Кіріспе

Статистикалық шама

Салмақты арифметикалық орташа, қарапайым арифметикалық орташаға (орташаның ең көп таралған түрі) ұқсас, бірақ соңғы орташа мәнді есептегенде деректердің әрқайсысы тең үлес қосатын орнына, кейбір деректердің үлесі басқаларынан артық болады. Салмақты орташа түсінігі сипаттамалық статистикада маңызды рөл атқарады және математиканың басқа да салаларында да қолданылады. Егер барлық салмақтар тең болса, онда салмақты орташа, арифметикалық орташамен бірдей болады. Салмақты орташа, әдетте арифметикалық орташа сияқты қасиеттерге ие, бірақ олардың кейбір интуитивті емес қасиеттері бар, мысалы, Симпсон парадоксы.

Сауалнаманы іріктеу перспективасы

Модельге негізделген көзқарас бойынша, әртүрлі кездейсоқ айнымалылар i. i. d емес кезде салмақталған орташа мәннің дисперсиясын бағалауға қызығушымыз. Бұл мәселенің баламалы көзқарасы – бірліктер тең емес ықтималдықтармен (қайта алмастыру арқылы) таңдалған деректердің кездейсоқ үлгілеу дизайны. Яғни, бір элементті таңдау басқа элементті тарту ықтималдығына әсер етпейді (бұл кластерлік үлгілеу дизайны сияқты жағдайларға қатысты емес). Әрбір элемент белгілі болғандықтан, ал кездейсоқтық оның үлгіге кіруіне немесе кірмеуіне байланысты туындайды, біз көбінесе екі элементтің көбейтіндісі туралы айтамыз, бұл кездейсоқ айнымалы. Келесі бөлімде шатасуды болдырмау үшін осы шартты былай атаймыз: күтілуі: ; және дисперсиясы: Үлгінің әрбір элементі оның таңдалу ықтималдығының кері шамасына көбейтілгенде, ол кеңейтілген y мәндері деп аталады, яғни: Қатысты шама – кеңейтілген y мәндері: Бізде (кемінде) салмақталған орташа мән үшін дисперсияның екі түрі бар: біреуі белгілі, екіншісі белгісіз популяция көлемін бағалаумен байланысты. Біркелкі жақсы тәсіл жоқ, бірақ әдебиетте популяцияны бағалау түрін пайдалануға кеңес беретін бірнеше аргументтер келтірілген (тіпті популяция көлемі белгілі болған жағдайда да). Одан әрі жеңілдету Gatz және авторларға әкеледі. жоғарыда аталған формуланы Endlich және авторлар жариялағанын атап өткен жөн (1988), салмақталған орташаны орташа қатынасқа жуықтау ретінде қарастыра отырып, Cochran (1977) жариялаған формулаға негізделген, салмақталған жалпы бағалаушыны популяция көлемінің бағалаушысымен бөлген комбинация ретінде қарастырған. Алайда, Endlich және авторлар бұл туындыны өз мақалаларында жариялаған жоқ (олар оны қолданғанын айтса да), ал Cochran кітабында сәл өзгеше формула келтірілген. Дегенмен, ол алдыңғы бөлімдерде сипатталған формулаларға дерлік сәйкес келеді.

Репликацияға негізделген бағалаушылар

Салмақты орташа мәннің дисперсиясы үшін жабық талдамалық формула болмағандықтан, әдебиетте Джекнайф және Бутстраппинг сияқты қайталама әдістерге сүйену ұсынылған. Салмақталған, бұрыс емес үлгі дисперсиясының еркіндік дәрежесі N-1-ден 0-ге дейін өзгереді. Стандартты ауытқу – жоғарыда көрсетілген дисперсияның квадрат түбірі. Ескерту ретінде, салмақталған үлгі дисперсиясын есептеу үшін басқа да тәсілдер сипатталған.

Қатысудың төмендеуі

Тәуелсіз айнымалы және тәуелді айнымалының дискретті уақыттарда алынған n бақылауларының уақыт қатарын қарастырыңыз. Көптеген жағдайларда, t уақытындағы тәуелді айнымалының мәні тек тәуелсіз айнымалының мәніне ғана емес, сонымен қатар оның бұрынғы мәндеріне де байланысты. Әдетте, уақыт бойынша бақылаулардың арақашықтығы артқан сайын бұл тәуелділіктің күші азаяды. Мұндай жағдайды модельдеу үшін тәуелсіз айнымалыны m терезе өлшемі үшін жылжымалы орташасымен ауыстыруға болады.

Экспоненциалды азайған салмақтар

Алдыңғы бөлімде сипатталған сценарийде өзара әсерлесу күшінің төмендеуі көбінесе теріс экспоненциалды заңға бағынады. Егер өлшемдер тең интервалмен алынса, онда экспоненциалды төмендеу әр уақыт қадамында тұрақты үлеске төмендеуге тең. Онда нормаланған салмақтарды былай анықтауға болады:

мұнда – нормаланбаған салмақтардың қосындысы. Бұл жағдайда , үлкен мәндерге жақындасады. Демпфирлеу тұрақтысы нақты өзара әсерлесу күшінің төмендеуіне сәйкес болуы керек. Егер бұл теориялық тұрғыдан анықталмаса, экспоненциалды түрде төмендейтін салмақтардың келесі қасиеттері қолайлы таңдау жасауға көмектеседі: қадамда салмақ шамамен тең болады, құйрық аймағының мәні , ал бас аймағы . қадамдағы құйрық аймағы ең жақын өлшемдер маңызды болады және қалған өлшемдердің әсерін қауіпсіз түрде елеуге болады, сондықтан құйрық аймағы жеткілікті кішкентай болып таңдалады.

Функциялардың салмақталған орташа көрсеткіштері

Салмақты орташа түсінігі функцияларға да қатысты қолданылуы мүмкін. Функциялардың салмақталған орташалары салмақталған дифференциалдық және интегралдық есептеулер жүйесінде маңызды роль атқарады.