Гарольд Принц: Американдық театр өнерінің шебері

Кіріспе

Американдық театр продюсері және режиссері (1928–2019)

Харольд Смит Принс (шын аты Харольд Смит; 30 қаңтар 1928 – 31 шілде 2019), көбінесе Хал Принс деп аталатын, американдық театр режиссері және продюсері, музыкалық театр саласындағы еңбектерімен танымал. 20 ғасыр американдық театрының ең көрнекті тұлғаларының бірі Принс өмірі бойы Бродвей тарихындағы ең әйгілі мюзиклдермен байланысты болды, олардың ішінде «Вест-Сайд Стори», «Шатырдағы скрипкашы», «Кабаре», «Суини Тодд» және Бродвей тарихындағы ең ұзақ уақыт көрсетілген «Операның арбауы» кіретін. Оның көптеген қойылымдары музыкалық театр үшін жаңа мүмкіндіктер ашып, форманың шегін кеңейтіп, нацизм («Кабаре»), некедегі қиындықтар («Компания») және 19 ғасырдағы Жапонияның мәжбүрлі түрде ашылуы («Тынық мұхитының овертюралары») сияқты маңызды және саяси тақырыптарды қамтыды. Өмірі бойында 21 «Тони» сыйлығын жеңіп алды, оның ішінде сегізін режиссура үшін, сегізін жылдың ең үздік мюзиклы үшін, екеуін мюзиклдің ең үздік продюсері ретінде және үш арнайы сыйлықты алды.

