Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Қоршаған орта түрлерін қорғау бойынша басқару практикасы
Management practice for protecting types of environments
Тіршілік ортасын қорғау – бұл тіршілік орындарын сақтау, қорғау және қалпына келтіруге, сондай-ақ түрлердің жойылуын, фрагментациялануын немесе таралған ареалдардың қысқаруын болдырмауға бағытталған басқару практикасы. Бұл көптеген топтар үшін маңызды басымдық болып табылады, оны бір ғана идеологиямен байланыстырып сипаттау қиын.
Habitat conservation is a management practice that seeks to conserve, protect and restore habitats and prevent species extinction, fragmentation or reduction in range. It is a priority of many groups that cannot be easily characterized in terms of any one ideology.
Табиғатты қорғау қозғалысының тарихы
Адамзат тарихының көп бөлігінде табиғат үкімет тарапынан бақыланатын және жеке және экономикалық пайда үшін қолданылатын ресурс ретінде қарастырылды. Осы идея бойынша, өсімдіктер жануарларды қоректендіру үшін, ал жануарлар адамдарды қоректендіру үшін ғана жаратылған. Жердің құны құнарлы топырақ, ағаш және минералдар сияқты оның беретін ресурстарымен ғана шектелген. 18- және 19-ғасырларда қоғамдық көзқарастар өзгере бастады және қорғау принциптері алғаш рет Британдық Үндістанның орман шаруашылығына қолданыла бастады. Дами бастаған қорғау этикасы үш негізгі принципті қамтыды: 1) адамның қызметі қоршаған ортаға зиян келтіреді, 2) болашақ ұрпақ үшін қоршаған ортаны сақтау – азаматтық борыш, және 3) осы борышты орындауды қамтамасыз ету үшін ғылыми, эмпирикалық негізделген әдістер қолданылуы керек. Сэр Джеймс Рональд Мартин осы идеологияны насихаттауда белсенділік танытты, кең ауқымды ормандарды кесу және шөлейттенудің зиянын көрсететін көптеген медициналық-топографиялық есептерді жариялады және Британдық Үндістанда орманды қорғау қызметін институционализациялау үшін орман департаменттерін құруға белсенді түрде лобби жасады. Мадрас кіріс кеңесі 1842 жылы Александр Гибсон басшылығымен, кәсіби ботаник, ғылыми принциптерге негізделген орманды қорғау бағдарламасын жүйелі түрде қабылдап, жергілікті орманды қорғау жұмыстарын бастады. Бұл әлемдегі орманды мемлекеттік басқару арқылы қорғаудың алғашқы мысалы болды. 1855 жылы генерал-губернатор лорд Далхаузи тұңғыш, тұрақты және кең ауқымды орманды қорғау бағдарламасын енгізді, бұл модель көп ұзамай басқа колонияларға, сондай-ақ 1872 жылы әлемдегі алғашқы ұлттық парк ретінде ашылған АҚШ-қа, Йеллоустоун ұлттық паркіне тарады. Адамдар табиғаттан экономикалық немесе материалдық пайда табуға назар аудармай, табиғаттың өзіне құрмет көрсетуді және оны қорғау қажеттігін түсіне бастады. 20-ғасырдың ортасына қарай АҚШ, Канада және Ұлыбритания сияқты елдер ең нәзік және әдемі ортаны кейінгі ұрпақ үшін қорғау мақсатында заңдар мен нормативтік актілерді қабылдады. Бүгінде, ҮЕҰ-лар мен әлемдік үкіметтердің көмегімен, жерсіндіру ошақтарын қорғау және жаһандық деңгейде биологиялық әртүрлілікті сақтау мақсатында күшті қозғалыс ұйымдастырылуда. Ауылдар мен қалалардағы шағын еріктілер ұйымдарының, танымал табиғатты қорғау ұйымдарының жұмысын үлгі етіп алуға тырысатын міндеттемелері мен іс-қимылдары, табиғи ресурстарды сақтаудың маңыздылығын түсіну үшін келер ұрпақтар үшін маңызды рөл атқарады.
