Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Этимология
Сузу қаласының Авазу ауданында орналасқан ежелгі Шинто ғибадатханасы – Сузу ғибадатханасының атымен аталған деп саналады. "Сузу" атауы Нара дәуірінің жазбаларында кездеседі, бірақ Сузу (珠洲) канджилері Вадо дәуірінің басына дейін (713 ж.) қолданылмаған деп есептеледі. Сонымен қатар, Ното аймағындағы басқа да көптеген жер аттары сияқты, бұл атаудың Айну тілінен шыққандығы туралы да теория бар.
Suzu is thought to have been named after Suzu Shrine, an ancient Shinto shrine located in the Awazu area of the city. The name "Suzu" appears in Nara period records; however, the kanji for Suzu (珠洲) is not thought to have been in use until the early Wadō era (713 AD). There is also the theory that the name originates from the Ainu language, as with several other place names in the Noto area.
География
Судзу Ното түбегінің солтүстік-шығыс ұшында орналасқан және үш жағынан Жапон теңізімен шектеседі. Қаланың бір бөлігі Ното Ханто жартылай ұлттық паркінің аумағында жатыр.
Suzu occupies the northeastern tip of the Noto Peninsula and is bordered by the Sea of Japan on three sides. Parts of the city are within the borders of the Noto Hantō Quasi National Park.
Климат
Сузуда ылғалды субтропиктік климат (Köppen Cfa) басым, ол жылы жаз және қарлы қыспен сипатталады. Сузудағы жылдық орташа температура 13,0 °C. Жылдық орташа жауын-шашын мөлшері 2234 мм, ең көп жауын-шашын қыркүйек айында жауады. Орташа температура тамыз айында шамамен 25,4 °C, ал қаңтар айында шамамен 2,4 °C төмендейді.
Suzu has a humid subtropical climate (Köppen Cfa) characterized by mild summers and cold winters with heavy snowfall. The average annual temperature in Suzu is 13.0 °C. The average annual rainfall is 2234 mm with September as the wettest month. The temperatures are highest on average in August, at around 25.4 °C, and lowest in January, at around 2.4 °C.
Демография
Жапондық халық санауы деректері бойынша, Судзу қаласының халқы соңғы 50 жыл ішінде үздіксіз азайып келеді.
Per Japanese census data, the population of Suzu has declined steadily over the past 50 years.
Тарих
Ежелгі заманда Судзу теңіз арқылы сауда жасаудың қақпасы ретінде гүлденіп, Идзумо, Садо және Эзо сияқты жерлермен байланыс орнатқан. Өз кезегінде, Судзу Идзумо дәуіріндегі ерте кезеңдерде темір өндірісінің мәдениетімен таныстырылды, тіпті ауыл шаруашылығы қоғамын дамыту үшін маңызды ауыл шаруашылығының ықпалы мен білімін алды. Шындығында, осындай көне Ното мәдениеті Ното түбегінің ұшынан пайда болып, сыртқа тараған деп есептеледі. 718 жылы Судзу, Фугеши, Хакуи және Ното аудандарынан тұратын Ното провинциясы құрылды. Біраз уақыт өткен соң, бұл жер Этчу провинциясының бір бөлігі деп жарияланды. Осы кезеңде әйгілі Отомо но Якамочи Судзу шығанағының көркем суреттерін жырлаған өлеңін айтты, ол кейіннен әйгілі поэзия антологиясы «Man'yōshū»-ге енді. Кейінірек Кодзи дәуірінде (1143) Ното провинциясының әкімі Минамото но Тошикане Вакаяма шёэнін құрды, ол Нотодағы ең ірі иелікке айналып, Судзудағы жерлердің көп бөлігін қамтиды. Осы шақта Судзу керамикасын жасау басталды, ол Хоккайдоға дейін экспортталды. Бұл аймақ ежелгі заманнан бері тұз өндірумен де танымал болған. Сенгоку дәуірінде (1467–1568) аймақ Хатакеяма, Уэсуги және Маэда кландары арасында таласқа түсті, ал Эдо кезеңінде Токугава сёгунатының билігінде Кага доменының бір бөлігі болды. Мейдзи реставрациясынан кейін 1889 жылы аймақ бір қала (Иида) және 14 ауылға бөлінді. Бұл муниципалитеттер 1954 жылдың 15 шілдесінде бірігіп Судзу қаласын құрды. 2020 жылдан бері қалада жер сілкінісі жиі болып тұрады. 2022 жылдың маусым айында болған 5,4 балдық жер сілкінісі жеті адамды жарақаттады, ғибадатханаға зақым келді және терезелер сынып қалды. 2023 жылдың мамыр айында 6,5 балдық жер сілкінісі болды. Судзуде бір адам қаза тауып, 47 адам жарақат алды, 38 үй құлады, 263 үй ішінара зақымдалды, ал тағы 1825 үйге зақым келді, бұл қаланың тұрғын үй қорының үштен бірінен асты. 2024 жылдың басында Судзуға жақын жерде 7,6 балдық жер сілкінісі болды, нәтижесінде қалада 102 адам қаза тауып, қаланың 6000 үйінің 5916-сы қирады немесе ауыр зақымдалды.
