Австралия Федералдық Сайлау Жүйесі

Австралия сайлау жүйесі: міндетті тіркелу, дауыс беру, пропорционалды сайлау. AEC ұйымдастырады. Конституция мен саяси конвенциялар негізінде өтеді.

29 мин оқу

100%

Дереккөз: Electoral system of Australia — Wikipedia

Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.

Мазмұны

Кіріспе

жоқ Одақ (федералды) сайлауы

Австралияның сайлау жүйесі Австралия Парламентінің мүшелерін сайлау үшін қолданылатын заңдар мен процедураларды қамтиды және негізінен 1918 жылғы Одақ сайлау заңымен реттеледі. Қазіргі жүйеде міндетті тіркеу; міндетті дауыс беру; бір мандатты округтердегі Төменгі палатаны, Өкілдер палатасын сайлау үшін басымдық берілімімен бір турлы сайлау; және Жоғарғы палатаны, Сенатты сайлау үшін бір ауыстырылатын дауыс пропорционалды ұсыну жүйесі сияқты бірнеше ерекшеліктер бар. Сайлаудың мерзімі Конституция және саяси келісімдермен анықталады. Әдетте, сайлаулар үш жыл сайын өткізіледі және тәуелсіз Австралия сайлау комиссиясы (АСК) жүргізеді.

Сайлауды өткізу

Федералдық сайлаулар, қосымша сайлаулар және референдумдар Австралия сайлау комиссиясы (АЭК) жүргізеді.

Сайлаушыларды тіркеу

Австралияда сайлаушының тіркелуі – федералды сайлауларда, қосымша сайлауларда және референдумдарда дауыс берудің қажетті шарты. 18 жасқа толып, қазіргі тұратын жерінде кем дегенде бір ай тұрған Австралия азаматтары міндетті түрде тіркелуге тиіс. Бірақ, әр штат пен аумақ сайлаушылар тізімінің өзінің бөлігін реттейді. Орталық, штаттық және жергілікті тізімдер үшін бірдей тіркеу өтінішін немесе жаңарту нысанын пайдалануға болады.

Сайлау алдында сайлаушылар тізімін жабу

Федералды және аймақтық сайлаушылар тізімі әрбір сайлау алдында жаңа тіркелулерге немесе мәліметтерді жаңартуға жабылады. Федералды сайлаулар үшін олар сайлау туралы қаулылар жарияланғаннан кейін 7 күн ішінде жабылады. Аймақтар мен штаттардағы сайлаулардың жабылу мерзімі әртүрлі болады. Тарихи деректерге сәйкес, көптеген жаңа өтініштер мен жаңартулар сайлау жарияланғаннан кейін, тізім жабылу мерзімі бітетінге дейін түседі.

Тұтқындар

Түрмеде жазасын өтеп жатқан адамдардың сайлау құқығы жаза мерзімінің ұзақтығына байланысты шектелуі мүмкін. Федералдық деңгейде, үш жылдан кем мерзімге бас бостандығынан айырылған сотталғандар федералды сайлауға тіркеліп, дауыс беруге міндетті. Штаттар мен аумақтардағы сотталғандардың сайлауға қатысу құқығына қатысты заңдар әртүрлі: Австралия астаналық аумағы мен Оңтүстік Австралияда барлық сотталғандар дауыс бере алады. Викторияда сотталғандардың жаза мерзімі бес жылдан кем болуы керек. Квинсленд, Тасмания және Солтүстік территорияда сотталғандар үш жылдан кем мерзімге сотталған болуы керек. Жаңа Оңтүстік Уэльс және Батыс Австралияда сотталғандардың жаза мерзімі бір жылдан кем болуы керек. Ұзақ мерзімге сотталмағандарға дауыс беруге рұқсат берілгенімен және талап етілгенімен, түрмедегілер арасында сайлауға қатысу көрсеткіші төмен. 2010 жылы Виктория үкіметінің қарауында үш жылдан кем мерзімге сотталған сотталғандардың шамамен 26 пайызы ғана тіркелген, оларға заң бойынша тіркелу міндетті болғанына қарамастан. 2013 жылғы федералды сайлауда Silverwater Correctional Centre-дегі түрменің бас директорының мәлімдемесіне сәйкес, барлық сотталғандардың арасынан тек 2 адам ғана дауыс берді.

Саяси партияларды мемлекеттік қаржыландыру

Мемлекеттік қаржыландыру алу үшін саяси партия сайлау заңына сәйкес тіркелуі керек, бұл үшін кемінде 1500 мүше болуы талап етіледі. Партия қолдауымен ұсынылған барлық үміткерлердің тізімдері тіркелген партияның тіркелген лауазым иесінің қолымен куәландырылуы тиіс. Тіркелген партиялардың атаулары дауыс бюллетеньдерінде көрсетіледі. Әр штат және аумақ үшін партиялардың жеке тізілімдері жүргізіледі, олардың өз мүшелік талаптары бар. Мемлекеттік қаржыландыру алу үшін үміткер (партия қолдаған немесе тәуелсіз) қатысқан округте, штатта немесе аумақтағы бірінші кезектегі дауыстардың кемінде 4% алуы керек.

Тағайындау

Екі палатаға үміткерлер сайлау комиссиясына ресми түрде ұсынылуы тиіс. Партия қолдауымен ұсынылған үміткердің өтініміне Сайлау туралы заң бойынша тіркелген партияның тіркелген өкілі қол қоюы керек. Тәуелсіз үміткерге сайлау құқығы бар 50 сайлаушының қолдары қажет. Өкілдер палатасына немесе Сенатқа үміткер болу үшін 2000 доллар көлемінде ақша салу талап етіледі. (2019 жылдың наурызына дейін Өкілдер палатасы үшін ақша салу 1000 доллар болатын.) Егер үміткер сайланса немесе бірінші кезектегі дауыстардың кем дегенде 4% -ын алса, бұл ақша салу қайтарылады. Сайлау туралы бұйрықтар шығарылғаннан кейін, ұсыныстардың жабылуына дейін 10-нан 27 күн аралығында уақыт берілуі керек. Ұсыныстар жабылуынан кейін партиядан бас тартқан немесе партиядан шыққан үміткерлердің есімдері мен саяси байланыстары сайлау бюллетенінде көрсетіледі және олар тәуелсіз кандидаттар ретінде тіркеледі. Дегенмен, сенатқа үміткерлер үшін мұндай жағдайда "жоғары тізім бойынша" дауыс беру мәселесі туындайды, себебі партиялық тізімдер де тіркелген болады.

Сайлау күні

Федералды сайлаудың күні мен түрін премьер-министр анықтайды – конституциялық талаптарды, заңдық талаптарды, сондай-ақ саяси мәселелерді қарастырғаннан кейін – ол генерал-губернаторға бір немесе екі палатаны тарату және Өкілдер палатасы мен аумақтық сенаторларды сайлауға арналған жарлықтарды беру арқылы процесті бастауды ұсынады. Австралия Конституциясы Сенат пен Өкілдер палатасын бір уақытта сайлауды талап етпейді, бірақ екі палатаның сайлауын бір уақытта өткізу дәстүрлі болып келген. Соңғы Өкілдер палатасы ғана сайланған сайлау 1972 жылы, ал соңғы Сенат ғана сайланған сайлау 1970 жылы өтті. Сенатқа қатысты соңғы тәуелсіз жарлық 1974 жылы Гейр ісі кезінде шығарылды. Федералды сайлаулар 1913 жылғы федералды сайлаудан бері сенбі күні өткізілуі тиіс. Осы талаптарды ескере отырып, Өкілдер палатасына сайлау Өкілдер палатасының үш жылдық мерзімі аяқталуына дейін кез келген уақытта тағайындалуы мүмкін. Өкілдер палатасының мерзімі оның сайланғаннан кейінгі алғашқы отырыс күнінен басталады және ең көп дегенде үш жылға созылады, бірақ Палата одан бұрын таратылуы мүмкін. Нақты сайлау күні кейін белгіленеді. Үміткерлерді тіркеу үшін 10 мен 27 күн аралығында уақыт берілуі тиіс. Сәйкесінше, сайлауға дейін жарлықтар шығарылғаннан кейін 31 мен 58 күн аралығында уақыт берілуі тиіс. Сенаторлардың мерзімі 30 маусымда аяқталады, сайлаудан кейін үш (егер Сенаттың жартысы екі рет таратылса) немесе алты жыл өткен соң. Сенаттың жартысына сайлау өткізу кезінде сенаторларды сайлау мерзімі аяқталуына бір жыл қалғанда өткізілуі тиіс, егер парламент одан бұрын таратылмаса. Аумақтардан сенаторлардың мерзімі Палата сайлауымен сәйкес келеді. Сенаттың жартысына сайлау өткізудің соңғы күні дауыстарды санауға және жаңадан сайланған сенаторлар 1 шілдеде қызметке кіріспес бұрын жарлықтарды қайтаруға уақыт беруі керек. 2016 жылы бұл бір айдан астам уақыт алды, сондықтан іс жүзінде Сенаттың жартысына сайлау өткізу мерзімі Сенат мерзімінің аяқталуына бір жыл қалған 1 шілдеден бастап, аяқталу жылының мамыр айының ортасына дейін болуы керек. Өкілдер палатасының мерзімі аяқталуына алты ай қалғанда екі рет тарату мүмкін емес.

