулері ұлттық деңгейде танымал болды, әсіресе Виган Атлетик. Эрлстаун өте амбициялы клуб болды және ойыншы-бапкер ретінде Уилф Маннионды қабылдағанда жаңалықтарға ілікті. Жергілікті дербилерге бір-екі мың көрермен жиналатын. Дегенмен, төмендеген билет сату және кәсіби құрамның құны клубты 1960 жылдардың ортасында банкротқа ұшыратуға мәжбүр етті. Өзінің ертерек тарихында Эрлстаун ФК бірнеше маңызды оқиғаларды жасады, соның ішінде Ливерпуль кубогында Эвертоннан жеңілді, бұл «Toffees» клубының алғашқы кубок финалындағы жеңілісі болды. Бір жылдан кейін Эрлстаун финалда жеңіске жетіп, үш жылдан кейін футбол лигасының құрылуына көмектесетін Эвертон командасын жеңді. Эрлстаун Анфилд стадионында өткен алғашқы матчта Эвертонмен де ойнады. Қалада бірнеше кіші командалар жұмыс істеді, ең танымалдарының бірі – Вулкан Ньютон, олар бұрын Ланкашир комбинациясында және Солтүстік-Батыс округтер лигасының құрамында болды. Аймақ регби лигасы үшін өте танымал, Сент-Хеленс Р.Ф.К., Уоррингтон Уолвз, Виднес Викингс, Уиган Уорриорс, Салфорд Ред Девлз және Ли Леопардс – барлығы жергілікті командалар. Алайда, Ньютон-ле-Уиллоустың 2002 жылға дейін регби лигасының командасы болмады, ол Ньютон Сторм РЛФК құрылған кезде пайда болды. «Сторм» Солтүстік-Батыстағы ең жылдам өсіп келе жатқан регби лигасының әуесқой клубтарының біріне айналды. Регби одағы тарихи тұрғыдан қаладағы ең танымал спорт түрі болды, екі команда – Ньютон-ле-Уиллоус RUFC және Вулкан RUFC Оңтүстік Ланкашир және Чешир лигаларында көрнекті орын алды. Бұрынғы ең танымал ойыншылар – Англия және Британдық Арыстандар құрамасының бұрынғы футболшысы Фрэн Коттон және Уиган ойыншысы Стив Хэмпсон. Қазір қаладағы ең танымал спорт түрі – крикет. Ньютон С.С. Ливерпульдің Премьер лигасының құрамында ойнайды, бұл солтүстік-батыс лигасы, оған Файлд жағалауынан Солтүстік Уэльске дейінгі командалар қатысады. Вулкан С.С. сонымен қатар қаланы жергілікті деңгейде көрсетеді. Ньютоннан Ланкашир графтығының крикет клубына өткен бірнеше ойыншылар өсті.