Кіріспе

Суреттер жасалуының әртүрлі процестері

Визуалды эффектілер (кейде VFX деп қысқартылады) – фильм жасау және бейне өндірісінде түсірілім кезіндегі тікелей кадрдан тыс суреттерді жасау немесе өңдеу процесі. Тікелей кадрлар мен басқа тікелей кадрлардың немесе CGI элементтерінің бірігуі реалистік суреттерді жасау үшін VFX деп аталады. VFX тікелей кадрларды (камерадағы арнайы эффектілерді қоса алғанда) және шынайы көрінетін, бірақ қауіпті, қымбат, іс жүзінде орындауға қиын, уақытты көп алатын немесе фильмге түсіру мүмкін емес бейнелерді (цифрлық немесе оптикалық, жануарлар немесе жаратылыстар) біріктіреді. Компьютерлік графиканы (CGI) пайдаланатын визуалды эффектілер тәуелсіз режиссерлерге қолжетімді болды, себебі қолжетімді және салыстырмалы түрде пайдалануға оңай анимация және монтаж бағдарламалық қамтамасы енгізілді.

Алғашқы дамуы

1857 жылы Оскар Рейландер 32 негативтің әртүрлі бөліктерін біріктіріп, бір суретті құрастырып, әлемдегі алғашқы «арнайы эффекттер» бейнесін жасады. 1895 жылы Альфред Кларк кинодағы алғашқы арнайы эффектіні жасады. Шотландия королевасы Мэридің басын кесу сахнасын қайта түсіріп жатқанда, Кларк актерге Мэридің костюмімен тіреуге шығуын бұйырды. Қасқыр балтасын көтеріп тұрғанда, Кларк камераны тоқтатып, барлық актерлерді қозғалмай тұруға бұйырды, ал Мэри рөлін сомдаған актерді сахнадан шығарып жіберді. Ол актердің орнына Мэридің манекенін қойып, түсіруді қайта бастады және палачқа балтасын түсіріп, манекеннің басын кесуге рұқсат берді. Осындай техникалар бір ғасыр бойы арнайы эффекттерді жасауда басымдық танытты. Бұл кинодағы алғашқы алдау ғана емес, сонымен қатар, тек кинода ғана мүмкін болатын фотосуреттегі алғашқы алдау болды және ол «тоқтату әдісі» деп аталды. Киноның алғашқы пионері Жорж Мелиес та осы «тоқтату әдісін» кездейсоқ түрде ашты. Мелиестің айтуынша, Париждегі көше көрінісін түсіріп жатқанда камерасы істен шығып қалған. Фильмді көрсеткенде, ол «тоқтату» әдісінің арқасында жүк көлігі сүйікті көлікке, жаяу жүргіншілер бағыттарын өзгертуге, ал ер адамдар әйелдерге айналғанын көрді. Театр Роберт Ходиннің директоры Мелиес 1896 және 1913 жылдар аралығында 500-ден астам қысқа фильмдер сериясын жасауға шабыттанды. Осы процесте ол бірнеше экспозиция, уақыт өте түсірілім, аралас түсірім және қолмен боялған түс сияқты техникаларды әзірледі немесе ойлап тапты. Кинотаспа арқылы шындықты өзгерте алатындығы үшін Мелиес кейде «Киномагия» деп аталады. Оның ең танымал фильмі – Le Voyage dans la lune (1902), Жюль Верннің «Жерден Айға» романына жасалған әзіл-қалжың, жанды түсірім мен анимацияның үйлесімін көрсетті, сондай-ақ, кең көлемде миниатюралық және фондық суреттерді пайдаланды.

Қазіргі заманғы

Қазіргі кезде VFX дерлік барлық түсірілген фильмдерде кеңінен қолданылады. Фильмдерден өзге, телесериалдар мен интернет-сериалдар да VFX-ті пайдаланады.

Техникалар

Арнайы эффекттер: Арнайы эффекттер (көбінесе SFX, SPFX, F/X немесе жай FX деп қысқартылады) — театр, кино, теледидар, бейне ойындар және симулятор индустриясында оқиғалар немесе виртуалды әлемдегі қиялдарды іске асыру үшін қолданылатын иллюзиялар немесе визуалды трюктер. Цифрлық фильмнің пайда болуымен арнайы эффекттер мен визуалды эффекттер арасындағы айырмашылық артты, соңғысы цифрлық пост-өндіріске, ал «арнайы эффекттер» — механикалық және оптикалық эффекттерге қатысты. Механикалық эффекттер (практикалық немесе физикалық эффекттер деп те аталады) әдетте түсіру кезінде орындалады. Бұған механикаландырылған реквизиттер, декорациялар, масштабтағы модельдер, аниматроника, пиротехника және атмосфералық эффекттер: жел, жаңбыр, тұман, қар, бұлттар жасау, машинаның өздігінен жүретіндей көрінуі және ғимаратты жару сияқтылар жатады. Механикалық эффекттер көбінесе декорация дизайны мен макияжға да енгізіледі. Мысалы, актерді адам емес жаратылыс сияқты көрсету үшін протездік макияж қолданылуы мүмкін. Оптикалық эффекттер (фотографиялық эффекттер деп те аталады) — суреттер немесе фильм кадрларын бірнеше экспозиция, маскалар немесе Шюффтан процесін қолдана отырып, «камерада» немесе пост-өндірісте оптикалық принтер арқылы фотографиялық түрде жасау техникалары. Оптикалық эффекттер актерлерді немесе декорацияларды басқа фонға орналастыру үшін қолданылуы мүмкін.

