Кіріспе

Дублиннің шеткі аймағы, Ирландия.
Дублин аймағы

Шанкилл – Ирландияның Дублин қаласының шеткі аймағы, Дублин графтығының оңтүстік-шығысында, Уиклоу графтығымен шекараға жақын орналасқан. Бұл аймақ Дун-Лаогер-Ратдаун жергілікті басқару аймағына қарасты және 2016 жылғы халық санауы бойынша 14 257 адам тұрады. Шанкилл жағалаудан басталып, Луглинстаун мен Брейдің арасынан Дублин тауларының етегіне қарай созылады. Шанкилл Ратмихаелмен, сондай-ақ Луглинстаунмен, Киллинимен, Бэллибракпен және Уиклоу графтығындағы Бреймен шектеседі. Ол Ратмихаел азаматтық приходының бір бөлігі болып табылады және бұрынғы Шанганаг ауданы мен оңтүстік бөлігіндегі Кринкен жеріне ие.

Этимология

Шенкилл атауы ирланд тіліндегі "Шон Чилл" сөзінен туындаған, ол "Ескі шіркеу" деген мағынаны білдіреді.

География

Шенкилл қалашығы бастапқыда Пакс Каслдың солтүстік-батысындағы жерлерде орналасқан, бірақ бүгінде Шенкилл аумағы көбінесе жағалауға қарай деп есептеледі, ал ішкі бөлігі Ратмихаелді құрайды (тарихи тұрғыдан Шенкилл Ратмихаел азаматтық округіне қосылған). Каррикголлоган төбесінің (278 м) аймағы батысқа қарай, Балликорус қорғасын кен орындары солтүстік-батысқа қарай, ал Луглинстаун мен Киллини солтүстікке қарай жатыр. Оңтүстікке қарай Уиклоу округіндегі Брей қаласы орналасқан.

Ерте тарих

Шенкилде көптеген ежелгі ескерткіштер бар, оның ішінде раттар мен кромлехтер. 1230 жыл шамасында, Шенкиллдің сол кездегі иесі, архиепископ Люктің бұйрығымен орман ағаштардан тазаланды. Осы кезеңде Шенкилде ауыр қылмыстар бойынша сот отырыстары, яғни ассиздер стилінде өткізілді. Жергілікті ирландтықтарды (галликалық ирландтарды) кіргізбеу үшін, қаланың бір бөлігін қорғайтын кедергілер мен бекітілген қақпалар орнатылды. Бір ғасырдан кейін Шенкиллдің меншігі жергілікті ирландтықтар тарапынан басылып алынып, толығымен қиратылды. Осы шабуылдарға жауап ретінде үлкен гарнизон қайта орналастырылды. Ирландтықтардың кіруі шектелді және жер ақырында жайылымдық жер ретінде пайдаланылды.

Орта ғасырлар

Шенкиллдің тарихында Лоулес отбасы ерекше орын алады. 1408 жылы отбасы мүшелері Шанганаг иелігін бақылауға алды және 1480 жылға қарай отбасының бірнеше тармақтары Шенкилде тұратын болды. 1400 және 1600 жылдар аралығында Шенкилл мен Ратмихаелде қазірге дейін көрініп тұрған бірнеше бекінілген құрылыстар салынды: Шенкилл қамалы, Шанганаг қамалы және жергілікті халық Пакс қамалы деп атап кеткен мықты үй. 16 ғасырда танымал болған Уолш әулеті Шенкиллде тағы бірнеше қорғаныс құрылыстарын тұрғызды. 1640 жылдан бастап, жергілікті ирландтар бірқатар қақтығыстарда жеңіліске ұшырады, нәтижесінде жерлер көбірек ауыл шаруашылығына пайдаланыла бастады. Осы шамада Шанкилл Ратмихаль приходының құрамына енді. Уолштер негізінен жер иелері мен жалға алушылардың құқықтарын қайта бөлуді көздейтін Комонвелт заңына байланысты Шенкилл жерлерін тастады. Осыдан кейін Лоулес отбасылары үшінші рет Шенкилл маңындағы жерлерді қайта иеленді. Соңғы Лоулес 1795 жылы қайтыс болды, одан кейін жерлер жақын маңдағы Лоуглинстаун үйінің иесі, үшінші сэр Уильям Домвиллге тиді. Домвилл отбасына Лоуглинстаунды қоршаған жерлер Реставрация кезінде берілді.

