Кіріспе

Борунь-Франш-Контедегі субпрефектура және коммуна, Франция. Боун (бон) – Францияның шығысындағы Кот-д’Ор департаментіндегі Бургундияның шарап астанасы. Ол Лион мен Дижон қалаларының арасында орналасқан. Боун – Францияның маңызды шарап орталықтарының бірі, сонымен қатар Бургундия шарап өндірісі мен бизнесінің орталығы. Госпиталь де Боунның жыл сайынғы шарап аукционы Франциядағы ең ірі шарап аукционы болып саналады. Қала әлемдегі ең танымал шарап ауылдарымен қоршалған, ал көптеген ірі және шағын өндірушілердің ғимараттары мен шарап қоймалары Рим дәуірінен бері Боунның тарихи орталығында орналасқан. Бай тарихи және сәулеттік мұраға ие Боун «Бургундия шараптарының астанасы» деп есептеледі. Бұл – Алтын төбелердің жазығында орналасқан ежелгі және тарихи қала, Римге дейінгі және Рим дәуірінен, сондай-ақ орта ғасырлар мен Ренессанс кезеңдерінен қалған іздер сақталған. Боун – қамалмен қоршалған қала, оның қоршауларының, қамалдарының және бекініс орларының шамамен жартысы жақсы жағдайда сақталған. Орталық «ескі қала» немесе «vieille ville» кең аумақты қамтиды. Тарихи тұрғыдан Боун Бургундия герцогтарымен тығыз байланысты. Қала орталығында орналасқан XV ғасырға жататын Госпиталь де Боун Еуропадағы ең жақсы сақталған Ренессанс ғимараттарының бірі. Боунның тағы бір маңызды нысандары – ескі базар (Les Halles), Бефруа (сағат мұнарасы) және Нотр-Дам соборы. Боун – аймақтың «Бургундия плиткасы» деп аталатын полихромды Ренессанс шатыр стилінің негізгі орталығы. Шарап өндірісіндегі тарихи маңызы мен аймақтағы ерекше терруар жүйесіне байланысты, Боун қаласы 2015 жылы ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұра тізіміне «Бургундияның климаттары, терруарлары» деген атаумен енгізілді.

Шарап

Боун – Бургундия шарап аймағының Кот-де-Боун кіші аймағындағы шарап өндіретін коммуналардың бірі, және осы қаланың атымен аталады. Коммунада Grand cru жүзімдігі болмаса да, Боун аймақтың шарап бизнесінің орталығы болып табылады, себебі Бургундияның көптеген ірі саудагерлері осында орналасқан. Боун жыл сайынғы қайырымдылық шарап аукционымен әйгілі, ол Боун госпиталінің (Hospices de Beaune) пайдасына өткізіледі. Ол жүзімдіктер арасындағы Гранд Крю туристік бағытында орналасқан. Жол Боуннан солтүстікке қарай Геври-Шамбертен және Нюи-Сен-Жоржға, ал оңтүстікке қарай Нолай, Сайзи және Отунға дейін созылады.

Қала

Боун – шарап өнеркәсібіне қызмет көрсету орталығы (мысалы, тракторлар және ашыту бөлімшелеріне арналған жабдықтар), сондай-ақ шарапқа қатысты бірнеше институттар мен білім беру орталықтары. Пойыз станциясы Дижон немесе Лион арқылы TGV қатынасымен қызмет көрсетеді. Орталық алаң төңірегінде гурман тағамдарына, сәнге және шарапқа баса назар аударған «дәстүрлі» сауда аймағы орналасқан, ал ірі супермаркеттер, бизнес-парктер және т.б. қала шеткеріне орналасқан. Боун қаласында сенбі күндері ірі тағамдық базар өткізіледі, онда Бургундия және айналасындағы өңірлерден келетін көптеген сатушылар өнімдердің және аймақтық ерекшеліктердің кең ассортиментін ұсынады. Мысалы, Бресс тауықтары, Юра сырлары, шағын тауарлар, дәмдеуіштер, әртүрлі өнімдер, сондай-ақ трюфель сияқты маусымдық тағамдар. Сәрсенбі күндері кішкентай базар болады, жыл бойына арнайы базарлар мен мерекелер ұйымдастырылады. Боун негізінен туристік қала емес, шарап өнеркәсібіне бағытталған қала болғанымен, көптеген туристерді тартады. Қала қабырғаларының ішінде шамамен бес дәстүрлі шағын қонақ үй орналасқан, ал шеткері аймақта бес тізбекті қонақ үй бар. Боун – Еуропада «киноның пайда болуында» маңызды рөл атқарған бірнеше қаланың бірі, осыған байланысты көптеген қабырға суреттері мен басқа да туристік тартымдылықтар бар. Техникалық тұрғыдан алғанда, Боун – Францияның шығысындағы коммуна, Бургундия-Франш-Конте аймағындағы 21-ші департамент, Кот-д’Ор департаментінің құрамына кіреді.

Шығуы, географиясы және климаты

"Бэун" атауы латын тіліндегі "Белена" галл сөзінен туындаған, бұл елді мекеннің негізі салынған бұлақтың аты. Бұл атау өз кезегінде "Белен" немесе "Беленос" – жылдам ағыс судың құдайынан шыққан. Біздің заманымыздың бірінші ғасырында онда римдық бекініс салынған, ал 13 ғасырда бұл өңір гүлденген шарап өсіру аймағы болған. Қалаға "Буаза" (немесе "Буаза") деп аталатын шағын су арнасы қызмет етеді, оның бастауы солтүстік-шығыс шекарасындағы қоғамдық саябақта орналасқан. Бэунның жартылай континенттік климаты теңіздік әсерге бейім. Теңіздің ықпалы әр маусымда жиі жауатын жаңбырлармен (күзде ең көп, жазда ең аз) және ауа райының жиі өзгеруімен көрінеді. Екінші жағынан, жартылай континенттік климаттың үлкен маусымдық температура айырмашылығы байқалады, ол суық қыстарда жиі қар жауып, ыстық жазда күшті дауылдар болып тұрады. Дәл осы климат Алтын жағалауды ерекшелендіретін бірегей ортаны құрайды.

Боун ауруханасы

1442 жылы Бургундия герцогының канцлері Николя Ролин мен оның әйелі Хосписке негіз салды. Хоспис – мұқтаждарға көмек көрсету үшін ауруханалар мен басқа да қызметтерді ұйымдастыратын қайырымдылық мекемесі. Алдыңғы сыйлықтардың арқасында олар Бургундияда жүзім шараптарын өндіретін жүзімдіктерге ие.

Боундағы американдық экспедициялық күштер университеті

Бірінші дүниежүзілік соғыстың аяқталуымен Боун қаласында Америка экспедициялық корпусы университеті құрылды, және оған Phi Beta Kappa-ның жекелеген бөлімі ашылды. Оның профессорлық құрамында Прогрессивтік партия мүшесі, кейіннен АҚШ Өкілдер палатасына Нью-Йорк штатынан сайланған Республикалық партия өкілі Уолтер М. Чандлер болды.