Діни нанымдары біріккен, догмасы жоқ ағым

Unitarian Universalism – дінге сенімсіз, либералды діни қозғалыс. Бірнеше діни дәстүрлерден құралған, нақты догмасы жоқ. Тарихы, қағидалары туралы біліңіз.

26 мин оқу

100%

Дереккөз: Unitarian Universalism — Wikipedia

Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.

Мазмұны

Кіріспе

Діни сенімі жоқ либералды дін

Юнитариандық универсализм (әрі қарай UUism деп аталады) – либералды діни қозғалыс. Юнитариандық универсалистер ешқандай діни сенімді мойындамайды, олардың ресми, біріктірілген қасиетті мәтіндері мен либералды христиандығы жоқ. Жекелеген юнитариандық универсалистердің нанымдары өте кең, олар діни гуманизм, иудаизм, индуизм, сикхизм, буддизм, даосизм, синкретизмді қамтуы мүмкін, бірақ олармен ғана шектелмейді.

Юнитариандық универсалистік қауымдастық (UUA) 1961 жылы 1825 жылы құрылған Американың Юнитариандық қауымдастығы мен 1793 жылы құрылған Американың Универсалистік шіркеуінің бірігуі нәтижесінде құрылды. UUA және CUC – Халықаралық Юнитариандық және Универсалистік Кеңесінің он жеті мүшесінің екеуі.

Пуритандық тамырлар және конгрегационалистік негіз

Юнитариандық универсализм 1961 жылы екі тарихи жақтан бөлек христиан конфессиясы – Американың Универсалистік шіркеуі мен Американың Юнитариандық қауымдастығы бірігу арқылы құрылды. Солтүстік Америкадағы бірігу кезінде унитариандықтар мен универсалистер либералды христиан теологиясының бастапқы қағидаларынан алшақтады. Олар түрлі діни дәстүрлерден мол пайдаланады. Әрбір адам өзін христиан деп санауы немесе христиандық сенімдерді қабылдауы мүмкін, ал мүмкін емес те. Юнитариандық универсалистік қауымдар мен бірлестіктері әдетте христиандық дәстүрлердің кейбір элементтерін сақтайды, мысалы, уағызбен жексенбілік құлшылық және гимндер орындау. Кез келген нақты діни дәстүрдің элементтерін жеке рухани тәжірибеге енгізу деңгейі, қауым мүшелерінің жеке таңдауына байланысты, руханилықты және сенімді дамытуға қатысты догматикалық емес көзқарасқа сәйкес келеді. Жаңа Англия унитариандықтары қажылар әкелерінің қауымдық христиандығынан өркендеді, ол Киелі кітапты әдеби мағынада түсінуге негізделген. Либералды унитариандықтар Әке, Ұл және Киелі Рух/Рух – үштік құдайлыққа сенуден бас тартты. Олар Құдай туралы біртұтас түсінікке бекінді. Сонымен қатар, олар бастапқы күнә доктринасын қабылдамай, қауымдық христиандардың кальвинистік ілімінен алшақтады. Жаңа Англия универсалистері пуритан әкелерінің мәңгілік құтқарылуға лайық деп саналған, таңдалған аз ғана адамдарға басымдық беруіне қарсы болды. Олардың орнына, универсалистер барлық адамдардың ақыр соңында Құдаймен келісімге келетініне сенді.

Универсализм

Универсалистер бірнеше шіркеу әкелерінен бастау алатын ұзақ тарихты айтады, бірақ кейбір қазіргі ғалымдар осы шіркеу әкелері Универсализмнің (жалпы құтқарылу) негізгі доктринасын үйреткен-үйреткеніне күмәнді қарастырады. Бұл негізгі доктрина Мәсіх арқылы әрбір адам жаны құтқарылатынын, соның нәтижесінде "барлық нәрсенің қалпына келтірілуіне" (апокатастазис) алып келетінін білдіреді. 1793 жылы Универсализм Америка Құрама Штаттарында христиан дінінің жекеленген бағыты ретінде пайда болды, кейін Американың Универсалистік шіркеуі деп аталды. Эльханан Винчестер, Хосея Баллу және Джон Мюррей сияқты жалпы құтқарылуды ертеде жақтаған американдықтар барлық жандар құтқарылуға жетеді деп үйретті, кейде тазаруға ұқсас кезеңнен кейін. Христиандық Универсализм мәңгілік құлдырау доктринасын жоққа шығарады және барлық адамдарды соңында құтқаратын, толығымен сүйіспеншілікке толы Құдайға сенуді жариялайды.

Унитаризм

Тарихи тұрғыдан алғанда, христиандықта Троицаға сенбеушіліктің бірнеше түрі пайда болды. Бұл термин Иса Мәсіхтің табиғаты туралы кез келген сенімге сілтеме жасай алады, ол Құдайды бірегей тұлға ретінде растайды және Троица ілімін қабылдамайды, негізгі христиандықпен расталғандай: 325 жылы Никея соборында христиан епископтарының бірауыздан қабылдаған шешімі. Троицаға сенбеушілік, әсіресе протестанттық реформацияның діни дау-дамайылы кезінде кең таралды. Испаниялық дәрігер Михаэль Серветус Киелі кітапты зерттеп, дәстүрлі түсінік бойынша Троица тұжырымының Киелі кітапта негізделмегенін түйіндеді. Оның «Троицаның қателіктері» және «Христианизмді қайта жаңғырту» атты еңбектері үлкен қырқыстар тудырды. Серветус соңында тұтқындалды, діннен тайғаны үшін айыпталып, 1553 жылы Женевада өртеу жазасына кесілді. «Унитарий» термині Генри Хедворт арқылы ағылшын тіліне енді, ол оны Лаэлио Соццини мен поляк социниандарының ілімдеріне қатысты қолданды. Унитарий шіркеулер Трансильвания мен Польшада (социниандар) 16 ғасырдың екінші жартысында ресми түрде құрылды. Онда Еуропадағы алғашқы діни еркіндік доктриналары қалыптасты (1557 мен 1568 жылдар аралығында өткен бірнеше мәжілістер барысында, Торда жарлығын қараңыз), Венгрия королі және Трансильвания князі Ян Сигизмунд билігінде. Ол – жалғыз унитарий монарх. Ерте унитарий шіркеуі Троицаны ғана емес, сонымен қатар Мәсіхтің алдын ала бар екенін, сондай-ақ көп жағдайда Августин Гиппоның алдын ала белгілеуі мен түпкі күнәсін, және Кантерберийлік Ансельм мен Джон Кальвиннің Мәсіхтің құрбандығы арқылы жасалған кешірімді қабылдамады. Унитарий қозғалысының бастапқы кезеңдерінде Христологияның әртүрлі формалары болды; соңында басым Христология псилантропизмге айналды: Иса адам болған, бірақ Құдаймен ерекше байланысы бар.

Ұлыбритания

Польшалық бауырластардың социандық ілімінің ықпалымен, унитариандық пастор Сэмюэл Кларк (1675–1729 жж.) «Ортақ дұғалар кітабын» қайта қарастырып, Никейлік кредоны (Үштік туралы ілімді) және Исаны Құдай деп атауды жойды. Теофил Линдси де унитариандық түсіндіруге көбірек мүмкіндік беру үшін «Ортақ дұғалар кітабын» қайта қарастырды. Ешбір пастор 1697 жылғы «Құдайға қарсы сөздер туралы заң» бойынша айыпталмады, бұл заң «христиан дінін қабылдаған немесе білім алған кез келген адамның, жазба арқылы, уағыз айту, оқыту немесе кеңес беру арқылы, қасиетті Үштікке қарсы шығуын қылмыс деп есептейтін». 1689 жылғы «Төзімділік туралы заң» ағылшын диссиденттеріне жеңілдік берді, бірақ унитариандықтарды қамтымады. Кларк пен Линдсейдің күш-жігері Англия шіркеуінің консервативті дін қызметкерлері мен мирян тарапынан қатты сынға ұшырады. Жауап ретінде 1774 жылы Линдси адвокат Джон Лидің көмегімен Эссекс үйін «Диссиденттік құдайға табыну орны» ретінде тіркеуге өтініш білдірді. Тіркеуден кейінгі жексенбіде, 17 сәуірде 1774 жылы, алғашқы нағыз унитариандық қауым уақытша Эссекс-стрит шіркеуінде жасырын түрде жиналды. Қатысушылардың арасында Ли, Джозеф Пристли және Массачусетс колониясының өкілі Бенджамин Франклин болды. Пристли де реформалық қауым құрды, бірақ Пристли көтерілісінде үйі өртеніп кеткеннен кейін әйелімен бірге Америкаға қашып кетті, онда ол американдық топырақта шіркеу құруға белсенді қатысты. 1813 жылғы «Үштік туралы ілім туралы заңға» қарсылық білдірген мирян мен дін қызметкерлерінің қарсылығы басылғаннан кейін, 1825 жылы британдық және шетелдік унитариандық қауымдастық құрылды. Оның штаб-пәтері Линдсейдің Эссекс үйінің жалғасы – Эссекс Холлда орналасқан. Ұлттық өмірде маңызды рөл атқарған екі шіркеу – Манчестердегі Кросс-стрит шіркеуі және Солтүстік Лондондағы Ньюингтон Грин унитариандық шіркеуі. Ұлыбританиядағы унитариандық қауымдар Унитариандық және еркін христиандық шіркеулердің Бас ассамблеясының басшылығымен жиналады. Ұлыбританияда 170 унитариандық қауым бар. 2020 жылғы деректер бойынша, британдық унитариандықтардың бас офицері Лиз Слейд болды.

