Кіріспе
Француз киноархивисі Анри Ланглоа (lɑ̃glwa; 13 қараша 1914 – 13 қаңтар 1977) – француз киноархивисі және киносүйер. Киноны сақтау саласындағы пионер, Ланглоа кино тарихындағы ықпалды тұлға болды. Оның 1950 жылдардағы Париждегі кино көрсетулері авторлық теорияның дамуына бастаған идеяларды ұсынған деп жиі есептеледі. Ланглоа Жорж Франжу мен Жан Митримен бірге Француз кинотегінің (Cinémathèque Française) негізін қалаушы, сондай-ақ 1938 жылы Халықаралық кино мұрағаттар федерациясының (FIAF) құрушысы болды. Кинотеканың ұзақ жылғы бас архивисі Лотте Эйснермен тығыз ынтымақтастықта жұмыс істеп, соғыстан кейінгі кезеңде фильмдер мен кино тарихын сақтауға үлкен үлес қосты. Әдістері жиі дау тудырған эксцентрик болғанымен, ол француз жаңа толқынына айналған жас кинофилдер мен сыншылардың бір буынына маңызды ықпал етті. 1974 жылы Ланглоа "кино өнеріне деген адалдығы, оның өткенін сақтаудағы зор еңбегі және болашағына деген сенімі" үшін Арнайы «Оскар» сыйлығымен марапатталды.
Henri Langlois (lɑ̃glwa; 13 November 1914 – 13 January 1977) was a French film archivist and cinephile. A pioneer of film preservation, Langlois was an influential figure in the history of cinema. His film screenings in Paris in the 1950s are often credited with providing the ideas that led to the development of the auteur theory. Langlois was co founder of the Cinémathèque Française with Georges Franju and Jean Mitry and also co founder of the International Federation of Film Archives (FIAF) in 1938. Through close collaboration with the Cinémathèque's longtime chief archivist, Lotte Eisner, he worked to preserve films and film history in the post war era. An eccentric who was often at the centre of controversy for his methods, he also served as a key influence on the generation of young cinephiles and critics who would become the French New Wave. In 1974, Langlois received an Academy Honorary Award for "his devotion to the art of film, his massive contributions in preserving its past and his unswerving faith in its future".
Француз кинотеатрындағы мансабы
1936 жылы Ланглоа, Франжу және Митри Парижде Cinémathèque Française кинотеатрын және мұражайын құрды. Жинақ 1936 жылы он фильмнен 1970-жылдардың басына қарай 60 000-нан астам фильмге дейін өсті. Ланглоа жай ғана архивист емес, жоғалып кету қаупі төнген көптеген фильмдерді сақтап қалды. Фильмдерден басқа, Ланглоа кино саласына қатысты камералар, проекциялық жабдықтар, костюмдер және көне театр бағдарламалары сияқты басқа да заттарды сақтауға көмектесті. Ол 1972 жылы Шайо сарайындағы Кино мұражайына көптеген заттарды сыйға берді, олар екі мильге жуық фильмдердің артефакттары мен естеліктерінен тұрды. 1997 жылы өрт салдарынан келген зақымдануға байланысты коллекция басқа жерге көшірілді. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Ланглоа және оның әріптестері Франциядағы нацистік оккупация кезінде жойылу қаупі төнген көптеген фильмдерді сақтап қалуға көмектесті. Ланглоа француз жаңа толқынының режиссерлері Франсуа Трюффо мен Жан-Люк Годарға әсер етті, Ланглоаның әдістері дәстүрлі емес болды. Оны деректерді жүйелі түрде сақтауға ұтымды көзқарас танытпаған деп айыптады. 1959 жылдың 10 шілдесінде нитратты пленканың өртенуі салдарынан Кинотека коллекциясының бір бөлігі жойылды. Оқиғаның себебі мен зардабы туралы мәліметтер әртүрлі.