The date and type of federal election is determined by the Prime Minister – after a consideration of constitutional requirements, legal requirements, as well as political considerations – who advises the Governor General to set the process in motion by dissolving either or both houses and issuing writs for election for the House of Representatives and territorial senators. The Constitution of Australia does not require simultaneous elections for the Senate and the House of Representatives, but it has long been preferred that elections for the two houses take place simultaneously. The most recent House only election took place in 1972, and the most recent Senate only election took place in 1970. The last independently dated Senate election writ occurred during the Gair Affair in 1974. Federal elections must be held on a Saturday which has been the case since the 1913 federal election. Subject to those considerations, an election for the House of Representatives can be called at any time before the expiration of the three year term of the House of Representatives The term of the House of Representatives starts on the first sitting day of the House following its election and runs for a maximum of three years, but the House can be dissolved earlier. The actual date of the election is later. Between 10 and 27 days must be allowed for nominations, Accordingly, between 31 and 58 must be allowed after the issue of the writs to the election. The term of senators ends on 30 June either three (for half the senators if it follows a double dissolution) or six years after their election. Elections of senators at a half Senate election must take place in the year before the terms expire, except if parliament is dissolved earlier. The terms of senators from the territories align with House elections. The latest date that a half Senate election can be held must allow time for the votes to be counted and the writs to be returned before the newly elected senators take office on 1 July. This took over a month in 2016, so practically, the date in which a half Senate election is to take place must be between 1 July of the year before Senate terms expire until mid May of the expiry year. A double dissolution cannot take place within six months before the date of the expiry of the House of Representatives.

Міндетті дауыс беру туралы пікірталас

2004 жылғы федералды сайлаудан кейін Либералдық-Ұлттық коалициялық үкімет екі палатада да көпшілік мандатқа ие болды, сонда аға министр, сенатор Ник Минчин, міндетті дауыс беруді жоюды қолдайтынын мәлімдеді. Кейбір белгілі либералдар, мысалы, Парламент сайлау мәселелері жөніндегі бірлескен тұрақты комитетінің бұрынғы төрағасы Петро Георгиу, міндетті дауыс беруді жақтады. Питер Сингер «Демократия және мойынсұнбаушылық» еңбегінде міндетті дауыс беру сайлау қорытындысын қолдауға сайлаушының міндетін күштен шығаруы мүмкін дейді, себебі сайлауға қатысудың ерікті болуы демократиядағы заңға бағыну міндетінің бір көзі саналады. 1996 жылы Альберт Лангер конституциялық шағымдасуға байланысты, екі ірі партияның біріне де дауыс бермеудің заңды жолын табуға тырысқандығы үшін үш аптаға түрмеге қамалды. Чонг, Дэвидсон және Фрай оңшыл саяси ой-сараптама орталығы КМД журналында жариялаған мақаласында Австралиядағы міндетті дауыс берудің артықшылықсыз, әкесілдікпен ұсталатын, кіші саяси партияларға зиян келтіретінін және ірі партияларға шеткі округтерге назар аударуға, соның салдарынан популисттік науқандарға жұмсалатын қаражатты азайтуға мүмкіндік беретінін айтты. Чонг және авторлар тобы сондай-ақ, міндетті дауыс беру туралы пікірталас мәселесінің маңызды аспектісі – қателікке салу екенін мәлімдеді. Міндетті дауыс беруге қарсыларға қарсы аргумент – осы жүйелерде әрбір азамат, қаласа, бейресми дауыс беру арқылы сайлауға қатысудан бас тарта алады, себебі дауыс беру құпиялылығы сақталады. Жарамсыз дауыс ешқандай саяси партияға есептелмейді және ол міндетті дауыс беру жүйесінде дауыс бермеумен тең. Алайда, Сингер тіпті ерікті қатысудың сыртқы көрінісі заңға бағыну міндетін тудыруға жеткілікті деп санайды. 2010 жылғы Австралия сайлауында Марк Латхэм австралиялықтарды 2010 жылғы сайлауға бос бюллетеньдерді тапсыру арқылы бейресми дауыс беруге шақырды. Ол сондай-ақ, үкіметтің азаматтарды пікірлері болмаса дауыс беруге мәжбүрлеуі немесе айыппұл салу арқылы қорқытуының әділетсіз екенін айтты. Австралия сайлау комиссиясының өкілі Комонвелл сайлау заңында бос дауыс беруге тыйым салатын ереже жоқ екенін мәлімдеді. Комиссия осы тұжырымға қалай келгені белгісіз, ол Бас судья сэр Гарфилд Барвиктің, сайлаушылар сайлау қағазына белгі қойып, оны сайлау урнасына салуы керек екенін жазған пікіріне және судья Блэкберннің жарамсыз дауыс беру Заңның бұзылуы екенін айтқан пікіріне қайшы келеді. Дегенмен, іс жүзінде, сайлаушы қағидатты түрде дауыс беруге қарсы болса, ол сайлау қағазын бергеннен кейін оны бүктеліп, ресми түрде белгілемей-ақ сайлау урнасына салуы мүмкін. Алайда, әр сайлауда бейресми дауыстардың саны өте төмен екені, сайлауға қатысып, аты-жөні тіркелгеннен кейін, сайлаушылардың өте азы ресми түрде дауыс бермеуді таңдайтынын көрсетеді. Міндетті дауыс беруді жақтаушылар, кемтар азаматтардың (қарттар, сауатсыз немесе мүгедектердің) дауыс беруіне кедергі келтіру үшін мәжбүрлеудің қиындығын және басқа да сайлау жүйелерінде жиі кездесетіндей, адамдардың белгілі бір топтарына (этникалық/түсті; тіркеу талаптары немесе дауыс беру кабиналарын орналастыру) кедергілер жасау сияқты артықшылықтарды атап көрсетті. Олар сондай-ақ, қазылар алқасының қызметі мен міндетті әскери қызметті бірнеше жылда бір рет жергілікті сайлауға қатысудан гөрі азаматтардың ауыр міндеттері деп санайды.

Following the 2004 federal election, at which the Liberal–National coalition government won a majority in both houses, a senior minister, Senator Nick Minchin, said that he favoured the abolition of compulsory voting. Some prominent Liberals, such as Petro Georgiou, former chair of the Parliament's Joint Standing Committee on Electoral Matters, have spoken in favour of compulsory voting. Peter Singer, in Democracy and Disobedience, argues that compulsory voting could negate the obligation of a voter to support the outcome of the election, since voluntary participation in elections is deemed to be one of the sources of the obligation to obey the law in a democracy. In 1996 Albert Langer was jailed for three weeks on contempt charges in relation to a constitutional challenge on a legal way not to vote for either of the major parties. Chong, Davidson and Fry, writing in the journal of the right wing think tank the CIS, argue that Australian compulsory voting is disreputable, paternalistic, disadvantages smaller political parties, and allows major parties to target marginal seats and make some savings in pork barrelling because of this targeting. Chong et al. also argue that denial is a significant aspect of the debate about compulsory voting. A counter argument to opponents of compulsory voting is that in these systems the individual still has the practical ability to abstain at the polls by voting informally if they so choose, due to the secrecy of the ballot. A spoilt vote does not count towards any political party and effectively is the same as choosing not to vote under a non compulsory voting system. However, Singer argues that even the appearance of voluntary participation is sufficient to create an obligation to obey the law. In the 2010 Australian election, Mark Latham urged Australians to vote informally by handing in blank ballot papers for the 2010 election. He also stated that he feels it is unfair for the government to force citizens to vote if they have no opinion or threaten them into voting with a fine. An Australian Electoral Commission spokesman stated that the Commonwealth Electoral Act did not contain an explicit provision prohibiting the casting of a blank vote. How the Australian Electoral Commission arrived at this opinion is unknown; it runs contrary to the opinions of Chief Justice Sir Garfield Barwick, who wrote that voters must actually mark the ballot paper and deposit that ballot into a ballot box, and Justice Blackburn who was of the opinion that casting an invalid vote was a violation of the Act. Yet, practically, it remains the fact that having received a ballot paper, the elector can simply fold it up and put it into the ballot box without formally marking it, if the elector objects, in principle, to casting a vote. However, the consistently low number of informal votes each election indicates that having attended, had his or her name marked off, very few electors then choose not to vote formally. Proponents of compulsory voting have promoted benefits such as the difficulty for coercion to be used to prevent disadvantaged people (the old, illiterate or disabled) to vote, and for obstacles to be put in the way of classes of individuals (ethnic/coloured; either registration requirements or placement of voting booths) as often happens under other voting systems. They also suggest jury duty and compulsory military service as vastly more onerous citizen's compulsions than attending a local voting booth once every few years.