Influenced by the Socinian doctrine of the Polish Brethren, the Unitarian minister Samuel Clarke (1675–1729) revised the Book of Common Prayer, removing the Trinitarian Nicene Creed and references to Jesus as God. Theophilus Lindsey also revised the Book of Common Prayer to allow a more tolerant, free Unitarian interpretation. Neither cleric was charged under the Blasphemy Act 1697 that made it an "offense for any person, educated in or having made profession of the Christian religion, by writing, preaching, teaching or advised speaking, to deny the Holy Trinity". The Act of Toleration (1689) gave relief to English Dissenters, but excluded Unitarians. The efforts of Clarke and Lindsey met with substantial criticism from the more conservative clergy and laity of the Church of England. In response, in 1774, Lindsey applied for registration of the Essex House as a "Dissenting place of worship" with the assistance of barrister John Lee. On the Sunday following the registration—April 17, 1774—the first true Unitarian congregation discreetly convened in the provisional Essex Street Chapel. In attendance were Lee, Joseph Priestley and the agent of the Massachusetts Colony, Benjamin Franklin. Priestley also founded a reform congregation, but, after his home was burned down in the Priestley Riots, fled with his wife to America, where he became a leading figure in the founding of the church on American soil. Once laity and clergy relaxed their vehement opposition to the Doctrine of the Trinity Act 1813, which finally allowed for protections of dissenting religions, the British and Foreign Unitarian Association was founded in 1825. It has its headquarters in Essex Hall, successor to Lindsey's Essex House. Two that have been significant in national life are the Cross Street Chapel in Manchester and, Newington Green Unitarian Church in north London. Unitarian congregations in Britain meet under the auspices of the General Assembly of Unitarian and Free Christian Churches. There are 170 communities of Unitarians across Britain. The Chief Officer of the British Unitarians was Liz Slade as of 2020.

Америка Құрама Штаттары

АҚШ-та унитариандық қозғалыс негізінен Массачусетс штатының мемлекеттік шіркеуінің бір бөлігі болған Жаңа Англияның конгрегациялық приход шіркеулерінде басталды. Осы шіркеулердің ғимараттары бүгінге дейін көптеген Жаңа Англия қалаларының орталық алаңдарында сақталған, олардың тамыры пуритандық колонияларды діни қажеттіліктерін қамтамасыз ету үшін приходтарға бөлуге дейін жетеді. 18 ғасырдың соңында осы шіркеулердің ішінде унитариандық және тринитариандық бағыттар арасында шиеленіс күшейді. 1805 жылы унитариандар Гарвард университетінде маңызды факультеттік қызметтерге ие болды. 1819 жылы Уильям Эллери Ченнинг Балтиморда Джаред Спарксқа қасиетті қызмет атқару рәсімінде сөз сөйлеп, унитариандық көзқарасты баяндады. Американың унитариандық қауымдастығы 1825 жылы жеке діни ағым ретінде құрылды. Кездейсоқ жағдайға орай, екі тараптың ешқайсысы білмейтіндей, AUA 1825 жылдың 26 мамырында британдық және шетелдік унитариандық қауымдастықпен бірге құрылды. 19 ғасырда Ральф Уолдо Эмерсонның (бұрын унитариандық пастор болған) және басқа трансценденталистердің ықпалымен унитариандық либералды протестантизмнен бастап, оның көп түрлілігіне қарай ұзақ жолға шықты.

Интеграция, 18251961 жыл

Конгрегациялық шіркеулердегі бөліністен кейін Американың унитариандық қауымдастығы құрылды (1825), бірақ кейбір шіркеулер Конгрегациялық қауымдастықта қалып, Конгрегациялық ұйымның мүшелері болды (кейін Мәсіхтің Біріккен шіркеуі), ал басқалары унитариандық болуға дауыс берді. Соңғылардың бір бөлігі ақырында унитариандық және универсалистік шіркеулердің бірігуі кезінде Унитариандық Универсалистік Ассоциацияның (1961 жылы құрылған) құрамына кірді. Универсалистік шіркеулердің тарихы басқаша болды, олар құрылған пуритан шіркеулерінің шегінен тыс, тәуелсіз қауымдар ретінде пайда болды. UUA және Мәсіхтің Біріккен шіркеуі әлеуметтік әділдік мәселелері бойынша, мысалы, Жыныстық тәрбие және адвокаттық оқыту жобасы сияқты бастамаларды бірлесіп жүзеге асырады. 1961 жылы Американың унитариандық қауымдастығы (АУА) Американың универсалистік шіркеуімен (УКА) біріктіріліп, Унитариандық Универсалистік Ассоциациясы (UUA) құрылды. Сол жылы Канаданың унитариандық кеңесі (CUC) құрылды. Unitarian Universalist Association (UUA) Массачусетс штаты мен Нью-Йорк штатының заң шығарушы органдарының арнайы актілерімен 1961 жылдың мамырында корпоративтік мәртебе алды. 1998 жылы Канаданың унитариандық кеңесі мен Унитариандық Универсалистік Ассоциациясы арасындағы қаржылық келісім бұзылды, бірақ олар ынтымақтастығын жалғастыруда.

Діндер мен жазба орындарының әртүрлілігі

Унитариандық универсализм – еркіндік, ақыл-ой және қабылдаумен сипатталатын дін. Сондықтан, унитариандық универсалистер наным-сенімге негізделмеген дінді ұстанады, ол ешбір адамды нақты бір сенімге немесе доктринаға сенуге міндеттемейді. Ортақ наным-сенімдерді бөлісудің орнына, унитариандық универсалистер ортақ тарих, әрбір адамның жеке рухани ізденісін құрметтеу және қауымдастықтың ортақ рухани құндылықтарын сақтау туралы келісім арқылы біріктіріледі. Осылайша, унитариандық универсалистердің наным-сенімдері әртүрлі болады, ал унитариандық универсалистік қауымдар көбінесе көптеген сенімдермен анықталады. Унитариандық универсалистер өздерінің ерекше рухани жолымен айналысуға және қандай сенімдерді ұстану керектігін өз санасымен шешуге ынталандырылады. Унитариандық универсализм басқа рухани жолдармен үйлесімді деп есептеледі, және жеке унитариандық универсалистер өздерінің рухани жолымен, ол қандай болмасын, айналысуға шақырылады. Унитариандық универсалистік қауымға қосылу үшін бұрынғы діни дәстүрлерден бас тарту қажет емес. Нәтижесінде, жеке адамдар бір мезгілде унитариандық универсалистер ретінде де, басқа діни дәстүрлердің өкілдері ретінде де танымал болуы мүмкін. Мүшелер өзгеге тиесілі емес дәстүрлерді мәдени тұрғысынан қате пайдалану мүмкіндігіне назар аударуға ескертілгенімен, унитариандық универсалистер әлемнің әртүрлі діндерінен, әдет-ғұрыптарынан және мәдениеттерінен білім алуға шақырылады.