For much of human history, nature was seen as a resource that could be controlled by the government and used for personal and economic gain. The idea was that plants only existed to feed animals and animals only existed to feed humans. The value of land was limited only to the resources it provided such as fertile soil, timber, and minerals. Throughout the 18th and 19th centuries, social views started to change and conservation principles were first practically applied to the forests of British India. The conservation ethic that began to evolve included three core principles: 1) human activities damage the environment, 2) there was a civic duty to maintain the environment for future generations, and 3) scientific, empirically based methods should be applied to ensure this duty was carried out. Sir James Ranald Martin was prominent in promoting this ideology, publishing numerous medico topographical reports that demonstrated the damage from large scale deforestation and desiccation, and lobbying extensively for the institutionalization of forest conservation activities in British India through the establishment of Forest Departments. The Madras Board of Revenue started local conservation efforts in 1842, headed by Alexander Gibson, a professional botanist who systematically adopted a forest conservation program based on scientific principles. This was the first case of state conservation management of forests in the world. Governor General Lord Dalhousie introduced the first permanent and large scale forest conservation program in 1855, a model that soon spread to other colonies, as well to the United States, where Yellowstone National Park was opened in 1872 as the world's first national park. Rather than focusing on the economic or material benefits from nature, humans began to appreciate the value of nature itself and the need to protect it. By the mid 20th century, countries such as the United States, Canada, and Britain instigated laws and legislation in order to ensure that the most fragile and beautiful environments would be protected for posterity. Today, with the help of NGO's and governments worldwide, a strong movement is mobilizing with the goal of protecting habitats and preserving biodiversity on a global scale. The commitments and actions of small volunteer associations in villages and towns, that endeavour to emulate the work of well known Conservation Organisations, are paramount in ensuring generations that follow understand the importance of natural resource conservation.
Табиғи тіршілік ортасының құндылықтары
Табиғи мекендер адамдарға экожүйелік қызметтерді ұсынуы мүмкін, яғни "жануарлар мен экожүйелердің адамдарға тигізетін кез келген пайдалы әсер". Табиғи орта – экономикалық табыс алу үшін қолданылатын кең ауқымды ресурстардың көзі, мысалы, орманнан ағаш өндіріледі және табиғи ағыстардан таза су алынады. Дегенмен, адамның экономикалық өсуінен туындаған жерді пайдалану жиі жақын орналасқан табиғи мекендердің экологиялық тұтастығының нашарлауына себеп болады. Мысалы, мұндай мәселе АҚШ-тың Солтүстік Роки тауларында туындаған. Алайда, табиғи мекендерді сақтаудың экономикалық құндылығы да бар. Туристік кірістерден, мысалы, түрлердің әртүрлілігі жоғары тропиктік аймақтарда немесе табиғи ортада жүзеге асырылатын жаяу серуендеу, тау велосипедімен жүру сияқты рекреациялық спорт түрлерінен қаржылық пайда табуға болады. Бұзылған экожүйелерді қалпына келтіруге кеткен шығын, табиғи экожүйелерді сақтауға кеткен шығыннан әлдеқайда артық деп есептеледі. Әртүрлі мекендерді сақтаудың маңыздылығын бағалау философиялық тұрғыдан тым материалдық деп сынға ұшырайды.
Natural habitats can provide Ecosystem services to humans, which are "any positive benefit that wildlife or ecosystems provide to people." The natural environment is a source for a wide range of resources that can be exploited for economic profit, for example timber is harvested from forests and clean water is obtained from natural streams. However, land development from anthropogenic economic growth often causes a decline in the ecological integrity of nearby natural habitat. For instance, this was an issue in the northern Rocky Mountains of the US. However, there is also the economic value in conserving natural habitats. Financial profit can be made from tourist revenue, for example in the tropics where species diversity is high, or in recreational sports which take place in natural environments such as hiking and mountain biking. The cost of repairing damaged ecosystems is considered to be much higher than the cost of conserving natural ecosystems. Measuring the worth of conserving different habitat areas is often criticized as being too utilitarian from a philosophical point of view.
Биологиялық әртүрлілік
Тіршілік ортасын қорғау биологиялық әртүрлілікті сақтауда маңызды, ол популяциялардың, организмдердің және гендік қорының, сондай-ақ орта тұру орындары мен экожүйелердің әртүрлілігін білдіреді. Биологиялық әртүрлілік – жаһандық азық-түлік қауіпсіздігінің аса маңызды бөлігі. Ауыл шаруашылығы өсімдіктері мен жануарларының генетикалық ресурстарының үдемелі түрде тозуына куәліктер бар. Ауыл шаруашылығы өсімдіктері мен жануарларының генетикалық ұқсастығының жоғарылауы ірі эпидемиялардан азық-түлік шығынының қаупін арттырады. Ауыл шаруашылығы өсімдіктерінің жабайы түрлері ауруларға төзімдірек болып табылады, мысалы, жүгерінің жабайы түрі Теосинте адам өсіретін егінге әсер ететін 4 жүгері ауруына төзімді. Азық-түлік қауіпсіздігін қамтамасыз ету үшін өсімдіктердің әртүрлілігін сақтау мақсатында тұқымдық банктерді құру және тіршілік ортасын қорғауды біріктіру ұсынылған. Экожүйелерге назар аудару, әсіресе "көп трофикалық деңгейдегі" экожүйелерге, биомассасы көп және тиімді жұмыс істейтін экожүйеге алып келуі мүмкін екені көрсетілген.