Рет бойынша (немесе артықшылықты) дауыс беру

Австралия дерлік барлық сайлауларда әртүрлі реттік дауыс беру нысандарын қолданады. Бұл жүйе бойынша сайлаушылар бюллетеньдегі үміткерлерді өздерінің басымдық ретімен нөмірлейді. Басымдық жүйесі 1918 жылы федералдық сайлауларда шағын шаруаларды өкілдік ететін партияның күшеуіне жауап ретінде енгізілді. Сол партия консервативті ауылдық аймақтардағы еңбекшілерге қарсы дауысты бөліп, еңбекшілердің кандидаттарына азшылық дауыспен жеңіске жетуге мүмкіндік берді. Билли Хьюздің консервативті федералдық үкіметі екі консервативті партияның бәсекелесуіне мүмкіндік беру үшін орындарды тәуекелге салмай, басымдық дауыс беруді енгізді. Ол алғаш рет 1918 жылғы 14 желтоқсандағы Корангамиттегі қосымша сайлауда дереу тоқтату дауыс беру нысанында қолданылды. Бұл жүйе алғаш рет 1892 жылы Квинсленд Парламентіне сайлау кезінде қолданылды. Бір рет ауыстырылатын дауыс беру нысанында реттік дауыс беру 1906 жылы Эндрю Инглис Кларк пен Кэтрин Хелен Спенс еңбегінің нәтижесінде Тасмания Мәжілісінде енгізілді, бұл 1859 жылы британдық Томас Хэрдің ойлап тапқан түпкілікті идеясына негізделген және 1890 жылдардағы Тасмания штаттық сайлауларында STV қолданылғаннан кейін пайда болды. Басымдық дауыс беру федералдық, штаттық және аумақтық заң шығару органдарының жоғарғы және төменгі палаталарына біртіндеп тарады, сондай-ақ муниципалдық сайлауларда және басқа да сайлау түрлерінде қолданылады, мысалы, ішкі партиялық сайлауларда, кәсіподақ сайлауларында, шіркеу сайлауларында, компания кеңестеріне сайлауларда және футбол клубтары сияқты ерікті ұйымдардағы сайлауларда. Үміткерлер үшін дауыс беру басымдықтарын ұсыну бойынша келіссөздер өте маңызды, өйткені ауыстырылған басымдықтар бастапқы дауыстармен бірдей салмаққа ие. (Дауыс тек егер бұрынғы басымдықты пайдалану бюллетеньді тиімді пайдалануға мүмкіндік бермесе ғана ауыстырылады.) Саяси партиялар әдетте сайлаушыларға үміткерлерді бағалауға көмектесетін және оларды бағыттайтын дауыс беру карточкаларын жасайды. Партиялар сайлауға дейін, әдетте, басқа партияларды қалай басымдыққа қоятындарын жариялайды, осы карточкалар арқылы өз қолдаушыларына қалай нұсқау беретіндерін көрсетеді: сайлау жүйесінде партияаралық басымдықтар үшін ешқандай механизм жоқ.

Australia uses various forms of ranked voting for almost all elections. Under this system, voters number the candidates on the ballot paper in the order of their preference. The preferential system was introduced for federal elections in 1918, in response to the rise of the Country Party, a party representing small farmers. The Country Party was seen to have split the anti Labor vote in conservative country areas, allowing Labor candidates to win on a minority vote. The conservative federal government of Billy Hughes introduced preferential voting as a means of allowing competition between the two conservative parties without putting seats at risk. It was first used in the form of instant runoff voting at the Corangamite by election on 14 December 1918. The system was first used for election for the Queensland Parliament in 1892. In the form of single transferable voting, ranked voting was introduced in the Tasmanian House of Assembly in 1906 as a result of the work of Andrew Inglis Clark and Catherine Helen Spence, building on the original concept invented in 1859 by Briton Thomas Hare, and following the use of STV in Tasmanian state elections in the 1890s. Preferential voting has gradually extended to both upper and lower houses, in the federal, state and territory legislatures, and is also used in municipal elections, and most other kinds of elections as well, such as internal political party elections, trade union elections, church elections, elections to company boards and elections in voluntary bodies such as football clubs. Negotiations for disposition of preference recommendations to voters are taken very seriously by candidates because transferred preferences carry the same weight as primary votes. (A vote is only transferred if use of the earlier preference means the ballot cannot be used effectively.) Political parties usually produce how to vote cards to assist and guide voters in the ranking of candidates. When parties declare how they are preferencing other parties, typically in the lead up to an election, they are declaring how they will instruct their supporters via these cards: there is no mechanism in the electoral system for inter party preferences.

Құпия дауыс беру

1856 жылы Тасмания, Виктория және Оңтүстік Австралияда жасырын дауыс беру енгізілді, одан кейін басқа Австралия отарлары: Жаңа Оңтүстік Уэльс (1858), Квинсленд (1859) және Батыс Австралия (1877) да осы қағиданы қабылдады. Колониялық (кейін штаттарға айналған) сайлау заңдары, жасырын дауыс беруді қамти отырып, 1901 жылы Австралия Парламентінің алғашқы сайлауында қолданылды, және бұл жүйе Австралиядағы барлық сайлауларда сақталып келеді, сондай-ақ референдумдарға да қолданылады. 1918 жылғы Ұлттық сайлау заңында жасырын дауыс беру туралы тікелей айтылмаған, бірақ заңның 206, 207, 325 және 327-баптарын қарастырғанда оның қағидасы көрінеді. Алайда, 323-бап және 226-баптың 4-тармағы сайлау қызметкерлеріне жасырын дауыс беру қағидасын қолданады және осы болжамды қуаттайды. Федералды және штаттық сайлауларда сенімхат бойынша дауыс беруге жол берілмейді.

Дауыс берудің баламалы әдістері

Дауыс берудің көп бөлігі тіркелген сайлаушылар сайлау күні сайлау учаскесіне барып, онда оларға белгіленген тәртіппен толтырылатын және кейін сайлау жәшігіне салынатын бюллетень беріледі. Дегенмен, дауыс берудің басқа да әдістері бар. Мысалы, адам сайлау учаскесіне бара алмайтын жағдайда, тіркелген сайлау округінен тыс жердегі сайлау орнында дауыс бере алады. Бюллетеньді белгілеп, жәшікке салудың орнына, сайлаушының бюллетені конвертке салынып, сайлау комиссиясының өкілі оны сайлаушының тұрғылықты жеріне жібереді, онда олар оны санайды. Тағы бір мүмкіндік – пошта арқылы дауыс беру және «алдын ала дауыс беру» деп аталатын ерте дауыс беру, бұл әдістер сайлау күні тіркелген сайлау округінде болмайтын сайлаушыларға қолжетімді. Пошта арқылы дауыс берудің алғашқы түрі 1877 жылы Батыс Австралияда енгізілді, ал 1890 жылы Оңтүстік Австралияда оның жетілдірілген әдісі пайда болды. Алайда, пошта арқылы дауыс берудің құпия дауыс беру талаптарына сәйкес келе ме деген алаңдаушылықтар бар, себебі адамдар дауыс беру учаскесінің қауіпсіздігінен тыс жерде дауыс береді және сайлаушылардың дауыстарын ешкімнің қысымы болмай, жеке дауыс бере алатынына көңіл жеткізу қиын. Австралиялық астаналық аумақтың заң шығарушы жиналысына дауыс беру кезінде сайлаушылар электрондық немесе қағаз түрінде дауыс беруге құқылы. Басқа жағдайларда Австралиядағы сайлаулар қағаз бюллетеньдер арқылы өткізіледі. Егер бірнеше сайлау өтіп жатса, мысалы, Өкілдер палатасы мен Сенатқа, онда әр сайлау үшін бөлек бюллетеньдер қарастырылады, олар әртүрлі түстерде болады және бөлек сайлау жәшіктеріне салынады.

Сайлау реформасы

Австралияның пропорционалды өкілдік қоғамы (PRSA) сияқты ұйымдар мен Австралия жасылдары сияқты саяси партиялар Өкілдер палатасының сайлау жүйесін пропорционалды өкілдік жүйесіне өзгертуді қолдайды.

Сенатқа арналған баламалы бөлу әдістері (бірден-бір ауыстырылатын дауыс)

Австралия Сенаты үшін әр штат бірнеше мүшелі сайлау округін құрайды. Қазіргі уақытта әр штаттан 12 сенатор сайланады, олардың жартысы үш жыл сайын жаңарып тұрады, бірақ екі мәрте таратылған жағдайда әр штаттан барлық 12 сенаторға сайлау өтеді. Сенатқа сайланатын сенаторлардың саны, артықшылықты дауыс беру (Бірыңғай ауыстырылатын дауыс беру) жүйесінде сайлауды қамтамасыз ететін «квота» мөлшерін анықтайды. Сенаттың жартылай сайлауында, яғни 6 орынға үміткерлердің ішінде квота әр штат бойынша 14,28% құрайды (1/(6+1) формуласымен есептеледі), ал екі мәрте таратылғаннан кейін квота 7,69% болады (1/(12+1) формуласымен есептеледі). AEC (Аустралия сайлау комиссиясы) сенаторлардың ротациясын қалпына келтіру үшін ұзақ және қысқа мерзімді мандаттарды бөлу мақсатында екі мәрте таратылған сайлаудан кейін Сенат квотасының жартысын қолдана отырып, арнайы қайта санау жүргізеді. Алайда, Сенат екі партиялық келісімге қарамастан, осы нәтижелерді сенаторларды бөлу үшін ешқашан пайдаланған емес. 1984 жылдан 2013 жылға дейінгі федералды Сенат сайлау жүйесі, сондай-ақ кейбір штаттардың заң шығарушы органдарында қолданылатын жүйе, партия тізіміндегі кандидаттарды бір мезгілде тіркеуді және партияның белгілеген дауыс беру тәртібін қамтамасыз етеді, бұл «топтық дауыс беру бюллетені» немесе «жоғарыдан дауыс беру» деп аталады. Бұл жүйеде сайлаушы «1» санын бір тізімге қояды, ал дауыс партия тіркеген артықшылықтарға сәйкес бөлінеді. AEC топтық дауыс беру бюллетенінде көрсетілген тәртіппен артықшылықтарды немесе дауыстарды автоматты түрде бөледі. Әр партия немесе топ үш топтық дауыс беру бюллетенін тіркеуге құқылы. Бұл өте күрделі жүйе күтпеген нәтижелерге әкелуі мүмкін, соның ішінде бастапқыда аз дауыс жинаған үміткердің сайлануы (мысалы, 2013 жылғы федералды сайлаудағы Кіші партиялар альянсын қараңыз). Барлық дауыстардың шамамен 95% «жоғарыдан» дауыс берілген. 1984 жылдан 2013 жылға дейінгі Сенат сайлауларындағы балама әдіс – «төменнен дауыс беру», яғни сайлаушының қалауы бойынша көптеген жеке кандидаттардың тізімін нөмірлеу. Бұл үшін сайлаушы бюллетеньдегі барлық кандидаттарды ретті түрде нөмірлеуі керек болды, сондай-ақ қателікке ұшырау және дауыстың жарамсыз деп танылу қаупі жоғары еді. 2016 жылы Сенат дауыс беру жүйесі тағы да өзгертілді, топтық дауыс беру бюллетендері жойылды және міндетті емес артықшылықты дауыс беру енгізілді. Партияға «жоғарыдан» берілген дауыс енді тек сол партияның тізіміндегі кандидаттарға, тізімде көрсетілген ретпен артықшылық береді. AEC сайлаушыларды жоғарыдан кемінде 6 тізімді нөмірлеуге шақырады. Егер сайлаушылар өздерінің қалауы бойынша кандидаттарға «төменнен» дауыс берсе, кемінде 12 тізімді нөмірлеуі керек. (Толық ақпарат алу үшін Австралия Сенаты#Сайлау жүйесі бөлімін қараңыз).

