Канадир: Канадалық ұшақ құрастырушысының тарихы

Кіріспе

Ұшақ өндіруші

Canadair Ltd. – 1944 жылдан 1986 жылға дейін жұмыс істеген канадалық азаматтық және әскери ұшақ өндіруші компания. 1986 жылы оның активтерін Bombardier Aerospace сатып алды, ол Канаданың Bombardier Inc. көлік конгломератының авиациялық бөлімшесі болып табылады.

Canadair компаниясының тарихы Монреаль қаласының Сент-Лоран ауданында, Cartierville әуежайында Canadian Vickers зауытын құрумен байланысты. Ол 1944 жылдың 11 қарашасында Канада үкіметімен жеке компания ретінде құрылды. Компанияның көп бөлігінде ол 1976 жылы Канада үкіметімен мемлекеттік меншікке алынғанға дейін әртүрлі ұшақ өндірушілердің еншілес компаниясы болды. Он жыл бойы компания федералдық мемлекеттік меншіктегі корпорация ретінде жұмыс істеді. 1986 жылы Canadair Bombardier компаниясына сатылып жекешелендірілді, содан кейін ол компанияның аэроғарыш бөлімшесінің маңызды бөлігіне айналды. Компанияның бұрынғы негізгі өндіріс орны – Canadair Plant One әлі де сақталған, бірақ Cartierville әуежайы жабылып, кейіннен қайта құрылды. Қызмет еткен жылдары Canadair бірнеше авиациялық жетістіктерге қол жеткізді: британдық Bristol Britannia ұшағының негізінде жасалған CL 44D – бүкіл артқы фюзеляждың айналуы арқылы кіруге мүмкіндік берген алғашқы модель. CL 89 және CL 289 – бірнеше елдің қарулы күштерінде қолданысқа енгізілген алғашқы бақылау дрондары. CL 84 эксперименталды ұшағы – тік ұшу үшін қанаттарын айналдыратын алғашқы VTOL ұшағы (tiltwing). CL 215 – арнайы су шашуға арналған алғашқы ұшақ.