Habitat conservation is important in maintaining biodiversity, which refers to the variability in populations, organisms, and gene pools, as well as habitats and ecosystems. Biodiversity is also an essential part of global food security. There is evidence to support a trend of accelerating erosion of the genetic resources of agricultural plants and animals. An increase in genetic similarity of agricultural plants and animals means an increased risk of food loss from major epidemics. Wild species of agricultural plants have been found to be more resistant to disease, for example the wild corn species Teosinte is resistant to 4 corn diseases that affect human grown crops. A combination of seed banking and habitat conservation has been proposed to maintain plant diversity for food security purposes. It has been shown that focusing conversation efforts on ecosystems "within multiple trophic levels" can lead to a better functioning ecosystem with more biomass.
Табиғи себептер
Тұрғылықты ортаның жоғалуы мен құрылуы табиғи және антропогендік себептердің әсерінен туындауы мүмкін. Табиғи ортаның жойылуына алып келетін құбылыстарға климаттың өзгеруі, жанартаулардың жарылуы сияқты апаттық оқиғалар, сондай-ақ инвазивті және инвазивті емес түрлердің өзара әрекеттесуі жатады. Табиғи климат өзгерістері бұрын кең аумақтардағы тіршілік ортасының жойылуына себеп болған. Мысалы, "Үлкен Бес" деп аталатын жаппай жойылу оқиғаларының кейбіреуі Жердің мұз дәуіріне енуі немесе қызу оқиғалары сияқты ірі масштабты өзгерістермен бірге жүрді. Үлкен Беске кіретін басқа да оқиғалардың тамыры табиғи себептерге, мысалы, жанартаулардың жарылуы мен метеорлардың құлауына байланысты. Чиксулуб соққысы – осыған бір мысал. Бұрын Жерге аз күн сәулесі түсуіне немесе суынуына байланысты кеңінен тіршілік ортасының жойылуына себеп болды, бұл кейбір флора мен фаунаның өркендеуіне, ал басқаларының жойылуына әкелді. Бұрынғы жылы тропиктердегі, Жердегі ең сезімтал аймақтар суынып, Австралия сияқты аймақтарда қазіргідей емес, түбегейлі түрленген флора мен фауна пайда болды. Үлкен Бес жаппай жойылу оқиғалары теңіз деңгейінің өзгеруімен де байланысты, бұл теңіз түрлерінің кең ауқымдағы жоғалуы теңіздік орталардың, әсіресе шельф аймақтарының жойылуының нәтижесі болғанын көрсетеді. Метаннан туындаған мұхиттық жарылыстар да кішкентай жаппай жойылу оқиғаларын тудырған.
Habitat loss and destruction can occur both naturally and through anthropogenic causes. Events leading to natural habitat loss include climate change, catastrophic events such as volcanic explosions and through the interactions of invasive and non invasive species. Natural climate change, events have previously been the cause of many widespread and large scale losses in habitat. For example, some of the mass extinction events generally referred to as the "Big Five" have coincided with large scale such as the Earth entering an ice age, or alternate warming events. Other events in the big five also have their roots in natural causes, such as volcanic explosions and meteor collisions. The Chicxulub impact is one such example, which has previously caused widespread losses in habitat as the Earth either received less sunlight or grew colder, causing certain fauna and flora to flourish whilst others perished. Previously known warm areas in the tropics, the most sensitive habitats on Earth, grew colder, and areas such as Australia developed radically different flora and fauna to those seen today. The big five mass extinction events have also been linked to sea level changes, indicating that large scale marine species loss was strongly influenced by loss in marine habitats, particularly shelf habitats. Methane driven oceanic eruptions have also been shown to have caused smaller mass extinction events.
