Кіріспе

Токугава шогуны Токугава Йосимуне (徳川 吉宗) – 1716 жылдан 1745 жылы тақтан басқанға дейін Япония Токугава шогунатының сегізінші шогуны болды. Ол Токугава Мицусаданың ұлы, Токугава Ёринобудың немересі және Токугава Иэясудың шөпшесі еді. Йосимуне батыс әдебиетіне қойылған тыйымды жойғанымен белгілі.

Ұрпағы

Йошимуне ешқандай бұрынғы сёгунның ұлы емес еді. Ол Токугава кланының тармақ бөлімшесінің мүшесі болды. Токугава сёгунатының негізін қалаушы Токугава Иэясу 1219 жылы Минамото әулетінің жойылуын жақсы білген, оның тікелей ұрпақтарының қырылуы мүмкін екенін, соның салдарынан Токугава отбасының да жойылу қаупі бар екенін түсінді. Сондықтан, оның ұлы Токугава Хидетада екінші сёгун болғанда, ол үш ұлын госанке құру үшін таңдады – мұрагер болмаған жағдайда сёгун тағайындалатын, атадан балаға берілетін үйлер. Госанке-нің үш тармағы болды: Овари, Кии және Мито. Йошимуне Кии тармағынан шыққан. Кии әулетінің негізін Токугава Иэясудың ұлы Токугава Ёринобу қалады. Иэясу оны Киидің даймёсы етіп тағайындады. Ёринобудың ұлы Токугава Мицусада оның орнын басты. Мицусаданың екі ұлы одан кейін даймё болды, ал олар қайтыс болған соң, Мицусаданың төртінші ұлы Токугава Йосимуне 1705 жылы Киидің даймёсы болды. Кейін ол сёгун атанды. Йошимуне Токугава сёгундарымен тығыз туысқандық байланыста болды. Оның әкесі Токугава Ёринобу екінші сёгун Токугава Хидетаданың інісі болса, Йошимуненің әкесі Токугава Мицусада үшінші сёгун Токугава Иемцудың бірінші туысы еді. Осылайша, Йошимуне төртінші және бесінші сёгундардың (екі ағайынды) Токугава Иетсуна мен Токугава Цунайошидің екінші туысы, сондай-ақ Токугава Цунасигедің екінші туысы болды, оның ұлы сёгун Токугава Иенобу атанды.

Ерте өмір (16841716)

Токугава Йошимуне 1684 жылы Кии провинциясында дүниеге келді, бұл аймақты сол кезде оның әкесі Токугава Мицусада басқарды. Йошимуне балалық шағында Токугава Генроку (徳川 源六) деп аталды. Сол кезде оның екінші туысы Токугава Цунайоши Эдода сёгун ретінде билік жүргізді. Кии 500 000 кокутан астам бай аймақ болғанмен, ол әлі де қарыздармен жүктелген және шогунатқа төлеуге тиіс көп сомасы болды. 1697 жылы Генроку қажетті рәсімдерден өтіп, Токугава Шинносуке (徳川 新之助) деген есім алды. 1705 жылы, Шинносуке 21 жасқа келгенде, оның әкесі Мицусада мен екі үлкен ағасы қайтыс болды. Сөйтіп, биліктегі сёгун Токугава Цунайоши оны Киидің даймиосы етіп тағайындады. Ол Токугава Ёримаса (頼方) деген атпен провинцияны басқаруға кірісті. Бірақ, оның әкесінің және тіпті атасының заманынан бері шогунатқа қарызы болған үлкен қаржылық жүк әлі де қаржыны қиындатты. Жағдайды нашарлатқан нәрсе – 1707 жылы Кии провинциясының жағалау аймақтарында цунами болды, көптеген адамдар қаза тапты. Ёримаса Киидегі жағдайды тұрақтандыруға бар күшін салды, бірақ Эдодан басшылық күтеді. 1712 жылы сёгун Иенобу қайтыс болды, оның орнына оның ұлы, жас сёгун Токугава Иетсугу келді. Ёримаса Эдодағы Арай Хакусеки сияқты консервативті конфуциандықтарға сенбеуді шешті және Кии иелігін тұрақтандыру үшін бар күшін жұмсады. Алайда, өзгерістерді енгізер алмай, 1716 жылдың басында сёгун Иетсугу қайтыс болды. Ол жеті жаста ғана болды және мұрагер қалдырмады. Сондықтан бакуфу келесі сёгунды туысқандардың бірінен таңдады.

Шогун (1716-1745 жж.)

Йошимуне Шотоку 1 (1716 ж.) жылы шогун лауазымына ие болды. Оның шогундық қызметі 30 жылға созылды. Ол Токугава шогундарының ең таңғажайыптарының бірі саналады. Йошимуне госанкэні кеңейту (немесе, мүмкін, алмастыру) мақсатымен госанкё құрды. Оның екі ұлы, сондай-ақ оның мұрагері Иэсигедің екінші ұлы Тайясу, Хитоцубаси және Шимидзу әулеттерінің негізін қалады. Госанкэден өзгеше, олар домендерді басқармады. Дегенмен, олар Токугава билігінің соңына дейін маңызды рөл атқарды, ал кейбір келесі шогундар Хитоцубаси әулетінен таңдалды. Йошимуне қаржылық реформаларымен әйгілі. Ол консервативті кеңесші Арай Хакусекиді қызметтен босатып, кейін Киохо реформалары деп аталатын реформаларды бастады. Йошимуне сонымен қатар жапондық қылыш жасау дәстүрін қайта жандандыруға тырысты. Эдо кезеңінің басынан бастап, қаражат жетіспеуіне байланысты, шеберлерге өмір сүру және даймиолардың қолдауын алу қиын болды. Бірақ Йошимуне осы жағдайға наразы болды, бұл шеберліктің төмендеуіне әкелді. Сондықтан, ол 1721 жылы даймиолардың иелігіндегі шеберлерді үлкен жарысқа шақырды. Төрт жеңімпаз – Мондо но Шо Масакио (主水正正清), Иппей Ясуо (一平安代), төртінші буын Нанки Шигекуни (南紀重国) және Нобукуни Шигекане (信国重包) – барлығы да көрнекті шеберлер болды. Алайда, бұл жарыс қазіргі Жапониядағы турнирлер сияқты қызығушылықты арттыра қоймады. Йошимуне бүкіл Жапондағы ең жақсы және ең танымал қылыштарды тізімдеген «Кёхо Мейбуцу Чо» (享保名物帳) атты жинақтың құрастырылуын да тапсырды. Бұл кітап Нихонто тарихындағы Шиншинто кезеңінің басталуына мүмкіндік берді және Жапонияның капитуляциясына дейін және кейін Нихонто дәстүрін сақтаған Гассан мектебінің қалыптасуына ықпал етті. 1640 жылдан бері шетелдік кітаптарға қатаң тыйым салынған болатын, бірақ Йошимуне 1720 жылы ережелерді жеңілдетіп, шетелдік кітаптар мен олардың аудармаларын Жапонияға көптеп әкелуге жол ашты, сондай-ақ батыстық зерттеулер, яки рангаку дамуына бастама берді. Йошимуне ережелерді жеңілдетуіне астроном және философ Нишикава Джокеннің алдында оқыған бірқатар лекцияларының әсері тиген болуы мүмкін. Оның буддалық есімі Ютокуин еді және ол Кан'эй-дзиде жерленді.