For the Australian Senate, each State constitutes one multi member electorate. Currently, 12 senators are elected from each State, one half every three years, except in the case of double dissolution when elections for all 12 senators in each State take place. The number of senators to be elected determines the 'quota' that guarantees election under quota preferential voting (Single transferable voting). For a half Senate election of 6 places to be filled, the quota in each State is 14.28% (calculated using the formula 1/(6+1)), while after a double dissolution the quota is 7.69% (calculated using the formula 1/(12+1)). The AEC also conducts a special recount after a double dissolution using a half Senate quota for the purpose of allocating long and short terms so that rotation of senators can be re established, however the Senate has never used the results to allocate terms, despite two bipartisan senate resolutions to use it. The federal Senate electoral system from 1984 to 2013, and those currently used for some state legislatures, provide for simultaneous registration of party listed candidates and party determined orders of voting preference, known as 'group voting tickets' or 'above the line voting' which involves placing the number '1' in a single box and the vote is then allocated in accordance with the party's registered voting preferences. The AEC automatically allocates preferences, or votes, in the predetermined order outlined in the group voting ticket. Each party or group can register up to three group voting tickets. This highly complex system has potential for unexpected outcomes, including the possible election of a candidate who may have initially received an insignificant primary vote tally (see, for example, the Minor Party Alliance at the 2013 federal election). An estimated 95% of all votes are cast 'above the line'. The alternative for Senate elections from 1984 to 2013 was to use 'below the line voting' by numbering a large number of individual candidate's boxes in the order of the voter's preference. To be valid, the voter placed sequential numbers against every candidate on the ballot paper, and the risk of error and invalidation of the vote was significant. In 2016, the Senate voting system was changed again to abolish group voting tickets and introduce optional preferential voting. An "above the line" vote for a party now allocates preferences to the candidates of that party only, in the order in which they are listed. The AEC directs voters to number 6 or more boxes above the line. If, instead, voters choose to vote for individual candidates in their own order of preference "below the line", at least 12 boxes must be numbered. (See also Australian Senate#Electoral system).

Жағдайларды дұрыс емес басқару және дұрыс бөлінбеу

Сайлау округтеріндегі сайлаушылардың саны тең болмаған жағдайда, сайлау округтерінің пропорционалдық еместігі туындайды. Бұл демографиялық өзгерістер немесе ауылдық және қалалық аймақтар сияқты әртүрлі аймақтарға әдейі салмақ беру арқылы жүзеге асуы мүмкін. Пропорционалдық еместік, сайлау шекаралары бір саяси партия немесе топтың пайдасына өзгертілгенде болатын сайлау округтерін манипуляциялаудан (gerrymandering) өзгеше. Сенаттағы сайлау округтерінің пропорционалдық еместігіне мүмкіндік жоқ, себебі әр штат бірнеше өкілден тұратын сайлау округін құрайды, бірақ штаттардың халық санының айырмашылығы ескерілмейді. Өкілдер палатасының мүшелері бір өкілдік сайлау округінен сайланады. Австралияда сайлау шекараларын манипуляциялау (gerrymandering) жиі кездеспейді, бұл тек Өкілдер палатасы мен штаттық заң шығару жиналыстарына қатысты, олардың шекаралары көбінесе мемлекеттік қызметкерлер немесе тәуелсіз шекара комиссияларымен белгіленеді. Бірақ Австралияда сайлау округтерінің жүйелі пропорционалдық еместігі байқалды. Федерацияға дейінгі барлық отарлық заң шығарушы органдар мен одан кейінгі федералды парламент ауылдық округтерге олардың халық санына қарағанда артық өкілдік берді. Бұл бірнеше себептермен негізделді, мысалы, ауыл тұрғындары үлкен қашықтықтар мен қиындықтарға тап болды, ауыл шаруашылығымен айналысатын халық (әсіресе фермерлер) елдің негізгі байлығын өндірді және қала халқының радикалдық тенденцияларын теңестіру үшін ауылдық өкілдік қажет болды. Алайда, 20-шы ғасырдың соңында бұл аргументтер жолдан тартты, ал 21-шы ғасырдың басында барлық штаттарда пропорционалдық еместік жойылды. Барлық штаттарда сайлау округтерінде сайлаушылардың саны шамамен бірдей болуы керек, бірақ ауылдық аймақтарда халық тығыздығының төмендігіне байланысты шамалы ауытқуларға жол беріледі. Бұл ұғымды қолдаушылар оны «бір дауыс – бір құндылық» деп атайды. 2019 жылғы федералды сайлауда көптеген сайлау округтерінде 105 000-нан 125 000-ға дейін сайлаушылар тіркелген. Алайда, Тасманияда 5 сайлау округінде 73 000-нан 80 000-ға дейін сайлаушылар болды, себебі Конституцияның 24-бабы Тасманияға Өкілдер палатасында кемінде 5 мүше болу құқығын береді.

Malapportionment occurs when the numbers of voters in electorates are not equal. Malapportionment can occur through demographic change or through the deliberate weighting of different zones, such as rural v. urban areas. Malapportionment differs from a gerrymander, which occurs when electoral boundaries are drawn to favour one political party or group over others. There is no scope for malapportionment of Senate divisions, with each State constituting one multi member electorate, though no account is taken of differences in the relative populations of states. For the House of Representatives, members are elected from single member electorates. Australia has seen very little gerrymandering of electoral boundaries, relevant only for the House of Representatives and State Legislative Assemblies, which have nearly always been drawn up by public servants or independent boundary commissioners. But Australia has seen systematic malapportionment of electorates. All colonial legislatures before Federation, and the federal parliament after it, allocated more representation to rural districts than their populations merited. This was justified on several grounds, such as that country people had to contend with greater distances and hardships, that country people (and specifically farmers) produced most of the nation's real wealth, and that greater country representation was necessary to balance the radical tendencies of the urban population. However, in the later 20th century, these arguments were successfully challenged, and by the early 21st century malapportionment was abolished in all states. In all states, electoral districts must have roughly the same number of voters, with variations allowed for rural areas due to their sparse population. Proponents of this concept call this "one vote, one value". For the 2019 Federal election, most electorates contained between 105,000 and 125,000 voters. However, in Tasmania 5 electorates contained between 73,000 and 80,000 voters, because the Constitution (s.24) grants Tasmania a minimum of 5 members in the House of Representatives.

Мысалдар

Оңтүстік Австралия, Квинсленд және Батыс Австралиядағы жағдайдың ең айқын бұрмалану мысалдары болды.

Квинсленд штаты

Квинсленд штатында, бастапқыда сайлау округтерінің дұрыс емес бөлінуі Еңбек партиясына тиімді болды, себебі көптеген шағын ауылдық округтерде провинциялық қалалардағы жұмысшылар басымдық құрды, олар күшті Австралия жұмысшыларының кәсіби одағына мүше болды. Бірақ 1957 жылдан кейін сер Фрэнк Никлин мен сер Джо Бжелке Петерсеннің басшылығындағы Country Party (кейіннен Ұлттық партия деп аталды) үкіметтері жүйені өздерінің ауылдық базасына басымдық беру және Брисбен мен провинциялық қалалардағы Еңбек партиясының қолдауын оқшаулау үшін өзгертті. Кейінгі жылдары осы жүйе Бжелке Петерсенге бірінші дауыс берушілердің тек төрттен білігімен сайлауда жеңіске жетуге мүмкіндік берді. Орташа есеппен, Country/Ұлттық партиядан орын жеңіп алу үшін 7 000 дауыс жеткілікті болды, ал Еңбек партиясы үшін 12 000 дауыс қажет болды. Либералдардың дауыстарымен (Квинслендте Ұлттық партия тарихи түрде еңбек емес коалициядағы үлкен серіктес болды) қосылғанда, бұл Еңбек партиясы заң шығарушы органның ең ірі партиясы болған жылдары да биліктен шеттетуге жеткілікті болды. Бұл "Бжелкемандер" 1989 жылы Ұлттық партияның толық жеңілісіне дейін еңсерілмеді. Жаңа Еңбек партиясының премьер-министрі Уэйн Госс кезінде Брисбенде 40 орын, ал елде 49 орын бар жаңа карта бекітілді. Орындықтардың сайлаушылар саны шамамен бірдей болды, бірақ ауылдық аймақтардағы орындықтарға көбірек төзімділік көрсетілді.