Адамның әсері
Адамдар көптеген түрлердің жойылуына себепкер болды. Адамның қоршаған ортаны өзгертуі мен түрлендіруі салдарынан, басқа түрлердің тіршілік ету ортасы адамның іс-әрекетінен жиі өзгеріп немесе жойылды. Тіршілік ортаның өзгеруі ортаның фрагментациясына (бөлшектелуіне) алып келеді, түрлердің ареалын азайтады және олардың таралу аумағын шектейді. Бұл түрлердің изоляциялануын күшейтеді, нәтижесінде олардың популяциясы төмендейді. Австралиядағы байырғы халықтардың орманның үлкен участаларын жаққан аң ауру тәжірибелері, өсімдік жамылғысын соншалықты өзгертті ki, көптеген шөппен қоректенетін мегафауна түрлері тіршілік ету ортасынан айырылып, жойылуға ұшырады. Шөп жейтін мегафауна түрлерінің жойылуынан кейін, ет жейтін мегафауна түрлері де көп кешікпей жойылды. Соңғы уақыттарда адамдар белгілі бір кезеңде бұрынғыдан да көп түрлердің жойылуына жауапты. Орманды кесу, ластану, антропогендік климаттың өзгеруі және адам қоныстануы – бұл тіршілік ортаны өзгертуге немесе жоюға ықпал ететін факторлар. Жаңбырлы ормандар сияқты экожүйелердің жойылуы сансыз тіршілік орындарының жойылуына әкелді. Бұл биоәртүрлілік ошақтарында миллиондаған мекенге бейімделген түрлер қоныстанды, олардың ареалы өте тар. Олардың тіршілік ету ортасы жойылғаннан кейін, олардың өмір сүруі тоқтатылады. Бұл жойылудың тізбектей әсері бар, себебі бірге тіршілік ететін немесе басқа түрлердің болуына тәуелді түрлер де жойылып, ақырында бүкіл экожүйенің күйреуіне әкеледі. Уақыт бойынша кешіккен осы жойылулар «жойылу қарызы» деп аталады, ол тіршілік ортаны жою мен фрагментациялаудың салдары. Адамның қоршаған ортаны өзгертуі нәтижесінде жойылу қарқыны биологтардың келісім бойынша Жердің қазіргі уақытта алтыншы жаппай жойылу оқиғасының аясында екенін көрсетеді. Бұл, мысалы, әлемдегі қосмекенділер түрлерінің санының күрт төмендеуінен анық көрінеді.
Humans have been the cause of many species’ extinction. Due to humans’ changing and modifying their environment, the habitat of other species often become altered or destroyed as a result of human actions. The altering of habitats will cause habitat fragmentation, reducing the species' habitat and decreasing their dispersal range. This increases species isolation which then causes their population to decline. Aboriginal hunting practices, which included burning large sections of forest at a time, eventually altered and changed Australia's vegetation so much that many herbivorous megafauna species were left with no habitat and were driven into extinction. Once herbivorous megafauna species became extinct, carnivorous megafauna species soon followed. In the recent past, humans have been responsible for causing more extinctions within a given period of time than ever before. Deforestation, pollution, anthropogenic climate change and human settlements have all been driving forces in altering or destroying habitats. The destruction of ecosystems such as rainforests has resulted in countless habitats being destroyed. These biodiversity hotspots are home to millions of habitat specialists, which do not exist beyond a tiny area. Once their habitat is destroyed, they cease to exist. This destruction has a follow on effect, as species which coexist or depend upon the existence of other species also become extinct, eventually resulting in the collapse of an entire ecosystem. These time delayed extinctions are referred to as the extinction debt, which is the result of destroying and fragmenting habitats. As a result of anthropogenic modification of the environment, the extinction rate has climbed to the point where the Earth is now within a sixth mass extinction event, as commonly agreed by biologists. This has been particularly evident, for example, in the rapid decline in the number of amphibian species worldwide.
Тұрғын ортаны қорғаудың тәсілдері мен әдістері
Адаптивтік басқару, мекенді қорғау жоспарларындағы ғылыми белгісіздіктерге жауап беру үшін сенімді ақпаратты жүйелі түрде жинап, уақыт өте келе қорғау стратегияларын жетілдіруге мүмкіндік береді. Бұл тәсіл жаңа білімдерге негізделген басқару шараларын өзгертуге және қорғау жұмыстарын тиімдірек етуге ықпал етеді. Қорғалатын мекеннің мөлшерін, түрін және орналасқан жерін анықтау – консервациялық биологияның күрделі мәселесі. Оны өлшеу және болжау қиын болғанымен, мекеннің қорғау құндылығы көбінесе оның сапасымен (мысалы, түрлердің саны мен әртүрлілігі), қоршаған экожүйелердің қауіпті жағдайымен және осы мекеннің кеңістікте таралуымен байланысты.
Adaptive management addresses the challenge of scientific uncertainty in habitat conservation plans by systematically gathering and applying reliable information to enhance conservation strategies over time. This approach allows for adjustments in management practices based on new insights, making conservation efforts more effective. Determining the size, type and location of habitat to conserve is a complex area of conservation biology. Although difficult to measure and predict, the conservation value of a habitat is often a reflection of the quality (e. g. species abundance and diversity), endangerment of encompassing ecosystems, and spatial distribution of that habitat.