Ерте өмір

Принс Манхэттендегі бай отбасында, Бланш (Стерн) мен Гарольд Смиттердің ұлы болып дүниеге келді. Оның отбасы неміс-иудей тегінен шыққан. Оны әкесі Милтон А. Принс, брокер қабылдап алды. Нью-Йорктегі Франклин мектебін (кейін Дуайт мектебі деп аталды) бітіргеннен кейін, Пенсильвания университетіне түсіп, гуманитарлық ғылымдар бағдарламасын оқыды және үш жылда 19 жасында бітірді. Содан кейін ол Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі Германияда АҚШ армиясында екі жыл қызмет етті. Ол 1956 жылғы «Дамн Янкиз» және 1960 жылғы «Фиорелло!» мюзиклдері үшін «Тони» сыйлығын алды, сондай-ақ 1963 жылғы «Формусқа бара жатқандағы қызық оқиға» үшін сыйлыққа ие болды. «Вестсайдская история» (1958) және «Жаңа қыз қалада» мюзиклдері үшін «Тони» сыйлығына ұсынылды. 1962 жылы өзінің жеке туындыларын режиссерлік етіп, продюсерлікке кірісті. «Отбасылық іс» мюзиклі сәтті болмаса да, алғашқы сынға ие болған «Ол мені жақсы көреді» (1964, «Тони» номинациясы) мюзиклінен кейін оның мансабы дамыды. «Қолыңғыш үстіне скрипкашы» (1965) мюзиклін продюсерлік еткені үшін «Тони» сыйлығын алды және 1966 жылы «Кандер және Эббтың кабаресін» режиссерлік етіп, продюсерлік еткені үшін «Тони» сыйлығын жеңіп алғанға дейін музыкалық театрдан бас тартты. 1970 жылы композитор және лирика авторы Стивен Сондхайммен ең үлкен шығармашылық серіктестігі басталды. Олар бұрын «Вест-Сайд Стори» жобасында жұмыс істеген, ал олардың бірлескен еңбектері «Компания» (1970, «Тони» сыйлығы), «Фоллиз» (1971, «Тони» сыйлығы), «Кішкентай түнгі музыка» (1973, «Тони» сыйлығы), «Тынық мұхиты» (1976, «Тони» номинациясы), «Сондхайммен қатар» (1977, «Тони» номинациясы) және «Суини Тодд» (1979, «Тони» сыйлығы) сияқты көптеген маңызды қойылымдарға әкелді. 2003 жылы «Bounce» мюзикліне дейін олар ажырасып кетті. Ол «Екінші ғасырда» (1978) режиссерлік еткені үшін «Тони» сыйлығына ұсынылды және Эндрю Ллойд Вебердің «Эвита» (1980) және «Операның арбауы» (1988) мюзиклдері үшін екі рет жеңіп алды. Бетти Комден мен Адольф Гринмен бірлесіп «А Doll's Life» (1982) мюзиклін қойды. Мюзикл Хенрик Ибсеннің «Күлкі үйінде» жазғаннан кейін Нора Хелмердің тағдырын жалғастырды. Ол бес қойылымнан кейін сахнадан түсірілді. «Нью-Йорк Таймс» газеті: «Бродвей мен өнеркәсіптік революцияның біріктірілген механикасында Нораның кішкентай бейнесі жоғалып кеткенше, ол тым көп өндірілді және тым көп адам болды» деп жазды. Бродвейдегілер бұл қойылымды «Болшақ өлімі» немесе Нора прологта есікті жапқаннан кейін «Есік өмірі» деп атады. Принстің коммерциялық тұрғыдан сәтті болмаған басқа мюзиклдері: 71 қойылымнан кейін жабылған «Grind» (1985, «Тони» номинациясы) және «Roza» (1987). Алайда, оның «Операның арбауы» қойылымы Бродвей тарихындағы ең ұзақ уақытқа созылған қойылымға айналды. Принс ақырында продюсерлік қызметтен бас тартты, өйткені ол «режиссерлікке көбірек қызығушылық танытты». Ол 1995 жылы «Шоубойт» режиссерлігі үшін «Тони» сыйлығын алды және 1999 жылы «Парад» үшін тағы да ұсынылды. 2000 жылы Ұлттық өнер медалімен марапатталды. 2006 жылы Принс Театрдағы өмір бойы жеткен жетістіктері үшін арнайы «Тони» сыйлығын алды. 2007 жылы ол Бродвейдегі соңғы оригиналдық мюзиклін «LoveMusik» режиссерлік етті, сондай-ақ сол жылдың 20 мамырында Пенсильвания штатының Геттисбург қаласындағы Геттисбург колледжінде ашылу салтанатында сөз сөйледі. 2007 жылы Вашингтонда өткен салтанатты шарада Америка жетістіктері академиясының Алтын тақтасы сыйлығын сыйлық кеңесінің мүшесі және автор Тони Моррисон табыс етті. 2008 жылы Принс Илон университетінің Құрмет көрсету салтанатында басты баяндамашы болды. Принс Сьюзан Строманмен бірлесіп 2010 жылы «Paradise Found» мюзиклін режиссерлік етті. Мюзиклде Иоганн Штраус II музыкасы, Джонатан Тюниктің аранжировкасы және Элен Фитцхугтың сөздері қолданылды. Кітап авторы Ричард Нельсон, ол Джозеф Роттың «1002-ші түннің ертегісі» романының негізінде жазылған. Мюзиклдің премьерасы 2010 жылдың 19 мамырында Лондондағы Menier шоколад фабрикасында өтті және 26 маусымда жабылды. Басты рөлді Мэнди Патинкин ойнады. Принстің «Бродвейдің ханзадасы» атты ретроспективалық қойылымын Принс пен Сьюзан Строман бірлесіп режиссерлік етті және 2015 жылдың қазан айында Жапонияның Токио қаласындағы Умеда өнер театрында көрсетілді. Кітап авторы Дэвид Томпсон, қосымша материалдар мен оркестрлеуді Джейсон Роберт Браун жасады. Принс 2016 жылы «The Band's Visit» мюзиклін режиссерлік етуді жоспарлаған, бірақ кестедегі келіспеушіліктерге байланысты бас тартты. «Бродвейдің ханзадасы» 2017 жылдың тамызында Нью-Йорктегі Сэмюэл Фридман театрында Чак Купер, Джанет Дакал, Брайонха Мари Пархам, Эмили Скиннер, Брэндон Урановиц, Кейли Энн Вурхис, Майкл Ксавьер, Тони Язбек және Карен Зимба сияқты актерлердің қатысуымен ашылды. Мюзиклдерден басқа, Принс Карлайл Флойдтың «Willie Stark», Пуччинидің «Мадам Баттерфляй» операларын, сондай-ақ Бернстайннің «Кандид» (1974, «Тони» сыйлығы) операсының жаңа қойылымын қойды. 1983 жылы Принс Вена мемлекеттік операсы үшін «Турандот» операсын қойды (дирижер: Лорин Маазел; Хосе Каррерас пен Эва Мартон қатысты).