In ancient times, Suzu prospered as a gateway for trade by sea, establishing connections with places such as Izumo, Sado and Ezo. In turn, Suzu was introduced to ironware culture from a considerably early period in the Izumo era, and even gained crucial agricultural influence and knowledge to develop an agricultural society. In fact, it is thought that such ancient Noto culture originated and spread outwards from the tip of the Noto Peninsula. In the second year of the Yōrō (718), Noto Province consisting of the 4 districts of Suzu, Fugeshi, Hakui and Noto was established. For a short period of time, the land was claimed as part of Etchū Province. During this period the famous Ōtomo no Yakamochi recited a poem about the picturesque scenery of Suzu Bay, which would later be included in the famous poetry anthology Man'yōshū. Later in the Kōji period (1143), Noto Provincial Governor Minamoto no Toshikane established Wakayama shōen which grew to become the largest estate in Noto, expanding territory to take over the majority of land in Suzu. Around this time, production of Suzu ware began, which was exported as far as Hokkaido. The area was also noted from ancient times for the production of salt. During the Sengoku period (1467–1568), the area was contested between the Hatakeyama clan, Uesugi clan and Maeda clan, with the area becoming part of Kaga Domain under the Edo period Tokugawa shogunate. Following the Meiji Restoration, the area was organised into one town (Iida) and 14 villages in 1889. These municipalities merged on 15 July 1954 to form the city of Suzu. Since 2020, the city has been hit by an earthquake swarm. A 5.4 earthquake in June 2022 injured seven people, damaged a temple and shattered windows. In May 2023, a 6.5 earthquake hit the city. One person died, 47 others were injured, 38 houses collapsed, 263 were partially destroyed and 1,825 others were damaged in Suzu, over one third of the city's housing stock. At the beginning of 2024, another earthquake, measuring 7.6, hit close to Suzu, causing 102 deaths in the city and destroying or severely damaging 5,916 of the city's 6,000 houses.
Үкімет
Сузу қаласы тікелей сайланған әкім мен 14 мүшеден тұратын, бір палаталы қалалық мәслихат түрінде басқарылады.
Suzu has a mayor council form of government with a directly elected mayor and a unicameral city legislature of 14 members.
Білім
Судзуде қала әкімдігі басқаратын жеті мемлекеттік бастауыш мектеп және төрт орта мектеп бар, ал Ишикава префектурасының білім басқармасы басқаратын бір мемлекеттік жоғары мектеп бар. Префектура сондай-ақ бір арнайы білім беру мектебін де басқарады.
Suzu has seven public elementary schools and four middle schools operated by the city government, and one public high school operated by the Ishikawa Prefectural Board of Education. The prefectural also operates one special education school.
Көлік
Ното темір жолының Ното желісі 2005 жылдың сәуіріне дейін Анамизу станциясынан Сузу қаласының Такадзима станциясына дейін қатынайтын, бірақ содан кейін тоқтатылды. Қазіргі таңда қалада жолаушылар пойыздары жоқ.
Noto Railway's Noto Line ran from Anamizu Station to Suzu's Takojima Station until April 2005, when the line was permanently closed. Today, the city does not have any passenger railway service.
Талисман
Судзудің талисманы Мицукетару (みつけたろう) – Мицукедзима аралынан келген бір фея. Оның мақсаты – Сузуді елдің қалған бөлігіне және әлемге жариялау. 2011 жылдың 7 қарашасында ол талисман ретінде бекітілді.
Suzu's mascot is Mitsuketarou (みつけたろう), a fairy from Mitsukejima. Its goal is to promote Suzu to the rest of the country and the world. It became the mascot on 7 November 2011.