Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Эпперсон Арканзасқа қарсы, 393 U. S. 97 (1968) – АҚШ Жоғарғы Сотының маңызды ісі, ол Арканзас штатының мемлекеттік мектептерде адам эволюциясын оқытуға тыйым салатын заңын жойды. Сот шешімінде АҚШ Конституциясының бірінші түзетуі штатқа «оқыту мен білім алу кез келген діни сектаның немесе догманың қағидаларына немесе тыйымдарына сәйкес болуын талап етуге» тыйым салады делінген. Жоғарғы Сот Арканзас штатының заңын конституциялық емес деп жариялады, себебі ол Бірінші түзетудің дін бостандығын қамтамасыз ету ережесін бұзды. Осы шешімнен кейін кейбір аймақтар эволюция оқытылғанда, оған қоса жаратылыс ғылымын да оқытуды талап ететін заңдар қабылдады. Алайда, 1987 жылы Edwards v. Aguillard ісінде бұл заңдар да конституциялық емес деп танылды.
Epperson v. Arkansas, 393 U. S. 97 (1968), was a landmark United States Supreme Court case that invalidated an Arkansas statute prohibiting the teaching of human evolution in the public schools. The Court held that the First Amendment to the United States Constitution prohibits a state from requiring, in the words of the majority opinion, "that teaching and learning must be tailored to the principles or prohibitions of any religious sect or dogma." The Supreme Court declared the Arkansas statute unconstitutional because it violated the Establishment Clause of the First Amendment. After this decision, some jurisdictions passed laws that required the teaching of creation science alongside evolution when evolution was taught. These were also ruled unconstitutional by the Court in the 1987 case Edwards v. Aguillard.
Өмірбаян
Бұл іс 1928 жылы Арканзас штатының мемлекеттік мектептер мен университеттерде адам эволюциясы теориясын оқытуға тыйым салған заңның конституциялықтығына қатысты. Бұл заң 1920 жылдардағы христиан фундаментализмінің діни ынтасының кезеңінде қабылданды. Арканзас заңы 1925 жылғы Теннесси штатының «Батлер заңы» үлгісінде жасалған, ол 1925 жылғы танымал Скопс ісінің нысаны болды. 1927 жылы Теннесси Жоғарғы соты Теннесси заңының конституциялық екенін растап, штатқа эволюцияны оқытуға тыйым салуды жалғастыруға рұқсат берді. Арканзас заңы бастамашылық жолымен қабылданды, бұл Америка Құрама Штаттарындағы эволюцияға қарсы бірінші заң, ол жалпы сайлау арқылы қабылданды. Оны бұзған мұғалімдерге штат тарапынан айыппұл салынып, жұмыстан шығарылу жазасы көзделді. Заң бойынша, мемлекеттік қаражатпен толық немесе ішінара қаржыландырылатын кез келген университетте, колледжде, мемлекеттік мектепте немесе басқа да мемлекеттік мекемедегі кез келген мұғалімнің немесе басқа оқытушының адамзаттың төменгі жануарлардан пайда болғаны немесе олардан түскені туралы теорияны немесе ілімді оқытуы заңсыз деп есептелді. Сондай-ақ, жоғарыда аталған мекемелер үшін оқулықтарды таңдау құқығына ие кез келген мұғалімге, оқулық комиссиясына немесе басқа да органға осындай мекемеде адамзаттың төменгі жануарлардан пайда болғаны немесе олардан түскені туралы ілімді немесе теорияны оқытатын оқулықты қабылдауға немесе пайдалануға тыйым салынды. Отыз жыл өткен соң, 1957 жылы Советтер Одағының «Спутник» ғарыш аппаратын ұшыруымен байланысты салқын соғыс алаңдаушылығы 1958 жылғы Ұлттық қорғаныс білім беру туралы заңға және эволюцияны қамтитын оқулық стандарттарын белгілейтін Биологиялық ғылымдар оқу бағдарламасының зерттеуіне әкелді. Эпперсонға қарсы Арканзас штатының ісі Литтл-Рок қаласындағы орта мектепте биология пәнін оқытумен байланысты болды. Мектептегі биология мұғалімдерінің ұсынысы бойынша, 1965-1966 оқу жылы үшін 1965 жылғы «Қазіргі заманғы биология» оқулығы қабылданды, онда Чарльз Дарвин және эволюциялық теория талқыланды, сондай-ақ осы тақырыпты оқушыларға оқыту міндеттелді. Сьюзан Эпперсон Литтл-Рок мектеп жүйесіндегі мұғалім, Литтл-Рок орталық орта мектебінде 10-сынып биологиясынан сабақ берді. Жаңа оқулық пен оқу бағдарламасының стандартын қабылдау оны құқықтық дилеммаға ұшыратты, өйткені оның штатында осы материалды оқыту әлі де қылмыстық құлық болып саналды, ал мектеп округінің нұсқауларын орындау оны жұмыстан шығару қаупіне ұшырататын еді. Эпперсон оқытуға қарсы болған жоқ, және Арканзас штатындағы Ұлттық білім беру қауымдастығы мен Америка азаматтық бостандықтар одағының Арканзас бөлімшесінің, сондай-ақ Литтл-Рок шіркеулері қауымдастығының толық қолдауымен Арканзас штатының федералды конституциялық заңдылығын тексеру үшін сотқа жүгінді. Ол Пуласки округінің Канцелярия сотына заңның күшін жоюды және эволюциялық оқу бағдарламасын оқытқаны үшін жұмыстан босатылуына қарсы тыйым салуды сұрады. Оған мектепте балалары бар Х.Х. Бланшард та қосылды. Канцлерлік сот бұл заңның АҚШ Конституциясының он төртінші түзетуін бұзатынын анықтады, ол азаматтарды сөз бостандығына және ой-пікір еркіндігіне мемлекеттік араласудан қорғайды, бұл конституцияның бірінші түзетуінде көрсетілген. Төменгі сот заңның конституцияға қайшы екенін шешті, өйткені ол «білімге ұмтылуға кедергі келтіреді, білім алу еркіндігін шектейді және оқыту еркіндігін шектейді». Штат содан кейін 1967 жылдың 5 маусымында Арканзас Жоғарғы сотына төменгі соттың шешіміне шағым жасады, ол төменгі соттың шешімін кері қайтарды.
