Кіріспе

17 ғасырдағы итальяндық стильдегі сарай Англиядағы Кливден – Бэкингемширде, Беркшир шекарасында орналасқан және Ұлттық Трасттың қамқорлығындағы ағылшын ел үйі мен меншігі. Италиялық сарай, сондай-ақ Кливден Хаусы деп белгілі, Чилтерн тауларының шеткі тізбегінде, Оңтүстік Бакс ауылдары Бернхам мен Таплоуға жақын орналасқан. Бас үй Темза өзенінің жағасында орналасқан, ал оның жері өзенге қарай төмендейді. Бұл жерде үш үй болған: біріншісі 1666 жылы салынды, 1795 жылы өртенді, ал екінші үй (1824) 1849 жылы өрттен қирады. Қазіргі тарихи ескерткіш ретінде тізілген үйді 1851 жылы сәулетші Чарльз Барри Сазерлендтің 2-ші герцогы үшін салды. Кливден – Уэльс принцінің, екі герцогтың, графтың және, ақырында, Астор виконттарының мекені болды. 2-ші виконт Астордың әйелі Нэнси Астордың үйі ретінде Кливден 1920-1930 жылдардағы саяси зиялылардың тобы – «Кливден тобының» кездесу орны болды. Кейін, 1960 жылдардың басында, ол 3-ші виконт Астордың үйі болған кезде, әйгілі Профумо ісінің маңызды оқиғаларының орын алған жеріне айналды. Асторлар отбасы онда тұруын тоқтатқаннан кейін, 1970 жылдары ол Стенфорд университетіне жалға берілді, ол оны шетелдегі кампус ретінде пайдаланды. Бүгінде үйді бес жұлдызды қонақүй ретінде басқаратын компания жалға алып отыр. Бау-бақшалар мен ормандық аймақтар, сондай-ақ үйдің кейбір бөліктері белгілі күндері жұртшылыққа ашық. Кливден – Ұлттық Трасттың ең танымал, төлемді кіруге болатын саяхаттардың бірі, 2019 жылы 524 807 келушіні қабылдады.

Этимология

Cliveden "қаптар арасындағы аңғар" дегенді білдіреді және үйдің шығысында, меншіктің бір бөлігін кесіп өтетін dene (аңғар) дегенді көрсетеді. Кливеден атауы ғасырлар бойы әртүрліше жазылған, мысалы Клиффден, Клифден, Клифден және Кливден. :10

Қазіргі үйі

1851 жылы Чарльз Барри бұрын өрттен қираған үйдің орнына жобалаған қазіргі үй ағылшын Палладиан стилі мен римдік Цинквенто стилінің үйлесімі болып табылады. Бұл жұмыстың бас мердігері Лукас Бразерс болды. 1984–1986 жылдары Ұлттық қор сарайдың сыртқы жағын толық жөндеп, жаңа қорғасын шатырын орнатты, ал Cliveden Hotel ішкі жөндеу жұмыстарын жүргізді. 2013 жылы сыртқы жағына қосымша жұмыстар жасалды, оның ішінде 300 дана жалюзилі терезелер мен 20 ағаш есік қалпына келтірілді.

Оркнидің 1-ші графы

1687 жылы Букингем қайтыс болғаннан кейін, үй 1696 жылы Джордж Гамильтон, Оркнидің 1-ші графы, әскерші және отар басқарушысы сатып алғанға дейін бос тұрды. Бүгінде үйде Арчердің жұмысынан тек батыс қанаттағы баспалдақ ғана қалды.

Оркнидің графинялары

Оркни 1737 жылы қайтыс болды, ал Кливеден оның қызы Аннаға, Оркнидің 2-контессасы өз құқығымен өтті. Ол оны Джордж II-нің үлкен ұлы және Джордж III-нің әкесі Уэльс ханзадасы Фредерикке жалға берді. Фредерик әкесімен дауласқаннан кейін, Кью және Кливеден патша сарайындағы өмірден қашқанға орын болды, ол оның әйелі Аугуста мен балаларының отбасылық үйіне айналды. Кливеден ханзаданың соңғы ауруына байланысты орын болды: 1751 жылы Кливеденде крикет ойнағанда ханзадаға төс қағылып, содан кейін өлімге алып келген инфекция жұққан деп есептелді; алайда, басқа түсіндірме бойынша ол суық тиіп, содан кейін өкпелік эмболиядан қайтыс болды. Ол қайтыс болғаннан кейін Фредериктің отбасы Кью мен Лестер Хаусын сақтап қалды, бірақ Кливеденді жалға алудан бас тартты. Анна отбасымен бірге үйге қайта оралды, оны қызы мен немересіне, 3-ші және 4-ші контессаларға тапсырды, олар да онда тұрды. 1795 жылғы 20 мамыр түні үй өртеніп кетті. Өрттің себебі қызметшінің шамды құлатып жібергені деп болжанады.