Тұрғылықты жерді қалпына келтіру
Тұрғын ортаны қалпына келтіру – мекенді сақтаудың бір бөлігі және оның мақсаттарына бір түрден бірнеше түрге дейінгі тұрғын ортаны және ресурстарды жақсарту кіреді. Экологиялық қалпына келтіру жөніндегі Халықаралық ғылым және саясат жұмыс тобы қалпына келтіруді «нашарлаған, зақымдалған немесе жойылған экожүйенің қалпына келуіне көмектесу процесі» деп анықтайды. Тұрғын ортаны қалпына келтіру жұмысының масштабы жобаның мақсатына байланысты кішкентай аумақтан бастап үлкен аумаққа дейін болуы мүмкін. Тұрғын ортаны қалпына келтіру элементтеріне жоспар жасау және осы жоспарға мақсаттарды енгізу, сондай-ақ түрлерді мониторингтеу және бағалау кіреді. Түрдің түрі, орта және жағдай сияқты факторлар тұрғын ортаны қалпына келтіру жобасын жоспарлаудың маңызды аспектілері болып табылады. Миллер мен Хоббс қалпына келтірудің үш шегін анытайды: «экологиялық, экономикалық және әлеуметтік» шектеулер.
Habitat restoration is a subset of habitat conservation and its goals include improving the habitat and resources ranging from one species to several species The Society for Ecological Restoration International Science and Policy Working Group define restoration as "the process of assisting the recovery of an ecosystem that has been degraded, damaged, or destroyed." The scale of habitat restoration efforts can range from small to large areas of land depending on the goal of the project. Elements of habitat restoration include developing a plan and embedding goals within that plan, and monitoring and evaluating species. Considerations such as the species type, environment, and context are aspects of planning a habitat restoration project. Miller and Hobbs state three constraints on restoration: "ecological, economic, and social" constraints.
Қорғауға басымдық берілген тіршілік орындарын анықтау
Түрлерді және экологиялық процестерді қорғау үшін ортаны сақтау өте маңызды. Сол түрдің қоныстанған жерін сақтау және қорғау маңызды болып табылады. Сондықтан, «биологиялық әртүрліліктің ошақты жерлері» деп белгіленген, немесе флагмандық, шатырлық немесе жойылу қаупі бар түрлер мекендейтін аймақтар көбінесе басқаларына қарағанда басымдыққа ие болады. Жойылу қаупі жоғары түрлерге ең жоғары басымдық беріледі, ал олардың ортасын сақтау нәтижесінде сол қоғамдастықтағы басқа түрлер де қорғалады, бұл олқылықтарды талдаудың бір бөлігі болып табылады. Америка Құрама Штаттарында белгілі бір түрдің мекендейтін ортасын сақтау үшін әдетте Ортаны сақтау жоспары (ОСЖ) жасалады. АҚШ-тың Жойылу қаупі бар түрлер туралы заңына (ЖҚТЗ) сәйкес, ОСЖ-да қорғауды қажет ететін орта «қатерлі орта» деп аталады. Көп түрлі ОСЖ, бір түрлі ОСЖ-ға қарағанда тиімдірек болып келеді, себебі олар ЖҚТЗ бойынша тізімге енгізілгенге дейін түрлердің кең ауқымын қорғауға, сондай-ақ кең ауқымды экожүйелік компоненттер мен процестерді сақтауға мүмкіндік береді. 2007 жылдың қаңтарына дейін АҚШ бойынша 484 ОСЖ рұқсат алды, олардың 40-ы 10 немесе одан да көп түрді қамтыды. Сан-Диегоның Көп түрлі түрлерді сақтау жоспары (КТСЖ) 26 000 км² аумақта 85 түрді қамтиды. Оның мақсаты – сезімтал аймақтардағы дамуды баяулату арқылы көптеген түрлердің ортасын және жалпы биологиялық әртүрлілікті қорғау. ОСЖ нақты мақсаттар мен міндеттерді, тиімді мониторинг бағдарламаларын, сондай-ақ ауданның мүдделі тараптарымен және жер иелерімен сәтті байланыс пен ынтымақтастықты талап етеді. Қорықтарды жобалау да маңызды және ОСЖ-ның мақсаттарына жету үшін жоғары деңгейде жоспарлау мен басқаруды қажет етеді. Сәтті қорықтарды жобалау көбінесе иерархиялық жүйе түрінде болады, онда ең жоғары қорғауды қажет ететін ең құнды орталар, қорғау деңгейі төмен буферлік орталармен қоршалады. ОСЖ сияқты, иерархиялық қорықтарды жобалау әдетте бір түрді қорғау үшін қолданылатын әдіс болып табылады, нәтижесінде орталық дәліздер сақталады, шеттік әсерлер азайтылады және түрлердің кең ауқымы қорғалады.