Домвиллер отбасы

Шенкилл мен Ратмайкл сэр Чарльз Комптон Уильям Домвиллдің (1822–1884) меншігі болды. Домвилл келісімсіз және аяусыз жер иесі ретінде танымал болды және ол мұрагерлікке алған кездегі шағын шаруашылықтардан жерді пайдалануды өзгертуге тырысты. Ол кезде Шенкилл ауылдық елді мекен болған, бірақ Домвилл аймақты жаңарту үшін әсем грузин стиліндегі тұрғын үйлерді, алаңдар мен көшелерді салуды жоспарлады, осылайша оны Дублин қаласындағы бай маманды білікті мамандар үшін тартымды етуді көздеді. Домвиллдің кезінде жаңа жолдар мен көшелер салынды, сондай-ақ Вартри суқоймасынан Стиллорган суқоймасына дейін жалғасатын су құбыры, су тасқынынан сақтайтын резервуарды толтырды. Алайда Домвилл импульсивті және өз жалға алушыларымен және оның жерлеріндегі жылжымайтын мүлікті сатып алуға ниеттенгендермен ақылға сыймайтын қарым-қатынас жасады. Шенкилл мен Сантридегі екі ірі меншікті қаржыландыру нәтижесінде оның жеке қарыздары өсіп, ақырында банкротқа ұшырады. Домвиллдің әрекеттерінің тікелей салдары 1860 жылдары Шенкилл мен Ратмайкл халқының жартысына жуығының азаюы болды. Ол кедейшілік кезеңінде 100-ден астам жалға алушыны үйінен қуды, ал көптегендері жалға алу шарттарын залалсыздандырылған бағамен қайта келісуге мәжбүр болды. Үйден қуылғандардың көпшілігі жергілікті жұмыс үйіне, Ратдаун жұмысшылар одағына орналасты, ол қазір Лоуглинстаун ауруханасының орнында.

Жаңа Шенкилл

Шенкилл қаласына жапсарлас жерлері бар Бенджамин Тилли, шығарылып тасталған шаруаларға төртен бір акрдан жер берді. Тиллидің жері Шанагаг қаласының шекарасын кесіп өтіп, осылайша Шанагаг жолындағы жаңа жерлер "Тиллистаун" деп аталды. 1871 жылы 60-тан астам үй болды, ал 20-ғасырдың басында бұл ауыл Шенкиллдің нағыз орталығы деп танылды. 1911 жылы Шенкиллдің батысындағы "Жаңа Аңғар" деп белгілі бір жер учаскесі жұмысшылардың үйлері ретінде салынды.

20 және 21 ғасырлар

Шенкилл бастапқыда ірі ауыл шаруашылығы жерлерінен тұрды, олар жалға алушы фермерлерге шағын шаруашылықтарға бөлінді, сондай-ақ әдемі ауылдық үйлермен үлкен, сәнді егістіктер болды, олардың көптегені бүгінге дейін сақталған. Осы егістіктердің көп бөлігіне үлкен тұрғын үй кешендері салынды. 1970 жылдары салынған үлкен учаскелердегі тұрғын үй кешендерімен салыстырғанда, жоғары тығыздықтағы тұрғын үйлер салған құрылысшыларға қосымша жер учаскелері сатылды.