Батыс Австралия

Батыс Австралия 2008 жылға дейін Заң шығарушы Ассамблеяда маңызды диспропорцияны сақтап келді. Бұрынғы жүйе бойынша, елдегі бір дауыс штаттың астанасы Перттегі дауыстан төрт есеге дейін құндырақ болатын. 2005 жылдың 20 мамырында штат Парламенті жаңа сайлау заңдарын қабылдады, бұл диспропорцияны келесі сайлаудан бастап жойды. Жаңа заңдарға сәйкес, сайлау округінде 21 343 адам болуы керек, ал рұқсат етілген ауытқу 10% құрайды. Жер аумағы 20 мың шаршы километрден асатын округтерге 20% ауытқуға рұқсат етіледі, бұл штаттың сирек қоныстанған солтүстік және шығыс аймақтарын ұсынудың қиындығын ескереді. Үлкен округтерге осы есептеу үшін округ ауданының шаршы километрмен 1,5% тең қосымша номиналды сайлаушылар саны беріледі. Бұл үлкен округтерге арналған жәрдемақы, ауылдық округтердегі сайлаушылардың саны орташа округтік тізілімнен әлдеқайда аз болуына мүмкіндік береді. Сайлау округтерін бөлу комиссиясы мысал келтіреді: Орталық Кимберли-Пилбара округінде 12 601 сайлаушы бар, ал ауданы 600 038 шаршы километрді құрайды. Батыс Австралиядағы округтік тізілімнің орташа саны 21 343 адамды құрайды. Осылайша, Орталық Кимберли-Пилбара 9 000 қосымша номиналды сайлаушы алады, оның номиналды саны 21 601-ге жетеді, бұл орташа округтік тізілімге жақын мән. Дегенмен, Заң шығарушы кеңес үшін диспропорцияның өзгертілген түрі сақталды, ол штаттың жоғарғы палатасы болып табылады. Ауылдық аймақтар әлі де сәл артық өкілдікке ие, қағаз жүзінде Перттен алты есеге дейін дауыс беру құқығына ие. ABC сайлау аналитигі Антони Гриннің сөзіне қарағанда, Заң шығарушы кеңестегі ауылдық салмақ әлі де соншалықты маңызды, либералдық штат премьер-министрі өз үкіметіне Ұлттық партияны қосудан басқа амалы жоқ, тіпті либералдар теориялық тұрғыдан Заң шығарушы Ассамблеяда жеке өзі басқаруға жеткілікті орынға ие болса да. Бұл жағдай 2021 жылдың қарашасына дейін сақталды, содан кейін «Сайлау заңнамасына түзетулер (Сайлау теңдігі)» 2021 жылғы заң жобасы қабылданды, ол диспропорцияланған аймақтарды 37 мүшеден тұратын жалғыз штаттық сайлау округімен алмастырды. GVT-лар да міндетті емес басымдықпен дауыс берумен алмастырылды. Өзгерістер 2025 жылғы штаттық сайлауда күшіне енеді.

Western Australia retained a significant malapportionment in the Legislative Assembly until 2008. Under the previous system, votes in the country were worth up to four times the value of votes in Perth, the state's capital city. On 20 May 2005 the state Parliament passed new electoral laws, removing the malapportionment with effect from the following election. Under the new laws, electorates must have a population of 21,343, with a permitted variation of 10%. Electorates with a land area of more than are permitted to have a variation of 20%, in recognition of the difficulty of representing the sparsely populated north and east of the state. Large districts would be attributed an extra number of notional voters, equal to 1.5% the area of the district in square kilometres, for the purposes of this calculation. This Large District Allowance will permit large rural districts to have many fewer voters than the average district enrolment. The Office of the Electoral Distribution Commissioners gives the following example: Central Kimberley Pilbara district has 12601 electors and an area of 600038 square kilometres. The average district enrolment for WA is 21343. Central Kimberley Pilbara thus obtains 9000 notional extra electors, bringing its notional total to 21601, which is acceptably close to the average district enrolment. A modified form of malapportionment was, however, retained for the Legislative Council, the state upper house. Rural areas are still slightly overrepresented, with as much as six times the voting power of Perth on paper. According to ABC election analyst Antony Green, the rural weighting in the Legislative Council is still significant enough that a Liberal state premier has no choice but to include the National Party in his government, even if the Liberals theoretically have enough seats in the Legislative Assembly to govern alone. This situation remained until November 2021, when the Electoral Legislation Amendment (Electoral Equality) Bill 2021 was passed, replacing the malapportioned regions with a single state wide electorate of 37 members. GVTs were also replaced by optional preferential voting. The changes will take effect in the 2025 state election.

Парламент

Австралия Парламенті – екі палаталы парламент. Ол Ұлыбритания Парламентінің және АҚШ Конгресінің кейбір ерекшеліктерін біріктіреді. Бұл себепті Австралия Конституциясын жасаушылар екі мақсатты көздеді: Вестминстер парламенттік үкімет жүйесін мүмкіндігінше дәл қайта жаңғырту, сонымен бірге жазба конституциямен реттелген ұлттық үкімет пен штаттар арасындағы билік бөлінісін қамтамасыз ететін федерация құру. Құрылымы тұрғысынан Австралия Парламенті АҚШ Конгресіне ұқсайды. Шамамен тең халық санына ие бір мандатты сайлау округтерінен сайланатын Өкілдер палатасы және халық санына қарамастан, әр штаттан бірдей сандағы сенаторлардан тұратын Сенат бар (1975 жылдан бастап территорияларды да өкілдік ететін сенаторлар пайда болды). Алайда, қызметі тұрғысынан Австралия Парламенті Вестминстер жүйесін ұстанады. Премьер-министр Өкілдер палатасының көпшілігінің қолдауын алғандықтан қызмет етеді, және егер палата үкіметке деген сенімсіздік білдірсе, отставкаға кетуге немесе дереу сайлау өткізуге міндетті. Олай етпесе, ол генерал-губернатор тарапынан қызметтен алынуы мүмкін. Барлық министрлер Парламент мүшелері болуы керек (бірақ конституция парламент мүшесі емес адамға ең көп үш айға дейін министрлік портфельді ұстауға рұқсат береді).

Өкілдер палатасы

Австралияның Өкілдер палатасында 151 мүше бар, олар үш жылдық мерзімге бір өкілдік сайлау округтерінен (ресми түрде «Сайлау округтері» деп аталады, бірақ Австралияда көбінесе орын немесе сайлаушылар деп аталады; Австралия сайлау округтеріне қараңыз) сайланады. Дауыс берушілер бюллетеньді өзінің басымдық ретімен барлық үміткерлерді нөмірлеп толтыруы тиіс. Барлық үміткерлерді нөмірлемеу немесе нөмірлеуде қателік жасау бюллетеньді жарамсыз етеді. Соңғы жылдары кандидаттардың орташа саны артып келеді: көбінесе бір округте 10 немесе 12 кандидат болады, ал 1992 жылғы сәуірдегі қосымша сайлауда 22 кандидат тіркелді. Бұл дауыс беруді қиындатты, бірақ жарамсыз дауыстардың саны аздап ғана өсті. Жарамсыз дауыстардың төмен деңгейі көбінесе түрлі саяси партиялардың жарнамалық науқанымен байланысты, олар дауыс берушіге бюллетеньді қалай нөмірлеу керектігін көрсетеді, мұндай жарнама «Дауыс беруге қалай дауыс беру керек» картасы деп аталады. Сайлау күні саяси партиялардың еріктілері сайлау учаскелерінің сыртында тұрып, дауыс берушілерге өз партияларына дауыс беру жолын көрсететін картаны ұсынады. Егер дауыс беруші Либерал партиясына дауыс бергісі келсе, ол Либерал партиясының «Дауыс беруге қалай дауыс беру керек» картасын алып, оның нұсқауларын орындай алады. Дауыс берушілер өздерінің жеке басымдықтарына сәйкес дауыс бере алады, бірақ австралиялық дауыс берушілер көбінесе өзі таңдаған партиясының картасын ұстанады. Ешқандай жеке басымдылығы жоқ, қызығушылық танытпаған дауыс беруші бюллетеньдегі барлық кандидаттарды тізбектеп, 1, 2, 3 және т.б. ретімен жоғарыдан төменге қарай нөмірлей алады, мұндай практика «есек дауысы» деп аталады, ол бюллетеньдегі есімдері жоғары жағында орналасқан кандидаттарға артықшылық береді. 1984 жылға дейін кандидаттар әліпбилік тәртіппен тізімделген, бұл сайлауға көптеген Ааронс және Эбботттардың қатысуына әкелді. 1937 жылғы Сенат сайлауы көрнекті мысал болды, онда Жаңа Оңтүстік Уэльстегі Еңбек партиясының үміткерлері Амур, Эшли, Армстронг және Артурдан тұрды – олардың барлығы сайланды. 1984 жылдан бері бюллетеньдегі кандидаттардың тізімі лотерея арқылы анықталады, бұл рәсімді сайлау қызметкерлері үміткерлерді тіркеу мерзімі аяқталғаннан кейін көпшілдің алдында өткізеді.

