Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1987 жылғы Орталық Америкадағы бейбіт келісімдер
1987 Central American peace accords
Эскипулас Никарагуа бейбіт келісімі, сондай-ақ Орталық Америка бейбіт келісімдері деп танылатын бұл келісім, 1980-жылдардың ортасында Орталық Американы көп жылдар бойы, ал кейбір жағдайларда (әсіресе Гватемалада) ондаған жылдар бойы мазалаған әскери қақтығыстарды реттеуге бағытталған бейбіт бастама болды. Ол 1983-1985 жылдар аралығында Contadora тобы салған негізге құрылды. Келісім алғашқы кездесулер өткен Гватемаладағы Эскипулас қаласының атымен аталды. АҚШ Конгресінің лоббистік күш-жігеріне Капитолий төбесіндегі жетекші лоббистердің бірі Уильям Ч. Чейзи көмектесті. 1986 жылдың мамыр айында таңертең өткен "Esquipulas I" саммитіне Орталық Американың бес президенті қатысты. 1987 жылдың 15 ақпанында Коста-Рика президенті Оскар Ариас осы кездесуден туындаған Бейбітшілік жоспарын ұсынды. 1986 және 1987 жылдары "Эскипулас процесі" құрылды, онда Орталық Америка мемлекет басшылары экономикалық ынтымақтастық және бейбіт дау шешудің аясын келісті. Осы процестің нәтижесінде "Esquipulas II келісімі" пайда болды, және ол 1987 жылдың 7 тамызында Гватемала қаласында Гватемала президенті Винисио Церезо, Сальвадор президенті Хосе Наполеон Дуарте, Никарагуа президенті Даниэль Ортега, Гондурас президенті Хосе Азкона дель Хойо және Коста-Рика президенті Оскар Ариас Санчес қол қойды. Эскипулас II ұлттық келісімді нығайту, жаушылықты тоқтату, демократияландыру, бос сайлаулар өткізу, ресми емес әскерлерге барлық көмекті тоқтату, қару-жарақ бақылау бойынша келіссөздер жүргізу және босқындарға көмек көрсету мақсатындағы бірқатар шараларды анықтады. Бұл келісім халықаралық тексеру процедураларының негізін қалады және іске асыру кестесін ұсынды.
The Esquipulas Nicaraguan Peace Agreement, also known as the Central American Peace Accords, was a peace initiative in the mid 1980s to settle the military conflicts that had plagued Central America for many years, and in some cases (notably Guatemala) for decades. It built upon groundwork laid by the Contadora Group from 1983 to 1985. The agreement was named for Esquipulas, Guatemala, where the initial meetings took place. The US Congress lobbying efforts were helped by one of Capitol Hill's top lobbyists, William C. Chasey. In May 1986, a summit meeting at dawn, "Esquipulas I," took place, attended by the five Central American presidents. On February 15, 1987, Costa Rican President Óscar Arias submitted a Peace Plan which evolved from this meeting. During 1986 and 1987, the "Esquipulas Process" was established, in which the Central American heads of state agreed on economic cooperation and a framework for peaceful conflict resolution. The "Esquipulas II Accord" emerged from this and was signed in Guatemala City by President Vinicio Cerezo of Guatemala, President José Napoleón Duarte of El Salvador, President Daniel Ortega of Nicaragua, President José Azcona del Hoyo of Honduras and President Óscar Arias Sánchez of Costa Rica on August 7, 1987. Esquipulas II defined a number of measures to promote national reconciliation, an end to hostilities, democratization, free elections, the termination of all assistance to irregular forces, negotiations on arms controls, and assistance to refugees. It also laid the ground for international verification procedures and provided a timetable for implementation.
Никарагуаның қатысуы
АҚШ үкіметі Сандинистердің 1979 жылы диктатор Анастасио Сомоса Дебайльге қарсы жасаған төңкерісі және Ұлттық қайта құру хунтасын құрғандарына байланысты, Эскипулас процесінде Сандинистер режимін Никарагуаны өкілдік етуге лайық деп танудан бас тартты. 1984 жылы Сандинистер сайлау өткізді, олар көпшілік дауыспен жеңіске жетті, бірақ АҚШ қысымымен негізгі оппозициялық партиялар бұл сайлауды бойкоттады, соның салдарынан АҚШ бұл жеңісті заңсыз деп мәлімдеді. Дегенмен, 1986 жылғы маусымда Халықаралық соттың Никарагуа – АҚШ арасындағы ісінің нәтижесі "аймақтық жағдайда маңызды өзгеріс" тудырды, бұл Орталық Американың басқа да көшбасшыларын Никарагуаны теңдес серіктес ретінде қабылдауға ықпал етті. 1986 жылғы қарашада Иран-Контра ісінің жария болуы АҚШ-тың процеске әсерін одан әрі әлсіретті.
The US government refused to recognize the Sandinista regime's legitimacy to represent Nicaragua in The Esquipulas Process, on the basis that the Sandinistas had taken power in a 1979 coup d'etat against the dictator Anastasio Somoza Debayle, establishing the Junta of National Reconstruction. Although in 1984 the Sandinistas held an election, in which they won the majority of the votes, the main opposition parties boycotted this election under US pressure, and the US was able to claim that the victory was illegitimate. However the June 1986 outcome of the International Court of Justice case Nicaragua v. United States created a "major shift in the regional context" which ultimately persuaded the other Central American leaders to accept Nicaragua as an equal partner. The November 1986 disclosure of the Iran–Contra affair further weakened the US influence on the process.
Эскипуладан кейін
Кейінгі жылдары Эскипулас Осло келісімінің негізін қалады (Израиль үкіметі мен Палестина Азаттық Ұйымы арасындағы 1993 жылғы Осло келісімдерімен шатастырмау керек). Бұл Гватемала Ұлттық татуласу комиссиясы (CNR) мен Гватемала Ұлттық революциялық бірлігі (URNG) арасындағы алдын ала келісім болды, ол Гватемаладағы үш он жылдан астам дау-жанжалды аяқтады. Ол сондай-ақ Сальвадордағы жалпы бейбіт келісімге қол қоюға, Чапультепек бейбіт келісімдеріне және тағы да басқаларына түрткіс болды. Ариястың Эскипулас бейбіт келісімі үшін жасаған еңбегі оған 1987 жылғы Нобель бейбітшілік сыйлығын әкелді.
In subsequent years, Esquipulas laid the groundwork for the Oslo Accord (not to be confused with the 1993 Oslo Accords between the Israeli government and the PLO). This was a preliminary agreement between the Guatemalan National Reconciliation Commission (CNR) and the Guatemalan National Revolutionary Unity (URNG) which brought to an end more than three decades of strife in Guatemala. It also inspired the signing of a general peace agreement in El Salvador, the Chapultepec Peace Accords and others. Arias' efforts on behalf of the Esquipulas Peace Agreement earned him the 1987 Nobel Peace Prize.