Habitat conservation is vital for protecting species and ecological processes. It is important to conserve and protect the space/ area in which that species occupies. Therefore, areas classified as ‘biodiversity hotspots’, or those in which a flagship, umbrella, or endangered species inhabits are often the habitats that are given precedence over others. Species that possess an elevated risk of extinction are given the highest priority and as a result of conserving their habitat, other species in that community are protected thus serving as an element of gap analysis. In the United States of America, a Habitat Conservation Plan (HCP) is often developed to conserve the environment in which a specific species inhabits. Under the U. S. Endangered Species Act (ESA) the habitat that requires protection in an HCP is referred to as the ‘critical habitat’. Multiple species HCPs are becoming more favourable than single species HCPs as they can potentially protect an array of species before they warrant listing under the ESA, as well as being able to conserve broad ecosystem components and processes As of January 2007, 484 HCPs were permitted across the United States, 40 of which covered 10 or more species. The San Diego Multiple Species Conservation Plan (MSCP) encompasses 85 species in a total area of 26,000 km2. Its aim is to protect the habitats of multiple species and overall biodiversity by minimizing development in sensitive areas. HCPs require clearly defined goals and objectives, efficient monitoring programs, as well as successful communication and collaboration with stakeholders and land owners in the area. Reserve design is also important and requires a high level of planning and management in order to achieve the goals of the HCP. Successful reserve design often takes the form of a hierarchical system with the most valued habitats requiring high protection being surrounded by buffer habitats that have a lower protection status. Like HCPs, hierarchical reserve design is a method most often used to protect a single species, and as a result habitat corridors are maintained, edge effects are reduced and a broader suite of species are protected.
Өркеннің қаншалықты қажет екендігі
Қазіргі уақытта, тірі қалуын қамтамасыз ету үшін қанша мекенді сақтау керектігін анықтауға қолданылатын, ресурстарды таңдау функциясы және қадамдық таңдау модельдері сияқты, әртүрлі әдістер мен модельдер бар. Модельдеу құралдары көбінесе аймақтың кеңістіктік өлшемін консервациялық құндылықтың индикаторы ретінде пайдаланады. Көптеген кішкентай аумақтарға қарағанда, аздаған үлкен мекендерді сақтауға көбірек мән берілуде. Бұл идея көбінесе "бір үлкен немесе бірнеше кішкентай" (SLOSS) пікірталасы деп аталады және консервация биологтары мен экологтар арасында өте даулы мәселе болып табылады. "Үлкені жақсы" деген аргументтің себептері: жапсырма жиектерінің (edge effects) теріс әсерін азайту, түрлердің байлығы мекендеу аумағымен бірге артады деген жалпы түсінік және үлкен мекендердің жоғары популяцияларды, төмен жойылу ықтималдығымен қолдауға қабілеттілігі. Noss & Cooperrider "үлкені жақсы" деген пікірді қолдайды және 1000 га-дан кішкентай мекендеу аумақтарының "кішкентай" және консервациялық құндылығы төмен екенін көрсететін модельді жасады. Алайда, Shwartz "үлкені жақсы" болғанымен, бұл "кішкентайы жаман" дегенді білдірмейді деп санайды. Shwartz адамның әрекетінен туындаған мекендеу ортасының жоғалуы кішкентай аумақтарды сақтаудан басқа амал қалдырмайтынын айтады. Сонымен қатар, ол көптеген жойылу қаупі төнген, жоғары консервациялық құндылығы бар түрлердің тек шағын, оқшауланған мекендеу орындарында ғана кездесуі мүмкін екенін, сондықтан үлкен аумақтарға басымдық берілсе, олар назардан тыс қалуы мүмкін екенін мәлімдейді. Үлкен аумақтарды сақтауға көшу, қоғамда табиғи түрде үлкен мекендеу ортасына мұқтаж болатын үлкен омыртқалы жануарларға көбірек мән беру арқылы дәлелденеді.
A range of methods and models currently exist that can be used to determine how much habitat is to be conserved in order to sustain a viable population, including Resource Selection Function and Step Selection models. Modelling tools often rely on the spatial scale of the area as an indicator of conservation value. There has been an increase in emphasis on conserving few large areas of habitat as opposed to many small areas. This idea is often referred to as the "single large or several small", SLOSS debate, and is a highly controversial area among conservation biologists and ecologists. The reasons behind the argument that "larger is better" include the reduction in the negative impacts of patch edge effects, the general idea that species richness increases with habitat area and the ability of larger habitats to support greater populations with lower extinction probabilities. Noss & Cooperrider support the "larger is better" claim and developed a model that implies areas of habitat less than 1000ha are "tiny" and of low conservation value. However, Shwartz suggests that although "larger is better", this does not imply that "small is bad". Shwartz argues that human induced habitat loss leaves no alternative to conserving small areas. Furthermore, he suggests many endangered species which are of high conservation value, may only be restricted to small isolated patches of habitat, and thus would be overlooked if larger areas were given a higher priority. The shift to conserving larger areas is somewhat justified in society by placing more value on larger vertebrate species, which naturally have larger habitat requirements.