The Australian House of Representatives has 151 members elected from single member constituencies (formally called "Electoral Divisions", but usually called seats or electorates in Australia; see Australian electorates) for three year terms. Voters must fill in the ballot paper by numbering all the candidates in order of their preference. Failure to number all the candidates, or an error in numbering, renders the ballot informal (invalid). The average number of candidates has tended to increase in recent years: there are frequently 10 or 12 candidates in a seat, and at the Wills by election in April 1992 there were 22 candidates. This has made voting increasingly onerous, but the rate of informal voting has increased only slightly. The low rate of informal voting is largely attributed to advertising from the various political parties indicating how a voter should number their ballot paper, called a How to Vote Card. On election day, volunteers from political parties stand outside polling places, handing voters a card which advises them how to cast their vote for their respective party. Thus, if a voter wishes to vote for the Liberal Party, they may take the Liberal How to Vote Card and follow its instructions. While they can lodge their vote according to their own preferences, Australian voters show a high degree of party loyalty in following their chosen party's card. A disinterested voter who has formed no personal preference may simply number all the candidates sequentially, 1, 2, 3, etc., from top to bottom of the ballot paper, a practice termed donkey voting, which advantages those candidates whose names are placed nearest to the top of the ballot paper. Before 1984, candidates were listed in alphabetical order, which led to a profusion of Aaronses and Abbotts contesting elections. A notable example was the 1937 Senate election, in which the Labor candidate group in New South Wales consisted of Amour, Ashley, Armstrong and Arthur—all of whom were elected. Since 1984, the listed order of candidates on the ballot paper has been determined by drawing lots, a ceremony performed publicly by electoral officials immediately after the appointed time for closure of nominations.

Төменгі палатаның алғашқы, екі партиялық және 1910 жылдан бері орындық нәтижелері

Австралияның Өкілдер палатасында 1909 жылы екі лейборист емес партия біріккеннен бері екі партиялық жүйе қалыптасқан. 1910 жылғы сайлауда алғаш рет көпшілік үкімет сайланды, сонымен қатар Австралияның Еңбек партиясы Сенатта алғашқы көпшілікті жеңіп алды. 1919 жылы бірінші орыннан басымдық дауыс беру жүйесіне және одан кейін Коалицияның енгізілуіне байланысты екі партиялық басымдық дауысы (2PP) есептеле бастады. ALP = Австралияның Еңбек партиясы, L+NP = Либералдық/Ұлттық/LNP/CLP Коалициялық партиялары (және олардың алдыңғылары), Oth = басқа партиялар мен тәуелсіздер. +Өкілдер палатасының нәтижелері және сайлауларАлғашқы дауыс2PP дауысыОрын саныALPL+NPOth. ALPL+NPALPL+NPOth. 18 мамыр 2019 жылғы сайлау33.3%41.4%25.2%48.5%51.5%687761512 шілде 2016 жылғы сайлау34.7%42.0%23.3%49.6%50.4%697651507 қыркүйек 2013 жылғы сайлау33.4%45.6%21.1%46.5%53.5%5590515021 тамыз 2010 жылғы сайлау38.0%43.3%18.8%50.1%49.9%7272615024 қараша 2007 жылғы сайлау43.4%42.1%14.5%52.7%47.3%836521509 қазан 2004 жылғы сайлау37.6%46.7%15.7%47.3%52.7%6087315010 қараша 2001 жылғы сайлау37.8%43.0%19.2%49.0%51.0%658231503 қазан 1998 жылғы сайлау40.1%39.5%20.4%51.0%49.0%678011482 наурыз 1996 жылғы сайлау38.7%47.3%14.0%46.4%53.6%4994514813 наурыз 1993 жылғы сайлау44.9%44.3%10.7%51.4%48.6%8065214724 наурыз 1990 жылғы сайлау39.4%43.5%17.1%49.9%50.1%7869114811 шілде 1987 жылғы сайлау45.8%46.1%8.1%50.8%49.2%866201481 желтоқсан 1984 жылғы сайлау47.6%45.0%7.4%51.8%48.2%826601485 наурыз 1983 жылғы сайлау49.5%43.6%6.9%53.2%46.8%7550012518 қазан 1980 жылғы сайлау45.2%46.3%8.5%49.6%50.4%5174012510 желтоқсан 1977 жылғы сайлау39.7%48.1%12.2%45.4%54.6%3886012413 желтоқсан 1975 жылғы сайлау42.8%53.1%4.1%44.3%55.7%3691012718 мамыр 1974 жылғы сайлау49.3%44.9%5.8%51.7%48.3%666101272 желтоқсан 1972 жылғы сайлау49.6%41.5%8.9%52.7%47.3%6758012525 қазан 1969 жылғы сайлау47.0%43.3%9.7%50.2%49.8%5966012526 қараша 1966 жылғы сайлау40.0%50.0%10.0%43.1%56.9%4182112430 қараша 1963 жылғы сайлау45.5%46.0%8.5%47.4%52.6%507201229 желтоқсан 1961 жылғы сайлау47.9%42.1%10.0%50.5%49.5%6062012222 қараша 1958 жылғы сайлау42.8%46.6%10.6%45.9%54.1%4577012210 желтоқсан 1955 жылғы сайлау44.6%47.6%7.8%45.8%54.2%4775012229 мамыр 1954 жылғы сайлау50.0%46.8%3.2%50.7%49.3%5764012128 сәуір 1951 жылғы сайлау47.6%50.3%2.1%49.3%50.7%5269012110 желтоқсан 1949 жылғы сайлау46.0%50.3%3.7%49.0%51.0%4774012128 қыркүйек 1946 жылғы сайлау49.7%39.3%11.0%54.1%45.9%432657421 тамыз 1943 жылғы сайлау49.9%23.0%27.1%58.2%41.8%491967421 қыркүйек 1940 жылғы сайлау40.2%43.9%15.9%50.3%49.7%323667423 қазан 1937 жылғы сайлау43.2%49.3%7.5%49.4%50.6%294427415 қыркүйек 1934 жылғы сайлау26.8%45.6%27.6%46.5%53.5%1842147419 желтоқсан 1931 жылғы сайлау27.1%48.4%24.5%41.5%58.5%1450117512 қазан 1929 жылғы сайлау48.8%44.2%7.0%56.7%43.3%462457517 қараша 1928 жылғы сайлау44.6%49.6%5.8%48.4%51.6%314227514 қараша 1925 жылғы сайлау45.0%53.2%1.8%46.2%53.8%235027516 желтоқсан 1922 жылғы сайлау42.3%47.8%9.9%48.8%51.2%294067513 желтоқсан 1919 жылғы сайлау42.5%54.3%3.2%45.9%54.1%25382755 мамыр 1917 жылғы сайлау43.9%54.2%1.9%––22530755 қыркүйек 1914 жылғы сайлау50.9%47.2%1.9%––423217531 мамыр 1913 жылғы сайлау48.5%48.9%2.6%––373807513 сәуір 1910 жылғы сайлау50.0%45.1%4.9%––4231275

A two party system has existed in the Australian House of Representatives since the two non Labor parties merged in 1909. The 1910 election was the first to elect a majority government, with the Australian Labor Party concurrently winning the first Senate majority. A two party preferred vote (2PP) has been calculated since the 1919 change from first past the post to preferential voting and subsequent introduction of the Coalition. ALP = Australian Labor Party, L+NP = grouping of Liberal/National/LNP/CLP Coalition parties (and predecessors), Oth = other parties and independents. +House of Representatives results and pollingPrimary vote2PP voteSeatsALPL+NPOth. ALPL+NPALPL+NPOth. Total18 May 2019 election33.3%41.4%25.2%48.5%51.5%687761512 July 2016 election34.7%42.0%23.3%49.6%50.4%697651507 September 2013 election33.4%45.6%21.1%46.5%53.5%5590515021 August 2010 election38.0%43.3%18.8%50.1%49.9%7272615024 November 2007 election43.4%42.1%14.5%52.7%47.3%836521509 October 2004 election37.6%46.7%15.7%47.3%52.7%6087315010 November 2001 election37.8%43.0%19.2%49.0%51.0%658231503 October 1998 election40.1%39.5%20.4%51.0%49.0%678011482 March 1996 election38.7%47.3%14.0%46.4%53.6%4994514813 March 1993 election44.9%44.3%10.7%51.4%48.6%8065214724 March 1990 election39.4%43.5%17.1%49.9%50.1%7869114811 July 1987 election45.8%46.1%8.1%50.8%49.2%866201481 December 1984 election47.6%45.0%7.4%51.8%48.2%826601485 March 1983 election49.5%43.6%6.9%53.2%46.8%7550012518 October 1980 election45.2%46.3%8.5%49.6%50.4%5174012510 December 1977 election39.7%48.1%12.2%45.4%54.6%3886012413 December 1975 election42.8%53.1%4.1%44.3%55.7%3691012718 May 1974 election49.3%44.9%5.8%51.7%48.3%666101272 December 1972 election49.6%41.5%8.9%52.7%47.3%6758012525 October 1969 election47.0%43.3%9.7%50.2%49.8%5966012526 November 1966 election40.0%50.0%10.0%43.1%56.9%4182112430 November 1963 election45.5%46.0%8.5%47.4%52.6%507201229 December 1961 election47.9%42.1%10.0%50.5%49.5%6062012222 November 1958 election42.8%46.6%10.6%45.9%54.1%4577012210 December 1955 election44.6%47.6%7.8%45.8%54.2%4775012229 May 1954 election50.0%46.8%3.2%50.7%49.3%5764012128 April 1951 election47.6%50.3%2.1%49.3%50.7%5269012110 December 1949 election46.0%50.3%3.7%49.0%51.0%4774012128 September 1946 election49.7%39.3%11.0%54.1%45.9%432657421 August 1943 election49.9%23.0%27.1%58.2%41.8%491967421 September 1940 election40.2%43.9%15.9%50.3%49.7%323667423 October 1937 election43.2%49.3%7.5%49.4%50.6%294427415 September 1934 election26.8%45.6%27.6%46.5%53.5%1842147419 December 1931 election27.1%48.4%24.5%41.5%58.5%1450117512 October 1929 election48.8%44.2%7.0%56.7%43.3%462457517 November 1928 election44.6%49.6%5.8%48.4%51.6%314227514 November 1925 election45.0%53.2%1.8%46.2%53.8%235027516 December 1922 election42.3%47.8%9.9%48.8%51.2%294067513 December 1919 election42.5%54.3%3.2%45.9%54.1%25382755 May 1917 election43.9%54.2%1.9%––22530755 September 1914 election50.9%47.2%1.9%––423217531 May 1913 election48.5%48.9%2.6%––373807513 April 1910 election50.0%45.1%4.9%––4231275