Қозғалыс түсіру: Қозғалыс түсіру (кейде mo cap немесе mocap деп қысқартылады) — объектілердің немесе адамдардың қозғалысын жазу процесі. Ол әскери, ойын-сауық, спорт, медицина және компьютерлік көру мен робототехниканы растау үшін қолданылады. Фильм түсіру және бейне ойын әзірлеуде ол адам актерлерінің қимылдарын жазып алып, осы ақпаратты 2D немесе 3D компьютерлік анимациядағы цифрлық кейіпкерлерді анимациялау үшін пайдалануды білдіреді. Егер ол бет пен саусақтарды қамтыса немесе ерекше мінез-құлқыларды жазатын болса, оны көбінесе орындауды түсіру деп атайды. Көптеген салаларда қозғалыс түсіруді қозғалыс ізін салу деп те атайды, бірақ кино түсіру мен ойындарда қозғалыс ізін салу көбінесе камераның қозғалысын бақылауға қатысты.

Матт-сурет: Матт-сурет — пейзаж, декорация немесе алыс жердің суреттелген бейнесі, ол кино түсірушілерге түсірілім орнында жоқ ортаның иллюзиясын жасауға мүмкіндік береді. Тарихи тұрғыдан алғанда, матт-суретшілер мен кинотехниктер матт-суретті тікелей кадрлармен біріктіру үшін әртүрлі техникаларды қолданған. Суретшілер мен техниктердің шеберлігіне байланысты, эффект «тігіссіз» болып, фильм түсіру мүмкін емес немесе қымбат болатын ортаны жасайды. Сценаларда суреттік бөлік статикалық болып, қозғалыстар оған енгізіледі.

Анимация: Анимация — фигураларды қозғалатын суреттер ретінде көрсету үшін манипуляциялау әдісі. Дәстүрлі анимацияда суреттер қолмен мөлдір целлулоид парақтарға суреттеледі және фильмге түсіріледі. Бүгінде анимацияның көп бөлігі компьютерлік бейнелеу (CGI) арқылы жасалады. Компьютерлік анимация өте егжей-тегжейлі 3D анимация болуы мүмкін, ал 2D компьютерлік анимация стильдік себептермен, төмен өткізу қабілетімен немесе жылдам нақты уақытты бейнелеу үшін қолданылуы мүмкін. Басқа кең таралған анимациялық әдістер қағаз кесінділері, қуыршақтар немесе саздан жасалған фигуралар сияқты екі және үш өлшемді нысандарға тоқтату анимациясын қолданады. Аз-аздан өзгеше кескіндердің жылдам өрлеуі — анимацияның стильдік көрінісіне қол жеткізудің жалпы тәсілі. Иллюзия — жалпы алғанда, кинодағыдай — фи құбылысына және бета қозғалысына негізделген деп есептеледі, бірақ оның нақты себептері әлі белгісіз. Бірінен соң бірі келетін бейнелерді жылдам көрсетуді негізге алатын аналогты механикалық анимациялық құралдарға фенакистоскоп, зоотроп, флипбук, праксиноскоп және фильм жатады. Теледидар мен бейне — бастапқыда аналогты, ал қазір цифрлық түрде жұмыс істейтін танымал электронды анимациялық құралдар. Компьютерде көрсету үшін анимирленген GIF және Flash анимациясы сияқты техникалар жасалды.

3D модельдеу: 3D компьютерлік графикада 3D модельдеу — арнайы бағдарламалық қамтамасыз ету арқылы объектінің кез келген бетінің (жансыз немесе тірі) математикалық бейнелеуін үш өлшемде әзірлеу процесі. Нәтижесі 3D модель деп аталады. 3D модельдермен жұмыс істейтін адамды 3D суретші деп атайды. Оны 3D рендеринг деп аталатын процесс арқылы екі өлшемді бейне ретінде көрсетуге немесе физикалық құбылыстарды симуляциялау үшін қолдануға болады. Модельді 3D басып шығару құрылғыларын пайдалана отырып, физикалық түрде де жасауға болады.

