Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Гаррет Огастус Морган аға (4 наурыз 1877 - 27 шілде 1963) – американдық өнертапқыш, кәсіпкер және қоғамдық қайраткер. Оның ең белгілі өнертабыстары – екі жақты қозғалыс шамдарының бір түрі және 1916 жылғы туннель құрылысы кезіндегі апаттан құтқару операциясында қолданылған қорғаныш «түтін қалқаны». Морган сонымен қатар шашты химиялық түрде өңдеу және түзуге арналған ерітіндіні ашты және жасады. Ол өзінің шаш өнімдеріне негізделген «G. A. Morgan Hair Refining Company» атты табысты компанияны құрды, сондай-ақ шаш күтіміне арналған толық өнімдер желісін ұсынды және афроамерикалықтардың азаматтық және саяси дамуына, әсіресе Огайо штатының Кливленд қаласында және оның төңірегінде белсенді қатысты.
American inventor and entrepreneur
Garrett Augustus Morgan Sr. (March 4, 1877 – July 27, 1963) was an American inventor, businessman, and community leader. His most notable inventions were a type of two way traffic light, and a protective 'smoke hood' notably used in a 1916 tunnel construction disaster rescue. Morgan also discovered and developed a chemical hair processing and straightening solution. He created a successful company called "G. A. Morgan Hair Refining Company" based on his hair product inventions along with a complete line of haircare products and became involved in the civic and political advancement of African Americans, especially in and around Cleveland, Ohio.
Ерте өмір және білім
Морган 1877 жылы Кентукки штатының Париж қаласында, негізінен афроамерикалықтар тұратын қауымдастықта дүниеге келді. Оның әкесі Сидни Морган, Конфедерация армиясының генерал Джон Х. Морганның ұлы және оның бұрынғы құлы болған. Оның анасының тегінде американдықтар болған.
Morgan was born in 1877 in Paris, Kentucky, an almost exclusively African American community. His father was Sydney Morgan, a son and freed slave of Confederate General John H. Morgan of Morgan's Raiders. she was part Native American.
Мансап
Морган өмір бойының көп бөлігін Цинциннатидегі жер иесіне қолғапкер болып жұмыс істеумен өткізді. ХХ ғасырдың басында өскен көптеген афроамерикалық балалар сияқты, ол да жас кезінде мектепті тастап, толық уақыт жұмыс істеуге мәжбүр болды. Морган тігін машиналарына зигзаг тігісін қосатын құрылғыны да ойлап тапты. 1907 жылы Морган тігін машинасы шеберханасын ашты. Бір жыл өткен соң, өзінің тамырына көбірек мән берген ол 1908 жылы Кливленд түсті адамдар қауымдастығын құруға көмектесті. 1916 жылы Морган Эри көлінің астында 15 метр тереңдікте орналасқан су тарту туннеліне қамалған жұмысшыларды құтқарып, түтіннен қорғану үшін газ маскасын (smoke hood) пайдаланды, ал көтеріліп келе жатқан түтіннің астынан таза ауа алу үшін жерге жақын орналасқан бірнеше құбырлар арқылы ауа тартты. Морган 86 жасында дүниеден өтті және Кливлендтегі Лейк-Вью зиратына жерленді.
Morgan spent most of his teenage years working as a handyman for a Cincinnati landowner. Like many African American children growing up at the turn of the century, he had to quit school at a young age to work full time. Morgan also invented a zigzag attachment for sewing machines. In 1907, Morgan opened a sewing machine shop. One year later, more conscious of his heritage, he helped start the Cleveland Association of Colored Men in 1908. In 1916, Morgan rescued workers trapped in a water intake tunnel 50 feet (15 m) beneath Lake Erie, using the smoke hood to protect his eyes from smoke and featuring a series of air tubes that hung near the ground to draw clean air beneath the rising smoke. at age 86 and was buried at the Lake View Cemetery in Cleveland.