Таңдаулар шегерілді

Тобылған дауыстар – жоғарыдағы ережелерге қатаң сәйкес келгенде ресми емес деп танылуға тиіс, бірақ біржақты пікір білдірген деп саналған дауыстарға сәйкес келеді. Сайлау заңына енгізілген түзетулердің арқасында тобылған дауыстардың саны дерлік жойылды. 1918 жылғы Ұлттық сайлау заңының 268(1)(c) тармағы енді сайлаушы бюллетеньдегі барлық үміткерді бағаламаған жағдайда, оның дауысын тобылғанша санауға қарамастан, ресми емес дауыс ретінде тануға мүмкіндік береді.

Екі партиялық көпшілік, тербелістер мен маятниктер

1984 жылдан бері Өкілдер палатасының барлық үміткерлерінің дауыстары таратылып келеді, тіпті бұл орынның жеңімпазын анықтау үшін қажет болмаса да. Бұл, жеңімпаз үміткердің барлық дауыстар таратылғаннан кейін алған үлесін анықтау үшін жасалады. Бұл екі партиялық басымдық дауысы деп аталады. Мысалы, егер (жоғарыда келтірілген мысалда) Смит Джонсонның дауыстары таратылғаннан кейін 58% дауыс жинаса, Смиттың екі партиялық дауысы 58% болады және орынға екі партиялық үстемдік 8% құрайды. Демек, келесі сайлауда қарсы партияға жеңіліп қалмау үшін екі партияның 8 пайыздық тармаққа ауысуы қажет. Барлық орындардағы екі партиялық үстемдік белгілі болғаннан кейін, оларды келесі сайлаудағы қолайсыз жағдайларда қайсысы бірінші болып жеңіліске ұшырайтынын көрсету үшін тізімдеуге болады. Мұндай тізімдер Австралия ақпарат құралдарында жиі кездеседі және оларды сайлау маятнигі немесе кейде саясаттанушы Малкольм Макеррас есімімен аталатын Макеррас маятнигі деп атайды. Ол 1972 жылы жарық көрген «Австралияның жалпы сайлауы» кітабында екі партиялық дауыс беру тұжырымын танымал еткен. Міне, 2001 жылғы федералды сайлау маятнигінің үлгісі, Либералды-ұлттық партия коалициялық үкіметіндегі кейбір орындарды екі партиялық үстемдігінің ретімен көрсетеді. Екі партиялық аз үстемдігі бар орын шекті орын немесе ауыспалы орын деп аталады. Екі партиялық үлкен үстемдігі бар орын қауіпті орын деп аталады, бірақ үлкен ауытқулар болған жағдайда «қауіпті» орындардың табалдырығын өтеуі мүмкін екені белгілі. Орындық Штат Үстемдік Мүше Партиясы Хинклер Квинсленд 0.0 Пол Невилл ҰПА Соломон Солтүстік территория 0.1 Дейв Толльнер Либ Аделаида Оңтүстік Австралия 0.2 Хон Триш Ворт Либ Кэннинг Батыс Австралия 0.4 Дон Рэндалл Либ Добелл Жаңа Оңтүстік Уэльс 0.4 Кен Тисхерст Либ Парамата Жаңа Оңтүстік Уэльс 1.1 Росс Камерон Либ Макьюэн Виктория 1.2 Фран Бейли Либ Патерсон Жаңа Оңтүстік Уэльс 1.4 Боб Болдуин Либ Герберт Квинсленд 1.6 Питер Линдсей Либ Ричмонд Жаңа Оңтүстік Уэльс 1.6 Хон Ларри Энтони ҰПА Декин Виктория 1.7 Филипп Барреси Либ Эден Монаро Жаңа Оңтүстік Уэльс 1.7 Гэри Найрн Либ Хиндмарш Оңтүстік Австралия 1.9 Хон Кристин Галлус Либ

Since 1984 the preferences of all candidates in House of Representatives seats have been distributed, even if this is not necessary to determine the winner of the seat. This is done to determine the percentage of the votes obtained by the winning candidate after the distribution of all preferences. This is called the two party preferred vote. For example, if (in the example given above), Smith finished with 58% of the vote after the distribution of Johnson's preferences, Smith's two party vote would be 58% and the seat would be said to have a two party majority of 8%. It would therefore need a two party swing of 8 percentage points to be lost to the other side of politics at the next election. Once the two party majorities in all seats are known, they can then be arranged in a table to show the order in which they would be lost in the event of an adverse swing at the next election. Such tables frequently appear in the Australian media and are called election pendulums or sometimes Mackerras pendulums after the political scientist Malcolm Mackerras, who popularised the idea of the two party vote in his 1972 book Australian General Elections. Here is a sample of the federal election pendulum from the 2001 election, showing some of the seats held by the Liberal National Party coalition government, in order of their two party majority. A seat with a small two party majority is said to be a marginal seat or a swinging seat. A seat with a large two party majority is said to be a safe seat, although "safe" seats have been known to change hands in the event of a large swing. Seat State Majority Member Party Hinkler Qld 0.0 Paul Neville NPA Solomon NT 0.1 Dave Tollner Lib Adelaide SA 0.2 Hon Trish Worth Lib Canning WA 0.4 Don Randall Lib Dobell NSW 0.4 Ken Ticehurst Lib Parramatta NSW 1.1 Ross Cameron Lib McEwen Vic 1.2 Fran Bailey Lib Paterson NSW 1.4 Bob Baldwin Lib Herbert Qld 1.6 Peter Lindsay Lib Richmond NSW 1.6 Hon Larry Anthony NPA Deakin Vic 1.7 Philip Barresi Lib Eden Monaro NSW 1.7 Gary Nairn Lib Hindmarsh SA 1.9 Hon Christine Gallus Lib

Қайта бөлулер

Австралиялық сайлау округтерінің шекаралары Австралия сайлау комиссиясымен белгілі бір уақыт аралығында қаралып, «қайта бөлу» деп аталатын процесте жаңадан сызылады. 1918 жылғы Ұлттық сайлау туралы заңда барлық округтерде тіркелген сайлаушылардың саны шамамен бірдей болуы тиіс. Комиссия бір штат ішіндегі халықтың қозғалысы кейбір округтерде сайлаушылардың санының артық немесе кем болуына әкелгенін анықтаған жағдайда, қайта бөлу жүргізіліп, жаңа шекаралар белгіленеді. Комиссия (Сайлау заңында белгіленген формула бойынша) штаттар мен аумақтар арасындағы орындықтардың үлестірілуін өзгерту қажет деп шешкен кезде де қайта бөлу жүзеге асырылады, себебі кейбір штаттар басқаларына қарағанда жылдамдап өсіп жатыр.

Үйдің бос бос орындары

Егер мүшеліктің мерзімі ішінде орын бос қалса, оның себебі қабілетсіздік, отставка, қайтыс болу немесе басқа да себептер болуы мүмкін, бос орынды толтыру үшін қосымша сайлау өткізілуі мүмкін. Мүше Австралия Конституциясының 37-бабында көзделген тәртіппен спикерге, ал спикер болмаған жағдайда Бас губернаторға отставка туралы өтініш беру арқылы отставкаға кете алады. Отставка спикерге немесе Бас губернаторға жазбаша түрде тапсырылғанға дейін күшіне енбейді. Соңғы сайлаудан бері аумақты қайта бөлу жүргізілсе, қосымша сайлау бастапқы сайлау кезіндегі шекаралар бойынша өткізіледі.