Гуманизм және құдайлық туралы нанымдар

Юнитариандық универсализмнің алдыңғылары – юнитариандық және универсализм – христиандық Құдайдың табиғаты туралы дәстүрден тыс сенімдерде бастау алатын болса, қазіргі заманғы юнитариандық универсалистер құдайдың табиғаты мен бар болуы туралы түрлі көзқарастарды ұстанады. Көптеген юнитариандық универсалистік қауымдастар құдайдың немесе құдайлардың бар екендігіне ресми ұстаным білдірмейді, бірақ әрбір мүшеге өзінің сенімдерін өздігінен анықтау мүмкіндігін береді. Юнитариандық универсалистер атеист, агностик және теист болуы мүмкін. Құдай туралы тіл қолданатын юнитариандық универсалистер арасында монотеизм де, политеизм де кең таралған, және олар құдайдың табиғаты туралы әртүрлі нанымдарды ұстанады. Юнитариандық универсализмде құдайлық туралы нанымдардың алуан түрлілігі он тоғызыншы ғасырдың соңындағы діни гуманизмнің ықпалымен байланысты. Юнитариандық универсалистер құдайлық тілді қолданудағы ұстанымына қарамастан, кез келген адам гуманист бола алады деп санайды, бірақ діни гуманизмнің юнитариандық универсализмде дамуы мүшелерге ақыл-ойына сүйене отырып, құдайдың бар болуы мен табиғатын одан әрі зерттеуге мүмкіндік берді. Гуманистік манифест I-ге қол қойған отыз төрт адамның он бесi – юнитариандықтар, ал біреуі – универсалист болды. Юнитариандық универсалистер гуманистік манифест II және III-ке қол қойғандардың арасында да маңызды рөл атқарды. Бүгінде Солтүстік Америкадағы юнитариандық универсалистердің көпшілігі өздерін гуманистер деп санайды. Гуманизм ғылым мен ақыл-ойының шектері танылатын, дамитын философия ретінде қарастырылса да, оның қағидалары юнитариандық универсалистік қауымдастардың ой-өрісінде маңызды рөл атқарады. Юнитариандық универсалистік гуманистер өздерінің гуманизмінің натурализмі адамдарды табиғат әлемінің құдіреттілігін, сұлулығын және таңғажайыптығын сезінуге, сондай-ақ адамдар мен басқа тіршілік иелерінің бір-біріне тәуелділігін түсінуге шақырады деп санайды.

Келісім

Ортақ сенімдердің болмауы себепті, Унитарий-Универсалистер өз дінін көбінесе келісімге негістелген (догмалық емес) дін ретінде қарастырады. Унитарий-Универсалистер келісімдерді қауымдарды, қоғамдастықтарды және жеке адамдарды бірлестікке байланыстыратын уәделер ретінде қарастырады. Унитарий-Универсализмде келісімдер – адамдар мен қоғамдастықтардың бір-бірімен қалай өзара әрекеттесетіні туралы өзара міндеттемелер. Келісімдер Унитарий-Универсалистер мен олардың қауымдары арасындағы сенім мен қамқорлықты нығайтуға көмектеседі. Келісімдер адамдардың істеуге міндетті нәрселерді белгілемейді, керісінше, Унитарий-Универсалистік қоғамдастықтардағы келісімдер мүшелерге бір-бірінен не күтуге болатынын білуге көмектесу арқылы еркіндік құрайды. Унитарий-Универсалистік пастор Элис Блэр Уэсли айтқандай: «Нағыз адамның бостандығы – қажеттілік, заңды бостандық, және біз бостандық мүмкіндігін нәрселердің қалай болғанындай сый ретінде қабылдаймыз, сондықтан нағыз келісім – біздің бостандығымызды мүмкін ететін шындықтың заңдарына сәйкес, мүмкіндігінше бірге еркін өмір сүруге жасалған қуанышты уәде. Бұл келісім екі адамның арасында, мысалы, некеде болсын, миллиондаған адамның арасында, мысалы, еркін елде болсын, немесе еркін қауымда жиналған мүшелердің арасында болсын, маңызды емес». Унитарий-Универсалистік қоғамдастықта келісімдерді қолдану 1646 жылға дейін, колониялық Жаңа Англияның конгрегациялық шіркеулері Кембридж платформасын құрғанға дейін жетеді, олардың кейбіреулері кейін Унитарийлерге, қазіргі заманғы Унитарий-Универсалистердің алдыңғыларына айналды. Платформа – колониялық Солтүстік Америкадағы шіркеу тәртібі мен басқару принциптерінің алғашқы ресми жариялануы. Бүгінде көптеген Унитарий-Универсалистік қауымдар өздерінің келісімдерін жасайды, көбінесе оларды дұрыс қарым-қатынас келісімдері деп атайды, өз қауымдарының принциптерін ресми түрде белгілеу үшін. Бұл принциптер алғаш рет 1960 жылы қабылданған, кейін 1984 және 1985 жылдары қайта қарастырылған, сондықтан көптеген Унитарий-Универсалистер оларды өзіндік даналық көзі және Унитарий-Универсалистік қауымдарға қатысу бойынша нұсқау ретінде қарастырады. 2024 жылдың маусым айында Ұлттық Ассамблея жеті принципті сақтау немесе алмастыру туралы дауыс береді. Канададағы Канадалық Унитарий Кеңесінің мүшелері жеті принципті бекітеді, бірақ АҚШ-тағы көптеген жеке қауымдармен бірге сегізінші принципті қабылдады: «Өзімізде және біздің институттарымыздағы расизм мен басқа да қысымшылықтарды жауапкершілікпен жоюға бағытталған әрекеттеріміз арқылы әртүрлі мәдени сүйікті қоғамдастықты құруға ұмтылу арқылы рухани толықтыққа қарай саяхаттау». Филиппинде, онда Унитарий-Универсализм көбінесе теистік бағытта, Филиппиннің Унитарий-Универсалистік шіркеуінің мүше қауымдары Солтүстік Америкадағы әріптестерінің жеті принципін өздерінің бірінші принципімен бірге бекітеді: «Құдай бар. Құдай – сүйіспеншілік».

In the absence of shared beliefs, Unitarian Universalists often see their religion as a covenantal (as opposed to a creedal), one. Unitarian Universalists see covenants as the promises that bind congregations, communities, and individuals together in community. In Unitarian Universalism, covenants are mutual promises among individuals and communities about how they will behave and engage with each other. Covenants help create trust and care among Unitarian Universalists and in their congregations. Rather than creating things people have to do, covenants in Unitarian Universalist communities create freedom by helping members know what to expect from each other. In the words of Unitarian Universalist minister Alice Blair Wesley:

text=" authentic human freedom is of necessity, lawful freedom, and because we receive the possibility of freedom as a gift of the way things are, an authentic covenant is: a glad promise to live freely together, insofar as we are able, in accordance with the laws of reality that make our freedom possible. This is true whether the agreement is between just two, as in a union of marriage, or whether the agreement is among millions, as in a free nation, or whether the agreement is among members who gather to be a free congregation." The use of covenants in Unitarian Universalist community dates back to 1646 and the creation of the Cambridge Platform by the Congregational churches of colonial New England, some of whom would later become Unitarians, predecessors of modern Unitarian Universalists. The Platform was the first formal declaration of the principles of church order and governance in colonial North America. Today, many Unitarian Universalist congregations create their own covenants, often called covenants of right relations, to formally layout the principles of their congregations. These principles, first adopted in 1960 and later revised in 1984 and 1985, proved so popular that many Unitarian Universalists see them as a wisdom source in and of themselves and a guide for participation in Unitarian Universalist congregations. In June of 2024, the UU National Assembly will vote on whether to keep or replace the 7 principles. In Canada, members of the Canadian Unitarian Council affirm the existing seven principles but, along with many individual congregations in the United States, adopted an eighth principle: "Journeying toward spiritual wholeness by working to build a diverse multicultural Beloved Community by our actions that accountably dismantle racism and other oppressions in ourselves and our institutions." In the Philippines, where Unitarian Universalism is much more theistically oriented, member congregations of the Unitarian Universalist Church of the Philippines affirm the seven principles of their North American counterparts in addition to their own first principle, "There is God. God is love."

АҚШ-та ұсынылған жаңа қағидалар

2024 жылдың маусым айында АҚШ UU Бас Ассамблеясы 7 принципті жаңа мәтінмен алмастыру бойынша дауыс береді.

Әділет

Унитариандық универсализм әлемді жақсырақ ету үшін жасалатын іс-әрекеттер, адамның не нәрсені сенетінінен гөрі маңыздырақ деп санайды, бұл унитариандық универсалистік қауымдарындағы «Іс-әрекет, догма емес» деген кең таралған ұранда көрініс табады. Олардың пікірінше, іс-әрекетсіз сенім әлемді өзгерте алмайды, ал жақсы ниеттер көбінесе ұзақ мерзімде жағдайды нашарлатады. Унитариандық универсалистік ойшылдар сенім мен іс-әрекетті біріктіру қажеттігін ұзақтан бері мойындап келеді және өз мүшелерін үлкен әлемге шығып, оны жақсартуға шақырады. Осы іс-әрекеттің маңыздылығының арқасында унитариандық универсалистер әлеуметтік, экономикалық және экологиялық әділдік қозғалыстарына белсенді қатысып келеді, бұл унитариандық универсалистер құрған ұйымдар арқылы да, жергілікті, аймақтық, ұлттық және халықаралық деңгейдегі халықтық ұйымдастыру арқылы да жүзеге асырылады. Көптеген унитариандық универсалистер бұл жұмысты өздерінің унитариандық универсалистік сенімінен бөліп қарастырмайды және әділдік қозғалыстарына қатысуды өз діни сенімінің маңызды бөлігі деп есептейді. Тарихи тұрғыдан алғанда, унитариандық универсализмнің алдыңғы тамырлары – унитариандық және универсализм ағымдарының мүшелері аболиционизм, әйелдердің сайлау құқығы, бейбітшілік, қанағаттылық және түрме реформасы қозғалыстарына қатысқан. Сонымен қатар, ЛГБТ қозғалысы, феминизм және әйелдер құқығы, иммиграциялық әділдік, репродуктивті құқықтар, климаттық әділдік және экономикалық теңсіздік мәселелерінде де белсенділік танытқан.

