Кіріспе

2001 жылы Урсула К. Ле Гуиннің фантастикалық романы

"Басқа жел" – американдық автор Урсула К. Ле Гуиннің 2001 жылы Харкорт баспасында жарық көрген фантастикалық романы. Бұл Жертеңізі архипелагында өтетін бесінші және соңғы роман. Ол "World Fantasy Award" сыйлығының "Жылдың үздік романы" номинациясында жеңіске жетті және "Locus Award" сыйлығында "Үздік фантастикалық роман" номинациясында екінші орын алды, сондай-ақ тағы да бірнеше номинацияға ие болды. "Басқа жел" – "Техану" төртінші романы мен "Жертеңізі әңгімелерінен" жинағындағы "Аждаһа" әңгімесінің жалғасы.

Сюжет

Алдер – емдеуге шебер кішігірім ауыл сиқыршысы, сүйікті әйелі Лилидің өлімінен бері түс көргенмен мазасыз. Ұйықтайтын сайын ол тас қабырғаға жеткізіледі, тірілер мен өлгендер әлемінің шекарасы. Өлгендер, Лили де солардың ішінде, оны босатуды жалбарынады. Ол Рок аралындағы сиқыршылық мектебінің шеберлерінен кеңес іздеді. Шебер Паттернер оған Гонт аралындағы Гедті табуға кеңес береді. Бұрынғы Архимаг Гед сиқыршы ретінде күшінен айырылған, бірақ өлгендер әлемі туралы тірілерден артық біледі. Алдер Гедті жалғыз табады, өйткені оның Каргиш әйелі Тенар мен асырап алған қызы Техану Хавнорға патша Лебаненге кеңес беру үшін шақырылған. Гед Алдердің әңгімесін тыңдап, оған Хавнорға барып патшамен және оның отбасымен сөйлесуді ұсынады. Алдер үлкен Хавнор аралына жетіп, жиналған кеңеске өзінің оқиғасын айтады. Лебанен алаңдайды, бірақ оның басқа да уайымдары бар. Шығыстан келген, сиқыршылықты жек көретін, соғысқа дайын халық – Каргтардың патшасы, бейбітшілік үшін Лебаненге қызын үйлендіруді талап етеді, бұл талап Лебаненді ашуландырады. Сонымен қатар, аждаһарлар олардың батыс аумақтарына ең жақын аралдарға қауіп төндіреді. Алдер келгеннен кейін көп ұзамай, аждаһарлар архипелагқа бұрынғыдан да терең еніп, ақырында Хавнордың өзіне дейін жетеді. Патша мен оның халқы олармен келіссөздер жүргізу үшін атқа мінеді. Техану олармен бірге кетеді, өйткені ол аждаһарлармен туыстық байланысы бар сияқты, жас кезінде үлкен аждаһар Калессинді шақырып, ол оны «қызым» деп атаған, бірақ қазір ол «басқа желмен ұшып кеткен». Ол шабуылдаушы аждаһарлардың бірімен сөйлеседі, ол құпия хабар жеткізеді: аждаһарлар адамдардың батыстағы жерлерінің бір бөлігін ұрлап алғанына ашулы. Алайда, аждаһарлар бітімге келісіп, елші жіберуге келіседі. Біраз уақыттан кейін Орм Ириан атты аждаһар патша мен оның кеңесіне адам кейпінде келіп, сөйлейді. Аждаһарлар, сиқыршылар және Каргтар туралы аңыздар қайта айтылып, салыстырылады. Аждаһарлар мен адамдар бір кезде бір халық болған, бірақ жолдары айырылған: аждаһарлар Алыс батыста еркіндік пен өлместік өмірді таңдады, ал адамдар шеберлік, күш және қайта туу өмірін таңдап, сиқырдан бас тартуға уәде берді. Бірақ адамдар уәделерін бұзды, ал алғашқы сиқыршылар өлгеннен кейін адамдар бара алатын әдемі Батыс жерлерін аждаһарлардан ұрлады. Бірақ мәңгілік өмірді құруға тырысқанда, ежелгі сиқыршылар Құрғақ жерді жасады – олардың жандары мәңгілікке созылатын, өзгермейтін, шөл дала. Топ шешім іздеу үшін әлемнің орталығы Рокке саяхаттауды шешеді. Патшаның тобы сиқырлы мектептің шеберлерімен қандай қадам жасау керектігін талқылайды. Екі топ бірге Құрғақ жерге, өлгендер бұзуға тырысып жатқан Тас қабырғаға сапар шегеді. Алдер тас алып тастай бастайды, Құрғақ жердегідей қабырғадағы әрбір тас аждаһарлардың Батыс жерлерінен оны алып шығу үшін қолданылған сиқырдың бірі. Алдерге Техану қосылады, содан кейін басқалары, әрқайсысы сиқырды қолданып қабырғаны бұзады. Қабырға жеткілікті түрде бұзылғаннан кейін, тұтқынға алынған өлгендер өмір, өлім және қайта туу циклына оралуға еркін жүгіреді, ал Алдер әйелі Лилимен қайта қосылып, көз жұмады. Аждаһар Калессин келіп, қиратуды аяқтап, Құрғақ жер әдемілігіне оралып, аждаһарлардың Батыс жерлерімен қайта бірігеді. Техану ақыры мүгедексіз аждаһарға айналады. Әлемнің тепе-теңдігі қалпына келгеннен кейін, патша Карг ханшайымына үйленеді, оны жақсы көріп, құрметтейді, ал Тенар Гонт пен Гедке қайта оралады.

Талдау

"Басқа жел" Жер теңізінің кейіпкерлері Лебаннен, Тенар, Техану және, екінші рөлде, Гед туралы әңгімелерді жалғастырады. Теханудан басқа, бұл кейіпкерлер толыққанды қалыптасқан, олардың одан әрі дамуы шешімді. Қазір жас бойжеткен Техану әлі де ұялшақ, және асырап алған анасы Тенарға эмоционалдық жағынан тәуелді. Дегенмен, ол патшамен кездесуге және аждаһарлармен келіссөздер жүргізуге келіседі, өйткені ол олардың тілін табиғи түрде түсіне алады. Аждаһармен алғашқы кездескенде, оның көзге көрінетін қатігездігіне және өзінің отқа деген қорқынышына қарамастан, Техану онымен кездесуге батыл қадам басады, оның "қызым" деп атаған ең үлкен аждаһар Калессин оны таниды және құрметтейді деп үміттенеді. "Басқа желдің" мән-жайында Техану өздігінен аждаһарға айналады, осылайша бала кезінде адамдар оның денесіне келтірген жарақатының салмағынан арылады. Кітаптың негізгі тақырыбы – кешірім мен татуласу. Техану өзінің табиғатымен татуласумен қатар, сиқыршы Алдер қайтыс болған әйелімен, Лебаннен болашақ жұбайымен татуласады, ал осы одақ арқылы Каргадпен берік бейбітшілік орнатылады. Палн, Рок және Каргадтың әртүрлі білімдері әлемнің нағыз тарихының толық емес көрінісі екені көрсетіледі. Мәңгілік өмірді құруға бағытталған, Құрғақ Жерді тартып алған сиқырлар жойылды; оның шекарасы алынғаннан кейін шөл қайта жанданып, мыңдаған жылдар бұрын бөлініп кеткен аждаһарлардың Батыс Жеріне қайта қосылады. Өлгендер енді Құрғақ Жерлерден босап, өлім мен қайта туу циклы барлығы үшін жаңадан басталады.