Кіріспе

Китами (北見市) – Жапонияның Охотск субпрефектурасындағы қала. Бұл субпрефектурадағы ең көп халқы бар қала және коммерциялық орталық, бірақ субпрефектураның әкімшілік орталығы Абашири қаласы. Китами физикалық жағынан Охотск субпрефектурасының ортасында орналасқан. Қаланың атына себепкер болған Китами таулары жақын маңда орналасқан. Қала 2006 жылғы әкімшілік реформада Китами, Танно, Токоро және Рубешибе кенттерінің бірігуі нәтижесінде құрылды. Китами негізінен сауда және өнеркәсіп/қызмет көрсету салаларында, Танно – ауыл шаруашылығында, Токоро – балық шаруашылығы мен ауыл шаруашылығында, ал Рубешибе – орман шаруашылығы және ыстық су бұлақтарындағы туризмде дамыды. Аймақтың ерекшеліктеріне байланысты, Китами Жапониядағы пияз және ақ гүлді бұршақ өндірісі бойынша көш бастап тұр. Бұдан өзге, бұл аймақта шағала балық аулау өте жақсы дамыған, сондықтан ол елде "шағала балық шаруашылығының отаны" деп есептеледі. Сонымен қатар, аймақта Пирсон мұражайы, Уакка жабайы гүлдер бағы және "Хоккайдо мұрасы" тізіміне енген Токоро ескі орындары сияқты тарихи және туристік жерлер бар. 2023 жылдың 31 шілдесіне қарай, қаланың халқы 112 185 адамды құрады, оның ішінде 61 793 үй шаруашылығы бар. Халық тығыздығы – , ал жалпы аумағы – .

Этимология

Атау Мейдзи дәуірінде жапондық зерттеуші және картограф Мацура Такеширо ұсынған болатын, ол кезде императорлық бюрократтар Хоккайдо даму комиссиясы арқылы аймақтың дамуын бастау үшін осы жерді тіркеген кезде. Императорлық араласудан бұрын аймақтың айну тілінде атауы болған жоқ. Атаудың мағынасы 北 (Солтүстік), 見 (Көру) және 市 (Қала) канджи таңбаларының комбинациясынан тұрады, яғни "Солтүстікке қарайтын қала". Бұл мағынаның себебі – аймақтың таулары, олар теңізді және Ресейдің Сахалин аралын көруге мүмкіндік береді. Алғашқыда бұл атау таулар мен Охот теңізі арасындағы кең аумаққа қатысты. 2006 жылы Китами қаласы Токоро, Рубешибе және Танно кенттерімен біріктірілгеннен кейін, оны көбінесе Китами ойпатының айналасындағы аймақ деп атайды, сонымен қатар Китами ішкі аймағы деп те атайды, бірақ бұрынғы Токоро кентінің жағалау аймағындағы бөлігі кірмейді.

Эдо дәуірі

Эдо дәуірі – 1603 және 1867 жылдар аралығындағы Жапония тарихының кезеңі. Осы кезеңде Токугава сёгунаты және елдің 300 аймақтық даймиосы билік еткен. Осы уақыт аралығында осы жерде тұрақты адам қонысы тіркелмеген. Ең жақын халықтар – айну тайпаларынан құралған. Бүгінде олардың ежелгі қоныстарының бірі Токоро ескерткіштері болып табылады. Тарих Едо дәуірінің соңғы жылдарында, Мэйдзи қайта жаралуы мен Бошин соғысының нәтижесінде көріне бастады. 1856 жылы жапон саяхатшысы Мацура Такеширо Токоро өзені арқылы аймақтан алғаш рет өтті.

Мэйдзи дәуірі

Мейдзи дәуірі – 1868 жылдың 23 қазанынан 1912 жылдың 30 шілдесіне дейін созылған жапон тарихының дәуірі. Осы кезеңде Бошин соғысы аяқталып, аз ғана уақытқа ғана болған Эзо Республикасы Жапон императорлық армиясымен басып алынды. Империя шекарасында жаңа көтерілістер тууы және солтүстікте Ресей империясының үздіксіз кеңеюі қаупіне байланысты императорлық бюро аймақты жаппай отарлауды және жергілікті халықты мәжбүрлі ассимиляция мен оқшаулау арқылы «жапондықтандыруды» бастады. 1869 (Мейдзи 2): Мейдзи үкіметі Эзоны «Хоккайдо» деп қайта атады және Хоккайдоны дамыту комиссиясын құрды. 1872 (Мейдзи 5): (ノツケウシ村) ауылы негізі салынды, бұл аймақта қоныстану процесін бастады. 1882 (Мейдзи 15): Хоккайдоны дамыту комиссиясы таратылды және Хоккайдода алғашқы үш префектура құрылды. Бұл аймақ сол кезде құрылған алғашқы префектуралардың бірі – Немуро префектурасына қарасты. 1897 (Мейдзи 30): 112 иммигрант келді және қоныстанды, бұл аймақтың айтарлықтай өсуіне себеп болды. 1899 (Мейдзи 32): Аймақтағы алғашқы монета қадау фабрикасы іске қосылды. 1904 (Мейдзи 37): Күріш егу басталады. 1910 (Мейдзи 43): Пойыз қатынасы ашылды (кейін Икеда темір жолы деп аталды), бұл ауылды Хоккайдоның астанасы Саппоромен байланыстырды. 1914 (Тайшо 3): Пирсон мұражайы американдық миссионерлер отбасының ескі үйінде ашылды. 1915 (Тайшо 4): Токоро ауылы құрылды. 1921 (Тайшо 10): Рубешибе кенті құрылды.