Сенат

Австралия Сенатының 76 мүшесі бар: алты штаттың әрқайсысы 12 сенаторды, ал Солтүстік территория (NT) және Австралия астаналық аумағы (ACT) әрқайсысы екі сенаторды сайлайды. Австралияның басқа территорияларының халқы өте аз, олар Солтүстік территория мен ACT сенаторларымен (мысалы, Рождество аралының тұрғындары NT сенаторларымен, ал Джервис шығанағы аумағы мен Норфолк аралының тұрғындары ACT сенаторларымен) өкілдік етеді. Штаттардың сенаторлары алты жылдық мерзімге сайланады, әр штаттан сенаторлардың жартысы әр федералды сайлауда жаңадан сайланады. Территориялық сенаторлардың мерзімі Өкілдер палатасының мерзімімен сәйкес келеді. Сенат пропорционалды және преференциялық жүйе бойынша сайланады, бірақ әр штаттың орындары тең болғандықтан, штаттарға орын бөлу Австралияның жалпы халқына пропорционалды емес. Осылайша, әр штат ішінде орындықтар сол штаттың дауысын пропорционалды түрде көрсетеді, бірақ жалпы алғанда, халық саны аз штаттар халық саны көп штаттарға қарағанда өкілдікте пропорционалды түрде күштірек. 2013 жылғы федералды сайлауда 50-ден астам топ қатысқан Сенат сайлауында кең ауқымды «преференциялық келісімдер» (топтық дауыс беру бюллетендерін заңды түрде манипуляциялау) болды, нәтижесінде Австралиялық Автокөлік Энтузиаст Партиясынан Рикки Мьюр Сенатқа сайланды, ол бірінші басымдықтың тек 0,5% -ын алды. Бұл жүйенің пайдалануы сайлаушылардың «нақты таңдау жасауға, мәжбүрлеуге емес, және кімге дауыс беріп жатқанын білуге» деген құқығын бұзады деп айтылды. 2013 жылғы сайлаудан кейін Эбботтың либералдық үкіметі Сенат үшін сайлау жүйесін өзгертуді қарастыратынын мәлімдеді, бұл преференциялық жүйенің теріс пайдаланылуын болдырмау үшін жасалды. 2016 жылдың 22 ақпанында Тернбуллдың либералдық үкіметі бірнеше ұсынылған өзгерістерді жариялады. Өзгерістерді Либералдық/Ұлттық коалициясы, Австралиялық Жасылдар және Ник Ксенофонт қолдады – үш дауыспен көпшілік. Сенат реформасы заң жобасы 2016 жылдың 18 наурызында Австралия Парламентінің екі палатасында да қабылданды. Өзгерістер топтық дауыс беру бюллетендерін жойды және сайлау қағазында партия логотиптерімен бірге ерікті преференциялық дауыс беруді енгізді. Сайлау бюллетенінде әр партия үшін ауыр сызықтың үстінде бір тіктөртбұрыш болады, ал әр партияның үміткерлері сол партияның тіктөртбұрышының астындағы бағанда орналасады. Бұрын сайлаушы бір тіктөртбұрышты сызықтың үстінен белгілеп, партияның топтық дауыс беру бюллетенін (алдын ала белгіленген преференциялар тізбегі) іске қосатын немесе әр тіктөртбұрышқа өз преференцияларын белгілеу үшін нөмірлерді енгізе алатын. Өзгерістердің нәтижесінде сайлаушылар өз преференцияларын сызықтың үстіндегі партияларға (қалағанша көп тіктөртбұрыштарды нөмірлеу) немесе сызықтың астындағы жеке кандидаттарға бере алады және барлық тіктөртбұрыштарды толтыру міндетті емес. Желіден жоғары және төмен дауыс беру енді ерікті преференциялық дауыс беру болып табылады. Желіден жоғары дауыс беру үшін сайлаушылар ең болмағанда алғашқы алты преференцияны нөмірлеуге шақырылады, бірақ алтыдан аз болса да «сақтау ережесі» бойынша жарамды деп есептеледі. Нәтижесінде, азырақ дауыс жарамсыз деп танылады, бірақ көбірек бюллетеньдер «тоқтатылады» (яғни, кейбір дауыстар кандидатты сайлауға есептелмейді). Желіден төмен дауыс беру үшін сайлаушылар ең болмағанда алғашқы 12 преференцияны нөмірлеуі керек. Сайлаушылар әлі де белгіленген ең төменгі сандан артық преференцияларды нөмірлеуді жалғастыруға құқылы. Басқа сақтау ережесі желіден төмен кем дегенде 6 преференциясы бар бюллетеньдердің жарамды болуына мүмкіндік береді, бұл желіден жоғары және төмен нұсқауларын шатастыратын адамдарға көмектеседі; сақтау ережесіне қосымша өзгеріс бұрынғыдан гөрі көп реттілік қатесі бар желіден төмен дауыстарды қабылдайды, реттілікті бірінші қатеде тоқтатады (жоғалған немесе қайталанған нөмірлер). Осы реформалардың нәтижесінде, Мьюрдің 2013 жылғыдай өте аз дауыс жинаған кандидаттың Сенатқа сайлануының ықтималдығы едәуір төмендеді. ABC сайлау псевфологы Антони Грин Сенат реформасының ұсынылып отырған әртүрлі аспектілері туралы бірнеше жарияланымдар жазды. Әдетте, партия штаттың Сенат орындарының үштен артығына ие болуы мүмкін емес. Осы себепті, партиялық тізімде төртінші немесе одан төмен көрсетілген адам «жеңіліске ұшырауы мүмкін емес» жағдайда деп есептеледі. Мысалы, либералдық Оңтүстік Австралия сенаторы Люси Гичухи 2019 жылғы сайлауда либералдық тізімде төртінші орынға қойылды, бұл оның тағы бір мерзімге сайлануын қиындатады, тіпті мүмкін емес деп санайды.

The Australian Senate has 76 members: each of the six states elects 12 senators, and the Northern Territory (NT) and the Australian Capital Territory (ACT) each elect two senators. The several other Australian Territories have very small populations and are represented by Northern Territory and ACT Senators (for example, Christmas Island residents are represented by NT Senators, while Jervis Bay Territory and Norfolk Island residents are represented by ACT Senators). Senators for the states serve six year terms, with half the senators from each state usually being elected at each federal election. The terms of the territory senators coincide with the duration of the House of Representatives. The Senate is elected both proportionately and preferentially, except that each state has an equal number of seats so that the distribution of seats to states is non proportional to the total Australian population. Thus, although within each state the seats proportionally represent the vote for that state, overall the less populous states are proportionally stronger in representation for their population compared to the more populous states. At the 2013 federal election, the Senate election, contested by over 50 groups, saw extensive "preference deals" (legitimate manipulation of group voting tickets), resulting in the election to the Senate of Ricky Muir from the Australian Motoring Enthusiast Party, who had received only 0.5% of first preference support. This exploitation of the system was alleged to undermine the entitlement of voters "to be able to make real choices, not forced ones—and to know who they really are voting for". Following the 2013 election, the Abbott Liberal government announced it would investigate changing the electoral system for the Senate in order to prevent the preference system being abused. On 22 February 2016, the Turnbull Liberal government announced several proposed changes. The changes had the support of the Liberal/National Coalition, the Australian Greens, and Nick Xenophon − a three vote majority. The Senate reform legislation passed both houses of the Parliament of Australia on 18 March 2016 after the Senate sat all night debating the bill. The changes abolished group voting tickets and introduced optional preferential voting, along with party logos on the ballot paper. The ballot paper continues to have a box for each party above a heavy line, with each party's candidates in a column below that party's box below the solid line. Previously, a voter could either mark a single box above the line, which triggered the party's group voting ticket (a pre assigned sequence of preferences), or place a number in every box below the line to assign their own preferences. As a result of the changes, voters may assign their preferences for parties above the line (numbering as many boxes as they wish), or individual candidates below the line, and are not required to fill all of the boxes. Both above and below the line voting are now optional preferential voting. For above the line, voters are instructed to number at least their first six preferences, however, a "savings provision" still counts the ballot if less than six are given. As a result, fewer votes are classed as informal, however, more ballots do "exhaust" as a result (i. e. some votes are not counted towards electing any candidate). For below the line, voters are required to number at least their first 12 preferences. Voters are still free to continue numbering as many preferences as they like beyond the minimum number specified. Another savings provision allows ballot papers with at least 6 below the line preferences to be formal, catering for people who confuse the above and below the line instructions; an additional change to the savings provision will also accept below the line votes with a higher number of sequence errors than previously, treating the sequence as stopping at the first error (missed or repeated numbers). As a result of these reforms, it is now much less likely that a candidate with such a minuscule primary vote as Muir's in 2013 could win election to the Senate. ABC electoral psephologist Antony Green wrote several publications on various aspects of the proposed Senate reforms. Usually, a party can realistically hope to win no more than three of a state's Senate seats. For this reason, a person listed as fourth or lower on a party ticket is said to be in an "unwinnable" position. For example, incumbent Liberal South Australian Senator Lucy Gichuhi was ranked fourth on the Liberal ticket for the 2019 election, a move that commentators believed made it difficult, if not impossible, for her to win another term.

Сенатқа уақытша бос орындар

Егер сенатордың орны мерзімі ортасынан бұрын мандатынан айырылу, отставкаға кету, қайтыс болу немесе басқа себептермен бос қалса, тиісті штат немесе аумақтың заң шығару органы жаңа сенаторды тағайындайды. Сенатор Конституцияның 19-бабында көрсетілген талаптарға сәйкес, Сенат Төрағасына немесе Бас губернаторға жазбаша өтініш беру арқылы отставкаға кете алады. Өтініш Президентке немесе Бас губернаторға жазбаша түскенге дейін отставка күшіне енбейді.

Екі рет еріту

Австралия Конституциясына сәйкес, Өкілдер палатасы мен Сенаттың заң шығару өкілеттігі тең болып табылады (бірден-бір ерекшелік – қаржыландыру (қамтамасыз ету) туралы заң жобалары Өкілдер палатасынан басталуы керек). Бұл, Өкілдер палатасында құрылған үкімет, егер Сенаттағы көпшілік заң жобаларын қабылдаудан бас тартса немесе оларды кешіктірсе, өз мақсаттарына жетпеуі мүмкін дегенді білдіреді. Мұндай жағдайларда Конституцияның 57-бабы Генерал-губернаторға Өкілдер палатасы мен Сенатты бірдей таратуға («қос тарату» деп аталады) және Парламенттегі барлық орындар сайлауға түсетін сайлауға шақыруға құқық береді. Әдетте, Генерал-губернатор мұндай қадамды тек Премьер-министрдің кеңесімен ғана жасайды.