Табиғатты қорғау ұйымы
1951 жылы құрылғаннан бері Табиғатты қорғау қоры әлемдегі ең ірі қорғау ұйымдарының біріне айналды. Қазіргі уақытта әлемнің бес құрлығындағы 30-дан астам елде жұмыс істейтін Табиғатты қорғау қоры, болашақ ұрпақ үшін табиғатты және оның қорларын сақтауды мақсат етеді. Ұйым табиғи ресурстарды сақтау үшін жер сатып алады немесе жер сыйлықтарын қабылдайды. 1955 жылы Табиғатты қорғау қоры АҚШ-тағы Нью-Йорк/Коннектикут шекарасына жақын алғашқы 60 акр жер учаскесін сатып алды. Бүгінде қор 119 миллион акр жерді, 5000 миль өзенді қорғауға дейін кеңейді, сондай-ақ бүкіл әлем бойынша 1000-нан астам теңізді қорғау бағдарламаларына қатысады. Құрылғаннан бері Табиғатты қорғау қоры, мекен орындарын сақтауда ғылыми көзқарас ұстанудың пайдасын түсінді. Соңғы он жылда ұйым «Дизайн арқылы қорғау» деп аталатын ғылыми, бірлескен әдісті қолданып келеді. Ғылыми деректерді жинап, талдау арқылы қор әртүрлі экожүйелерді қорғауға жүйелі көзқарас таныта алады. Бұл процесте қорғауға мұқтаж мекен орындары, сақталуы тиіс нақты элементтер анықталады, сондай-ақ болашақта тиімді тәжірибелерді әзірлеу үшін прогресс бақыланады. Қазіргі уақытта Табиғатты қорғау қорында көптеген әртүрлі жобалар жүріп жатыр. Олар әлемнің әртүрлі елдерімен бірлесіп орман, өзен жүйелері, мұхиттар, шөлдер және далаларды қорғау үшін жұмыс істейді. Барлық жағдайларда мақсат – олардан тәуелді өсімдіктер мен жануарлар үшін де, сондай-ақ болашақ ұрпақ үшін де тұрақты ортаны қамтамасыз ету. тасбақалар
Since its formation in 1951 The Nature Conservancy has slowly developed into one of the world's largest conservation organizations. Currently operating in over 30 countries, across five continents worldwide, The Nature Conservancy aims to protect nature and its assets for future generations. The organization purchases land or accepts land donations with the intention of conserving its natural resources. In 1955 The Nature Conservancy purchased its first 60 acre plot near the New York/Connecticut border in the United States of America. Today the Conservancy has expanded to protect over 119 million acres of land, 5,000 river miles as well as participating in over 1000 marine protection programs across the globe Since its beginnings The Nature Conservancy has understood the benefit in taking a scientific approach towards habitat conservation. For the last decade the organization has been using a collaborative, scientific method known as ‘Conservation by Design’. By collecting and analyzing scientific data The Conservancy is able to holistically approach the protection of various ecosystems. This process determines the habitats that need protection, specific elements that should be conserved as well as monitoring progress so more efficient practices can be developed for the future. The Nature Conservancy currently has a large number of diverse projects in operation. They work with countries around the world to protect forests, river systems, oceans, deserts and grasslands. In all cases the aim is to provide a sustainable environment for both the plant and animal life forms that depend on them as well as all future generations to come. turtles
Дүниежүзілік жабайы табиғат қоры (WWF)
Дүниежүзілік жабайы табиғат қоры (WWF) алғаш рет бір топ құштар табиғатты қорғаушылар қазір Morges манифесті деп аталатын құжатқа қол қойғаннан кейін құрылды. Қазіргі уақытта WWF 5 континенттегі 100-ден астам елде жұмыс істейді және 5 миллионнан астам қолдаушыға ие. WWF-тің алғашқы жобаларының бірі – Эквадордағы Галапагос аралдарындағы ерекше түрлердің алуан түрлілігін қорғауға көмектесетін Чарльз Дарвин атындағы ғылыми-зерттеу қорының құрылысына көмектесу болды. Сондай-ақ, Танзаниядағы Африка жабайы табиғатын басқару колледжін құруға WWF гранты көмектесті, ол бүгінде экология, жерді пайдалану және құқық қорғау сияқты салаларда қорғалған аумақтарды басқару дағдыларын оқытуға бағытталған. WWF содан бері Испаниядағы жерді қорғауға көмектесіп, көшпенді құстарды сақтау үшін Кото-Донана ұлттық паркін және әлемдегі ең ірі қорғалған ылғалды жерлерге ие Конго Демократиялық Республикасын құрды. WWF сонымен қатар, елдің ұлттық қарызын төлеуге арналған қаражатты табиғи ландшафтын қорғайтын консервациялық бағдарламаларға жұмсауға мүмкіндік беретін "табиғат үшін қарыз" тұжырымдамасын ұсынды. Қазіргі уақытта қатысушы елдерге 1989 жылдан бері 50 миллион АҚШ долларынан астам қаражат жинаған Мадагаскар, Боливия, Коста-Рика, Эквадор, Габон, Филиппин және Замбия кіреді.