This case focused on the constitutionality of a 1928 Arkansas statute prohibiting the teaching of human evolutionary theory in its public schools and universities. The statute was enacted during a period of Christian Fundamentalist religious fervor in the 1920s. The Arkansas statute was modeled after Tennessee's 1925 "Butler Act", the subject of the well known Scopes Trial in 1925. The Tennessee Supreme Court upheld the constitutionality of the Tennessee law in 1927, allowing the state to continue to prohibit the teaching of evolution. The Arkansas law was passed through the initiative process, the first anti evolution law in the United States passed through general election, and teachers who violated it were made subject to fine and dismissal by the state. The law made it unlawful for any teacher or other instructor in any university, college, public school or other institution of the state which is supported in whole or in part from public funds derived by state or local taxation to teach the theory or doctrine that mankind ascended or descended from a lower order of animals, and also that it be unlawful for any teacher, textbook commission, or other authority exercising the power to select textbooks for above mentioned institutions to adopt or use in any such institution a textbook that teaches the doctrine or theory that mankind ascended or descended from a lower order of animal. Thirty years later, Cold War concerns over Soviet success with the 1957 Sputnik launch led to the 1958 National Defense Education Act and Biological Sciences Curriculum Study setting textbook standards which included evolution. The case in Epperson v. Arkansas involved the teaching of biology in a Little Rock high school. Based upon the recommendation of the school biology teachers, the administrators adopted the 1965 textbook Modern Biology for the 1965–1966 school year, which contained a chapter discussing Charles Darwin and evolutionary theory, and prescribed the subject be taught to the students. Susan Epperson was a teacher in the Little Rock school system, employed to teach 10th grade biology at the Little Rock Central High School. The adoption of the new textbook and curriculum standard put her in a legal dilemma because it remained a criminal offense to teach the material in her state, and to do as her school district instructed would also put her at risk of dismissal. Epperson was not opposed to the teaching, and with backing from the Arkansas chapter of the National Education Association and the American Civil Liberties Union, and the unequivocal support of the Little Rock Ministerial Association, filed suit to test the federal constitutionality of the Arkansas state law. She filed in the Chancery Court in Pulaski County seeking nullification of the law and an injunction against her being dismissed for teaching the evolutionary curriculum. She was joined in the suit by H. H. Blanchard, a parent with children in the school. The Chancery Court held that the statute violated the Fourteenth Amendment to the United States Constitution which protects citizens from state interference with freedom of speech and thought as contained in the constitution's First Amendment. The lower court decided the law was unconstitutional because it "tends to hinder the quest for knowledge, restrict the freedom to learn, and restrain the freedom to teach." The state then appealed the decision to the Arkansas Supreme Court, which reversed the lower court ruling on June 5, 1967.
Шешім
Эпперсон АҚШ Жоғарғы Сотына штаттық Жоғарғы Соттың шешіміне шағым түсірді. Юджин Р. Уоррен апелляция беруші Эпперсонның қорғауын ұсынды, ал Арканзас штатының бас прокурорының көмекшісі Дон Лэнгстон Арканзас штаты атынан сөз сөйледі. Лэнгстон да, Штаттық апелляциялық соты да оқу бағдарламасы стандарттарын белгілеуге штаттарға берілген құқыққа баса назар аударды, эволюциялық теорияның өзіне де, мемлекет пен шіркеу арасындағы шекара мәселесіне де тереңірек үңілген жоқ. АҚШ Жоғарғы Сотының тыңдауы 1968 жылдың 16 қазанында басталды, ал бірауыздан қабылданған шешімі 1968 жылдың 12 қарашасында жарияланды.