Тарих

Канада әуе компаниясы 1944 жылдың 11 қарашасында Канада үкіметімен жеке құрылым ретінде құрылды. Канадалық Vickers компаниясының қызметін сіңіріп алғаннан кейін, бастапқыда Корольдік Канада әуе күштері (RCAF) атынан Consolidated PBY "Canso" ұшақ қайықтарын өндіруші ретінде жұмыс істеді. Бенджамин В. Франклин оның алғашқы президенті болды. PBY келісімшартынан өзге, Douglas DC 4 көлігінің жаңа нұсқасын өндіруге келісімшарт та қолға алынды. Нәтижесінде пайда болған Canadair DC 4M ұшағы төрт британдық Rolls Royce Merlin қозғалтқыштарымен жабдықталды және 1946 жылы өндіріске түсті; ол "Northstar" деген атпен сатылды. Соғыстан кейінгі алғашқы кезеңде Canadair Douglas DC 3/C 47 сериясының өндірісін сатып алды. 1946 жылы америкалық өнеркәсіптік топ – Electric Boat Company компаниясы, компанияның бақылау үлесін сатып алды; жақын арада екі компания бірігіп, 1952 жылы американдық General Dynamics компаниясын құрды. 1954 жылы General Dynamics Convair компаниясын сатып алуды шешті, ол Consolidated Aircraft және Vultee Aircraft компанияларының бірігуінен құрылған еді; осы сатып алу нәтижесінде Canadair Convair компаниясының Канададағы еншілес компаниясы ретінде қайта ұйымдастырылды. 1950 жылдары Canadair жеке бастамамен өзінің отандық жаттығу ұшағын жасауға шешім қабылдады. CT 114 Tutor ұшағы компанияның алдын ала жобалау бөлімінің жұмысының нәтижесі болды. 1957 жылдың тамызына дейін негізгі конфигурация аяқталды, ол турбореактивті, төмен қанатты ұшақ, үш дөңгелекті шасси және қатарластырылған кабинасымен толықтырылды. 1961 жылдың қыркүйегінде Канада үкіметі прототиптің өнімділігіне әсерленіп, Корольдік Канада әуе күштері (RCAF) атынан 190 ұшаққа үлкен тапсырыс берді. Қызметтің негізгі жаттығу платформасы ретінде қызмет ететін Tutor ұшағы отыз жылдан астам уақыт бойы пайдаланылды. Тағы бір отандық әзірлеме – CL 215 амфибиясы. Ол 1960 жылдардың басында Canadair-де жүргізілген ішкі зерттеу жұмысынан туындады, бастапқыда 369 Canso (PBY нұсқасы) дизайны негізінде екі қозғалтқышты жүзуші ұшақ ретінде жоспарланған. Алайда, Квебек үкіметінің Әуе қызметі орман өрттеріне су жеткізудің тиімді жолын іздеген орманшыларының сұранысы бойынша ол "өрт сөндірушіге" айналдырылды. 1962 жылғы CL 204 деген алғашқы жоба екі иықты Pratt & Whitney R 2800 поршеньді қозғалтқыштарымен жабдықталған су бомбалаушы ұшақ ретінде дамыды. Оның дизайны CL 205 ұшағының су бомбалау миссиясымен қатар, әуе және теңіздегі іздеу-құтқару, жүк тасымалы және коммерциялық жолаушылар тасымалы сияқты түрлі міндеттерді орындауға жарамды болуын қамтамасыз етуге бағытталды. Түпкілікті дизайн 1965 жылы Париж әуе көрмесінде таныстырылды. CL 215A стандартты су бомбалаушы конфигурациясы болса, CL 215C деген тағы бір модель су бомбалаушы рөлінде оның өнімділігін арттыруға бағытталған компромистерден бас тарту үшін жоспарланған, бұл фюзеляждың екі жағында үлкен есіктермен және еден астындағы корпус құрылымын өзгертуге мүмкіндік берді. Компанияның ең сәтті коммерциялық өнімі Challenger 600 