Алып тастау және қайта қабылдау
1968 жылы француз мәдениет министрі Андре Малро Ланглоисті оның мақтандығы мен мұражайды темір қауырсынмен басқаруына байланысты жұмыстан босатуға тырысты. 7 ақпанда Ланглоидің басқарудағы кемшіліктері мен мұрағатталған киноматериалдарды тиісінше сақтамауы себеп көрсетіліп, мемлекеттік қолдауға ие Cinémathèque кеңесі Ланглоиді Пьер Барбинмен ауыстырды. Бұл оқиға жергілікті және халықаралық деңгейде үлкен наразылық тудырды, тіпті сол жылы беделді Канн кинофестивалі де наразылық білдіріп тоқтатылды. Париждегі наразылықтарға Париждің Нантер университетінің студент-белсендісі Даниэль Кохн-Бендит қатысты. Альфред Хичкок, Акира Куросава, Федерико Феллини, Джанни Серра сияқты танымал режиссерлер телеграмма арқылы қолдау білдірді. 22 сәуірде Мальро қарқынды пікір-таластардан кейін Ланглоиді қызметіне қайта орналастырды, бірақ мұражайға бөлген қаржыны қысқарды. Кейіннен Ланглои оқиғасы 1968 жылғы мамыр айындағы үлкен наразылықтардың бастауы ретінде қарастырылды. Трюфо 1968 жылы түсірген "Ұрланған сүйістер" фильмін Ланглоиге арнады, және фильм жабылып, құлыпталған Cinémathèque-нің кадрымен басталады.
Кейінгі өмірі
1970 жылы Ланглойс «Метрополитен мұражайындағы Синематека» көрмесі үшін Синематека қорынан жетпіс фильмді іріктеді. Метрополитен мұражайы мен Нью-Йорктегі Музыка және драма орталығының бірлескен демеушілігімен өткен көрмеде 1970 жылдың 29 шілдесінен 3 қыркүйегіне дейін 35 кеш бойы жетпіс фильм көрсетілді, бұл ортаның пайда болған алғашқы жетпіс бес жылына арналған шара еді. Ланглойс фильмдерді кино өнеріне қосқан үлесі мен маңыздылығы тұрғысынан таңдады, соның ішінде ресми киноиндустрияның туындыларымен қатар, қазіргі заманғы және ерте авангард режиссерлерінің жұмыстары да болды. Бұл бағдарлама АҚШ-та өткен ең әртүрлі фильмдер көрмесі болып есептеледі және мұражайдың кино саласындағы алғашқы маңызды жобасы болды. 1974 жылы Ланглойс Синематекамен жасаған өмірлік еңбегі үшін «Оскар» сыйлығының арнайы наградасын алды. Ол үш жылдан кейін қайтыс болды және Париждегі Монпарнас зиратына қойылды. Париждің 13-ші округіндегі Анри Ланглойс алаңы оның құрметіне аталған.
Ланглои туралы деректі фильмдер
1970 жылы Анри Ланглои туралы ағылшын тілінде деректі фильм түсірілді, онда Ингрид Бергман, Лилиан Гиш, Франсуа Трюффо, Катрин Денев, Жанна Моро және тағы басқалармен оның өмірі мен еңбектері туралы сұхбаттар орын алды. Фильмді Роберто Герра мен Эйла Хершон түсіріп, режиссерлік етті. Эдгардо Козаринскийдің 1994 жылғы "Азамат Ланглои" деректі фильмі Ланглоидің әуесқой коллекционерден "жаңа толқынның" батырына және жұлдыздардың досына айналу жолын көрсететін эсселік өмірбаян. Бернардо Бертолуччидің 2003 жылғы "Түс көрушілер" фильмі Ланглоидің жұмыстан босатылуына тоқталып, сол оқиғалардың тарихи кадрларын қамтиды. 2004 жылы Жак Ришард Ланглоидің мансабы туралы "Cinémathèque-тің шайыры" (The Phantom of the Cinémathèque) деген деректі фильм түсірді. Онда оның достары, әріптестері, ғалымдар және Симона Синьоре, Годар, Шаброл, Трюффо және Жан Мишель Арнольд сияқты кино өнерінің көрнекті тұлғаларымен сұхбаттар бар. 2014 жылы Cinémathèque "Анри Ланглоины көзбен көргендер" (Henri Langlois vu par) деген қысқа деректі фильмін шығарды, онда Аньес Варда, Фрэнсис Форд Коппола, Роман Полански, Мануэль де Оливейра, Бернардо Бертолуччи, Киёши Куросава және Вим Вендерс сияқты он үш режиссер Ланглои туралы және онымен болған қарым-қатынастары туралы айтады.