Кіріспе

Францияның Палезо қаласындағы мемлекеттік университет, Франциядағы университет.

Бұл мектеп 1794 жылы Франция революциясы кезінде математик Гаспар Монге құрған, ал 1804 жылы Наполеон I тұсында әскерилендірілген. Ол әлі күнге дейін Франция Қарулы Күштері Министрлігінің бақылауында. Бастапқыда Париждің орталық бөлігіндегі Латын кварталында орналасқан мекеме 1976 жылы Париж-Саклай технологиялық кластеріндегі Палезоға көшірілді. Француз инженерлік студенттері бастапқы әскери дайындықтан өтеді және ақылы офицерлік курсант мәртебесіне ие болады. Мектеп 1985 жылдан бастап докторлық, 2005 жылдан бастап магистрлік және 2017 жылдан бастап бакалаврлық дәрежелерін де табыстайды. Политехника инженерлік факультетінің түлектерінің көпшілігі компаниялардың жетекші басшылары, жоғары лауазымды мемлекеттік қызметкерлер, әскери офицерлер немесе зерттеушілер болады. Оның инженерлік аспирантура бағдарламасының түлектері арасында үш Нобель сыйлығының иегері, Филдс медалі, Францияның үш президенті және көптеген француз және халықаралық компаниялардың бас директорлары бар. Олардың арасында Коши, Кориолис, Анри Пуанкаре, Лоран Шварц және Бенуа Мандельброт сияқты математиктер, Бекерел, Карно, Ампер және Фреснель сияқты физиктер, сондай-ақ экономистер Морис Аллаис және Жан Тироль бар. Француз маршалдары Жофре, Фош, Файоль және Маунури барлығы Политехника инженерлік бағдарламасын бітірген.

Құрылтай және алғашқы жылдары

1789 жылғы революциядан кейін корольдік инженерлік мектептер жабылды. Мектептің негізін қалаушылар Жак Эли Ламбларди, Гаспар Монге және Лазар Карно жаңа "École centrale des travaux publics" ("Орталық қоғамдық жұмыстар мектебі") ұйымдастыруды тапсырды. Мектептің мақсаты азаматтық және әскери инженерлерді даярлау болды. Мектепке түрлі деңгейлі 400 студент тез қабылданды. Алғашқы үш айда физика, математика және химиядан "революциялық курстар" оқылды, содан кейін мемлекеттік қызметке тікелей өтуге бола ма, әлде оқуларын жалғастыру қажет пе, соны анықтау үшін емтихан тапсырды. Бір жыл өткен соң мектеп "École polytechnique" деп аталды. "Политехника" деген жаңа сөз "поли" деген сөзден құралған, ол "көп" дегенді білдіреді және мектепте оқытылатын техникалардың көп түрлілігін көрсетеді. Атаудың өзгеруі мектептің мақсатының өзгеруін көрсетеді, енді ол студенттерді École du génie, École des mines және École des ponts et chaussées сияқты басқа мамандандырылған мектептерге дайындады. Оқу бағдарламасы 3 жылға созылды, "революциялық курстардың" орнына "қалыпты курстар" енгізілді және жыл сайын 120 жаңа студент қабылданды. Мектеп Соғыс және Ішкі істер министрліктерінің бақылауына берілді. 1799 жылы оқу мерзімі үш жылдан екі жылға дейін қысқартылды. 1805 жылы император Наполеон I мектепті Париждің орталық бөлігіндегі Латын кварталындағы Монтагн-Сент-Женевьевке әскери академия ретінде көшірді және оған "Ұлт, ғылым және даңқ үшін" (Pour la Patrie, les Sciences et la Gloire) ұранын берді. 1804 жылы мектептің әскериленуінен кейін оның атмосферасы еркін рухтан мұқият бюрократияға айтарлықтай өзгерді. Әскерилендіруге Наполеонның Мысыр экспедициясына үлес қосқан политехниктерге деген жағымды пікірі және Монге мен Лапласқа деген құрметі себеп болды. 1814 жылы студенттер Парижді Алтыншы коалициядан қорғау шайқасына қатысты. 1816 жылы жаңадан құрылғаннан кейін студенттер саны шамамен жетпіс бесе дейін азайтылды және "әскери өнер" курсы жойылды. Ең бастысы, мектеп Соғыс министрлігінің басқаруына өтті. 1970 жылы мектеп Қорғаныс министрлігінің қолдауымен мемлекеттік азаматтық мекемеге айналды. Алғашқы әйел студенттер 1972 жылы қабылданды. Бір әйел, Анн Шопине, курстың үздік түлегі атанды және студенттер оны "Карва" деп лақап берді.