Жергілікті көнеліктер мен ерекшеліктер

Бұл аймақта бірнеше ежелгі ескерткіштер бар, оның ішінде қираған шіркеулер мен тік тұрған тастар. Бірнеше қамалдардың қираған қалдықтары мен қорғаныс құрылыстары сақталған, соның ішінде Пак қамалы, Шанкилл қамалы, Шанганаг қамалы және Мартелло мұнарасы. Архитектуралық ерекшеліктері бар бірнеше үйлерге мыналар жатады: Корбаун орманы мен Куинн жолының жанында орналасқан, теңіз жағасындағы готикалық сарай – Клонтра; Кринкен қамалының үйі, Кринкен және жергілікті билік тұрғын үйлермен қоршалған үлкен сарай – Шанганаг үйі. Клонтра Дублин заңгері Джеймс Энтони Лоусон QC (кейін Ирландияның бас прокуроры, Жоғары сот судьясы және құпия кеңесші) үшін салынған және 19 ғасырдың архитекторлары сэр Томас Ньюэнхам Дине мен Бенджамин Вудвард олардың танымал итальяндық ортағасырлық стилінде жобалаған. Жергілікті кітапхана бұрын Виктория стиліндегі граниттен және Тюдор элементтерімен салынған сот ғимараты болған. Сонымен қатар, Қалдықтың фермасында қызыл кірпіштен салынған, көрінеу дөңгелек мұнара сияқты әртүрлі сәнді құрылыстар бар. Жергілікті өнеркәсіптік қызметтің куәсі ретінде Балликорустағы қорғасын кенінің шахта мұнарасын атауға болады. Басқа ерекшеліктерге Харкорт көшесіндегі теміржол көпірінің жанындағы «көкке қарап тұрған» үйлер кіреді, бұл үйлердің бұрынғы пошта кеңсесінің орны болған, олардың қонақ бөлмелері төменгі қабатта, ал ас үйі мен қонақ бөлмесі жоғары қабатта орналасқан. Шанкиллге бастапқы Кингстаун-Брей пойыз желісі арқылы жетуге болады, ол кейбір жерлерде теңізден бес метр қашықтықта жатыр. Жағалау эрозиясын тоқтату үшін Киллиниден Брейге дейін жағалау қабырғасы салынды, оның іздері әлі де жағажайда көрініп тұр. Ортағасырлық Лонгнон ауылы Куинн жолының жағалауынан шығысқа қарай орналасқан, бірақ жағалау эрозиясы салдарынан жойылған.

Балликорус қорғасын кен орындары

Қорғасын кені балқытылған орын, бір шақырымдық тас мұржа және Кэррикголлоган төбесіндегі граниттен жасалған мұржа, Дублиннің көп бөлігінен, әсіресе оңтүстік-шығысынан көрінеді.

Карнеги кітапханасы

Тюдор стиліндегі кітапхана, архитектор Р. М. Батлер, 1912 жыл.

Клонасли

Клонасли, Шанкилл сауда орталығымен орны ауыстырылған үй (кейіннен жаңартылып, қайта ашылған) 1900 жылдардың басында Заң қоғамының президенті болған Фредерик В. Мередиттің тұрған жері еді. Атауы жергілікті жерде сақталған, Корбаун-Лейннен шалқап жатқан 16 үйі бар Клонасли көшесі, бұл көше бастапқы үйге жақын орналасқан.

Клотра

Дине мен Вудвард жобалаған 1860 жылғы готикалық сарай, ішкі қабырғаларын Джон Хангерфорд Полен суреттеген. Жағалаудағы саябақта, Корбаун Вуд иелігіне жақын орналасқан.

Дорни Корт

Алғашында Клэр Маунт деп аталған, шамамен 1832 жылы салынған бұл әдемі Виктория стиліндегі үй 1984 жылы бұзылып жатыр. Оның орнында қазір Шенкилл полиция бөлімі орналасқан. 1984 жылы көптеген ағаштар кесілгеніне қарамастан, аумақта әлі де бірнеше секвойя және шотланд қарағайы бар.