Іс-әрекеттердің әртүрлілігі

Ақиқатты іздеуді дін емес, ақыл-ойы анықтайды деген унитариандық сенім және Құдай барлық адамдарды теңдей қабылдайды деген универсалистік сенім, қазіргі унитариандық-универсалистік сенімге әкелді: ақиқат пен рухани мағынаны барлық діндерде табуға болады. Бұл бүгінгі унитариандық-универсалистер арасындағы рухани тәжірибелердің кең ауқымында көрінеді. Көптеген унитариандық-универсалистік қауымдарда буддалық үлгідегі медитация топтары, еврейлік Седер, Йом Киппур және Пасха кештері, ифтар дастарқаны (мұсылмандардың Рамазан оразасын ашу рәсімі) және Рождество қарсаңы/Қысқы күн тоғысы тойланады. Балалар мен жастарға арналған діни білім беру сабақтарында әлемнің құдайлық сипаты және әлемдік діндердің қасиеттілігі туралы білім беріледі. Оның ең танымал оқу бағдарламаларының бірі – "Жұртшылықтағы діндер" (бұрынғы "Көше артындағы шіркеу") аталатын курсы, орта және жоғары сынып оқушыларын түрлі діни дәстүрлердің ғибадат орындарына – индуизм ғибадатханасына, реформалық немесе православиелік синагогаға және католик шіркеуіне алып барады. Унитариандық-универсалистік қауымдардың арасында үлкен әртүрлілік бар, кейбіреулері белгілі бір діни сенімдерді немесе ғибадат түрлерін басымдыққа қояды, ал көптегендері әртүрлі сенімдердің шалақы қоспасын ұстанады. Олардың бағытына қарамастан, көптеген қауымдар әртүрлі сенімдерге ашық, бірақ әрқашан барлық діни дәстүрлер бірдей деңгейде ұсынылмайды.

Қауымдардың әртүрлілігі

Қауымдардың өздерін қалай түсінуі әртүрлі, олар өздерін "шіркеулер", "қоғамдар", "қауымдастықтар", "қауымдар" деп атайды немесе кез келген анықтаманы пайдаланудан жаңылғанды жөн көреді (мысалы, "Сан-Матеоның Унитариандық Универсалистері"). Көптегендер "Унитариандық Универсалистік" атауын қолданады (және аздаған саны "Универсалистік Унитариандық"), 1961 жылы біріккеннен бері осы атауды біртіндеп қабылдады. Басқалары тарихи тамырларын көрсететін атауларды қолданады, "Унитариандық" немесе "Универсалистік" тарихи атауларын сақтайды (мысалы, "Бірінші Унитариандық шіркеу"). Аз ғана қауым екеуін де қолданбайды (мысалы, Бірлік ғибадатханасы). Кейбір қауымдар үшін атау олардың діни бағытын көрсете алады. Ал басқалары үшін "шіркеу" сөзінен бас тарту – дәстүрлі христиан дінінен алшақтау ниетін білдіреді. Кейде басқа терминнің қолданылуы қауымның қарапайым немесе салыстырмалы түрде жаңа мәртебесін көрсетуі мүмкін. Дегенмен, кейбір Унитариандық Универсалистік қауымдар "қауымдастық" сияқты баламалы терминдерді бағалай бастады және оларды сақтап қалды, тіпті олар үлкенге айналған немесе олармен байланысты ерекшеліктерді жоғалтқан болса да (мысалы, қауымдастықтар үшін дәстүрлі түрде мирян басқаратын құлшылық үлгісі). Сондай-ақ, сауалнамаларда Унитариандық Универсалистік қауымдарына барушыларға қарағанда Унитариандық Универсалистік деп өзін жариялаған адамдар көп (жақында өткізілген сауалнамада төрт есеге), бұл ешқашан қосылмағандарды (және мүшелігі тоқтатылғандарды) көрсетеді, бірақ олар өздерін Унитариандық Универсалистік қозғалысының бір бөлігі деп санайды.

Лифттегі сөйлеулер

2004 жылы UU World журналы Unitarian Universalism-ді түсіндіретін «лифт сөйлесімдерінің» жинағын сұрады. Бұл – дін туралы ештеңе білмейтін адамдарға лифтте бара жатып айтуға болатын қысқа сөздер. Міне, ұсынылған сөздердің мысалдары: Unitarian Universalist қауымдастықтарында біз жеке рухани жолдарымызды қолдау үшін бірігіп жиналамыз. Біз бір-біріміздің тәжірибелерімізге ашық бола отырып, құдаймен, тарихымызбен және бір-бірімізбен байланысымызды нығайта аламыз деп сенеміз. Жоналу Джонстон, Оклахома-Сити, Оклахома. Көптеген Unitarian Universalist-тер ешкімнің шындыққа монополия құқығы жоқ екеніне, немесе бір сенімдегі барлық нәрсенің шындығын дәлелдеуге болмайтынына сенеді. Сондықтан, әркімнің өзінің шындығын, сондай-ақ басқалардың шындығын дәлелдеу мүмкін емес. Осылайша, біз басқалардың сенімдеріне, сондай-ақ олардың осы сенімдерді ұстану құқығына құрмет көрсетуіміз керек. Сол сияқты, басқалар да біздің сенімдерімізге құрмет көрсетуін күтеміз. Сондықтан, көптеген UU-лар әртүрлі сенімдерді ұстануы мүмкін. Олардың ортақ сенімдеріне басқаларға, табиғатқа және қарапайым адалдыққа деген құрмет, сондай-ақ кедейлерге, әлсіздерге және кемсінтілгендерге қамқорлық жасау жатады. Осының нәтижесінде, әділдік мәселелері, оның ішінде әлеуметтік әділдік, көптеген адамдар үшін ортақ мәселе болып табылады. Джин Дуглас, Харра, Оклахома. Блок-цитата: Әрқайсымыздың дүниеге келгеніміз – құдайдың сыйы; өмірімізді қалай өткізетініміз маңызды; Құдай туралы білетініміз – шындықтың бір бөлігі; мұны біз жалғыз істемейміз. Лейла Ибрагим, Беркли, Калифорния). Жанып тұрған тостақан бастапқыда Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Unitarian Service Committee-тің логотипі болды. Оны австриялық суретші Ханс Дойч жасаған. Оның ішіндегі жанып тұрған қасиетті май – көмекке және құрбандыққа шақырудың символы. Дегенмен, басқа да түсіндірмелер бар, мысалы, чех Ян Густың ізбасарлары қолданған тостақан, ол Шығыс православие дәстүрлерін құрметтеген деп есептеледі; алайда Густың ертедегі Ұлттық шіркеуі өзінен-өзі евангелистік протестанттық болған. Кейбір агностикалық тарихнамаларда жалындаған тостақан стильдік бейнелерде крестке ұқсас көрінеді, ол госпитальдердің қабірлік дәстүрлеріне сүйенген. Көптеген Unitarian Universalist қауымдары құлшылық қызметтерінің басында тостақан жағады. Басқа символдарға шеңбердің ішіндегі ортасынан ығысқан айқыш кіреді (1950 жылдары Humiliati қозғалысымен байланысты Universalist символы, ол Универсализмді жаңартуға ұмтылған реформаторлық, литургиялық дін қызметкерлерінің тобы). Басқа символдарға екі ашық қолдан шығарылған көгершін кіреді.