Палазо (1976 жылдан бастап)

Париждің шетінде, қала орталығынан шамалы қашықтықта орналасқан Эколь-политехник – кампустық типтегі оқу орны. Ол оқу орындары, студенттерге арналған жатақханалар, тамақтану және қонақ күту қызметтерін, сондай-ақ кампуста тұратын 4600 адамға арналған түрлі спорттық жабық кешендерді ұсынады. Ең жақын аймақтық теміржол станциясы – Лозер (RER желісінің B желісі, 4-аймақ). Бірнеше автобус École polytechnique-ді Massy Palaiseau RER станциясымен және Massy TGV станциясымен байланыстырады. Кампус Саклайдағы басқа ғылыми институттарға жақын орналасқан (Атом энергиясы және баламалы энергиялар комиссариаты), Орсейдегі (Париж-Суд университеті) және Бурестегі (Жоғары ғылыми зерттеулер институты және Ұлттық ғылыми зерттеулер орталығының бірнеше зертханалары).

Ерекше мәртебесі

École polytechnique – Франция Қорғаныс министрлігінің бақылауындағы жоғары білім беру мекемесі, Қару-жарақ бас басқармасы арқылы (әкімшілік тұрғысынан алғанда, бұл әкімшілік сипаттағы ұлттық мемлекеттік ұйым). Ол екі мәртебеге ие: азаматтық инженерлер мен ғалымдарды даярлайтын инженерлік мектеп, сонымен қатар үш француз армиясы үшін офицерлерді дайындайды. Мақсаты – Франция мемлекетін ғылыми және техникалық элитамен қамтамасыз ету. 1950 жылдан бері мемлекеттік қызметкерлер және офицерлер болып жұмысқа орналасқан түлектердің саны азайды: бүгінде мектеп студенттерінің 10-20% ғана әкімшілік немесе армия қатарына қосылады, ал 20% ғылыми зерттеулермен айналысады, ал қалғаны инженерлік немесе басқару салаларына бағыт алады. Оны генерал басқарады (2012 жылдан бастап – Қару-жарақ бас инженеры, ал бұрынғы директорлар көбінесе армия генералдары болған), сондай-ақ басшылық, әкімшілік және спорттық жаттығулар бойынша әскери қызметкерлер жұмыс істейді. Француз студенттері, ерлер де, әйелдер де, курсанттар болып есептеледі және оқуларын бастамас бұрын әскери дайындықтан өтуі керек. Алайда, мектептің әскери маңызы уақыт өте келе азайды, алдын ала әскери дайындық мерзімі қысқарды және офицерлік мансапты таңдаған студенттердің саны азайды. Арнайы жағдайларда, мысалы, Бастилия күні Шанз-Элизедегі әскери шеруде политехниктер 19 ғасыр стиліндегі Grand Uniforme (үлкен форма) киеді, оның ішінде бикорн (екі мүйізді шляпа) бар, бірақ 1980-жылдардың ортасында «ішкі форма» жойылғаннан бері студенттер кампуста форма кимейді. Студенттер сондай-ақ кампуста конференциялар мен салтанаттар сияқты арнайы іс-шараларда Grand Uniforme киеді.

Іс-әрекеттер және оқытушылар құрамы

École polytechnique бакалавриат және магистратура деңгейлерінде, сондай-ақ докторантурада жалпы инженерлік білім беру бағдарламасын ұсынады. Жергілікті зертханалардан келген оқытушылармен қатар, CNRS, CEA және INRIA сияқты зертханалардан, École Normale Supérieure, Institut d'Optique және Université Paris Sud сияқты жақын орналасқан мекемелерден көптеген зерттеушілер мен профессорлар жұмыс істейді, бұл түрлі және жоғары деңгейдегі оқу ортасын құрайды. Француз мемлекеттік университеттерінен өзгеше, École polytechnique-тегі оқытушылар мемлекеттік қызметкерлер емес, шартты жұмыспен қамтылғандар. École polytechnique-те толық оқытушылық міндеттерін орындаумен қатар ғылыми зерттеулер жүргізетін толық уақытты профессорлармен бірге, оқыту жүктемесі жартылай ғана болатын жартылай штатты профессорлар да бар. Жартылай штатты оқытушылар көбінесе CNRS, CEA, INRIA сияқты ғылыми ұйымдардан тартады, олар өз қызметтерін мектеп кампусында, Париж аймағында немесе кейде провинцияларда атқарады.