Ферндал үйі

Көп акр жерге орналасқан ірі мүлік, Дэвид Планкеттің, 1-ші Ратмор баронының резиденциясы.

Муллинастилл үйі

Бұрынғы диірмен үйі ескерткіш болып саналады және бірнеше фильмге түсірілім алаңы болған.

Пактың қамалы

"Қала" – шын мәнінде, бекінілген үй, 16 ғасырдың соңында салынған. 1690 жылы ол Джеймс II және оның әскеріне Бойн шайқасынан қашқанда пана берді. Атына қатысты бір түсіндірме – қамалға әруақ немесе пука қоныстанған. 1867 жылдың маусым айында қамал маңында жергілікті ағылшынның қызы жоғалып кетті. Генри мен Маргарет Шеррардтың қызы, Джейн Элеонора Шеррард кешкі ас дастарқанына гүлдер жинау үшін үйінен шыққан. Ол сол күні кешке үйге оралмағандықтан полицияға хабарласып, кең ауқымды іздеу жұмыстары жүргізілді. Джейннің соңғы рет көрілуі жергілікті пошташы болды, ол оның қамалдың солтүстік қабырғасының түбінде гүлдер жинағанын хабарлады. Оның жоғалуының мән-жайлары бүгінгі күнге дейін белгісіз болып қалуда.

Ратмихаил шіркеуі

1860 жылы Чарльз Домвилл тапсырысымен, Бенджамин Вудвард салып, Hiberno Romanesque стилінде салынған. Домвиллдер қызыл барқыт перделердің артында жоғары спинкалы орындықтарда отырған.

Шанганаг көпірі (1829)

Коммундар жолы мен Шанганаг жолының қиылысында орналасқан бұл көпірде тозығы жеткен жазу бар: "1829 жылы салынған, Роберт Дей, Томас Буркхер Эсквайрдың қадағалаушылары Майлс Бреди, тас шебері". Роберт Дей, судья және парламент депутаты, Лоуглинстаун үйінде тұрған. Дейдің 1780-ші жылдардан 1830-шы жылдарға дейінгі ұзақ қызметі болды. Ол Корольдік құқық мектебінің және Корольдік Дублин қоғамының мүшесі болды. Томас Буркхер, Ирландия парламентінің Төменгі палатасындағы Король кеңсесінің орынбасары, Киллини қамалында, қазір Фитцпатрик қамалы қонақ үйінде, Шанганаг көпірімен бірге орналасқан. Буркхер 1832 жылы қайтыс болды.

Шанганаг қамалы (1408)

Милл-Лейнге жақын, аймақтың солтүстік шебінде орналасқан, 1408 жылы Лоулес отбасы салған және 1763 жылға дейін олардың ұрпақтары тұрған бұл қамал 1783 жылы өрт салдарынан қирап қалған. Қазіргі үйдің аумағында оның қалдықтарының аз бөлігі ғана сақталған.

Шанганаг қамалы (18 ғасыр)

Алғашқы Шанганаг қамалынан бірнеше шақырым қашықтықта, 18 ғасырдың соңында, Шенкиллдің Уиклоу округімен шекарасына дейін созылған кең аумаққа сарай салынды. Кейіннен 1969 жылдан 2002 жылға дейін ол жасөспірімдерге арналған ашық түрме ретінде пайдаланылды. Қазіргі таңда жергілікті билік және Жерді дамыту агенттігі бұл жерді дамытып, 500-ден астам тұрғын үй салуды жоспарлап отыр, ал қамал қалпына келтіріліп, қайта ашылады.

Шанганаг үйі

Кейін Шанганаг паркі деп аталған бұл грузин дәуіріндегі үй 1823 жыл шамасында Уильям Хоппер үшін салынған. Кейінірек Дарси сыра қайнатушылар отбасы мен жарысқа қатысатын жылқы өсіруші Франк Филд осы жерде тұрған. 1970 жылы Дублин округі кеңесі оны міндетті түрде сатып алды; қазір ол қоғамдық орталық ретінде пайдаланылады және 1970 жылдардың аяғында салынған кеңес үйлерімен қоршалған.