In 2004, UU World magazine asked for contributions of "elevator speeches" explaining Unitarian Universalism. These are short speeches that could be made in the course of an elevator ride to those who knew nothing of the religion. Here are examples of the speeches submitted:

In Unitarian Universalist congregations, we gather in community to support our individual spiritual journeys. We trust that openness to one another's experiences will enhance our understanding of our own links with the divine, with our history, and with one another. | Jonalu Johnstone, Oklahoma City, Oklahoma

Most Unitarian Universalists believe that nobody has a monopoly on all truth, or ultimate proof of the truth of everything in any one belief. Therefore, one's own truth is unprovable, as is that of others. Consequently, we should respect the beliefs of others, as well as their right to hold those beliefs. Conversely, we expect that others should respect our right to our own beliefs. Several UU's then, would likely hold as many different beliefs. Other beliefs they may hold in common are a respect for others, for nature, and for common decency, leading to a particular caring for the poor, the weak and the downtrodden. As a result, issues of justice, including social justice are held in common among most. | Gene Douglas, Harrah, Oklahoma

Blockquote | It's a blessing each of us was born; It matters what we do with our lives; What each of us knows about God is a piece of the truth; We don't have to do it alone. |Laila Ibrahim, Berkeley, California). The flaming chalice was initially the logo of the Unitarian Service Committee during the Second World War. It was created by Austrian artist Hans Deutsch. The holy oil burning in it is a symbol of helpfulness and sacrifice. Nevertheless, other interpretations have been suggested, such as the chalice used by the followers of Czech Jan Hus, which was supposedly reverential of Eastern Orthodox traditions; although Hus's early National Church was intrinsically an evangelical Protestant. In some agnostic historiographies the flaming chalice displayed a vague resemblance to a cross in some stylized representations, relying on the sepulchral traditions of the Hospitallers. Many Unitarian Universalist congregations light a chalice at the beginning of worship services. Other symbols include an off center cross within a circle (a Universalist symbol associated with the Humiliati movement in the 1950s, a group of reformist, liturgically minded clergy seeking to revive Universalism). Other symbols include a pair of open hands releasing a dove.

Ғибадат қызметтері

Діни қызметтер әдетте сенбі күндері өткізіледі және Реформация дәстүріндегі протестанттық құлшылықтың формасы мен форматына өте жақын. Уағыздар кең ауқымды тақырыптарды қамтуы мүмкін. Юнитариандық универсалистер ешбір нақты мәтінді немесе мәтіндер жинағын басты немесе жоғарырақ деп танымайтындықтан, шабытты көптеген түрлі діни немесе мәдени мәтіндерден, сондай-ақ пастордың жеке тәжірибесінен табуға болады. Қызметке гимн оқу да кіреді, ол орган, пианино немесе басқа қол жетімді аспаптармен сүйемелдеуі мүмкін, және ән жетекшісі немесе хор басшылық етуі мүмкін. Динамикалық Унитарлық қауымшылығы жариялаған ең соңғы гимн кітабы, "Саяхатты әнмен айту", 75 әннен тұрады және ол ескі "Тірі дәстүрді әнмен айту" кітабына қосымша болып табылады, онда оқулар да бар. Юнитариандық универсалистік қызметтерде әдетте орындалатын гимндер әртүрлі көздерден алынған – жаңа немесе бейімделген мәтіндері бар дәстүрлі ән күйлері, түрлі мәдениеттердің халық әндері немесе Юнитариандық универсалистік музыканттардың түпнұсқалық шығармалары, олардың бірнешеуі ғана. Құлшылық қызметінің пасторлық элементтері қуаныш пен қайғы/уайымды бөлісу уақытын қамтуы мүмкін, онда қауым мүшелері шам жағып немесе жеке өміріндегі маңызды оқиғалар туралы бірнеше сөз айтуға шақырылады. Көптеген қызметтерде пастор немесе қызмет жетекшісі басшылығымен, айтылған және үнсіз дұғалар немесе медитация уақыты болады. Балаларға арналған оқулар мен әңгімелер де кең таралған. Көптеген қауымдар қызмет соңында "қайта байланыс" деп аталатын уақыт береді, онда қауым мүшелері уағызға өз ойларымен және сұрақтарымен жауап бере алады немесе тіпті пастордың немесе шақырылған спикердің пікірлерімен келіспейді. Көптеген Юнитариандық универсалистік қауымдар христиан дінінің дәстүрлі формаларында немесе атаулары бойынша баптизм, қасиетті кешкі ас немесе растау сияқты қасиетті ритуалдарды сақтамайды. Бұл тәжірибелерді дәстүрлі атауларымен жалғастыратын қауымдар көбінесе федерацияланған шіркеулер немесе Юнитариандық универсалистік қауымдастығының ішіндегі Христиан шіркеулері кеңесінің мүшелері болып табылады, немесе Юнитариандық универсалистік христиандық бірлестігімен немесе ұқсас келісім топтарымен байланысты белсенді тараулары болуы мүмкін. "Балаларды қабылдау" көбінесе дәстүрлі нәресте шомылдыру рәсімінің орнына қолданылады (мұндай "қабылдау" кейде теологиялық себептермен нәрестелерді шомылдыру рәсімінен өткізбейтін "ортодоксалды" христиан қауымдарында да қолданылады). Су және гүл мерекелері христиандық қасиетті кешкі асты алмастыруы немесе толықтыруы мүмкін (бірақ көптеген плюралистік және христиандық бағытталған қауымдар христиандық қасиетті күндері қасиетті кешкі ас тойлауға немесе басқа да шаралар жасауға мүмкіндік береді). Растау "Жасқа толу" бағдарламасымен ауыстырылуы мүмкін, онда жасөспірімдер өздерінің жеке діни ерекшеліктерін зерттейді, көбінесе өз наным-сенімдерін дамытады. Олар рухани сенімдерін зерттеуді аяқтағаннан кейін, олар осы тақырыпта сөз сөйлейді, оны қауымға жеке тартады. Қызметтер қауымдар арасында кең ауқымда өзгеруі мүмкін және би, заманауи музыка мен поэзия, зайырлы көркем әдебиеттен алынған оқулар немесе қауым мүшелерінің түпнұсқалық шығармаларын қамтуы мүмкін.

Religious services are usually held on Sundays and most closely resemble the form and format of Protestant worship in the Reformed tradition. Sermons may cover a wide range of topics. Since Unitarian Universalists do not recognize a particular text or set of texts as primary or inherently superior, inspiration can be found in many different religious or cultural texts as well as the personal experiences of the minister. The service also includes hymn singing, accompanied by organ, piano, or other available instruments, and possibly led by a song leader or choir. The most recent worship songbook published by the denomination, Singing the Journey contains 75 songs and is a supplement to the older Singing the Living Tradition which contains readings as well. Hymns typically sung in Unitarian Universalist services come from a variety of sources—traditional hymn tunes with new or adapted lyrics, spirituals, folk songs from various cultures, or original compositions by Unitarian Universalist musicians are just a few. Instrumental music is also a common feature of the typical worship service, including preludes, offertory music, postludes, or music for contemplation. Pastoral elements of the service may include a time for sharing Joys and Sorrows/Concerns, where individuals in the congregation are invited to light a candle or say a few words about important events in their personal lives. Many also include a time of meditation or prayer, led by the minister or service leader, both spoken and silent. Responsive readings and stories for children are also typical. Many congregations also allow for a time at the end of the service, called "talk back", where members of the congregation can respond to the sermon with their own insights and questions, or even disagree with the viewpoint expressed by the minister or invited speaker. Many Unitarian Universalist congregations no longer observe the Christian sacraments of baptism, communion, or confirmation, at least in their traditional forms or under their traditional names. Congregations that continue these practices under their more traditional names are often federated churches or members of the Council of Christian Churches within the Unitarian Universalist Association (CCCUUA), or may have active chapters associated with the Unitarian Universalist Christian Fellowship or similar covenant groups. "Child dedications" often replace more traditional infant baptisms (such "dedications" are sometimes practiced even in "orthodox" Christian communities that do not baptize infants for theological reasons). Annual celebrations of Water Communion and Flower Communion may replace or supplement Christian style communion (though many pluralist and Christian oriented congregations may celebrate or otherwise make provisions for communion on Christian holy days). Confirmation may be replaced by a "Coming of Age" program, in which teenagers explore their individual religious identity, often developing their own credo. After they have completed exploring their spiritual beliefs, they write a speech about it which they then personally deliver to the congregation. Services can vary widely between congregations, and can incorporate dancing, contemporary music and poetry, readings taken from secular fiction or original works by congregants.

Унитариандық және универсалистік саясаттың тарихи тарихы

XIX ғасырда унитариандықтар мен универсалистер құлдыққа қарсы күресте, әйелдер қозғалысында, тыйымшылық қозғалысында және басқа да әлеуметтік реформалар қозғалыстарында белсенділік танытты. Әйелдер құқықтарының екінші съезі Нью-Йорк штатының Рочестер қаласындағы Бірінші унитариандық шіркеуінде өтті. Сонымен қатар, Америка Құрама Штаттарының төрт президенті унитариандықтар болды: Джон Адамс, Джон Куинси Адамс, Миллард Филлмор және Уильям Говард Тафт.

