Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Америкалық ядролық физик (1921–2009) американдық музыкант.
American nuclear physicist (1921–2009)
the American musician
Герберт Франк Йорк (24 қараша 1921 – 19 мамыр 2009) – могавк тайпасынан шыққан американдық ядролық физик. Ол АҚШ-тың әртүрлі мемлекеттік және білім беру институттарында көптеген ғылыми-зерттеу және әкімшілік лауазымдарды атқарды.
Herbert Frank York (24 November 1921 – 19 May 2009) was an American nuclear physicist of Mohawk origin. He held numerous research and administrative positions at various United States government and educational institutes.
Өмірбаян
Герберт Йорк мохавк тайпасынан шыққан отбасында Нью-Йорк штатының Рочестер қаласында дүниеге келді. 1943 жылы Рочестер университетінен B.S. және M.S. дәрежелерін алды, ал 1949 жылы Калифорния университетінде (Беркли) Ph.D. дәрежесін қорғады. Оның диссертациялық жетекшісі болашақ Нобель сыйлығының лауреаты Эмилио Сегре болды, ал Роберт Оппенгеймер Йоркке кванттық механика курсын оқытты. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде ол Беркли радиациялық зертханасында және Оук Ридж ұлттық зертханасында физик болып жұмыс істеді, Манхэттен жобасы аясында Франк Оппенгеймермен бірге еңбек етті. 1951 жылы докторлық білімін алған университетінде физика пәнінен ассистент-профессор болып қызмет еткеннен кейін, Эрнест Лоуренс оны Калифорния университетінің Ливермор филиалындағы Радиациялық зертхананың алғашқы директоры қызметіне тағайындады (1952–1958). Ливермордан кеткен соң, Эйзенхауэр әкімшілігінің соңына дейін үкіметте маңызды лауазымдарды атқарды, Жоғары ғылыми-зерттеулер агенттігінің бірінші бас ғалымы және Қорғаныс ғылыми-зерттеу және инженерлік басқармасының бірінші директоры болды. Осы кезеңде, «Нью-Йорк Таймс» газетінің мәліметінше, ол «АҚШ пен КСРО қару-жарақты көбірек жасап, қауіпсіздігін азайтып, алдын ала ядролық соққыға жауап беру уақытының қысқаруы ядролық шешімдерді төменгі деңгейдегі әскери шенеуніктердің немесе соңында компьютерлердің қолына беретініне алаңдады», бұл оның өмір бойы ядролық қаруға қарсы қозғалысты қолдауына себеп болды. Ол Калифорния университетінің Сан-Диего қаласындағы кампусының алғашқы канцлері болды (1961–1964), және мансабының соңына дейін физика факультетінде қызмет етті, сондай-ақ Уильям Дж. МакГиллдің орнына іздеу жүргізіліп жатқанда мекеменің міндетті канцлері болды (1970–1972). 1960-шы жылдары Қару-жарақтарды бақылау және қарусыздандыру агенттігінің кеңесшісі болған ол, 1979–1981 жылдары Швейцарияның Женева қаласындағы жан-жақты сынақтарға тыйым салу туралы келіссөздерге АҚШ делегаты ретінде үкіметтік қызметке қайта оралды. Осы қызметінің аясында ол кеңестік-американдық ядролық сынақтарға жан-жақты тыйым салуға бағытталған сәтсіз келіссөздерде АҚШ-тың бас келіссөзшісі болды. Йорк Сан-Диего университетінің жаһандық қақтығыстар мен ынтымақтастық институтының құрметті директоры болды және Ливермор мен Лос-Аламос ұлттық зертханаларындағы қызметті бақылайтын университеттің ғылыми және академиялық кеңес комитетінің төрағасы болды. Ол сондай-ақ Вашингтондағы қару-жарақтарды бақылау жөніндегі бейтарап ұйым – Council for a Livable World кеңесінің мүшесі болды. Йорк Сан-Диего университеті мен басқа да оқу орындарында қонақ лекциялар оқыды. Йорк 2009 жылдың 19 мамырында Сан-Диегода 87 жасында дүниеден өтті.
Herbert York was born to a family of Mohawk ancestry, in Rochester, New York. He received his B. S. and M. S. degrees from the University of Rochester in 1943, and then went on to obtain his Ph. D. from the University of California, Berkeley in 1949. His dissertation advisor was future Nobel laureate Emilio Segrè, and Robert Oppenheimer taught York's quantum mechanics class. During World War II, he was a physicist at the Berkeley Radiation Laboratory and at Oak Ridge National Laboratory, working alongside Frank Oppenheimer as part of the Manhattan Project. After a brief stint as an assistant professor of physics at his doctoral alma mater in 1951, he was selected by Ernest Lawrence to serve as the inaugural director of the University of California Radiation Laboratory, Livermore Branch (1952–1958). Upon leaving Livermore, he held important positions in government for the remainder of the Eisenhower administration, becoming the first chief scientist of the Advanced Research Projects Agency and the first director of Defense Research and Engineering. During this period, he "gradually became concerned that the United States and the Soviet Union were developing more weapons yet becoming less secure and that the shortened response times to a pre emptive nuclear strike would put nuclear decision making in the hands of low level military officers or, ultimately, computers," according to William J. Broad of The New York Times, prompting his lifelong advocacy as a member of the anti nuclear movement. He was the founding chancellor of the University of California, San Diego (1961–1964), where he remained on the physics faculty for the rest of his career, later serving as the institution's acting chancellor (1970–1972) amid the search for William J. McGill's successor. An advisor to the Arms Control and Disarmament Agency in the 1960s, he returned to government service in earnest as the U. S. delegate to the Comprehensive Test Ban negotiations in Geneva, Switzerland (1979–1981); as part of this role, he was the chief U. S. negotiator in the unsuccessful effort to impose a comprehensive U. S. Soviet nuclear test ban. York was director emeritus of the Institute on Global Conflict and Cooperation at UC San Diego and served as chairman of the university's Scientific and Academic Advisory Committee, which oversees activities at both Livermore and Los Alamos National Laboratories. He also served on the board of the Council for a Livable World, a nonpartisan arms control organization in Washington, D. C. York occasionally guest lectured for UC San Diego and other institutions. York died 19 May 2009 in San Diego at age 87.