Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Uroplatus – бұл геккондар туысы, көбінесе жапыраққұйрықты геккондар немесе жалпаққұйрықты геккондар деп аталады. Олар Мадагаскар мен оның Nosy Be сияқты жағалау аралдарына ендемик. Бұл түнгі, жәндіктермен қоректенетін кескілер тек бірінші және екінші деңгейлі орманды жерлерде ғана кездеседі.
Genus of lizards
Uroplatus is a genus of geckos, commonly referred to as leaf tail geckos or flat tailed geckos, which are endemic to Madagascar and its coastal islands, such as Nosy Be. They are nocturnal, insectivorous lizards found exclusively in primary and secondary forest.
Этимология
Жалпы атауы Uroplatus, екі грек сөзінен латын тіліне аударылған: "ourá" (οὐρά) – "құйрық" және "platys" (πλατύς) – "жазық" деген мағына береді.
The generic name, Uroplatus, is a Latinization of two Greek words: "ourá" (οὐρά) meaning "tail" and "platys" (πλατύς) meaning "flat".
Сипаттама
Uroplatus тұқымдасына жататын геккондар түнгі және ағаш өмірімен тіршілік етеді. Олардың жалпы ұзындығы (құйрығын қоса алғанда) U. giganteus үшін шамамен алғанда, ал U. ebenaui үшін дейін жетеді. Уроплатустың ірі түрлері геккондардың арасында тірі амниоттардың барлығынан ең көп шеттік тістерге ие болуымен ерекшеленеді. Олардың ерекше ларинготрахеялық кешені олардың монофилиясын қорғау үшін қолданылды. Басқа сирек кездесетін апоморфты белгілерге бірнеше жазулы қабырғалар, автотомия жазықтықтарының шектелуі және өкпелердің саусақ тәрізді дивертикулалары жатады. Uroplatus түрлерінің барлығы өте жасырын түсқағазға ие, ол камуфляж ретінде қызмет етеді, көбінесе сұрғылт қоңырдан қараға дейін немесе жасыл қоңырға дейін, әртүрлі белгілермен ағаш қабығына ұқсайды. Бұл маскировканың екі түрі бар: жапырақ тәрізді және қабық тәрізді. Жапырақ тәрізді түрі кішкентай денелі түрлерде кездеседі. Қалған барлық түрлер күндіз демалатын ағаш қабығымен жақсы үйлеседі. Кейбір қабық тәрізді түрлер дененің бойымен созылатын "дермальді қаптама" деп аталатын тері қаптамасын дамытқан, оны күндіз ағашқа жайып, көлеңкелерді таратып, контурларын дерлік көрінбейтін етеді. Бұл геккондар Австралияның Phyllurus және Saltuarius тұқымдастарының геккондарымен ұқсас. Бұл конвергентті эволюцияның мысалы. Uroplatus бас сүйегі күшті сүйектелген, тістер саны өте көп және бастапқы екінші деңгелек пайда болған.
Geckos of the genus Uroplatus are nocturnal and arboreal. They range in total length (including tail) from about for U. giganteus to for U. ebenaui. Larger species of Uroplatus are distinguished among geckos in having the largest number of marginal teeth among all living amniotes. Their distinctive laryngotracheal complex has been used to defend their monophyly. Other rare apomorphic character states include multiple inscriptional ribs, restriction of autotomy planes, and finger like diverticula of the lungs. All Uroplatus species have highly cryptic colouration, which acts as camouflage, most being grayish brown to black or greenish brown with various markings resembling tree bark. There are two variations of this camouflage: leaf form, and bark form. The leaf form is present in a number of small bodied species. All other forms blend in well with tree bark upon which they rest during the day. Some of these tree bark forms have developed a flap of skin, running the length of the body, known as a "dermal flap", which they lay against the tree during the day, scattering shadows, and making their outline practically invisible. These geckos bear a resemblance to geckos of the genera Phyllurus and Saltuarius of Australia. This is an example of convergent evolution. The skull of Uroplatus is strongly ossified, with an extremely high tooth count and incipient secondary palate.
Экология
Uroplatus гекколары қатаң түрде түнгі жануарлар. Ірі түрлері күндізгі уақыттың көп бөлігін ағаш діңдеріне тік ілініп, бастары төмен қаратып, демалыспен өткізеді, ал кішкентай жапырақты құйрықты геккондар (U. phantasticus, U. ebenaui, U. finiavana, U. malama, U. fiera, U. fotsivava және U. kelirambo) бұталар мен кіші ағаштарда көбірек уақыт өткізеді, бұтақтар мен жапырақтарды қимылдамай имитациялайды. Олардың барлығы жәндіктермен қоректенеді. Олардың көбелек шағында, Uroplatus гекколарының аналықтары түрлеріне және жағдайларға байланысты 2–4 жұмыртқа туады.
Uroplatus geckos are exclusively nocturnal. The larger species spend most of the daylight hours hanging vertically on tree trunks, head down, resting, while the smaller leaf tailed geckos (U. phantasticus, U. ebenaui, U. finiavana, U. malama, U. fiera, U. fotsivava, and U. kelirambo) spend more time in bushes and small trees imitating twigs and leaves. They are all insectivores. During their breeding season, female Uroplatus lay from 2–4 eggs depending on species and conditions.
Тұтқындық
Уроплатустар герпетологияда және үй жануарлары саудасында кездеседі, бірақ сирек. Көпшілігі орманды қырқу және мекендеу ортасының жойылуынан қорғауға алынған. Түрлерді анықтаудағы қиындықтар қауіп төндірілген және сипатталмаған түрлердің кездейсоқ экспортталуына себеп болды. Дүниежүзілік табиғат қоры (WWF) барлық Uroplatus түрлерін заңсыз жануарлар саудасынан қорғауға алынған жануарлардың "Ең ізделіміндегі он түрдің тізіміне" енгізді, себебі олар "халықаралық үй жануарлары саудасы үшін алаңдатарлық деңгейде ұсталып, сатылуда". Бұл CITES 2-қосымшасында қорғалатын жануар. Одан бері бірнеше түрі сипатталған. Бұл туыстың түрлерінің шекарасын жақсырақ анықтау үшін зерттеушілер кариотиптік талдауды ұсынды. Бұл зерттеулер қызықты нәтижелер берді, Уроплатустың екі түрлі хромосома пішімі арасындағы, ароцентрикалық және асимметриялық аралықтағы эволюциялық кезеңде екенін көрсетті.
Uroplatus are found in the herpetology and pet trade, but rarely. Most are threatened by deforestation and habitat loss. The difficulty in diagnosing between species has led to accidental exportation of both threatened and undescribed species. The World Wide Fund for Nature (WWF) lists all of the Uroplatus species on their "Top ten most wanted species list" of animals threatened by illegal wildlife trade, because of it "being captured and sold at alarming rates for the international pet trade". It is a CITES Appendix 2 protected animal. several of which have been described since its publication. In an attempt to better delineate the species boundaries of this genus, researchers have proposed karyotype analysis. These studies have yielded interesting results suggesting that Uroplatus is in a transitory evolutionary phase between two different chromosome shapes, arocentric and asymmetrical.