Унитариандық универсалистер саясаты

Тарихи тұрғыдан алғанда, унитариандық универсалистер саяси мәселелерде, әсіресе азаматтық құқық қозғалысында, ЛГБТ құқық қозғалысында, әлеуметтік әділет қозғалысында және феминистік қозғалыста белсенді болды. Сюзан Б. Энтони, унитариан және квакер, әйелдердің сайлау құқығы қозғалысына зор ықпал етті. Унитариандық универсалистер мен квакерлер әлі де көптеген қағидаларды ортақ бөліседі. Сондықтан унитариандық универсалистер мен квакерлердің бірлесіп жұмыс істегенін көру жиі кездеседі. Унитариандық универсалистер Америка Құрама Штаттарында расизмді жою күресіне қатысты және қатысып келеді. Джон Хейнс Холмс, Нью-Йорк қауымдастығы шіркеуінің унитариандық пасторы және әлеуметтік белсендісі, 1909 жылы Түсті адамдардың жетілуі үшін ұлттық қауымдастығын (NAACP) және Америка азаматтық бостандықтар одағын (ACLU) құрушылардың бірі болды. Джеймс Дж. Риб, Вашингтондағы "All Souls Church" шіркеуінің пасторы және Оңтүстік Христиандық көшбасшылық конференциясының мүшесі, 1965 жылдың 8 наурызында Сельма қаласында ұрып-соғылып, екі күннен кейін бас жарақатынан қайтыс болды. Оның қайтысынан екі апта өткен соң, Виола Лиуццо, унитариандық универсалистік азаматтық құқық қорғаушысы, Сельмадан Монтгомериге, Алабама штатына қарсы шеруға қатысқаннан кейін ақ нәсілшілдер тарапынан өлтірілді. Сельмадан Монтгомериге дейінгі дауыс беру құқығы үшін жасалған шерулер ең танымал "Қанды жексенбі" деп аталады, ол 1965 жылдың 7 наурызындағы үш шерудің ең зорлық-зомбылыққа толысы болды. 2001-2009 жылдардағы Унитариандық Универсалистік Ассоциациясының бұрынғы басшысы Уильям Г. Синкфорд афроамерикалық болды, бұл унитариандық универсализмді дәстүрлі түрде ақ нәсілді конфессиялардың арасында нәсілдік азшылық өкілі басқаратын алғашқылардың біріне айналдырды. Саяси либералдар унитариандық универсалистердің көпшілігін құраса да, қозғалыс әртүрлілікке ұмтылады және саяси көзқарастарына қарамастан қауым мүшелерін ресми түрде қарсы алады. Саяси консервативті унитариандық универсалистер теологиялық либерализмнің де, UUA-ның қағидалары мен мақсаттарының да либералды саясатты талап етпейтінін атап көрсетеді. Унитариандық универсалистердің сенімдері сияқты, саясатты да жеке адамдар шешеді, ал емес қауымдар немесе конфессия. Бірнеше қауымдар "Қош келдіңіздер қауымы" ретінде танылу үшін ұйымдастыру, рәсімдік және практикалық қадамдар қадамын жасады: гей, лесбиянка, бисексуал және трансгендер (ЛГБТ) мүшелерін қабылдау және интеграциялау үшін нақты қадамдар жасаған қауым. Унитариандық универсалистік пасторлар бір жынысты одақтарды және қазіргі уақытта заңды болған жерлерде бір жынысты некелерді (немесе кейде заңды болмаған жағдайда, азаматтық наразылық нысаны ретінде) тойлайды. 1984 жылдың 29 маусымында унитариандық универсалистер "гомосексуалистік одақтарға діни бата беруді мақұлдаған" алғашқы ірі шіркеу болды. Унитариандық универсалистер өздерінің жергілікті штаттары мен провинцияларында, сондай-ақ ұлттық деңгейде бір жынысты некелерді заңдастыру жұмысының алдыңғы қатарында болды. Гейлер, бисексуалдар және лесбиянкалар да пасторлар ретінде тұрақты түрде тағайындалады, және олардың көптегені өз серіктерімен заңды түрде некелесті. 2004 жылдың мамыр айында Бостон қаласындағы Арлингтон көшесіндегі шіркеуде АҚШ-тағы алғашқы штаттық санкцияланған бір жынысты неке тойланды. UUA-ның ресми ұстанымы бір жынысты некелерді заңдастыруды қолдау болып табылады – "Махаббатпен бірге тұру". 2004 жылы UU пасторы Дебра Хаффнер, Сексуалдық мораль, әділдік және сауықтыру жөніндегі діни институттан, көп діндер тұрғысынан бір жынысты некелерді растау үшін діни көшбасшыларға арналған неке теңдігі туралы ашық хат жариялады. 2009 жылдың желтоқсан айында Вашингтон округінің мэрі Адриан Фенти Колумбия округінде бір жынысты некелерді заңдастыру туралы заңға қол қойды. Полиамория туралы хабардар ету үшін унитариандық универсалистер унитариандық универсалистік пасторлар мен басқа да көшбасшыларды полиамория туралы білім беруге жұмылдырады. 2015 жылғы UUA Бас ассамблеясында Ассоциацияның кемсітушілікке жол бермеу ережесіне "отбасы және қарым-қатынас құрылымдары" санаты қосылды; алайда, UUA осы мәселе бойынша нақты шаралар қабылдаған жоқ. Көптеген қауымдар қоршаған ортаны қорғау және тұрақты дамуға бағытталған жобалар мен күш-жігерге белсенді қатысады. Бұлар көбінесе жоғарыда келтірілген жетінші принципке байланысты "жетінші принцип" шаралары деп аталады.

Historically, Unitarian Universalists have often been active in political causes, notably the civil rights movement, the LGBT rights movement, the social justice movement, and the feminist movement. Susan B. Anthony, a Unitarian and Quaker, was extremely influential in the women's suffrage movement. Unitarian Universalists and Quakers still share many principles. It is therefore common to see Unitarian Universalists and Quakers working together. Unitarian Universalists were and are still very involved in the fight to end racism in the United States. John Haynes Holmes, a Unitarian minister and social activist at The Community Church of New York—Unitarian Universalist was among the founders of both the National Association for the Advancement of Colored People (NAACP) in 1909 and the American Civil Liberties Union (ACLU), chairing the latter for a time. James J. Reeb, a minister at All Souls Church, Unitarian, in Washington, D. C., and a member of the Southern Christian Leadership Conference, was clubbed in Selma, Alabama on March 8, 1965, and died two days later of massive head trauma. Two weeks after his death, Viola Liuzzo, a Unitarian Universalist civil rights activist, was murdered by white supremacists after her participation in the protest march from Selma to Montgomery, Alabama. The Selma to Montgomery marches for voting rights are best known for Bloody Sunday, which refers to March 7, 1965, the most violent of the three marches. The past head of the Unitarian Universalist Association 2001–2009, William G. Sinkford, is African American, making Unitarian Universalism one of the first traditionally white denominations to be headed by a member of a racial minority. While political liberals make up a clear majority of Unitarian Universalists, the movement aspires to diversity, and officially welcomes congregants regardless of their political views. Politically conservative Unitarian Universalists point out that neither theological liberalism nor the Principles and Purposes of the UUA require liberal politics. Like the beliefs of Unitarian Universalists, politics are decided by individuals, not by congregations or the denomination. Several congregations have undertaken a series of organizational, procedural and practical steps to become acknowledged as a "Welcoming Congregation": a congregation which has taken specific steps to welcome and integrate gay, lesbian, bisexual & transgender (LGBT) members. Unitarian Universalist ministers perform same sex unions and now same sex marriages where legal (and sometimes when not, as a form of civil protest). On June 29, 1984, the Unitarian Universalists became the first major church "to approve religious blessings on homosexual unions." Unitarian Universalists have been in the forefront of the work to make same sex marriages legal in their local states and provinces, as well as on the national level. Gay men, bisexuals, and lesbians are also regularly ordained as ministers, and a number of gay, bisexual, and lesbian ministers have, themselves, now become legally married to their partners. In May 2004, Arlington Street Church, in Boston, Massachusetts, was the site of the first state sanctioned same sex marriage in the United States. The official stance of the UUA is for the legalization of same sex marriage—"Siding with Love". In 2004 UU minister Debra Haffner of The Religious Institute on Sexual Morality, Justice, and Healing published An Open Letter on Religious Leaders on Marriage Equality to affirm same sex marriage from a multi faith perspective. In December 2009, Washington, D. C., Mayor Adrian Fenty signed the bill to legalize same sex marriage for the District of Columbia in All Souls Church. Unitarian Universalists for Polyamory Awareness engages Unitarian Universalist ministers and other leaders to educate them on polyamory. At the 2015 UUA General Assembly, the Association's non discrimination rule was amended to include the category of "family and relationship structures"; the UUA has yet to take specific follow up action on this, however. Many congregations are heavily involved in projects and efforts aimed at supporting environmental causes and sustainability. These are often termed "seventh principle" activities because of the seventh principle quoted above.

