Кіріспе

Француз физигі (1820–1891)

Александр Эдмонд Беккерель (алекса́ндр эдмо́н бэккрэ́ль; 24 наурыз 1820 – 11 мамыр 1891), Эдмо́н Беккерель деп танылған француз физигі, күн сәулесінің спектрін, магнетизмді, электр қуатын және оптиканы зерттеді. Ол 1839 жылы күн батареясының жұмыс істеу принципі – фотоэлектрлік эффекттің ашылуымен есімдері шықты. Сонымен қатар, ол люминесценция және фосфоресценция саласындағы еңбектерімен де белгілі. Ол Антуан Сезар Беккерельдің ұлы және радиоактивтілікті ашқан ғалымдардың бірі Анри Беккерельдің әкесі болды.

Өмірбаян

Беккерель Парижде дүниеге келді және өз кезегінде әкесінің шәкірті, көмекшісі және оның ісін жалғастырушысы болды. Ол сондай-ақ 1849 жылы Версальдегі аз ғана уақытқа ғана жұмыс істеген Агрономиялық институтында профессор болып тағайындалды, ал 1853 жылы Өнеркәсіп және қолөнер консерваториясында физика кафедрасын иеленді. Ол көптеген жұмыстарда әкесімен бірге жұмыс істеді.

Бірінші фотоэлектр құрылғысы

1839 жылы, 19 жасында, әкесінің зертханасында тәжірибе жасап, Беккерель әлемдегі алғашқы фотовольтаикалық элементті жасады. Бұл тәжірибеде күміс хлориді немесе күміс бромиді платиналық электродтарды жабу үшін қолданылды; электродтар жарыққа түскен кезде кернеу және ток пайда болды. Осы жұмысының нәтижесінде фотовольтаикалық эффект "Беккерель эффектісі" деп те аталады.

Фотографиялық жаңалықтар

Бекерел фотосурет өнерінде алғашқы тәжірибелер жасаған. 1840 жылы ол күміс галоидтарының қызыл және сары жарыққа табиғи түрде сезімтал болмаса, көк, күлгін және ультракүлгін жарыққа ұшырағанда сол спектрдің бөлігіне пропорционалды түрде сезімтал болатынын ашты. Бұл дагеротиптер мен басқа фотоматериалдарды күшті қызыл немесе сары жарыққа батыру арқылы, химиялық өңдеудің орнына дамытуға мүмкіндік берді. Бірақ бұл техника практикада сирек қолданылды. 1848 жылы ол күн спектрінің түсті фотосуреттерін, сондай-ақ камерадан алынған суреттерді жасады, бұл техника кейін Липпманның интерференциялық әдісіне ұқсас екені анықталды. Алайда, камераға қажетті экспозиция уақыты тым ұзақ болды және суреттерді тұрақтандыру мүмкін болмады, олардың түстері толық қараңғыда сақталса ғана сақталады. Дегенмен, бұл жұмыс 1810 жылға дейін жасалған И.Т. Зеебектың жаңалықтарына негізделген.

Басқа зерттеулер

Беккерель жарықты зерттеуге ерекше көңіл бөлді, фотохимиялық әсерлерді, күн сәулесі мен электр доғасы жарығының спектроскопиялық қасиеттерін, сондай-ақ фосфоресценция құбылыстарын, әсіресе сульфидтер мен уран қосылыстарында байқалатынын зерттеді. Осы зерттеулермен байланысты ол фосфороскоп аппаратын ойлап тапты, ол жарық көзіне әсер ету мен оның нәтижесін байқау аралығын қалауынша өзгертуге және дәл өлшеуге мүмкіндік берді. Ол заттардың диамагниттік және парамагниттік қасиеттерін зерттеді және электрохимиялық ыдырау құбылыстарына қызығушылық танытты, Фарадейдің электролиз заңының пайдасына көптеген дәлелдер жинады және оның кейбір көзге көрінетін ерекшеліктерін қамту үшін оны өзгертілген түрінде ұсынды. 1853 жылы Беккерель термоиондық эмиссияны ашты.

Жарияланымдар

1867 және 1868 жылдары Беккерель "Жарық, оның себептері мен әсерлері" (La lumière, ses causes et ses effets) атты екі томдық еңбегін жариялады, ол стандартты оқулыққа айналды. Оның көптеген мақалалары мен түсіндірмелері француз ғылыми журналдарында, әсіресе француз ғылым академиясының кеңінен таралған Comptes Rendus журналында 1839 жылдан бастап, 1891 жылы қайтыс болғанға дейін жарияланды.

Құрмет пен марапаттар

Бекерел 1886 жылы Швед Корольдік ғылым академиясының мүшесі болып сайланды. "Фотовольтаика саласындағы көрнекті еңбегі үшін" Бекерел сыйлығы жыл сайын Еуропалық фотовольтаикалық күн энергиясы конференциясы мен көрмесінде (EU PVSEC) табыс етіледі.