Шашты күту өнімдері
Морган тігін машинасының инелеріне тігін кезінде матаны күйдірмейтін, жоғары жылтырлық беретін сұйықтықпен тәжірибелер жүргізді. 1905 жылы Морган осы сұйықтықтың шашты түзететінін кездейсоқ байқады. Ол сұйықтықты шашты тазартуға арналған кремге айналдырып, оны сату үшін G. A. Morgan Hair Refining Company компаниясын құрды. Морган үлкен жетістікке қол жеткізіп, 1910 жылы "шаш өсіру" кремі, қара шашқа бояу майы және шашты түзеуге арналған иісті тісті тарақ сияқты басқа да өнімдерді қосты.
Morgan conducted experiments with a liquid that gave sewing machine needles a high polish that prevented the needle from burning fabric as it sewed. In 1905, Morgan accidentally discovered that the liquid could also straighten hair. He made the liquid into a refining cream and launched the G. A. Morgan Hair Refining Company to market it. Morgan received great success and added other products including "hair growing" cream, black hair oil dye, and a curved tooth comb for hair straightening in 1910.
Жол белгісі
Компаниясының сәттілігінен кейін Морган Кливленд қаласында белгілі азаматқа айналды және жаңа автомобиль сатып алуға мүмкіндік беретін қаржылық жетістіктерге қол жеткізді. 1922 жылы ол атпен жүргізілетін көлік пен автомобильдің соқтығысуын көрді, бұл оны болашақта мұндай оқиғалардың болуын болдырмауға шабыттандырды. Морган "тоқта" және "жол ашық" деген жазулары бар, қолмен басқарылатын, қозғалмалы қолдары бар жол сигналын ойлап тапты, оны жол торабындағы тіреуге орнатуға болады. Қолдарды жартылай көтеріп, сақтық шараларын көрсете де болды. Жол қызметкері сигналды іске қосу үшін тіреуді айналдыратын, ал қажет болған жағдайда барлық бағыттарды "тоқта" белгісімен тоқтатуға болады.
Following the success of his company, Morgan became a well known citizen in Cleveland and achieved financial success leading to his purchasing of a new automobile. In 1922, he witnessed an accident between a horse drawn carriage and a car which sparked inspiration to prevent the likelihood of future events occurring. Morgan designed a manually operated traffic signal with moving arms featuring "stop" and "go" signs, which could be situated on a post at traffic intersections. The arms could also be raised halfway to indicate caution moving forward. A traffic attendant would crank the post to operate the signal and all lanes could be stopped by showing "stop" if needed.
Түтін капот
Гаррет Морган өрт сөндірушілердің қызмет барысында тұншықтыратын түтінге қарсы күрескенін көргеннен кейін "қауіпсіздік капотының түтіннен қорғау құрылғысын" ойлап тапты. Оның құрылғысы ылғалды сүңгірді қолданып, түтінді сүзіп, ауаны салқындатты. Түтін мен газдың көтерілуге бейімділігін пайдаланып, еденге жақын тыныс алуға қолайлы ауа қабатын қалдырды, үшін ауа тарту түтігін қолданды. 1914 жылы ол өнімді сату үшін "Ұлттық қауіпсіздік құрылғылары компаниясын" құрды. Ол өнертабысын ел бойынша сата алды, кейде өзін ойлап тапқан ретінде ашып көрсетпей, ақ түсті актерді жалдап, оған құрмет көрсетуге мәжбүр болды. Ол құрылғының мүмкіндігін көрсету үшін шатырдың ішінде қара май, күкірт, формальдегид және тыңайтқыштан тұратын зиянды от жақты. Екі жылдан кейін Халықаралық өрт сөндірушілер қауымдастығы оған алтын медаль табыс етті. Морганның қауіпсіздік капоты оның қолданылған кезеңінде көптеген адамдардың өмірін сақтауға көмектесті. Морган келгенге дейін екі құтқару әрекеті сәтсіз аяқталған. Құтқарушылар туннельге кіргеннен кейін қайтып оралмай, өздері құрбан болды. Бір құтқару тобының мүшесі, оның құрылғысының көрсетілімін көргеннен кейін, Морганды оятып, оны келгеніне және мүмкіндігінше көп қауіпсіздік капотын әкелгеніне көндіру үшін хабаршы жіберді. Морган Огайо штатының Уэйкмен қаласына жақын жердегі ферманы сатып алып, сол жерде сол кездегі көптеген кантри клубтардан айырмашылығы, қара нәсілділерге ашық болған Уэйкмен кантри клубын салды. Морган Принс Холл масондарының Excelsior Lodge No. 11-нің мүшесі болды, ол Кливленд, Огайо штатында орналасқан. Ол Антиохия баптистік шіркеуіне қатысты. Олардың үш баласы болды: Джон П., Гаррет А. Жр., және Космо Х. Морган. Гаррет 1963 жылы Кливлендте қайтыс болды және Лейк-Вью зиратына жерленді.