Сэр Джордж Уоррендер

1795 жылғы өрттен кейін үй 19 ғасырдың бірінші ширегінде қираған күйінде қалды. 1824 жылы бұл үйді 4-ші баронет сэр Джордж Уоррендер сатып алды. Кливеденді қайта жаңарту үшін Уоррендер шотланд архитекторы Уильям Бернді таңдап, кең ауқымда той-кештер өткізуге арналған екі қабатты сарайдың жобасын бекітті. Герцог дереу архитектор Чарльз Барриге Кливеденді итальяндық вилла стилінде қайта құруды тапсырды. 30 метр биіктігі бар сағат мұнарасы, іс жүзінде су мұнарасы (қазірге дейін жұмыс істеп келеді) 1861 жылы сәулетші Генри Клаттонмен салынды.

Вестминстердің 1-ші герцогы

Жұмақта өмір сүрген адам үшін, жүрек және оймен көкке қарай көтерілу қаншалықты қиын болуы мүмкін. Леди Фредерик Кавендиш, Кливден, 1863 жылғы маусым. Вестминстер сол дәуірдегі ең бай ағылшындардың бірі болды. Оның меншігінде болған жылдары (1868–93) ол үй мен бақтарға маңызды қосымшалар жасады, оның ішінде сарайдың солтүстік жағына арналған порт-кошэр, жаңа ат қорасы және көгершін үйі – барлығы Генри Клаттонның жобалауымен салынды.

Астор дәуірі

1893 жылы бұл үйді американдық миллионер Уильям Уолдорф Астор (кейін 1-ші виконт Астор) сатып алды және бақшасы мен үйдің ішкі бөлігіне кең ауқымды өзгерістер енгізді. 1906 жылы ұлы Вальдорфқа (кейін 2-ші виконт Астор) Нэнси Лангхорнға үйленген кезде үйді сыйға берді және Хевер қамалына көшіп кетті. Жас Асторлар Кливденді зәулім деңгейде той-думандар өткізу үшін пайдаланды. Соғыс аралық кезеңде Нэнси Астордың қызы немересі Джойс Гренфелл мүліктің кішкене үйінде тұрды. Джеймс Руз Эванс өзінің естеліктерінің кіріспесінде Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Гренфелл аурухананың екі бөлімін басқарғанын және бейресми әлеуметтік жұмыскер ретінде жұмыс істегенін айтты. Бұл жұмысқа науқастарға шаруашылық жұмыстарын орындау, хаттар жазу, дүкенге бару, тігін үйрету, қоғамдық шаралар мен бейресми концерттер ұйымдастыру кірді.

Канадалық Қызыл Крест мемориалдық ауруханасы

Бірінші дүниежүзілік соғыс басталған кезде Уолдорф Астор Канада Қызыл Крестіне аурухана салу үшін жердің бір бөлігін пайдалануға ұсынды – HRH Коннахт Герцогинясының ауруханасы, ол соғыс аяқталғаннан кейін таратылды. 1939 жылдың қыркүйегінде Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда Уолдорф Астор қайтадан Канада Қызыл Крестіне жерді жылына бір шиллингке жалға беруді ұсынды, және Роберт Аткинсонның жобалары бойынша Канада Қызыл Крестінің Естелік ауруханасы салынды. Соғыстан кейін аурухананың басты назары медбикелерді даярлау мектебі, босандыру бөлімі және ревматология бөлімі болды. Аурухана 1985 жылы жабылып, тастап кетілді. Ол екі он жыл бойы қирап жатты және 2006 жылы 55 жастан асқан адамдарға арналған тұрғын үйлер салу үшін бұзылды. Әскери ауруханаға іргелес және оның аумағында Кливеден әскери зираты құрылды. 42 елдің ортақ соғыс қабірі бар, оның 40-ы Бірінші дүниежүзілік соғыстан (көбінесе канадалықтар), ал 2-і Екінші дүниежүзілік соғыстан, сондай-ақ бірінші соғыстан екі американдық әскери қабірі бар.