бизнес-джеті болды. Бастапқыда американдық авиатор Билл Лирдің LearStar 600 ретінде ойлап тапқан жобасына 1975 жылдың соңында Canadair қолдау көрсетті; 1976 жылдың сәуірінде компания жобаны толығымен сатып алып, жақын арада Канада үкіметінің қолдауымен ресми түрде іске қосты. Challenger 600-дің дамуы 1980 жылдың 3 сәуірінде ұшу сынақтары кезінде болған қазалық апатқа байланысты қиындықтарға тап болды; оған қарамастан, сол жылдың соңында Transport Canada және Федералды авиация басқармасы ұшақтың типтік сертификатын бекітті. Challenger 600-ді дамытудың жоғары құны 1980 жылдары Canadair-дің нашар қаржылық жағдайының басты себебі ретінде қарастырылды, компания банкротқа жақын болды деп хабарланды; компанияның жағдайы 1986 жылы Bombardier Inc. компаниясына сатылуына әкелді. Уақыт өте келе, бизнес-джет нарықта жақсы қабылданып, табысты деп есептелді, ол төрт онжылдықтан астам уақыт бойы өндірілді. 2018 жылдың соңына дейін 1000-нан астам Challenger 600 ұшағы жасалғаны туралы хабарланды. Әуе тасымалы саласынан өзге, Canadair өзінің өнеркәсіптік және коммерциялық өнімдерінің ассортиментін кеңейте отырып, басқа да салаларға көшті. "Canarch" бөлімшесі көптеген ғимараттардың қабырғаларын жобалаумен және өндірумен айналысты. Сондай-ақ, олар АҚШ-тағы Федералды авиация басқармасының басқаратын көптеген әуе қозғалысын бақылау мұнараларының кабиналарын да шығарды. Түйіршікті және ауамен төселген көліктер де жобаланып, сынақтан өтті, бірақ олардың ешқайсысы коммерциялық өндіріске енгізілген жоқ. 1950 жылдардың соңында АҚШ Армиясы Canadair компаниясына кішкентай, жеңіл, барлық жерге жүре алатын амфибиялық шаналы көлікті жасауға шарт жасады. Осыған байланысты Canadair CL 70 RAT Remote Articulated Track көлігін жасады; бұл көлік коммерциялық табысқа жетпесе де, Canadair-ге жаңартылған CL 91 Dynatrac көлігін жасауда пайдалы тәжірибе берді, ол сәтті сатылып, АҚШ Армиясымен XM 571 ретінде сатып алынды. 1976 жылы Канада үкіметі General Dynamics компаниясынан Canadair Ltd. компаниясын сатып алды. Ол 1986 жылға дейін федералдық мемлекеттік кәсіпорын болып қалды, содан кейін Challenger бизнес-джетін дамыту кезінде рекордтық зиянға ұшырағаннан кейін, Mulroney үкіметі оны Bombardier Inc. компаниясына сатты. Canadair-ді сатып алғаннан кейін Bombardier оны қайтадан табыстылыққа жеткізе алды; компания жақын арада Short Brothers of Belfast (Солтүстік Ирландия) және Wichita (Канзас) қаласындағы Learjet сияқты басқа да авиациялық компанияларды сатып алды, сондай-ақ Торонто (Онтарио) қаласындағы de Havilland Aircraft of Canada компаниясын сатып алды. Бұл компаниялардың барлығы бірге Bombardier Aerospace құрамына кірді. Bombardier компаниясының сатып алуынан кейін Canadair атауы компанияның ірі бизнес-джеттері мен аймақтық джеттерінің таңбалануында маңызды рөл атқара берді, олар Canadian Regional Jet (CRJ) ретінде сатылды. Алайда, бұл таңбалау кейіннен тоқтатылды; Bombardier-дің барлық әртүрлі ұшақ бөлімдерінен жасалған жаңа жобалар енді Bombardier Aerospace деп белгіленеді.