Дұрыс сенімнің болмауы

2004 жылдың мамыр айында Техас штатының бақылаушысы Кароль Китон Стрейхорн унитариандық универсализмді "дін" деп танудан бас тартып, оның "бір ғана наным жүйесі жоқ" екенін айтты және Техас штатының Денисон қаласындағы Ред Ривер унитариандық универсалистік шіркеуін салық жеңілдігінен айырды. Бірақ бірнеше апта ішінде Стрейхорн өз шешімін кері қайтарды.

Басқа топтармен шатастыру

Классикалық унитариандық немесе христиандық универсалистік христиан теологиясын ұстанатын жекелеген қозғалыстар мен ұйымдар бар, олар Unitarian Universalist Association-ға мүше емес және өздерін Unitarian Universalists деп санамайды. Америка унитариандық конференциясы және Христиандық универсалистер қауымдастығы – бұл теологиялық сенімдерді бүгінде көрсететін екі маңызды ұйым. Осы сенімдерді ұстанатын христиандар өздерін нағыз унитариандықтар немесе универсалистер деп есептейді және Американың алғашқы унитариандық қауымдастығының немесе Американың универсалистік шіркеуінің теологиялық мұрасының жалғасы екенін санайды. Сондықтан олар Unitarian Universalists-пен шатастырылғысы келмейді. Бірлік шіркеуі – Unitarian Universalism-мен жиі шатасатын тағы бір діни ағым.

Американың скауттары

1992 жылы UUA гомосексуалдарды, атеистер мен агностиктерді кемсіту саясатын жүргізген BSA-ның іс-әрекетіне қарсы мәлімдеме жасады; 1993 жылы UUA скауттардағы жастарға арналған «Өмірдегі дін» эмблемасы бағдарламасының оқу жоспарын жаңартты, онда BSA саясаты сынға алынды. Жарияланған сындық пікірлерге байланысты 1998 жылы BSA UUA-ның «Өмірдегі дін» эмблемасы бағдарламасын мойындаудан бас тартты. Кейіннен UUA бағдарламаның оқу жоспарынан наразылық тудырған материалды алып тастады, сосын BSA «Өмірдегі дін» бағдарламасын қайта мойындады. Содан кейін UUA эмблемалық бағдарламаның оқулықтарына қосымша материалдар шығарды, онда жыныстық бағдары немесе жеке діни көзқарасы бойынша кемсітуге қатысты сындық пікірлер қамтылған. BSA осы (ішкі) мәлімдемелерді білгеннен кейін, UUA-ның «Өмірдегі дін» эмблемасы бағдарламасын тағы да мойындаудан бас тартты. 2004 жылы UUA-ға қатысы жоқ Unitarian Universalist Scouters Organization (UUSO) UU BSA скауттары үшін «Дініңді өмірге енгізу» эмблемасы бағдарламасын құрды. UUA-ның білімі мен келісімі болмастан, 2005 жылы бағдарлама BSA діни қатынастар комитетінен мақұлдау алды. UUA-ға UUSO бағдарламасы туралы хабарланғаннан кейін, UUA (2005 жылдың 16 наурызында) мәлімдеме жасады, онда UUSO UUA-ның серіктес ұйымы емес екенін түсіндірді және басқа хабарламаларға қарамастан, UU қауымдары BSA скауттарындағы жас мүшелеріне UUA Religion in Life эмблемасын беруді жалғастырып жатқанын мәлімдеді – бұл эмблемалар BSA-дан шағымсыз киіліп жүрді. Бұдан әрі, мәлімдемеде UUA гей скауттар мен гей скаут жетекшілеріне қарсы BSA-ның кемсітушілік саясатын және мүшелікке діни талаптарды сынап, өз позициясын сақтайтыны айтылды. Кейінірек болған оқиғалар бұл мәселелерді мәнсіз етті: 2013 жылы BSA гей жастарға, ал 2015 жылы гей ересектерге мүшелікке жол ашты, бұл саясат өзгерістері BSA-ны қолдауға қатысты UUA-ның негізгі наразылығын шешті. UUSO 2015 жылы таратылды, ал 2016 жылы өзара түсіністік туралы меморандум арқылы UUA діни эмблемалары бағдарламасы BSA-да қайта ресми түрде мойындалды.

In 1992, the UUA published statements opposing the BSA's policies of discriminating against homosexuals, atheists, and agnostics; and in 1993, the UUA updated the curriculum guidance of its "Religion in Life" emblems program for young people in scouting to include criticism of the BSA policies. On account of the published criticism, in 1998 the BSA withdrew its recognition of UUA's Religion in Life emblem program. Subsequently, the UUA removed the objectionable material from the program curriculum and the BSA renewed recognition of the Religion in Life program. Later, the UUA issued internal, supplemental material to emblems program workbooks that included general statements critical of discrimination on bases of sexual orientation or personal religious viewpoint. When the BSA learned of those (internal) statements it again withdrew recognition of the UUA Religion in Life emblems program. In 2004, the Unitarian Universalist Scouters Organization (UUSO), a group not affiliated with the UUA, established their "Living Your Religion" emblems program for UU BSA scouts. Without the knowledge or approval of the UUA, the program was approved by the BSA Religious Relationships committee in 2005. Upon being notified of the UUSO program the UUA issued a statement (March 16, 2005) clarifying that UUSO was not an affiliate organization of the UUA and asserting that, contrary to reports otherwise, UU congregations were still awarding the UUA Religion in Life emblem to their youth members in BSA Scouts—which emblems then were worn on the Scouts' uniforms without complaint from the BSA. Further, the statement made clear that the UUA still maintained its criticism of both the BSA's ongoing discrimination against gay Scouts and gay Scout leaders and the BSA requirement of a religious litmus test for membership. Later events made these issues moot: In 2013, BSA opened its membership to gay youth, followed by opening membership to gay adults in 2015, which policy changes resolved the main UUA objection to supporting BSA. The UUSO dissolved in 2015 and by 2016, via a memorandum of understanding, the UUA religious emblems program was again formally recognized by BSA.

Құрметпен айтылатын тіл

Уильям Синкфордтың президенттігі кезінде Unitarian Universalist (U. А.) қозғалысында оның «нағыз бірлікші-универсалистік құрмет тіліне» оралу немесе оны қайта жарату туралы шақыруы қызу пікірталас тудырды. Синкфорд унитариандық-универсалистер дәстүрлі діни тілді тастағанда, діннің күшті сөздерін басқаларға беретінін айтты. Олар осы діндарлардың діни сөздер мен тілдің, соның ішінде Киелі кітаптың мағынасын қоғамдық кеңістікте анықтауына жол ашады. Ол унитариандық-универсалистердің осы тілді өздеріне тиесілі ету арқылы дінаралық келісім үстелінде лайықты орнын қайта иеленуі керек екенін жақтады. Бірақ, басқалар оның идеясын Unitarian Universalist қауымдарын көбірек дәстүрлі христиандық құлшылық үлгілеріне қайтару әрекеті ретінде қарастырды. Шындығында, кейбіреулер бұл U. А. ішіндегі гуманизм мен атеизмнің өсіп келе жатқан ықпалына қарсы тұруға шақыру болуы мүмкін деп алаңдады, олардың жақтастары қауымдастықта қабылданбауы мүмкін еді. Синкфорд мұндай ниеттерді жоққа шығарды, «құрметті тіл» дегенінің мысалы ретінде Unitarian Universalist гуманистерінің сөздерін келтірді. Unitarian Universalist арасындағы гуманизмнің өсуі, ішінара, қауымдық міндеттемеден туындады – U. А. халқын Киелі кітапқа оқытумен қатар, барлық адамдарға жететін аудиторияға үндеу. (Гуманистерден басқа, бұл топқа атеистер мен теистер, агностиктер, күмәнданушылар және ізденушілер, қауымға мүше емес жақтастар, діннен шеттетілгендер және басқа да U. А. қауымдастығының мүшелері кіреді.) Бұл пікірталас нәтижесінде UUA Beacon Press баспасынан бұрынғы UUA президенті Джон Бьюренстің «Киелі кітапты түсіну: күмәнданушылар, ізденушілер және діни либералдар үшін кіріспе» атты кітабы жарық көрді. Бұл кітап Киелі кітаппен бірге оқуға арналған нұсқаулық ретінде қызмет етуді көздеп, либералды діни көзқарас тұрғысынан Киелі кітап туралы әңгімеге қатысу үшін интерпретациялық стратегияларды ұсынады – оның не деуі және бүгін қандай мағынаға ие екені. Киелі кітапты түсіндірудегі барлық қоғамдық әңгімені басқаларға қалдырудың орнына, оңды қарым-қатынас жасау мақсаты көзделген. Бьюренс пен Форрест Черчтің бірлескен тағы бір маңызды еңбегі – «Таңдалған сенім: Unitarian Universalism-ге кіріспе», онда авторлар Unitarian Universalist сенімінің көптеген көздерін ұсынады.