Ұлттық қордың меншігі

1942 жылы Асторлар Кливденді Ұлттық трастқа отбасы қалаған уақытқа дейін үйде тұруға құқығымен берді. Егер олар мұны тоқтатса, үйді «Америка Құрама Штаттары мен Канада және басқа да доминиондар халықтары арасындағы достық пен түсіністікті дамыту» үшін пайдалануды тіледі. 1952 жылы 2-ші виконт қайтыс болғаннан кейін, оның ұлы Уильям (Билл) Астор, 3-ші виконт Астор 1966 жылы қайтыс болғанға дейін үйді басқарды. Ұлттық трастқа келген келушілер Кливденнің паркіне баруы мүмкін, ал үйдің белгілі бір бөлігіне қол жеткізу шектеулі. 1994 жылы Батыс қанатын кеңселерден қонақ бөлмелерге және екі кеңес залына (Черчилль және Макмиллан) айналдыру жұмысы аяқталды. Олардың барлығы бұрынғы иелері мен қонақтарының құрметіне аталған (мысалы, Букингем, Вестминстер). Террасадағы асханадан өзге тағы төрт жеке асхана бар. Үш бөлме азаматтық рәсімдерге лицензияланған және жыл сайын көптеген жұптар Кливденде үйленеді. 21-ші ғасырдың басында жалға алу құқығын фон Эссен қонақ үйлері сатып алды. 2007 жылы Cliveden House Hotel 100 фунт стерлингке «әлемдегі ең қымбат сэндвичті» ұсынды. 2007 жылы Гиннес рекордтарының куәгері бойынша von Essen Platinum Club Sandwich – коммерциялық түрде қол жетімді ең қымбат сэндвич болып тіркелді. Cliveden House 2011 жылы компания банкрот болғанда Von Essen Hotels-тің «бағалы қазынасы» болды. Ақпан 2012 жылы Cliveden қонақ үйіне жалға алу құқығын London & Regional Properties компаниясының иелері Ричард және Ян Ливингстон сатып алды (сонымен қатар 220 акрлық Dropmore Park иелері), және басқаруды Чьютон Гленнен Эндрю Стембриджге тапсырды. 2015 жылы Ян Ливингстонның әйелі Натали Ливингстон «Кливденнің әйелдері» атты кітап жариялады, онда үйдің кейбір әйел тұрғындарының тарихы баяндалған. 2015 жылдың қаңтар айында қонақ үйі ішкі жағын жаңарту және Ұлттық трастқа шатырды жөндеу үшін бір айға жабылды. Қонақ үйінің символы Сазерлендтер отбасының символы болып табылады және араласып келген «S» әріптері мен акант жапырақтарынан тұратын тәжден құралған. Бұл символының үш өлшемді нұсқаларын үйдің әртүрлі бөліктеріндегі панельдер мен радиаторлардың торынан табуға болады. Қонақ үйінің ұраны: «Бұл жерде ешқашан ерекше ештеңе болған емес, және бола да алмайды».

Бау-бақшалар мен алаңқайлар

Мүлік аумағы шамамен [сан] гектарды құрайды, оның шамамен [сан] гектары бақтармен жабылған, ал қалғаны орман және жайылымдар болып табылады. Бақтар тарихи саябақтар мен бақтар тізілімінде І санатта тізімделген.

Партер

Үйдің оңтүстігіндегі ресми партер Еуропадағы ең ірілерінің бірі болып табылады және оны особняқтың оңтүстік жағындағы 20 фут (6,1 м) биіктіктегі террасадан көруге болады. Бақтың осы бөлігі ғасырлар бойы ең көп назар аударған. Үйдің оңтүстігіндегі үлкен жазықтың алғашқы жоспарлауы 1723 жыл шамасында Оркни графы Джордж Гамильтон иелігінде болған кезде жасалды. Ол бұрын Андре Ле Нотрдің жүйесі Клод Десгодан (екі дизайнер де бұрын Версальде жұмыс істеген) күрделі партер схемаларын жасауды тапсырған, бірақ Оркни ақырында көктайтқалмен шектелген кең алаңды қамтитын әлдеқайда қарапайым жоспарды таңдады. Алдыңғы жағында, мұнда (қазір де солай) Оркнидің жылқылары ашық ауадағы манеж сияқты жаттығулар жасаған ойылым бар. Оркни бақтың қарапайымдылығына байланысты оны "квакер партері" деп атады. Герцог Чарльз Барриге (екінші өрттен кейін особняқты қайта салған) және Джон Флемингке (бас бағбан) гүлзарлардың күрделі партерінің жобаларын жасауды тапсырды. Флемингтің екі жиынтығы сегіз біріктірілген үшбұрышты жатыннан тұратын дизайны таңдалды және ол бүгінгі күнгі үлгі болып табылады. Жатақтарға маусымдық гүлдер, бір жылдық өсімдіктер және гладиолус, мальва, лала, панси, азалия сияқты бұталар отырғызылды. Флеминг осы өсімдіктерді отырғызу стилін Cliveden-де жаңартты, кейіннен ол "кілем жабу" деп аталды. Алайда, 2010 жылы қорық Флемингтің 19 ғасырдағы түпкілікті өсімдіктер схемасын қайта жаңартуға шешім қабылдады.

