Кіріспе

Вануату (бұрынғы атауы – Жаңа Гебрид аралдары) – Тынық мұхитының оңтүстігінде орналасқан мемлекет және аралдар тобы. Ол 80-нен астам аралдан тұрады, ұзын-сонар жағалау жолағына және жалпы ауданы бар. Бұл кішкентай елдің жалпы көлемі шамамен . Аралдардың шашыраңқы орналасуына байланысты Вануатудың Ерекше экономикалық аймағы 39-шы орында тұр.

Вануатудың географиялық координаттары – . Ол Океания құрамына кіреді. Оның жақын көршілері – Соломон аралдары және Жаңа Каледония, ал Австралия – ең жақын континент.

Жер бедері

Вануату – жағалау бойындағы тар жазықтармен және жанартаулық текті таулы архипелаг. Ең биік тауы – Табвемасана тауы. Оның тропикалық климаты оңтүстік-шығыс пассат желдерімен жұмсатылады, ал табиғи ресурстарына қатты ағаш ормандары мен балық қоры жатады. 2011 жылғы мәліметтер бойынша, жерінің 1,64%-ы егіс жері, 10,25%-ы егіндік дақылдарға, ал қалған 88,11%-ы басқа да жер пайдалану түрлеріне арналған. Табиғи апаттардың қатарына қаңтардан сәуірге дейін болатын тропикалық дауылдар мен тайфундар, сондай-ақ, кейде ұсақ жер сілкінісін тудыратын жанартаулық белсенділік кіреді. Цунами қаупі де бар. Халықтың көп бөлігі сапалы және тұрақты сумен қамтамасыз етілмейді. Ормандарды кесу аралдар үшін маңызды мәселе болып табылады. Вануату көптеген халықаралық келісімдерге қатысушы, олардың ішінде Антарктика теңізінің тірі ресурстары, биологиялық әртүрлілік, климаттың өзгеруі, Климаттың өзгеруі жөніндегі Киото протоколы, шөлдеу, жойылу қаупі төнген түрлер, теңіз құқығы, теңізге қоқыс төгу, озон қабатын қорғау, кемелердің ластануы және тропикалық ағаштар туралы келісімдер бар. Теңіз құқығымен тығыз байланысты Вануату 24 теңіз шақырымына (тш) іргелес аймаққа, 12 тш аумақтық теңізге және 200 тш континенттік шельфке және эксклюзивті экономикалық аймаққа теңіздік талаптарын жасайды.

Климат

Вануатуда тропикалық климат, нақтырақ айтқанда тропикалық жаңбырлы ормандар климаты (Кёппен климаттық жіктелуінде Af), айқын ылғалды және құрғақ айлармен және жыл бойы ыстық, ылғалды жағдайлармен сипатталады. Пассат желдері дерлік тұрақты және тропикалық дауылдар Порт-Вила мен Вануатуда жиі кездеседі, сондықтан климат экваторлық емес, пассат желдерінің теңіздік тропикалық климаты болып табылады. Вануату тропикалық дауылдардың әсеріне ұшырауы мүмкін. «Пэм» дауылы Вануатуды қампқан ең ауыр дауылдардың бірі болды және ел үшін ең нашар сценарий ретінде сипатталды, оның салдарынан келген зиян жүздеген миллион долларға бағаланды. 2020 жылы «Харольд» дауылы Вануату мен Тынық мұхитының басқа да елдеріне ауыр зардап келтірді.