Prince was born to an affluent family in Manhattan, the son of Blanche ( Stern) and Harold Smith. His family was of German Jewish descent. He was adopted by his stepfather, Milton A. Prince, a stockbroker. Following his graduation from the Franklin School, later called the Dwight School, in New York, he entered the University of Pennsylvania, where he followed a liberal arts curriculum and graduated in three years at age 19. He later served two years with the United States Army in post–World War II Germany. He received Tony Awards for 1956's Damn Yankees, 1960's Fiorello! and 1963's A Funny Thing Happened on the Way to the Forum, and Tony nominations for 1958's West Side Story and New Girl in Town. He went on to direct and produce his own productions in 1962 beginning with the unsuccessful A Family Affair followed by his first critically successful musical, She Loves Me (Tony nomination, 1964). He received a Tony Award for producing Fiddler on the Roof (1965) and almost gave up musical theatre before his Tony winning success directing and producing with Kander and Ebb's Cabaret in 1966, followed by Kander and Ebb's Zorba (Tony nomination, 1969). 1970 marked the start of his greatest creative collaboration, with composer/lyricist Stephen Sondheim. They had previously worked on West Side Story and their association spawned a long string of landmark productions, including Company (Tony Award, 1970), Follies (Tony Award, 1971), A Little Night Music (Tony Award, 1973), Pacific Overtures (Tony nomination, 1976), Side by Side by Sondheim (Tony nomination, 1977), and Sweeney Todd (Tony Award, 1979). which ran for 16 performances, they parted ways until Bounce in 2003. He received a Tony nomination for directing On the Twentieth Century (1978) and won twice for the Andrew Lloyd Webber musicals Evita (1980) and The Phantom of the Opera (1988). and directed A Doll's Life (1982) with lyricists Betty Comden and Adolph Green. The musical continued the story of Nora Helmer past what Henrik Ibsen had written in A Doll's House. It ran for five performances; The New York Times wrote, "It was overproduced and overpopulated to the extent that the tiny resolute figure of Nora became lost in the combined mechanics of Broadway and the Industrial Revolution." Broadway wags dubbed the show either "A Doll's Death" or, due to the omnipresent portal out of which Nora slammed in the prologue, "A Door's Life." Prince's other commercially unsuccessful musicals included Grind (Tony nomination, 1985), which closed after 71 performances, and Roza (1987). However, his production of The Phantom of the Opera eventually became the longest running show in Broadway history. Prince ultimately stopped producing because he "became more interested in directing". He received a 1995 Tony Award for directing Showboat, and was nominated again for 1999's Parade. In 2000, he was awarded the National Medal of Arts. In 2006, Prince was awarded a Special Tony Award for Lifetime Achievement in the Theatre. In 2007, he directed his last original musical on Broadway, LoveMusik, and on May 20 of that year, he gave the commencement address at Gettysburg College in Gettysburg, Pennsylvania. He was presented with the American Academy of Achievement's Golden Plate Award by awards council member and author Toni Morrison at a 2007 ceremony in Washington, D. C. In 2008 Prince was the keynote speaker at Elon University's Convocation for Honors celebration. Prince co directed, with Susan Stroman, the 2010 musical Paradise Found. The musical features the music of Johann Strauss II as adapted by Jonathan Tunick with lyrics by Ellen Fitzhugh. The book was written by Richard Nelson, based on Joseph Roth's novel The Tale of the 1002nd Night. The musical premiered at the Menier Chocolate Factory in London on May 19, 2010 and closed on June 26, and starred Mandy Patinkin. A retrospective of Prince's work titled Prince of Broadway was co directed by Prince and Susan Stroman and presented by Umeda Arts Theater in Tokyo, Japan in October 2015. The book was written by David Thompson with additional material and orchestrations by Jason Robert Brown. Prince was slated to direct The Band's Visit in 2016 but withdrew due to scheduling conflicts. Prince of Broadway opened in August 2017 at the Samuel J. Friedman Theatre in New York with a cast featuring Chuck Cooper, Janet Dacal, Bryonha Marie Parham, Emily Skinner, Brandon Uranowitz, Kaley Ann Voorhees, Michael Xavier, Tony Yazbeck, and Karen Ziemba. In addition to musicals, Prince also directed operas Carlisle Floyd's Willie Stark, Puccini's Madama Butterfly, and a revival of Bernstein's Candide (Tony Award, 1974). In 1983 Prince staged Turandot for the Vienna State Opera (conductor: Lorin Maazel; with José Carreras and Éva Marton).