Риггинг: Скелеттік анимация немесе риггинг — компьютерлік анимациядағы техника, онда кейіпкер (немесе басқа да буынды нысан) екі бөлікке бөлінеді: кейіпкерді бейнелеуге арналған беттік өкілдік (тор немесе қабықша деп аталады) және өзара байланысқан бөліктердің иерархиялық жиынтығы (сүйектер деп аталады, және жиынтығында скелет немесе риг деп аталады) — торды анимациялауға (поза беруге және кадрларды белгілеуге) арналған виртуалды арматура. Бұл техника көбінесе адамдар мен басқа да органикалық фигураларды анимациялау үшін қолданылса да, ол анимация процесін оңайлату үшін ғана қызмет етеді, ал осы техниканы есік, қасық, ғимарат немесе галактика сияқты кез келген нысанның деформациясын басқару үшін де қолдануға болады. Анимациялық нысан, мысалы, антропоморфты кейіпкерден гөрі, жалпырақ болса, «сүйектер» жиынтығы иерархиялық немесе өзара байланысқан болмайды, бірақ оның әсер ететін тор бөлігінің қозғалысын жоғары деңгейде сипаттайды.

Ротоскопия: Ротоскопия — аниматорлардың реалистік қимылды жасау үшін кино кадрларын кадр бойынша көшіруге қолданатын анимациялық техника. Бастапқыда аниматорлар түсірілген фильмдерді шыны панельге проекциялап, суреттің үстінен көшіретін. Бұл проекциялық құралты польшалық-американдық аниматор Макс Флейшер жасаған ротоскоп деп аталады. Бұл құрал ақырында компьютерлермен ауыстырылды, бірақ процесс әлі де ротоскопия деп аталады. Визуалды эффекттер индустриясында ротоскопия — тікелей кадрлардағы элемент үшін маска жасау техникасы, осылайша оны басқа фонға қосуға болады. Бұл үшін көбінесе хрома кей пайдаланылады, себебі ол жылдамырақ және аз жұмыс талап етеді, бірақ ротоскопия жасыл (немесе көк) экранда түсірілмеген нысандар үшін де қолданылады, себебі бұл экономикалық тұрғыдан тиімді.

Match Moving: Визуалды эффекттерде match moving — компьютерлік графиканы тікелей кадрларға дұрыс орналастыруға, масштабтауға, бағдарлауға және қозғалысқа мүмкіндік беретін техника. Бұл термин камераның қозғалысын алудың әртүрлі әдістерін сипаттау үшін бос қолданылады. Кейде қозғалыс ізін салу немесе камераны шешу деп те аталатын match moving ротоскопиямен және фотограмметриямен байланысты. Match moving көбінесе қозғалыс түсірумен шатастырылады, ол нысандардың, көбінесе адам актерлерінің қозғалысын жазады, емес камераның. Әдетте, қозғалыс түсіруіне арнайы камералар мен сенсорлар және бақыланатын орта қажет (бірақ Kinect камерасы және Apple-дың Face ID сияқты жаңа жетістіктер бұл жағдайды өзгертуде). Match moving механикалық аппараттық құралдарды қолдана отырып, бірнеше бірдей камералық қозғалыстарды орындауға арналған қозғалыс бақылау фотографиясынан да өзгеше. Match moving, керісінше, әдетте бағдарламалық қамтамасыз ету технологиясы болып табылады және бақыланбайтын ортада жазылған қалыпты кадрларға кейіннен қолданылады. Match moving негізінен камераның кадр арқылы қозғалысын бақылау үшін қолданылады, сонда 3D анимация бағдарламасында осыған ұқсас виртуалды камералық қозғалысты қайта жасауға болады. Жаңа CGI элементтері түпнұсқа тікелей кадрларға қосылғанда, олар перспективаға қарай толық сәйкес келеді.

Композитинг: Композитинг — әртүрлі көздерден алынған визуалды элементтерді біріктіріп, бір сурет жасау, көбінесе барлық элементтердің бір оқиғаның бөлігі екенін көрсету үшін. Композитинг үшін тікелей кадрлар «chroma key», «көк экран», «жасыл экран» және басқа да атаулармен аталады. Бүгінде композитингтің көп бөлігі, бірақ барлығы емес, компьютерлік графика арқылы жасалады.

Өндірістік желі

Фильмнің сюжеті мен көріністік әсеріне көбінесе визуалды эффекттер ықпал етеді. Көптеген визуалды эффекттер жұмысы пост-өндірісте аяқталуы мүмкін болғанымен, олар алдын ала және өндіріс кезеңдерінде мұқият жоспарланып, хореографиялық тұрғыдан дайындалуы тиіс. Жарылыстар мен көліктерді қуу сияқты арнайы эффектілер түсірілім алаңында жасалса, визуалды эффектілер негізінен пост-өндірісте, графикалық дизайн, модельдеу, анимация және осыған ұқсас бағдарламалық құралдар мен технологияларды пайдалану арқылы жүзеге асырылады. Визуалды эффекттер супервайзері әдетте өндіріс басталғаннан ерте кезеңнен қатысып, өндіріс тобымен және фильм режиссерімен тығыз байланыста жұмыс істейді, сондай-ақ қажетті командаларды жобалауға, басшылыққа алып және күтілетін нәтижелерге жету үшін үйлестіреді. Көптеген студиялар визуалды эффекттерге маманданған; олардың қатарында Digital Domain, DreamWorks, DNEG, Framestore, Weta Digital, Industrial Light & Magic, Pixomondo, Moving Picture Company және Sony Pictures Imageworks & Jellyfish Pictures компаниялары бар.