Кіріспе

Жеміс желімшесі (Gummibär) – кейбір ағылшын тілді елдерде желе сияқты жеміс желімшесінен жасалған шағын конфета. Конфета шамамен ұзын және аю пішіндес болады. Гамми-айғыр – әртүрлі пішінде және түсте сатылатын көптеген желатин негізді конфеталардың бірі.

Тарих

Гамми-аю Германияда пайда болды, онда ол (гумми немесе гамми-аю) атауымен немесе кішірейтілген түрінде ([кіші] гумми немесе гамми-аю) танымал. Гамми-аюларды өндіру үшін бастапқыда араб қышқылы қолданылған, сондықтан олар «гумми» немесе «гамми» деп аталды. 1920 жылы Бонн қаласындағы кондитер Ханс Ригель аға Haribo компаниясын құрды. 1922 жылы ол 19 ғасырға дейін Еуропадағы көше мерекелерінде және базарларда кездесетін үйретілген аюлардан шабыт алып, балалар мен ересектерге арналған кішкентай, қолжетімді, жемісті дәмді желім тәттісін – Билеуші аюды (Tanzbär) ойлап тапты. Ол кейінірек пайда болған Алтын аюдан (Goldbär) әлдеқайда үлкен болды. Тіпті Веймар Германиясының гиперинфляциясы елде қиын жағдай туғызған кезде де, Haribo-ның жемісті желім Билеуші аюлары дүкендерде бір пфеннигке сатылды. АҚШ-та Haribo гамми-аюлары бес түрлі дәмде сатылады: малина (қызыл); апельсин (қызғылт сары); клубника (жасыл); ананас (түссіз); және лимон (сары). Trolli аюлары көбінесе АҚШ-та бес дәмде және сол түстерде сатылады; алайда Trolli-дің қызыл аюы клубника дәмімен, ал жасылы – лайм, ал түссізі – жүзім дәмімен. Көптеген компаниялар Haribo немесе Trolli дәмдерінің түс комбинацияларын қайталайды. Денсаулыққа бағытталған брендтер, көбінесе табиғи дәмдерді қолданады, кейде одан да көп және әртүрлі дәмдерді таңдайды. Мысалы, Sunflower/Newflower Markets дүкендерінде сатылатын гамми-аюлардың арасында жүзім, ананас, кокос және шабдалы бар.

Ингредиенттер мен өндіріс

Дәстүрлі желімше аю қант, глюкоза сиропы, крахмал, хош иістендіргіш, тағамдық бояу, лимон қышқылы және желатин қоспасынан жасалады. Алайда, рецепттер әртүрлі болуы мүмкін, мысалы, органикалық тәттілер, вегетариандықтарға немесе діни диеталық талаптарға сәйкес келетіндер. Өндіріс үшін арнайы машина қолданылады, ол крахмал машинасы деп аталады. Желімше аюдың бейнесі крахмалмен толтырылған қалыпқа басылады. Ыстық, сұйық қоспа крахмалдың ойықтарына құйылады және түгелдей салқындауы үшін түне қалдырылады. Қоспа қатып қалғаннан кейін тәттілер қалыптан алынып, қаптамаланады. Қалыптар жоғарыдан ашық болғандықтан, тек аюдың алдыңғы бөлігі қалыптасады, ал артқы бөлігі жалпақ болады. Әрбір тәттінің бастапқы дизайнын суретші гипске қашап жасайды, содан кейін машина оны көшіріп, өндіріс желісі үшін крахмал қалыптарын жасауға пайдаланады. Бұл тәттілер көбінесе кішкентай балалары бар ата-аналарға сатылды. Жастардың талғампаз тамақтануын ынталандыру үшін витаминдері бар желімшелер де желімше аю түрінде шығарылды. Желімшелер және басқа да желімше тәттілер тіске жабысып, тіс шіруіне себеп болуы мүмкін. Дегенмен, тіс шіруіне қарсы әсер ететін ксилитол (ағаш қанты) қосылған желімше аюлар қазір сынақтан өтуде. Trolli компаниясы иммундық жүйе мен тістерге көмектесетінін мәлімдеген "акти" желімшелерінің желісін жасады. Желімше аюлардың көпшілігіндегі желатинде приондар болуы мүмкін, әсіресе ірі қара малдың губка тәрізді энцефалопатиясын (ГСЭ) және адамдардағы Кройцфельдт-Якоб ауруының жаңа түрін тудыруы мүмкін деген алаңдаушылықтар бар. Зерттеулерге сүйене отырып, АҚШ-тың FDA және басқа да ұлттық ұйымдар мен елдер желатин арқылы ГСЭ жұқтыру қаупінің өндіріс кезінде қауіпсіздік шаралары сақталған жағдайда өте төмен деп санайды.