Canadair was formally created on 11 November 1944 as a separate entity by the government of Canada. Having absorbed the operations of the Canadian Vickers company, it initially operated as a manufacturer of Consolidated PBY "Canso" flying boats on behalf of the Royal Canadian Air Force (RCAF). Benjamin W. Franklin became its first president. In addition to the PBY contract, a development contract to produce a new variant of the Douglas DC 4 transport was also underway. The resulting aircraft, the Canadair DC 4M, which was powered by an arrangement of four British sourced Rolls Royce Merlin engines, began production during 1946; it was marketed under the "Northstar" name. During the immediate postwar era, Canadair purchased the "work in progress" on the existing Douglas DC 3/C 47 series. In 1946, the Electric Boat Company, an American industrial group, bought a controlling interest in the company; shortly thereafter, the two companies merged to form the American company General Dynamics in 1952. During 1954, General Dynamics opted to purchase Convair, which had been created by the merger of Consolidated Aircraft and Vultee Aircraft; as a result of this purchase, Canadair was reorganised as Convair's Canadian subsidiary. During the 1950s, Canadair decided that it would develop its own indigenous trainer aircraft as a private venture. This aircraft, which would become the CT 114 Tutor was the product of the company’s in house Preliminary Design department. By August 1957, the basic configuration had been completed, which was of a turbojet powered, low wing aircraft, complete with a tricycle undercarriage and a side by side cockpit arrangement. During September 1961, the Canadian government, having been impressed by the performance of the prototype, placed a sizeable order for 190 production aircraft on behalf of the Royal Canadian Air Force (RCAF). Serving as the service's primary trainer platform, the Tutor would be operated as such for over thirty years. Another indigenously developed design was the CL 215 amphibian. It arose from an internal research study during the early 1960s at Canadair, originally conceived of as a twin engined floatplane transport based on the design of the 369 Canso (a variant of the PBY). However, it was altered into a "firefighter" following a request by forestry officials in the Quebec Service Aérien (Quebec Government Air Service) who wanted a more effective way of delivering water to forest fires. The 1962 preliminary design, designated as the CL 204, was a purpose designed water bomber that evolved into an amphibian flying boat configuration, powered by two shoulder mounted Pratt & Whitney R 2800 piston engines. Its design was shaped by a desire for the CL 205 to be well suited for performing a range of roles, including air sea search and rescue, cargo haulage and commercial passenger carrying, in addition to the water bomber mission. The definitive design was publicly revealed at the 1965 Paris Air Show. While the CL 215A served as the standard water bomber configuration, another model, designated as the CL 215C, had been envisioned to dispense with compromises meant to enhance its performance at the water bomber role, allowing it be furnished with larger doors on the sides of the fuselage and a revised underfloor hull structure. Perhaps the company's most commercially successful product was the Challenger 600 business jet. Originally conceived of by the American aviation inventor Bill Lear as the LearStar 600, at the end of 1975, Canadair gave its backing to the concept; during April 1976, the company opted to acquire the whole project, formally launching it with the backing of the Canadian federal government shortly thereafter. Development of the Challenger 600 was hampered by a deadly crash amid the flight test programme on 3 April 1980; despite this, type certification for the aircraft was approved by both Transport Canada and the Federal Aviation Administration later that same year. The high cost of developing the Challenger 600 has been attributed as a major cause of Canadair's poor financial situation during the 1980s, being reportedly close to bankruptcy; the company's condition in turn ultimately contributed to its acquisition by Bombardier Inc. during 1986. In the long run, the business jet was well received by the market and can be considered to be a success, being produced for over four decades. In excess of 1,000 Challenger 600s had been reportedly completed by late 2018. Outside of the field of aviation, Canadair opted to diversify into various other sectors, developing its own range of industrial and commercial products. The "Canarch" division was involved in curtain wall design and manufacture for a number of buildings. They also produce the cabins for many air traffic control towers operated by the Federal Aviation Administration in the United States. Both tracked and air cushioned vehicles were designed and underwent testing; however none proceeded into commercial production. In the late 1950s, the United States Army contracted Canadair to develop a small light weight all terrain amphibious tracked vehicle. In turn, Canadair developed the CL 70 RAT Remote Articulated Track; this vehicle, while not a commercial success, gave Canadair useful experience towards the development of the upgraded CL 91 Dynatrac, which was a marketing success and purchased by the US Army as XM 571. During 1976, the Canadian government acquired Canadair Ltd. from General Dynamics. It remained a federal crown corporation until 1986 when, having experienced record losses during its development of the Challenger business jet, the Mulroney government sold it to Bombardier Inc. Shortly after Canadair's acquisition, Bombardier was able to restore it to profitability; the company soon acquired other aviation companies, such as the near bankrupt Short Brothers of Belfast, Northern Ireland, and the business jet specialist Learjet of Wichita, Kansas, as well as de Havilland Aircraft of Canada of Toronto, Ontario. Together with these other entities, Canadair became a core component of Bombardier Aerospace. Following the company's acquisition by Bombardier, the Canadair name had continued to be prominently used in the branding of its larger series of business jets and regional jets, which have been marketed as the Canadian Regional Jet (CRJ). However, this branding has since been dropped; new projects from all of Bombardier's various aircraft divisions have since simply been known as Bombardier Aerospace.

