Кіріспе

Нес-Циона () – Израильдің Орталық округіндегі қала. 2023 жылы халық саны 51 768 адамды құрады, ал қаланың аумағы 15 579 дунамға жетеді.

Сәйкестендіру

Несс Циона қаласының шекарасы ішінде 1948 жылы халқы қоныс аударған араб ауылы Сарафанд әл-Харабтың қираған орындары орналасқан. Кейбір ғалымдар бұл жердің ортағасырлық еврей саяхатшысы Иштори Хапарчинің Талмудтық Црифин деп сипаттаған жері болуы мүмкін деп санайды, бірақ басқа ғалымдар Хапарчи 5 км қашықтықтағы Сарафанд әл-Амарды айтқандығын жоққа шығармайды. Дегенмен, екі орынның ешқайсысынан да Талмуд дәуіріне тән археологиялық іздер табылған жоқ. Сарафанд әл-Харабта жасалған қазбаларға сүйенсек, бұл елді мекен Византия кезеңінің соңынан бұрын пайда болмаған деп есептеледі.

Неміс шаруа қожалығы (1878-1883)

1878 жылы неміс тамплиері Густав Рейслер Уади Хунайнде жер сатып алып, бақ отырғызып, отбасымен бірге сонда тұрды. "Уади-Ханин" атауы, немісше жазылуымен, келесі бірнеше онжылдықтар бойы батыстағы бұл жердің стандартты аты болды. Әйелі мен балаларын безгекке шалдыққаннан кейін Рейслер Еуропаға қайтып оралды. 1882 жылы Одессаға сапар шегіп, Реубен Лерермен танысты, ол 1832-1917 жылдары өмір сүрген, діни қағидаларын сақтайтын, сионистік идеялары бар, өз шаруашылығы бар орыс яхудиі, ал оның туған аты Патчорник еді. Рейслер Палестинадағы жер учаскесін Лерердің Ресейдегі жерімен айырбастады.

Еврей қонысы (1883)

Рубен Лехер 1883 жылы үлкен ұлы Мошемен бірге әлия жасап (Палестинаға көшті), келесі жылы әйелі мен қалған төрт баласын да алып келді.

Несс Зиона (1891)

1891 жылы Майкл Халперин уадиде көбірек жер сатып алды. Ол "Махен Ехуда" атты өзі құрған атты күзетшілер жасағымен бірге "Махаббат төбесіне" адамдар тобын жинады, онда ол көк және ақ түсті, Дәуіт жұлдызымен және алтынмен жазылған "Несс Циона" ("Ционға қарай ту" немесе "Ционның кереметі") деген жазуы бар туды жайып көрсетті. Бұл атау Еремия кітабындағы "Ционға қарай ту көтеріңдер" деген өлеңге негізделген. Халперин бұл туды жеті жылдан кейін Бірінші сионистік конгресске алып барды, ол жаңадан құрылған қозғалыстың ресми туының үлгісі болды.

Британдық мандат

1922 жылы британдық мандат билігі жүргізген халық санауы бойынша Нес-Ционада 319 яһуди тұрған. 1931 жылғы санақ бойынша халық саны 1013 адамға жетіп, 221 үйді құрады. 1921 жылы сорғы және су құбырлары жүйесі орнатылды. 1924 жылы британдық армия Израиль электр компаниясымен сымды электр қуатын жеткізу туралы келісім жасасты. Бұл келісімшарт Электр компаниясына оған берілген концессия бойынша жобаланған бастапқы географиялық шекарадан тысқары желіні кеңейтуге мүмкіндік берді. Бастапқы концессия шегінен асып кеткен жоғары кернеулі электр желісі ірі қалалар мен шаруашылық қоныстар арқылы өтіп, Ришон Ле-Цион, Нес-Циона және Реховот еврей елді мекендеріне қосымша мүмкіндіктер ұсынды (олардың жоғары кернеулі желіге жақын орналасқандарына қарамастан, Рамле және Лидда араб қалалары қосылмады). Нес-Ционадағы Ұлы Синагог 1920 жылдары, Үшінші Алия кезеңінде салынды.