The World Wildlife Fund (WWF) was first formed in after a group of passionate conservationists signed what is now referred to as the Morges Manifesto. WWF is currently operating in over 100 countries across 5 continents with a current listing of over 5 million supporters. One of the first projects of WWF was assisting in the creation of the Charles Darwin Research Foundation which aided in the protection of diverse range of unique species existing on the Galápagos’ Islands, Ecuador. It was also a WWF grant that helped with the formation of the College of African Wildlife Management in Tanzania which today focuses on teaching a wide range of protected area management skills in areas such as ecology, range management and law enforcement. The WWF has since gone on to aid in the protection of land in Spain, creating the Coto Doñana National Park in order to conserve migratory birds and The Democratic Republic of Congo, home to the world's largest protected wetlands. The WWF also initiated a debt for nature concept which allows the country to put funds normally allocated to paying off national debt, into conservation programs that protect its natural landscapes. Countries currently participating include Madagascar, the first country to participate which since 1989 has generated over $US50 million towards preservation, Bolivia, Costa Rica, Ecuador, Gabon, the Philippines and Zambia.
Сирек кездесетін
Rare компаниясы 1973 жылдан бері қызмет етеді, қазіргі таңда 50-ден астам елде әлемдік серіктестермен және Америка Құрама Штаттарында, Мексикада, Филиппинде, Қытайда және Индонезияда кеңселері бар. Rare биологиялық әртүрлілік пен орта тұру орындарына қауіп төндіретін, мысалы, тым көп балық аулау және тұрақты емес егіншілік сияқты адам қызметіне назар аударады. Жергілікті қоғамдарды жұмысқа тарту және мінез-құлқына өзгеріс енгізу арқылы Rare ең көп қорғауға мұқтаж аймақтарды қорғауға бағытталған науқандарды іске қоса алды. Rare әдістемесінің негізгі ерекшелігі – олардың "Мақтан кампаниялары". Мысалы, Оңтүстік Америкадағы Анд тауларында су бассейнін қорғау тәжірибесін дамытуға Rare ынталандыру жасап берді. Оңтүстік-Шығыс Азиядағы "мәржан үшбұрышында" Rare жергілікті қауымдастықтардағы балықшыларды адамның әсерін азайту үшін мәржен рифтерінің маңындағы аумақтарды тиімді басқаруға оқытуда. Мұндай бағдарламалар үш жылға созылады, мақсаты – қоғамның көзқарасын өзгертіп, нәзік орта тұру орындарын сақтап, болашақта экологиялық қорғаныспен қамтамасыз ету.
Rare has been in operation since 1973 with current global partners in over 50 countries and offices in the United States of America, Mexico, the Philippines, China and Indonesia. Rare focuses on the human activity that threatens biodiversity and habitats such as overfishing and unsustainable agriculture. By engaging local communities and changing behaviour Rare has been able to launch campaigns to protect areas in most need of conservation. The key aspect of Rare's methodology is their "Pride Campaign’s". For example, in the Andes in South America, Rare has incentives to develop watershed protection practices. In the Southeast Asia's "coral triangle" Rare is training fishers in local communities to better manage the areas around the coral reefs in order to lessen human impact. Such programs last for three years with the aim of changing community attitudes so as to conserve fragile habitats and provide ecological protection for years to come.
WWF Нидерланды
WWF Нидерланды, ARK Nature, Wild Wonders of Europe және Conservation Capital бірлесіп Rewilding Europe жобасын бастады. Бұл жобаның мақсаты – Еуропаның бірнеше аймағында табиғатты қалпына келтіру.
WWF Netherlands, along with ARK Nature, Wild Wonders of Europe and Conservation Capital have started the Rewilding Europe project. This project intents to rewild several areas in Europe.