Өнімдер

Модель атауы Тип Экипаж Жолаушылар Іске қосылған күндері Ескертулер CL 1 Canadair CL 1 Қалқымалы ұшақ Бірінші ұшу: Consolidated Model 28-дің лицензиялық түрі 5 (PBV 1A немесе Canso A және OA 10A VI C 4 & C 5 North Star Жүк ұшағы/Airliner 2 немесе 3 52 Бірінші ұшу: 1946Бірінші жеткізілім: 1948 Douglas DC 4-тің лицензиялық түрі CL 13 Sabre Тәуекелдер ұшағы 1 0 Бірінші ұшу: 1950Бірінші жеткізілім: 1950 North American F 86 Sabre-дің лицензиялық түрі CL 28 Argus Теңіздік патрульдік ұшақ 15* дейін Бірінші ұшу: 1957Бірінші жеткізілім: 1960 Bristol Britannia-ның жетілдірілген түрі; *қалыпты ұшулар төрттен резервтік экипажты да қамтыды CL 30 CT 133 Shooting Star Оқу-жаттығу ұшағы / ECM / Байланыс 1 немесе 2 0 Бірінші ұшу: 1952Бірінші жеткізілім: 1952 Lockheed T 33 Shooting Star-дың лицензиялық түрі CL 41CL 41G 5 Tutor Tebuan Оқу-жаттығу ұшағы 2 0 Іске қосылған күні: 1960Бірінші ұшу: 1962Бірінші жеткізілім: 1966 CL 43 Екі қозғалтқышты логистикалық концепциялық ұшақ Ешқашан салынбаған, бірақ кейіннен CL 204 (кейін CL 215) дизайнына әсер еткен; екі R 1340 қозғалтқышы бар PBV 1 Canso (PBY 1 Catalina) негізіндегі өзгертілген қалқымалы ұшақ CL 44 Forty Four CC 106 Yukon Әскери тасымалдау ұшағы/Жүк ұшағы 9 134 Іске қосылған күні: 1959 Bristol Britannia негізінде CL 45 ASW концепциялық тікұшақ 1954 Ешқашан салынбаған; Hiller Aircraft-пен бірлескен жоба, үш T38 GE2 қозғалтқышын пайдалану жоспарланған CL 52 Бомбалаушы 1956 USAF Boeing B 47B Stratojet RCAF-қа берілді және Avro Arrow жобасы үшін Orenda Iroquois PS 13 қозғалтқышын сынау үшін Canadair-ге тапсырылды. Arrow тоқтатылғаннан кейін ұшақ АҚШ-қа қайтарылды CL 60 Оқу-жаттығу/тасымалдау ұшағы 1 / 2 3 / 12 1952 Beech T 36 фюзеляжы және соңғы құрастыру; бағдарлама 1953 жылы тоқтатылды CL 61 RAT (Алыстан басқарылатын буынтты табан) Зы бронетранспортер 1959 CL 70 CL 66 Cosmopolitan Тасымалдау ұшағының прототиптері 2 52 Бірінші ұшу: 1959 Өзгертілген Convair CV 540 CL 70 RAT (Алыстан басқарылатын буынтты табан) Зы бронетранспортер 1959 CL 91 Dynatrac CL 212 Hovercraft прототиптері 1964–1967 Даму General Dynamics Electric Boat-қа берілді CL 225 Спутниктік антенна н/қ н/қ 1965 Лак Бушетте, Квебек облысында орнатылған CL 227 Sentinel Қашықтан басқарылатын ұшқышсыз аппарат н/қ 0 Бірінші ұшу: 1980 CL 251 Субподряд н/қ н/қ 1971–1975 Dassault Mercure әуе кемесі үшін қанат панельдері және басқа да құрамдас бөліктер CL 252 1972 Environment Canada мұзды патрульдері үшін екі Lockheed L 188 Electra әуе кемесінің модификациясы CL 257 Субподряд н/қ н/қ 1973–1985 Boeing 747SP үшін фюзеляж бөлімдері CL 281 Субподряд н/қ н/қ 1977–1994 Lockheed CP 140 Aurora және P 3C Orion үшін құрамдас бөліктер CL 415 Superscooper Су шашыратушы ұшақ 2 1 секіргіш орындықта, 8 төсекте Бірінші ұшу: 1993Бірінші жеткізілім: 1994 2016 жылы Viking Air Canadair CL 415 түріне сертификат алды; бұрын 95 дана салынған. CL 600 Challenger Бизнес-джет 2 8-19 Бірінші ұшу: 1978Сертификация: 1980 CL 600 CRJ 100/200 Аймақтық реактивтік ұшақ 2* 50 Бірінші ұшу: 1991Қолданысқа енгізілуі: 1992 *борт сүйемелдеушілермен бірге CL 600 CRJ700/900/1000 Аймақтық реактивтік ұшақ 2* 66 104 Бірінші ұшу: 1999Қолданысқа енгізілуі: 2001 *борт сүйемелдеушілермен бірге