Шенкилл қамалы

1229 жылы архиепископ Генри де Лаундрес салған; ежелгі Шанкилл шіркеуі орналасқан жер. Бұл аймақта сақталған ең көне құрылыстардың бірі.

Ескі Дублин және Оңтүстік Шығыс темір жолы

Дублин және Оңтүстік-Шығыс темір жолы жағалау бойымен, қазіргі DART және темір жол бағытынан теңізге қарай созылып, Киллини мен Брей қалаларын байланыстырды.

Ескі Харкорт көшесінің желісі

Бұрынғы темір жол Дублиннен Брейге құрлық ішіндегі бағытпен салынған; 1958 жылы жабылды. D&SER және Харкорт көшесі темір жол желісі Шанганаг торабында қиылысты.

Бұзық байланыс желісі

Харкорт көшесінің желісі теңізге қарай созылып, Тиреллдің жеріндегі бастапқы D&SER желісімен қосылды; бұл байланыс 1915 жылы Шанганаг айналма жолы қолданысқа енген кезде тоқтатылды.

Жаңа D&SER желісі (заманауи желі)

Жағалау сызығы жағалау эрозиясы салдарынан Баллибрактан Вуд-Гленге қарай ішкі жағына жылжытылды, жаңа желі, "Шанганах айналма жолы" 1915 жылдың 1 қазанында ашылды. Жаңа Шанганах торабында Харкорт көшесі желісімен жаңа байланыс орнатылды және станциялар жаңартылды.

Санитарлық тазалық

Шенкилл ауылындағы санитарлық бағанада "R. No.1 R. D. C. 1911" деген қалыптағы әріптермен жазу бар. Ауылдық округтер 1899 жылы құрылған әкімшілік бөлімдер еді. Бұл жазу сол кездегі Ратдаун №1 әкімшілік округіне сілтеме жасайды (Брейден оңтүстікке қарай орналасқан Ратдаун №2 округінен ерекшеленеді). Екі Ратдаун округі 1930 және 1925 жылдары тиісінше таратылды.

Білім

Шенкилде бастауыш мектеп бар, Scoil Mhuire (рим-католик), ал Ратмихалдың іргесінде екі мектеп орналасқан: атап айтқанда, Ратмихал приход мектебі (Ирландия шіркеуі) және Сент-Анн ұлттық мектебі (рим-католик).

Дін

Шенкилде бір Рим-католик шіркеуі, Сент-Анн және Кринкенде (оңтүстікке қарай) орналасқан Ирландия шіркеуі (Англикан) шіркеуі, Сент-Джеймс бар. Сонымен қатар, 800 жылдан бері шіркеуі бар Ратмихаелде де Ирландия шіркеуі бар, ол аймақтың атына ғана аталған.

Кішігірім сауда

Шанкильде азық-түлік дүкені, тағам дайындайтын мекемелер, тікелей ставкалар қабылдайтын орындар, шаштараздықтар, дәріханалар, шаштараздықтар мен сұлулық салоны және Lidl сауда орталығы қызмет көрсетеді. Жергілікті несиелік кооперативтің бас көшеде кеңсесі бар. Сонымен қатар, қоғамдық кітапхана да бар. "Шанкиллдің Брейдисі" ауылдағы паб, ресторан және алкогольдік сусындар сататын дүкеннің біріктірілген кешені. 2012 жылдың маусым айында ол "Ирландиядағы ең жақсы жергілікті паб" деп дауыс берілді.

Жүру

Дублин таулары жолының бастамасы, Шэнкилл мен Таллагт арасындағы Дублин таулары арқылы созылатын ұзақ қашықтыққа арналған жаяу жол (43 км) қаланың басты көшесінен басталады.

Футбол

Жергілікті футбол командаларының қатарында Шэнкилл ФК бар, оның балалар және қыз балалар командалары да бар.