Тематикалық бақтар

Италиялық стильдегі Ұзақ бақ спираль тәрізді топиарийлерден, тауысқұстардан және жиектелген қоршаулар ішінде маусымдық гүлдерден тұрады; оны шамамен 1900 жылы бақ дизайнері Нора Линдсей жасаған. Жапон стиліндегі Су бақшасы шамамен 1893 жылы жобаланған және елдегі алғашқы Шығыс Азия үлгісіндегі бақша деп саналады. Онда Париждегі Багателлтен сатып алынған аралдағы пагода орналасқан. Бұл жерде көбінесе көктемде гүлдейтін өсімдіктер: шие ағаштары, бұталы глициниялар және алып гүннералар отырғызылған. Екі бақша да 1-ші лорд Астордың тапсырысымен салынған. Алдыңғы алаңдағы гүлзардың гүлдерін отырғызуды 1970 жылдары Ұлттық Траст кеңесшісі Грэм Стюарт Томас жобалаған. 2011 жылы Траст иеліктің шығыс жиегіне жақын орналасқан 19 ғасырғы Дөңгелек бақты қайта жаңарту бойынша масштабты жобаны бастады. Бастапқыда бұл жерде үйге жеміс өсірілген, бірақ 1950 жылдан бері ол қалың өскен. Дөңгелек бақтың диаметрі 250 фут, қайта жаңарту жолдарды, әсем темір аркаларды және мүмкіндігінше түпнұсқа жеміс сорттарын қалпына келтіруді қамтиды.

Ормандық жерлер

Үйге апаратын басты жолдың екі жағында липа ағаштарынан тұратын аллея бар. Кливеденде Каталпаның Ұлттық өсімдіктер коллекциясының бір бөлігі сақталған. 1897 жылы 1-ші лорд Астор Калифорниялық секвойяның бір бөлігін импорттатып, орманда орнатқан. 5 метрге жуық ені бар бұл секвойя Ұлыбританиядағы Sequoia gigantea-ның ең ірі бөлігі болып табылады. Орманды алғаш рет 18 ғасырда Лорд Оркни жоспарлап, құрған.

Бақ ғимараттары: павильондар мен фолли

Кливедендегі ең ертедегі белгілі бақ ғимараттарын Джакомо Леони Лорд Оркни үшін жобалаған; Бленхайм павильоны (шамамен 1727 ж.) Оркнидің Бленхайм шайқасындағы жеңісін еске алу мақсатымен салынған. Орман ішінде 18-19 ғасырлар аралығында салынған деп саналатын кішкентай кремнийден жасалған сәнді құрылыс бар.

Сегізбұрышты ғибадатхана (Астор отбасы шіркеуі)

Темзадан 200 фут биіктікте орналасқан Октагон ғибадатханасы бастапқыда 1735 жылы Джакомо Леонимен беседка және үңгір ретінде жобаланған, бірақ кейіннен 1-ші виконт Астор оны Астор отбасының қабірлік шіркеуіне айналдырған. Мавзолейде 1-ші виконт Астордың, оның ұлы 2-ші виконттың және соңғысының әйелі Нэнси Астордың күлдері сақталған. Мұнда 3-ші виконт пен Роберт Гулд Шоу III (Нэнси Астордың алғашқы некесінен туған ұлы) күлдері де жерленген. Мавзолейдің ішкі жағы мен күмбезі Клейтон мен Белл жасаған түрлі-түсті мозаикалармен әсемделген, оларда діни сахналар бейнеленген.

