Кіріспе

Тайланд провинциясы

Петчабури (เพชรบุรี, ) немесе Пет Бури – Тайландтың батыс немесе орталық провинцияларының (чанват) бірі. Қөршілес провинциялар (солтүстіктен бастап сағат тілі бойынша) – Ратчабури, Самут Сонгхрам және Прачуап Хири Хан. Батыс жағынан Мьянманың Танинтарьи облысымен шектеседі. Пхетчабуриде Каенг Крачан ұлттық паркі орналасқан.

География

Пхетчабури Малай түбегінің солтүстік жағында орналасқан, шығысында Таиланд шығанағы және Мьянмамен шекараны құрайтын Танаоси таулары бар. Шекаралық таулардан басқа, провинцияның көп бөлігі жазық дала. Каенг Крачан ұлттық паркі Таиландтағы ең ірі ұлттық парк, ол провинцияның шамамен жартысын алып жатыр. Ол көбінесе Мьянмамен шекаралас таулардағы жаңбырлы ормандарды қорғайды, сонымен қатар Каенг Крачан суқоймасы да парктің құрамына кіреді. Орманды жерлердің жалпы ауданы провинцияның 57,7% құрайды. Провинцияның маңызды өзені – Пхетчабури өзені.

Тарих

Бастапқыда Петчабури "Пипели" (พลิพลี) немесе "Прибпри" (พริบพรี) деп аталды, себебі ол Таиланд тарихындағы оңтүстік патшалықтардың бірі болған, Тамбралинга сияқты. Оның аты Аюттхая дәуірінің ортасында Нарай патшаның тұсында Де ла Луэрдің естелік жазбасында тіркелген. Петчабуриде әртүрлі патшалардың тапсырысымен салынған бірнеше жазғы сарайлар орналасқан. 1860 жылы Рама IV патша Петчабури қаласының жанында сарай салдырды, ол көбінесе Хао Ван деп аталады, бірақ оның ресми аты – Фра Нахон Хири. Патша сарайдың қасына астрономиялық байқаулар үшін мұнара салдырды. Іргелес төбеде патшалық ғибадатханасы Ват Пхра Кэо орналасқан. 1910 жылы Рама V патша Пхра Рам Ратчаниветті, қазір Бан Пуэн сарайы деп белгілі, Хао Ваннан оңтүстікке қарай сәл алыс салдырды. Бұл ғимарат 1923 жылы Шаам ауданында Мригадайван сарайының құрылысы аяқталған Рама VI патшаның тұсында аяқталды.

Таңбалар

Облыстық мөрінде фонда Хао Ван сарайы бейнеленген. Алдыңғы жағында екі кокос пальмасымен шектеліген күріш далалары орналасқан, бұл облыстың негізгі өнімдерін көрсетеді. Облыстың ағашы – Евгения кумини. Тайлық малишер (Tor tambroides) – дәмді әрі бұрын Пхетчабури өзенінде кездесетін провинциялық балық.

Қоршаған орта

Пак Тале аймағындағы Тайландтың ішкі шығанағындағы Пхетчабуридің жағалауы тұздықтардан, лайлы жазықтардан, мангр тоғайларынан және құм сілкіндерінен тұрады. Бұл орын Тайландтағы жағалау құстарына қатысты бақылаулар үшін ең басты орын деп есептеледі. 123 акрлық аумақ көшпенді және қыстаушы түрлермен қатар, жергілікті тұрғындарды да қамтамасыз етеді. Аймақта Солтүстік жарты шардың қыс мезгілінде 7000-нан астам су құсы қонады. Таяздағы жазықтардың экономикалық дамуы және климаттың өзгеруі салдарынан осы экожүйенің болашағына қауіп туып отыр. Қасық тұмсықты құмқұйрық, үлкен түйін, Нордманның көк аяқ құсы және Қиыр Шығыс керлеуі сияқты бірнеше тұрақты қонақтардың да түрлері құрып кету қаупінде.

Экономика

Петчабури провинциясы маңызды тұз өндіруші аймақ болып табылады. 2011 жылы Петчабурида тұз өндірісіне 137 отбасы жұмыс істейтін 9880 рай жері бөлінді. Аймақ пальма қанты (น้ำตาลปึก;) үшін танымал. Бұл аймақта басқа аймақтарға қарағанда көбірек қант пальмалары өседі. Қант өндіру, әсіресе Бан Лат ауданының ерекшелігі болып табылады. Ол көптеген тай десерттерінің, мысалы, Ханом мо каенг сияқтыларын дайындау үшін маңызды құрамдас бөлік. Осының нәтижесінде Петчабуриге "десерттер қаласы" деген лақап ат берілді. Туризм Петчабури провинциясының экономикасында маңызды рөл атқарады. Дегенмен, провинция Таиландтағы ең танымал бағыттар тізімінде төртінші орыннан алтыншы орынға түсіп қалды, себебі жағалау эрозиясы, оның көп бөлігі Чхаам ауданында, теңіз деңгейінің көтерілуіне байланысты "көріністің нашарлауына" алып келді.