Хайсей дәуірі

1989 жылғы 8 қаңтардан бастап Император Акихитоның 2019 жылғы 30 сәуірде тақтан басқанға дейінгі билік кезеңі. Хейсей дәуірі түрбулентті саясат және ұзаққа созылған экономикалық төмендеумен ерекшеленді. Экономикалық құлдыраудан кейін Китами жапондық қаржы дағдарысының салдарынан экономикалық көрсеткіштерін қалпына келтіре алмады және халқының саны қазірге дейін азайып келеді. Осы дәуірде қалалық әкімшілік бөліністері құрылды. 1991 (Хейсей 3): "Хоккайдодағы күнге шақыру" (күн қуатымен жүретін автомобильдер жарысы) алғаш рет өткізілді (2003 жылы аяқталды). 1996 (Хейсей 8): Китами қаласының құрылғанына 100 жыл толуы. 1997 (Хейсей 9): "Каорянс фестивалі" алғаш рет ұйымдастырылды. 1999 (Хейсей 11): Хоккайдода Жапон Қызыл Кресінің медбикелер колледжі ашылды. 2000 (Хейсей 12): "Китами қатаң қыстың Якинику фестивалі" алғаш рет өткізілді. 2001 (Хейсей 13): Пирсон мұражайы және Уакка жабайы гүлдер бағы "Хоккайдо мұрасы" деп таңдалды. 2004 (Хейсей 16): рекордтық қар құйын болды (қар жамылғысы). Охотск теңізінің жағасындағы, соның ішінде Токоро археологиялық ескерткіштері сияқты ежелгі археологиялық орындар "Хоккайдо мұрасы" деп таңдалды. 2006 (Хейсей 18): Китами, Токоро, Рубешибе және Танно қалалары бірігіп Китами қаласын құрады. 2008 (Хейсей 20): "FM Охотск" алғашқы қоғамдық радиостансасы ашылды. 2009 (Хейсей 21): "Китами жартылай марафоны" алғаш рет өткізілді. 2014 (Хейсей 26): Китамидегі тәуліктік ең жоғары температура 2019 жылға дейін ең жоғары көрсеткішті (37,2 °C) тіркеді.

Рейва дәуірі

Рейва – Жапонияның ресми күнтізбесінің қазіргі заманы. Ол 2019 жылдың 1 мамырында басталды, сол күні император Акихитоның үлкен ұлы Нарухито Жапонияның 126-шы императоры болып таққа отырды. 2019 жыл (Рейваның бірінші жылы): 26 мамырда Китами қаласында 38,1 °C температура тіркелді, бұл 2014 жылғы рекордты жаңартты.

Қалалар мен автономиялық өңірлер

Китами – 2006 жылы шағын қалалардың бас қаламен әкімшілік біріктірілуінің нәтижесі. Осы біріктірудің арқасында Китами Охотск субпрефектурасының ең ірі қаласы атанды. Бұл шағын қалалар әлі де Автономиялық аудандық округтер (自治区) ретінде сақталып келеді. Барлығы 4 автономиялық аудан/қала бар.

Китами қаласы

Солтүстік көрініс (北見) деп аударылады, бұл аймақтың басты қалалық орталығы. Қала соғысқа дейінгі дәуірде иттің қарық (мята) өндірісі арқасында гүлденді, сол кезде ол әлемдік өндірістің 70% құрады. Бүгінде Китами Охотск аймағының сауда, өнеркәсіп және қызмет көрсету орталығы болып табылады. Үкімет аймақта орналасқан университеттер мен жоғары білім беру мекемелерін қатыстыра отырып, өнеркәсіп, ғылым және мемлекеттік серіктестік арқылы қаланы дамытуға күш жұмсап жатыр.

Тано қаласы

Айнұ тіліндегі nufu un keshi ("даланың шеті") деген атауға негізделген Edge Field (端野) деп аударылады. Аудан, негізінен, Токоро өзенінің алабындағы тегіс төбелермен және ауылдық пейзажбен егіс шаруашылығына арналған жер. Ауданның орталық бөлігінде бастауыш және негізгі мектептер, әлеуметтік білім беру орталықтары мен саябақтар бар білім беру аймағы орналасқан. Қалалық ыңғайлылықтармен үйлесімде ауылдық пейзаж шаруашылықтар арқылы қалыптасады. Соңғы халық санағы (2005) бойынша қаланың халқы 5 425 адамды құрады, ал халық тығыздығы шамамен 33 адам/км² болды. Жалпы ауданы 163,50 км² шамасында.