Garrett Morgan invented a "safety hood smoke protection device" after seeing firefighters struggling to withstand the suffocating smoke they encountered in the line of duty. His device used a moist sponge to filter out smoke and cool the air. It took advantage of the way smoke and fumes tend to rise to higher positions while leaving a layer of more breathable air below, by using an air intake tube that dangled near the floor. and founded a company called the National Safety Device Company in 1914 to market it. He was able to sell his invention around the country, sometimes using the tactic of hiring a white actor who would take credit rather than revealing himself as its inventor. He would demonstrate the device by building a noxious fire fueled by tar, sulfur, formaldehyde, and manure inside an enclosed tent. and awarded a gold medal two years later by the International Association of Fire Chiefs. Morgan's safety hood was used to save many lives during the period of its use. Before Morgan arrived, two previous rescue attempts had failed. The attempted rescuers had become victims themselves by entering the tunnel and not returning. Morgan was roused in the middle of the night after one of the members of the rescue team who had seen a demonstration of his device sent a messenger to convince him to come and to bring as many of his Safety Hoods as he could. Morgan purchased a farm near Wakeman, Ohio, and upon that land build the Wakeman Country Club, open to Blacks, unlike most country clubs then. Morgan was a member of the Prince Hall Freemasons, in Excelsior Lodge No. 11 of Cleveland, Ohio. He belonged to Antioch Baptist Church. Together, they had three children: John P., Garrett A. Jr., and Cosmo H. Morgan. Garrett died in Cleveland in 1963, where he was buried in Lake View Cemetery.
Марапаттар мен мадақтамалар
1963 жылдың тамызында (өлгенінен бір ай өткен соң) Чикагода өткен Емансипацияның жүз жылдығы тойында Морган жалпыұлттық деңгейде танылды. 2016 жылдың күзінде Кентукки штатының Лексингтон қаласында оның атымен аталатын бастауыш мектеп ашылды. Мэриленд штатының Принс-Джордж округінде Garrett A. Morgan бульвары (бұрын 2002 жылға дейін Summerfield бульвары деп аталған) және оған іргелес метро станциясы (Morgan Boulevard) да оның есімін иеленеді. Морган 2002 жылы Молефи Кете Асантенің "100 ең ұлы африкалық американдықтар" кітабына енді. Морган – Альфа Фи Альфа бауырластығының құрметті мүшесі. Морганның қауіпсіздік капотын ойлап табуы "Дүниеді дүр сілкіндірген өнертабыстар" және "Музейдегі сырлар" (S08E05) телешоуларында көрсетілді.
At the Emancipation Centennial Celebration in Chicago, Illinois, in August 1963 (one month after his death), Morgan was nationally recognized. An elementary school bearing his name opened in the fall of 2016 in Lexington, Kentucky. In Prince George's County, Maryland, there is a street named Garrett A. Morgan Boulevard (formerly Summerfield Boulevard until 2002) and the adjacent Metro stop (Morgan Boulevard) also bears his name. Morgan was included in the 2002 book 100 Greatest African Americans by Molefi Kete Asante. Morgan is an honorary member of Alpha Phi Alpha fraternity. Morgan's invention of the safety hood was featured on the television show Inventions that Shook the World and Mysteries at the Museum (S08E05).