Жергілікті билік

2019 жылдың 26 қарашасына дейін провинцияда бір Пхетчабури провинциялық әкімшілік ұйымы (ongkan borihan suan changwat) және 15 муниципалдық (thesaban) аймақ бар. Пхетчабури және Чаам қала (thesaban mueang) мәртебесіне ие. Тағы 13 аудандық муниципалитет (thesaban tambon) бар. Муниципалдық емес аймақтарды 69 аудандық әкімшілік ұйымы (ААҰ) басқарады – (ongkan borihan suan tambon).

Туризм

Hat Cha am (หาดชะอำ) Тайланд стиліндегі курорт ретінде қалып, халықаралық талғам мен талаптарға сай жаңарудың арасында уақыт тоңғандай көрінетін, бұл кең қарағайлы жағажай Таиландтың ең танымал жағажайларының бірі саналады. Мригадайван сарайы (พระราชนิเวศน์มฤคทายวัน) Бұл жағажайдағы ағаш сарай 1920 жылдары король Рама VI-ның жазғы резиденциясы ретінде пайдаланылған. Ашық теңізге қарап тұрған сарай махаббат пен үміт сарайы деп аталады. Пхра Нахон Хири тарихи паркі (อุทยานประวัติศาสตร์พระนครคีรี) Бұл қала маңындағы ескі сарай мен тарихи храмдар бар төбелі аймақты қамтиды. Ол көбінесе үйлесімді тай, батыс неоклассикалық және қытай сәулет стилінде салынған корольдік залдардан, храмдардан және ғимараттар тобынан тұрады. Пхра Рам Ратчанивет сарайы (พระรามราชนิเวศน์), сондай-ақ Бан Пуен сарайы (วังบ้านปืน) деп те аталады. Бұл сарай король Рама V неміс модерн стилінде салған. Қазір ол Рам Ратханивет бекінісінде орналасқан және Корольдік Тай армиясы басқаратын мұражайы бар. Ват Кампаенг Лэенг (วัดกำแพงแลง) Бұл храм бастапқыда кхмерлердің құдайға табыну орны болған. Кейіннен ол буддалық храмға айналып, құлсала залы салынды. Дегенмен, құмтас қабырғалар мен төрт кхмер стиліндегі пагодалардың болуынан оның сыртқы келбеті көп өзгерген жоқ. Хат Чао Самран (หาดเจ้าสำราญ) Аңыз бойынша, Ұлы Наресуан патша мен Ека Тотсарот патша бірнеше рет осы жерге сапар шегіп, оның сұлулығын жоғары бағалаған. Сондықтан ауыл тұрғындары оған "Хат Чао Самран" деген ат берді, яғни "патшалық демалыс жағасы" деген мағынаны білдіреді. Хат Чомфон (หาดจอมพล) Хат Чао Самранның оңтүстік бөлігінде орналасқан, сондықтан тыныш, тыныштықты ұнататындарға қолайлы. Онда мейрамхана мен қонақ үй бар. Бұл жағажай көршілес Прачуап Хири Хан провинциясының Хат Суан Сон Прадифатына ұқсас, Тайланд Корольдік армиясының (РТА) басқаруында. Оның аты "фельдмаршалдың жағажайы" дегенді білдіреді. Чан Хуа Ман Корольдік жобасы (โครงการชั่งหัวมัน ตามพระราชดำริ) Марқұм король Рама IX-ның корольдік ауыл шаруашылығы жобасы, органикалық фермаларға саяхаттар мен мейрамхана ұсынады. 2009 жылы 250 рай (99 акр) жерде құрылған "Чан Хуа Ман" жобасы – тәжірибелік шаруашылық, онда жергілікті халыққа көмектесу үшін ғана емес, еліміздің барлық шаруаларына көмектесу үшін әртүрлі тәжірибелік егістер сыналып жатыр. Пхетчабури облысының Та Ян ауданындағы Хао Пук кішкентай ауданында, Бан Нонг Хо Кай ауданында орналасқан. Лаем Пак Биа және Пак Тале (แหลมผักเบี้ยและปากทะเล) Пхетчабуридегі тұздықтардың, лайлы жерлердің, мангр қалдықтарының және құм сілкінісінің кең аумағы. Бұл Таиландтағы жағалау құстарын бақылау үшін ең жақсы орын, жыл сайын көптеген құстар мен сирек кездесетін түрлер пайда болады. Киттерді көру (ดูวาฬ) Қазаннан ақпанға дейінгі кезең судың қысылу кезеңімен сәйкес келеді (жергілікті тілде "судың қысылуы" Таиланд шығанағындағы Самут Сонгхрам және Пхетчабури провинцияларынан судың ағып кетуі кезінде болады. Бұл жануарлар киттерге жем береді). Егер сәті түссе, Брайд китінің Таиланд шығанағының жағалауында азық іздеп жүргенін көруге болады. Киттердің ауыздары су бетінен толық ашылып, жемін (анчоустар мен криль) аңғару үшін круизге шығу – әсерлі тәжірибе. Хат Чао Самран және Лэм Пхак Биа айлақтарында круиздік қызметтер бар. Каенг Крачан ұлттық паркі (อุทยานแห่งชาติแก่งกระจาน) Прачуап Хири Хан провинциясымен шектесетін Таиландтағы ең үлкен ұлттық парк, ол 1981 жылы құрылған. Басқа ұлттық парктер сияқты, бұл жерде де жабайы жануарлар көп. Қаң-Крачан ұлттық паркі елдегі ең көп және оңай көрінетін жабайы пілдердің орны саналады.