Токоро қаласы

Бұл ауданда табиғаты мол болғандықтан, ауыл шаруашылығы мен балық шаруашылығы гүлденеді, оның ішінде Охотск теңізі мен Сарома көлі арасындағы құм сілкінісінде гүлдердің ерекше көзге түсетін Ваққа гүлдері саябағы бар. Бұл жерде жыл бойы жұмыс істейтін керлинг залы орналасқан, ол Жапониядағы осындай нысандардың ішіндегі ең үлкендерінің бірі, сондай-ақ Токоро ескерткіші және құндыз өсірудің бастауы сияқты тарихи орындар да бар.

Өнеркәсіп

Жергілікті экономиканы жаңғыртуға бағытталған күш-жігер жаңа сату арналарын дамытуды және логистикалық шығындар мәселесін шешу үшін жоғары қосылған құнға ие жаңа өнімдерді әзірлеуді қамтиды. Өнімді дамыту салалық ынтымақтастық арқылы және Китами өнеркәсіптік кешені мен Китами жоғары технологиялық паркіне кәсіпорындарды тарту арқылы ілгеріледі, олар жергілікті ресурстарды толыққанды пайдаланады. Китами технология институтының Ынтымақтастық зерттеулер және қоғаммен байланыс орталығы жеке сектормен бірлескен зерттеулер үшін байланыс нүктесі қызметін атқарады. Охотск ынтымақтастық зерттеу орталығы және Кіші және орта кәсіпкерлік және аймақтық инновациялар ұйымының Хоккайдо бөлімшесінің Китами кеңсесі жергілікті қауымдастықта ғылыми-зерттеу және дамыту жұмыстарын (ҒЗДЖ) және коммерцияландыруды қолдау үшін "бір терезе" қызмет көрсету орталықтары ретінде құрылды. Технологиялық қабілеттілікті арттыру және жаңа өнімдерді әзірлеу сияқты жергілікті өнеркәсіпті дамыту шаралары, сондай-ақ өнеркәсіп, академия және мемлекеттік органдар арасындағы ынтымақтастықты күшейту жұмыстары жүргізілуде. Қалада Kyocera Corporation және Hitachi, Ltd сияқты ірі жеке кәсіпорындар орналасқан.

Сауда

Охоцк аймағының орталық қаласы ретінде Китами соңғы жылдары бөлшек сауда аймағын кеңейтті. Қала орталығындағы сауда, қызмет көрсету және қосымша қызмет орындары шоғырланған аудан азаматтардың араласуына арналған орын болып қалыптасқан. Сауда ауданын одан да тартымды ету үшін түрлі іс-шаралар ұйымдастырылуда. Қала шетінде жаңа сауда аймағының пайда болуы Китами қаласының сауда секторын одан әрі жандандырды. Жергілікті креативтілікті барынша пайдалану арқылы жан-жақты коммерциялық қызметтерді дамыту және жергілікті тұрғындардың қауымдастық дамуына қатысуына мүмкіндік жасауға басымдық берілуде. Қаржылық жағдайлар бойынша, Китами қаласындағы көтерме және бөлшек саудамен айналысатын кәсіпорындардың жылдық сату көлемі және кәсіпорындар мен қызметкерлер саны төмендеп келеді. Бұл төмендеуге Жапонияның экономикалық дағдарысы, халықтың қартаюы және қаладан көшіп кету себеп болып отыр. Туризм саласында жылына шамамен 1,5 миллион турист келеді, олардың көп бөлігі Сарома көлі мен Оннейу Онсеніне бағытталған. Дегенмен, түнеушілердің жалпы саны жылына шамамен 450 000-ға жетеді, бұл оны "өтпелі" туристік бағыт ретінде сипаттауға мүмкіндік береді.

Фестивальдар

Китами қысқы фестивалі жыл сайын ақпанның екінші аптасында өтеді. Минт кун мен Пеппер Чан үйленген сорандар. Олар сонша тамақ жегендіктен, домалақ болып кеткен. Минт кун нәрсені бұзуды жақсы көреді (бір кезде әлемдік нарықтың 70% -ын арттырған), ал Пеппер Чан таза ауаны ұнатады. Олар технология мен тағамдарды бейнелейді. Нонта кун мен Нонта Чан – Таннодан келген шаруалар. Олар бидай бастары бар қызыл бас киімдер киеді. Олардың жүзі пиязға, ал аяқ киімдері күрішке ұқсайды. Олар ауыл шаруашылығын көрсетеді. Мацубо – Рубешибеден келген қарағай конусы. Ол сауда жасауды жақсы көреді. Оның тартымды тұсы – қабықтары мен көздері. Ол туризмді білдіреді. Токоро кун – Токородан шыққан белсенді моллюск. Ол спорт пен балық шаруашылығын көрсетеді. Эколон – қайта өңдеу белгісіне ұқсайтын қанаты бар тұқым. Оның шашы (жапырақшасы) Дораемонның винті сияқты айналады. Ол ұшып өткенде, барлығы жасыл түске боялады. Ол қоршаған ортаны білдіреді.