Теннис

Шанкилл теннис клубы, 2007 жылы жаңа клуб үйін, ал 2016 жылы жабық корттарды ашқан, Куинн жолы мен Корбаун драйвтың қиылысында орналасқан.

GAA

Шанкилл GAA клубы 20 жылдық үзілістен кейін 2013 жылы қайта құрылды. 2021 жылға қарай клуб гael футбол, хёрлинг және камогиден жасөсперімдер мен ересектер командаларында барлығы шамамен 30 команданы ұстады.

Желкендеу

Шамамен 1877 жылы Корбаун Лейн соңында, әуесқой теңізшілікті дамыту және қолдау мақсатында Shankill Corinthian Sailing Club деп аталатын желкендік клуб құрылды. Мүшелер негізінен жақын жердегі үйлердің тұрғындарынан құралды. Олар орталық тақталары немесе келі жоқ, екі адаммен жағаға сүйреп шығаруға жеңіл болатын кішкентай ашық қайықтармен жүзді. Клуб 10 жылдан астам уақыт бойы сақталды, содан кейін көптеген мүшелері желкендік спортын Кингстаунға көшірді.

Марапаттар

2007 жылы Шэнкилл "Ұлттық ең үздік қалалық ауыл" сыйлығы мен "Таза қалалар" конкурсында тағы екі жүлде алды.

Шанкилл, Белфаст

Белфасттың Шанкилл ауданындай, Дублиннің Шанкилінде де өзінің Фоллс Роуд жолы бар. Кейде екі Шанкиллдегі бастауыш мектептер мен қоғамдық ұйымдар солтүстік-оңтүстік байланысты нығайту үшін футбол немесе басқа спорттық жарыстар ұйымдастырады.

Автобус

7b, 145 және 155 Дублин автобус маршруттары Шанкилді қала орталығымен байланыстырады, ал 84 және 84a маршруттары аймақты Блэкрокпен байланыстырады. Go Ahead Ireland 45a және 45b маршруттары аймақты Килмаканогу және Дун Лаугерге қосады. Грейстоунздан Дублин әуежайына қатынайтын Aircoach қызметі де Дублиннің басты көшесіндегі автобус аялдамасында тоқтайды, бірақ бастапқыда Брейдидің Шанкиллдегі (әлде Mickey Byrne's Bar; аялдама әлі де осылай аталады, бірақ ол пабтан шамамен 50 метр қашықтықта орналасқан) жанынан өтуі жоспарланған еді, әуежайға баратын жолда.

Темір жол

Шенкилл станциясы Ратсаллаг паркі мен Корбаун-лейннің арасында орналасқан. Ол Дублиннің DART желісінің оңтүстік бағытындағы соңғы үш бекеттен бірі. Шенкиллдің алғашқы станциясы 1854 жылы Дублин мен Уиклоу темір жолы ашылғаннан кейін Харкорт-стрит желісінде болды. 1958 жылы бұл желі жабылды, ал қазіргі Шенкилл станциясы 1977 жылы ашылды.

Луас

Ең жақын Луас аялдамалары (жасыл желі) Черривуд және Брайдс Гленде орналасқан, Дублин қаласының орталығымен (Парнелл) және Брумбриджбен байланысы бар. Жасыл желіні Брей станциясына дейін ұзарту жоспарланған, егер жоспар орындалса, бұл желі Шенкиллден өтетін болар еді. Бірақ қазіргі таңда бұл жоспарлар тоқтап тұр.

Жол

Шэнкиль арқылы N11 ұлттық бағыты өтіп, жақын жерде M11 айналма жолы салынғанша жүрді. Қазір аймаққа M11 тас жолынан, жағалау жолдары арқылы немесе Crinken жерінде M11 тас жолын басып өтетін жолмен қол жеткізуге болады. Басқа шығыс-батыс байланысы – Альлис өзені жолы M11 жолымен бөлініп, астыңғы өткел салынбады.