Мүсіндер жинағы

Бақтардың ерекшеліктерінің бірі – мүсіндердің көптеген жинағы, олардың көпшілігі 1893 жылдан 1906 жылға дейін 1-ші лорд Астор сатып алған. «Махаббат фонтаны» деп белгілі қабықша фонтаны, үйге дейін созылған липа ағаштарының аллеясының соңында қонақтарды қарсы алады. Оны америкалық мүсінші Томас Уолдо Стори (1855–1915) 1897 жылы Римде жасаған, ал лорд Астор осы орын үшін тапсырыс берген. Партердің ең шеткі бөлігінде Италиядан В.В. Астор сатып алған, шамамен 1565 жылға жатсатын «Прозерпинаның зорлауы» атты қоладан жасалған топтың 20 ғасырлық көшірмесі орналасқан. Ал түпнұсқасы қазір Виктория және Альберт мұражайында сақталады. Бақтарда кездесетін құдықтар мен май құмыралары тиісінше Венеция мен Римнен әкелінген. Ұзын бақтағы заманауи тұғырларда 2000–2500 жыл бұрын жасалған, 1898 жылы Уильям Уолдорф Астордың Римде сатып алған екі ежелгі египеттік бавиан мүсіні орналасқан. Осы мүсіндердің жазу және даналық құдайы Тотты бейнелейтініне сенімді.

Боргезе баллорадасы

Саябақтағы ең ірі мүсін, техникалық тұрғыдан екі бөліктен тұрады, ол – партерде орналасқан 17 ғасырлық Боргезе балюстрадасы. Лорд Астор бұл мүсінді 19 ғасырдың соңында Римдегі Вилла Боргезе бағынан сатып алған. Ол шамамен 1618-19 жылдары Джузеппе Ди Джакомо мен Паоло Массини тарапынан травертин тасы мен кірпіш плиткасынан жасалған. Балюстрадада орындықтар, фонтан алаптары және мүсінделген бүркіттер бар.

Көктемгі коттедж

Бұл - архитектор Джордж Девидің Кливден иелігіндегі Темза өзенінің жағалауында жобалаған немесе өзгерткен төрт ағаштан жасалған коттедждің ең үлкені және ең күрделісі. Бұл жердегі алғашқы құрылым 1813 жылы сәулетші Питер Николсонның Оркнидің 4-ші графинясы Мэри Фиц Морис үшін жобалаған сегізбұрышты күмбезді гипс төбелі готика стиліндегі жазғы үй болды. Ол тапсырыс кезінде өртенген сарайдың бір қанатында тұрған. Ол жақын маңдағы минералды бұлақтардан ағып, Темзаға құйылатын көптеген қонақтар үшін шайхана және шипажай ретінде пайдаланылды. Бірнеше онжылдықтан кейін ол «әсем балық аулау вилласы» деп сипатталды. 19-шы ғасырдың қалған бөлігінде коттедждің басты мақсаты демалыс орны болды, герцогтің әйелі Харриет оны қонақтарды, әсіресе оның досы королева Викторияны көңілдіру үшін жиі пайдаланды. Түпнұсқа Темза арнасының бір бөлігі қайық үйінен солтүстікке қарай Кукхэм шлюзіне дейін созылады. Cliveden үйіне Cliveden қайық үйінен жарты миль төменгі ағыстағы Cliveden Reach-тегі тұрақтан су көлігімен кіруге болады. Айналасындағы бірнеше шағын аралдар Ұлттық Трастқа тиесілі және олар өтіп бара жатқан қайықтар үшін қысқа мерзімге тоқтауға мүмкіндік береді. Cliveden Reach каноэ, байдарка және балық аулау үшін танымал орын. Ұлттық Траст өздігінен жалдауға қайықтар мен өзендегі экскурсияларды ұсынады.

Өнер

Кливден суреттерде бейнеленген, мысалы: Уильям Томкинстің «Кливден» (шамамен 1750–80) және Карл Лаубиннің «Кливденге қараған құлаған шамшат» (1988) туындылары.

Фильм

Үй бірнеше рет фильм түсіру үшін пайдаланылған, оның ішінде: «Өте британдық ауылдық үй» (2018); «Хэмпстед» (2017); «Пол Голливуд қалалық нан пісіру» (2016); «Мистер Селфридж» (2016); «Золушка» (2015); «Түннің аяғы» (2013); «Шерлок Холмс» (2009); «Құрметке лайық» (2008); «Үстелдегі қағаздар» (2005); «Хендерсон ханымның тартуы» (2005); «Thunderbirds» (2004); «Антиквариат жолы» (2000); «Каррингтон» (1995); «Чаплин» (1992); «Өлген адамның әдемі әстесі» (1986); «Таңғы операция» (1975); «Бас жоғалтпа» (1966); «Көмектес!» (1965);