During the presidency of William Sinkford, debate roiled the Unitarian Universalist (U. U.) movement over his call to return to, or to re create, an authentic Unitarian Universalist "language of reverence." Sinkford suggested that as Unitarian Universalists abandoned traditional religious language they would relinquish, to others, religion's words of power. These other religionists would proceed to dictate their meanings of religious words and language, including scripture, in the public sphere. He advocated that Unitarian Universalists should regain their proper seat at the interfaith table by making this language their own. In response, others saw his idea as an effort to return Unitarian Universalist congregations to more orthodox Christian worship patterns. Indeed, some were concerned that it might be a call to oppose the growing influence among UUs of humanism and atheism, the adherents of which would be made unwelcome within the community. Sinkford denied such motives, citing the words of Unitarian Universalist humanists as examples of what he meant by "language of reverence". The growth of humanism among Unitarian Universalists stemmed in part from the congregational commitment to reach a universal audience while educating U. U. folk in biblical literacy, many of whom were born into families that eschewed or minimized religious or moral catechisms. (In addition to humanists, these people comprehend atheists and theists, agnostics, skeptics and seekers, non member affiliates, the religion alienated and others among the larger UU congregation.) The debate saw the publication of a book by the UUA Beacon Press, written by former UUA President John Buehrens and titled Understanding the Bible: An Introduction for skeptics, seekers, and religious liberals. Meant to serve as a kind of handbook to be read alongside the Bible, it provides interpretative strategies from a liberal religious perspective for the reader to engage in conversation about the Bible—what it says and what it means today. Positive engagement is intended rather than to relinquish all public conversation to others over interpretation of the Bible. Another important work by Buehrens, with Forrest Church, is A Chosen Faith: An Introduction to Unitarian Universalism, in which the authors present the many sources of the Unitarian Universalist faith.

Басқа діндерден қарыз алу

Unitarian Universalist-тердің басқа діндерден діни ғұрыптарды "қарызға алуы" 2001 жылы Unitarian Universalist Бас Ассамблеясында UUA Дини білім департаментінің "Мәдени меншікке қолдану: бейсақты қарыз алу ма, тиісті мәдени ортақтастық па?" атты семинарында талқыланды. Көбінесе, нақты тайпалар үшін қасиетті саналатын ғұрыптар мен амалдарды немесе толық контекстсіз рухани тәжірибелерді пайдалану мәселесі талқыланды.

Расизм

UUA-ның Оңтүстік аймағының жетекшісін тағайындауға байланысты ішкі даулар (аймақтың ішінде тұратын латиналық әйелдің орнына, аймақтан тыс жерден келген ақ ер адам тағайындалғандықтан) 2017 жылы отставкаларға және кешірім сұрауға әкелді. UUA президенті Питер Моралес, конфессияның алғашқы латиноамерикандық президенті, әртүрлілікті қамтамасыз ету жөніндегі дауларды шеше алмағаны үшін сынға ұшырап, отставкаға кетті. Оның орнына келген үш бірлескен президент «расизмді саралау» жүргізуді тапсырды, мақсаты – конфессия ішіндегі ақ үстемдікті жою. 2018 жылдың сәуір айында The Washington Post газеті UUA-ның «өткен жыл ішінде түрлі-түсті діни қызметкерлерге қатысты 15 қауымдық жанжалды реттеуге көмектесу үшін шақырылғанын» хабарлады.

Мүшелердің саны

2020 жылы UUA-ның АҚШ-та 1027 унитариандық-универсалистік мүше қауымы және АҚШ-тан тыс бірнеше қауымдары болды. 2011 жылы АҚШ-тың Виргин аралдарында екі қауым, Канадада 19, басқа елдерде алты, сондай-ақ 28 көп конфессиялық мүше қауым болды: 17-сі Массачусетс штатында, төрт-і Иллинойс штатында, үш-і Нью-Гэмпшир штатында, екі-сі Вермонт штатында және Мэн және Вашингтон округінде бір-бір қауым болды. АҚШ штаттарының ондағы жетісінде қауымдардың саны көп, сонымен қатар халық саны ең көп штаттардың арасында; қауымдар мен мүшелері ең көп штаты – Массачусетс; Вермонт штаты жалпы халқына шаққанда бірінші орында тұр. 2023 жылдың желтоқсанына қарай Канадада CUC-қа қатысты 42 унитариандық-универсалистік қауым мен жаңадан құрылып келе жатқан топтар бар. 1956 жылы Сэм Уэллс: «Унитариандықтар мен универсалистер бірігуді қарастырып жатыр, бұл АҚШ-тағы және әлемдегі жалпы мүшелік санын құрайды» деп жазды. 1965 жылы Конкин: «1961 жылы, бірігу кезінде, мүшелік саны [АҚШ-та] 651 қауымда 104 821 адамды құрады, ал біріккен мүшелік саны 1960 жылдардың ортасында (шамамен) тарихи ең жоғары деңгейге жетті, содан кейін 1970 жылдары күрт төмендеді» деп жазды. 2008 жылғы Америка және Канада шіркеулерінің жылнамасына сәйкес, 2002 жылы Унитариандық-универсалистік қауымдар қауымдастығы 214 738 мүшесі бар екенін мәлімдеді. АҚШ-та 2001 жылы Американдық діни идентификациялық сауалнамасында өздерін унитариандық-универсалистер деп атайтын мүшелер тіркелді, бұл көрсеткіш 1990 жылғы ұқсас сауалнамадағы көрсеткіштен жоғары болды. Ең көп шоғырланған аймақтар – Жаңа Англия және Вашингтон штатының Сиэтл қаласының маңы. 2007 жылы Pew Forum on Religion and Public Life жүргізген АҚШ-тың діни ландшафты бойынша сауалнамада (үлгі көлемінен асып түсетін) АҚШ ересек азаматтарының 0,3%-ы өздерін унитариандық-универсалистер деп атады. 2001 жылғы Канаданың статистикалық агенттігі жүргізген санақ бойынша Канададағы унитариандықтардың саны 17 480 адамды құрады, ал 2007 жылғы қыркүйектегі CUC мүшелік статистикасы сол кезде олардың 5 150 ресми мүшесі болғанын көрсетті. 2015 жылы CUC 3804 мүшесі бар екенін хабарлады.

As of 2020, the UUA had 1,027 Unitarian Universalist member congregations in the United States and some congegrations outside the US. In 2011, it had two congregations in the U. S. Virgin Islands, 19 in Canada, six in other countries, plus 28 multi denominational member congregations: 17 in MA, four in IL, three in NH, two in VT, and one each in ME and Washington, D. C. Seven of the ten U. S. states with the most congregations are also among the most populous states; the state with the most congregations and members is Massachusetts; Vermont is No. 1 relative to its total population. As of December 2023 there are 42 Unitarian Universalist congregations and emerging groups in Canada affiliated with the CUC. In 1956, Sam Wells wrote, "Unitarians and Universalists are considering merger which would have total U. S. membership of ( in the world)". In 1965 Conkin wrote, "In 1961, at the time of the merger, membership [in the United States] was 104,821 in 651 congregations, and the joint membership soared to its historically highest level in the mid 1960s (an estimated ) before falling sharply back in the 1970s ". According to the 2008 Yearbook of American & Canadian Churches, the Unitarian Universalist Association of Congregations claimed 214,738 members in 2002. In the United States, the American Religious Identification Survey reported members describing themselves as Unitarian Universalist in 2001, an increase from reported in a similar survey in 1990. The highest concentrations are in New England and around Seattle, Washington. The U. S. Religious Landscape Survey, conducted in 2007 by the Pew Forum on Religion and Public Life and featuring a sample size of over , puts the proportion of American adults identifying as Unitarian Universalist at 0.3%. The 2001 Canadian census done by Statistics Canada put Canadian Unitarians at 17,480, and the September 2007 membership statistics from the CUC show they had at that time 5,150 official members. In 2015, the CUC reported 3,804 members.