Михайл Гиват

1935 жылы Несс-Ционаның жанында Михаэль Хальпериннің құрметіне "Гиват-Михаэль" деп аталған уақытша жұмысшылар лагері құрылды. Ол жаңа қоныстану топтарын ("гар'ин") дайындау лагері ретінде негізделді, олардың екеуі Гал Он және Месилот кибуцтарын құрды.

Арабтардың шабуылдары

Несс-Циона 1936-1939 жылдардағы араб көтерілісі және 1948 жылғы араб-израиль соғысы кезінде араб күштерінің шабуылына ұшырады. Сыртқы Кфар Ахарон және Тират Шалом ауылдары (қазір Несс-Ционаның құрамында) әл-Құбайба және Зарнука араб ауылдарымен (қазіргі батыс Реховот) жиі атыс жүргізді. Несс-Циона жастарының көп бөлігі осы қауіптерге қарсы тұру үшін Хагана қатарына қосылды. 1948 жылдың 15 мамырында Сарафанд әл-Хараб араб халқынан босатылды, ал 19 мамырда Гивати бригадасы әл-Құбайба және Зарнуканы бағындырды. Жақын маңдағы ауылдардың қашқан араб тұрғындары тастап кеткен жерлердің көп бөлігі Несс-Ционаға қосылды, соның нәтижесінде соғыс аяқталғаннан кейін оның аумағы кеңейді. Несс-Циона Гуш Дан қалалық аймағында орналасқан.

Көршіліктер

Несс-Циона орталық бөлігінен және уақыт өте келе оның қалалық құзыретіне өткен ауылдардан құралған. Қалада екі индустриалдық аймақ және жоғары технологиялық парк, Кирият Вейцман бар.

Демография

Израильдің Орталық статистика бюросының (CBS) мәліметтері бойынша, 2005 жылы қаланың этникалық құрамы 99,6% еврейлер және басқа да араб емес ұлт өкілдерінен тұрған. 2005 жылы бұл көрсеткіш күрт өсіп 7,8%-ға жетті. 2005 жылы 11 830 жалақылы жұмыскер және 984 жеке кәсіпкер болды. Жалақылы жұмыскердің орташа айлық жалақысы 7 597 шекельді құрады, бұл 2000 жылмен салыстырғанда 9,2%-ға артты. Жалақылы ерлердің орташа айлық жалақысы 9 802 шекел (8,4% өсім), ал әйелдердің 5 595 шекел (14% өсім) болды. Жеке кәсіпкерлердің орташа табысы 7 064 шекелді құрады. 290 адам жұмыссыздық жәрдемақысын, ал 986 адам табысты қамтамасыз ету (әлеуметтік көмек) төлемдерін алды. 350 қызметкері бар компания, сондай-ақ Zenith Solar күн энергиясы компаниясы бар. Кириат Вейцман ғылыми паркі көптеген израильдік стартаптарды өз тартуымен ерекшеленеді, олардың ішінде 2002 жылы Hewlett Packard сатып алған Indigo Digital Press компаниясы бар, ол жоғары сапалы цифрлық баспа машиналарын шығарады.

Спорт

Қала Израиль футболының жоғары дивизионында екі клубпен өкілдік еткен; «Маккаби Несс Зиона» тәуелсіздік алғаннан кейінгі алғашқы маусымда ең жоғары лигада ойнады. Бірақ олар барлық 24 ойында жеңіліске ұшырап, дивизион төмендетілді. 1956 жылы «Сектзия Несс Зиона» деген жаңа клуб құрылды және 1966 жылы жоғары лигаға жол алды. Алайда, олар бір маусым ғана ойнаған соң қайтадан дивизион төмендетілді. Клуб 2001 жылы «Ирони Несс Зиона» деп қайта құрылып, кейін бұрынғы атауына оралып, екінші деңгейдегі «Лига Леумит»ке жетті. Клуб «Несс Зиона» стадионында өнер көрсетеді. Сонымен қатар, қалада «Ирони Нес Зиона» баскетбол клубы да бар, ол ұлттық премьер-лигада ойнайды.

Көлік

Ness Ziona қаласының екі маңызды жолы бар – батысқа қарай 42 тас жолы және қала орталығынан өтіп, Ришон-Ле-Цион және Реховот қалаларымен байланысатын 412 жол (Вейцман көшесі). Ness Ziona қаласына Egged (компаниясы) басқаратын 5 автобус маршруты да қызмет көрсетеді.