Model Name Type Crew Passengers Launch dates Notes CL 1 Canadair CL 1 Flying boat First flight: License built variant of the Consolidated Model 28 5 (PBV 1A or Canso A and OA 10A VI C 4 & C 5 North Star Cargo aircraft/Airliner 2 or 3 52 First flight: 1946First del'y: 1948 License built variant of the Douglas DC 4 CL 13 Sabre Fighter aircraft 1 0 First flight: 1950First del'y: 1950 License built North American F 86 Sabre CL 28 Argus Maritime patrol aircraft up to 15* First flight: 1957First del'y: 1960 Development of the Bristol Britannia; *normal flights also included a reserve crew of four CL 30 CT 133 Shooting Star Trainer (aircraft) / ECM / Communication 1 or 2 0 First flight: 1952First del'y: 1952 License built Lockheed T 33 Shooting Star CL 41CL 41G 5 Tutor Tebuan Trainer (aircraft) 2 0 Launch date: 1960First flight: 1962First del'y: 1966 CL 43 Twin engine logistics concept aircraft Never built, but later influenced the design for the CL 204 (later as CL 215); modified floatplane based on PBV 1 Canso (PBY 1 Catalina) with two R 1340 engines CL 44 the Forty FourCC 106 Yukon Military transport aircraft/Cargo aircraft 9 134 Launch date: 1959 Based on Bristol Britannia CL 45 ASW concept helicopter 1954 Never built; joint effort with Hiller Aircraft and was to use three T38 GE2 engines CL 52 Bomber 1956 A USAF Boeing B 47B Stratojet was loaned to the RCAF and turned over to Canadair to test the Orenda Iroquois PS 13 engine for the Avro Arrow project. After the Arrow was cancelled the aircraft was returned to the U. S. CL 60 Trainer/transport aircraft 1 / 2 3 / 12 1952 Beech T 36 fuselage and final assembly; program cancelled in 1953 CL 61 RAT (Remote Articulated Track) Armored personnel carrier 1959 Prototypes for the CL 70 CL 66 Cosmopolitan Transport aircraft 2 52 First flight: 1959 Modified Convair CV 540 CL 70 RAT (Remote Articulated Track) Armored personnel carrier 1959 Prototypes for the CL 91 Dynatrac CL 212 Hovercraft 1964–1967 Development transferred to General Dynamics Electric Boat CL 225 Satellite antenna n/a n/a 1965 Installed at Lac Bouchette, Quebec CL 227 Sentinel Remote control unmanned aerial vehicle none 0 First flight: 1980 CL 251 Subcontract n/a n/a 1971–1975 Wing panels and other components for the Dassault Mercure airliner CL 252 1972 Modification of two Lockheed L 188 Electra airliners for Environment Canada ice patrols CL 257 Subcontract n/a n/a 1973–1985 Fuselage sections for the Boeing 747SP CL 281 Subcontract n/a n/a 1977–1994 Components for the Lockheed CP 140 Aurora and P 3C Orion CL 415 Superscooper Water Bomber 2 1 on jump seat, 8 on bench seats First flight: 1993First del'y: 1994 In 2016, Viking Air acquired the Type certificate for the Canadair CL 415; total 95 built earlier. CL 600 Challenger Business jet 2 8 to 19 First flight: 1978Certification: 1980 CL 600 CRJ 100/200 Regional jet 2* 50 First flight: 1991Introduction: 1992 *plus flight attendants CL 600 CRJ700/900/1000 Regional jet 2* 66 104 First flight: 1999Introduction: 2001 *plus flight attendants

Зымыран

Жұмсақ қолғап әуеден әуеге зымыран жобасы.