Мұра

Принс – Боб Фосс фильміндегі «All That Jazz» кейіпкеріне Джон Литгоу үшін шабыт көзі болды. Ол сондай-ақ Ричард Бисселлдің «Say, Darling» романындағы кейіпкердің прототипі деп саналды, онда Бисселл өзінің «7½ цент» романын «Пижама ойынына» айналдыру тәжірибесін баяндаған. Masterworks Broadway мәліметінше, «Принс продюсер және режиссер ретіндегі жетістіктерінен бөлек, театр өнеріне инновация әкелгенімен де белгілі. Стивен Сондхайммен бірлесіп, ол «концептуалды мюзикл» дамуының пионері болды, ол дәстүрлі сюжеттен емес, идея немесе тақырыптан бастау алады. Олардың осы бағыттағы алғашқы жобасы – «Компания» (1970) мюзиклі сәтті болды және басқа да инновациялық мюзиклдерге жол ашты». The New York Times газетінің сөзінше, «Ол сонымен қатар, Боб Фосс, Джером Роббинс, Майкл Беннетт және Сьюзан Строман сияқты хореографтармен, Борис Аронсон, Юджин Ли, Патриция Зиппродт және Флоренс Клотц сияқты суретшілермен, Леонард Бернштейн, Джон Кандер, Стивен Сондхайм және Эндрю Ллойд Веббер сияқты композиторлармен ынтымақтастықта жұмыс істегенімен де танымал болды. «Гарольд Принс: режиссердің өмірі» атты құжаттық фильмін Лонни Прайс түсірді және ол 2018 жылдың қараша айында PBS Great Performances арнасында көрсетілді. 2019 жылы Нью-Йорктің сахналық өнерлер кітапханасы Гарольд Принстің өмірі мен шығармашылығына арналған кең ауқымды көрме ұйымдастырды. Принс кітапхананың сенімдісі және Ұлттық өнер кеңесінің мүшесі болды. Лотте Леньяның өтініші бойынша, оны «Кабарет» (1966) мюзикліне таңдаған Принс, сонымен қатар Курт Вайль музыкалық қорының басқарма мүшесі және олардың Лотте Ленья атындағы конкурсының қазысы қызметін атқарды. Эндрю Ллойд Веббер былай деді: «Атлантиканың екі жағындағы мюзиклдік театрмен айналысатын ешбір адам осы керемет адамға зор қарыз емес. Көптеген адамдар «Фантомды» үлкен салтанатты қойылым деп ойлайды. Бұл – иллюзия ғана. Хал әрқашан қойылымды айналаңыздағы әсерлі декорациялардың бар екендігіне сендіретін сахналық өнердің көмегімен қара қорап ретінде қарастырды». Джейсон Роберт Браун: «Хал туралы ойлағанда, мен оның театрға деген сенімін еске аламын. Ол әлем туралы, саяси және эмоционалдық қолдау жүйелері туралы көп ойланды. Ол шынымен саяси суретші болды». Сол күні Бродвей театрларының шамдары дәстүрлі түрде сөндірілді. 2019 жылдың 16 желтоқсанында Бродвейдің «Majestic» театрында естелік шара өтті.

Prince was the inspiration for John Lithgow's character in Bob Fosse's film All That Jazz. He was also assumed to be the basis of a character in Richard Bissell's novel Say, Darling, which chronicled Bissell's own experience turning his novel 7½ Cents into The Pajama Game. According to Masterworks Broadway, "besides his achievements as a producer and director, Prince is also known for bringing innovation to the theatrical arts. In collaboration with Stephen Sondheim, he was a pioneer in the development of the 'concept musical,' taking its departure from an idea or theme rather than from a traditional story. Their first project of this kind, Company (1970), was a solid success and paved the way for other innovative musicals." According to The New York Times, "He was known, too, for his collaborations with a murderer's row of creative talents, among them the choreographers Bob Fosse, Jerome Robbins, Michael Bennett and Susan Stroman; the designers Boris Aronson, Eugene Lee, Patricia Zipprodt and Florence Klotz; and the composers Leonard Bernstein, John Kander, Stephen Sondheim and Andrew Lloyd Webber. A documentary titled Harold Prince: The Director's Life was directed by Lonny Price and broadcast on PBS Great Performances in November 2018. In 2019, The New York Public Library for the Performing Arts presented an extensive exhibit honoring the life and work of Harold Prince. Prince served as a trustee for the library and on the National Council of the Arts of the National Endowment for the Arts. At the behest of Lotte Lenya, whom he cast in Cabaret (1966), Prince also served on the Board of Trustees of The Kurt Weill Foundation for Music and as a judge of their Lotte Lenya Competition. Andrew Lloyd Webber said: "There isn't anybody working on musical theater on either side of the Atlantic who doesn't owe an enormous debt to this extraordinary man Hal was very minimalist with his sets. People think of Phantom as this great big spectacle. That's an illusion. Hal always looked at the show as this big black box in which the stage craft enabled you to believe there was this impressive scenery all around you." Jason Robert Brown said: "More than anything else, when I think about Hal, I think about his belief in theater. He believed in what it could do He thought a lot about the world and the political systems and emotional support systems in it. He was very much a political artist." Later that day, the marquee lights of Broadway's theaters were dimmed in a traditional gesture of honor. A memorial was held at Broadway's Majestic Theatre on December 16, 2019.