Epperson appealed the State Supreme Court's reversal to the United States Supreme Court. Eugene R. Warren presented arguments for the appellant, Epperson, and Don Langston, an Assistant Attorney General for Arkansas, argued on behalf of the state of Arkansas. Both Langston and the State Appeal Court focused on the power given to states to set curriculum standards, and did not delve far into the subject of evolutionary theory itself nor to the boundaries between church and state. The U. S. Supreme Court hearing commenced on October 16, 1968, and its unanimous decision was announced on November 12, 1968.</blockquote>
Сот мемлекеттің нақты бір діни көзқарасты қолдауына немесе қорғауына тыйым салынғанын ғана емес, сондай-ақ мемлекеттің қандай да бір діндерді оларға ұнамайтын көзқарастардан қорғауға заңды құқығы жоқ екенін анықтады. Судья Хьюго Блэк Арканзас заңын жою үшін жеке пікір білдірді, заңды діни құқық бұзушылық емес, "белгісіздікке" толы деп таныды. Көпшілік пікірмен келісіп, Штаттық апелляциялық соттың шешімін кері қайтаруға қолдау білдіргенмен, оның пікірі Бірінші түзету мәселесі бойынша көпшілікпен келіспеушілігін көрсетеді.
The Court found that not only was the state prohibited from advancing or protecting a particular religious view, but that, [T]he state has no legitimate interest in protecting any or all religions from views distasteful to them. Justice Hugo Black issued a separate opinion to overturn the Arkansas law, finding the law unconstitutionally "vague" rather than an unconstitutional religious infringement. While agreeing with the majority to reverse the State Appeal Court decision, his opinion details his dissent from the majority over the First Amendment issue.
Салдарлар
Уильям Дженнингс Брайан 1925 жылы «Скопс пен штат арасындағы сот ісінде» Киелі кітаптағы жаратылыс туралы бірнеше сұраққа жауап ретінде куәлік бергенімен, бұл сот, осы сот сияқты, мемлекеттік мектептерде адам эволюциясы туралы оқытуға тыйым салуға бола ма, жоқ па, соны бағалауға ғана шақырылды. Тіпті эволюцияға қарсы болған Брайан да, Киелі кітаптағы жаратылыс туралы оқыту мектепте болуы керек деуге ешқашан тырыспады. «Эпперсон» ісіндегі сот шешімі бойынша, Арканзаста эволюция оқытуға тыйым салудың жалғыз себебі – нақты бір діни көзқарасты қорғау болды, бұл АҚШ-тың барлық штатындағы эволюция оқытуға қатысты басқа тыйымдарды күштен шығарды. «Эпперсон» шешімінен кейін көп ұзамай, эволюцияға қарсы діни топтар оның оқу бағдарламасына әсерін азайту үшін басқа жолдармен әрекет етті, оның ішінде мектептерді эволюциямен қатар Киелі кітаптағы жаратылысты оқытуға міндеттеу немесе мектептерге эволюцияның «тек теория» екенін ескертуді талап ету. Бұл әрекеттер нәтижесінде «Маклин Арканзасқа қарсы» және соңында «Эдвардс Агиллардқа қарсы» істері сияқты прецеденттік сот шешімдері қабылданды, олар Луизиана штатының заңын конституцияға қайшы деп таныды.
Though William Jennings Bryan famously testified to some questions about Biblical creation in the 1925 Scopes v. State trial, that Court, like this one, was asked only to judge whether or not teachings about human evolution could be prohibited in the public schools. Even in that case Bryan, who opposed the evolution instruction, never argued that the teaching of Biblical creation belonged in the school. The precedent set in Epperson, in which the Court concluded the sole motive behind the ban against evolution teaching in Arkansas was to protect a particular religious view, effectively nullified all other related evolution education prohibitions throughout the United States. Within a short time of the Epperson decision, religious opponents of the teaching attempted through other means to lessen its influence in the curriculum, including requiring schools to teach biblical creation alongside evolution or forcing schools to provide disclaimers that evolution was "only a theory". These attempts eventually resulted in precedent setting court decisions including McLean v. Arkansas, and ultimately Edwards v. Aguillard, which struck down a Louisiana statute as unconstitutional.
Қатысушы істер
Джозеф Бурстин, Инк. Вилсонға қарсы 1952
Энгель Виталеге қарсы 1962
Эбингтон мектеп округі Шемппке қарсы 1963
Joseph Burstyn, Inc v. Wilson 1952
Engel v. Vitale 1962
Abington School District v. Schempp 1963