Фрэнсис Уильям Лихи: Американ футбол жаттықтырушысының өмірі мен мансабы

Кіріспе

Америкалық колледж футболының жаттықтырушысы (1908–1973) американдық дәрігер және хирург (1880–1953)

Фрэнсис Уильям Лихи (27 тамыз 1908 – 21 маусым 1973) – американдық футболшы, жаттықтырушы, колледж спортының әкімшісі және кәсіби спорт басшысы. Ол 1939–1940 жылдары Бостон колледжінің, ал 1941–1943 және 1946–1953 жылдары Нотр-Дам университетінің бас футбол жаттықтырушысы болды, мансабында колледж футболы бойынша 107–13–9 есебін тіркеді. Оның 86,4% жеңіс көрсеткіші NCAA I дивизионындағы футбол тарихындағы екінші үздік көрсеткіш болып табылады, ол 1928–1930 жылдары Лихи ойнаған Нотр-Дамның «Жауынгерлік ирландтықтар» командасының жаттықтырушысы Кнут Рокнеден кейін ғана. Лихи 1929 және 1930 жылдары ұлттық чемпионаттарды жеңген екі Нотр-Дам командасының құрамында ойнады және 1943, 1946, 1947, 1949 жылдары тағы төрт команданы жаттықтырды. Лихи 1947 жылдан 1949 жылға дейін Нотр-Дамның спорт директоры қызметін атқарды, содан кейін бұл қызметті «Жауынгерлік ирландтықтардың» баскетбол жаттықтырушысы Муз Краузеге тапсырды, осылайша ол футболға жаттықтырушылыққа толыққанды назар аудара алды. Лихи 1960 жылы Америка футбол лигасының (АФЛ) «Лос-Анджелес Чарджерс» командасының бас менеджері болды. 1970 жылы ол колледж футболының Даңқ залына жаттықтырушы ретінде енгізілді.

Ерте өмір және ойыншы

Лихи Небраска штатының О'Нилл қаласында дүниеге келді және Оңтүстік Дакота штатының Уиннер қаласындағы Уиннер орта мектебін бітірді, онда ол футболда көзге түсті. Ол Нотр-Дам университетіне оқуға түсті, онда Кнут Рокннің соңғы үш командасында (1928–1930) футболшы ретінде ойнады және 1929 және 1930 жылғы ұлттық чемпиондар құрамында болды. Лихи 1931 жылы университетті бітірді.

Көмекші-коучинг

Лихи 1931 жылы Джорджтаун университетіне жетекші жаттықтырушы болып, келесі жылы Мичиган штатына ұқсас қызметке барды. 1933 жылы Лихи Фордэм университетінде жетекші жаттықтырушылыққа тағайындалды және 1938 жылға дейін Джим Кроулимен бірге жұмыс істеді, 1935 жылдан 1937 жылға дейін әйгілі "Жеті граниттік блок" командасын жаттықтырды. Осы үш маусымда "Рамс" командасы тек екі ойында ғана жеңіліске ұшырады. 1935 және 1936 жылдардағы команданың кішігірім оң қорғаушысы болашақ жаттықтырушы аңызы Винс Ломбарди болды.

Бостон колледжі

1939 жылы Лихи Бостон колледжіне бас бапкер болып барды, «Бүркіттерге» 20–2 есебімен, соның ішінде 1940 жылғы жеңіліссіз маусымға жетекшілік етті, ол 1941 жылғы «Sugar Bowl» турнирінде жеңіспен аяқталды. Бостон колледжінде ол болашақ жазушы Джек Керуакты құрамға алуға талмай тырысты. Бостон колледжінде жақында келісімшартты жаңартқанмен, Лихи өзінің туған оқу орны Нотр-Дамдағы бас бапкер лауазымын қабылдады. Ол БК-мен келісімшартты бұзуға сәттілік таба алмады. Ол колледж вице-президентіне жалбарынып өтініш жасады. Бұл нәтиже бермеген соң, Бостон қаласының мэріне және Массачусетс штатының губернаторына жүгінді. Содан кейін ол 50 тілшіге өткізген баспасөз конференциясында «South Bend Tribune» газеті «өміріндегі ең үлкен жалғандығы» деп атаған мәлімдеме жасады. Лихи былай деді: «Мырзалар, сіздерді бүгін мен жаттықтырушылық келісімшартынан босатылғанымды хабарлау үшін шақырдым. Осы босатумен бірге Бостон колледжінің ізгі тілектері мен батасы да келді». Лихи кетіп қалды, ал тілшілер телефон сызықтары үшін тартысқа түсті. Лихиге телефон қоңыраулары келіп түсті, ол бірнешеуін қабылдады. Бостон колледжінің вице-президенті телефонда: «Бапкер Лихи, сіз қалаған жерге, қалаған уақытта бара аласыз. Сау болыңыз!» деді.

Нотр-Дам

Лихидің өзінің альма-матерінде бас жаттықтырушылық қызметі келесі маусымда басталды. Оның ықпалы 1941 жылы ирландтардың 8–0–1 көрсеткішін тіркеген кезде бірден сезілді. Келесі маусымда ол Рокннің «қора» формациясынан бас тартып, «Т» формациясын енгізгенімен шу тудырды. 1942 жылы 7–2–2 көрсеткіштен кейін, Лихи 1943 жылы Нотр-Дамды ұлттық чемпионатқа жеткізді, бірақ маусымның соңғы ойынында «Ұлы көлдер» теңізшілеріне 19–14 есебімен жеңілді. 1944 жылы теңіз күштеріне қабылданып, лейтенант шенімен запасқа шығарылды. 1946 жылы Нотр-Дамға оралды, онда Нотр-Дам Нью-Йорктегі «Янки» стадионында қарсыласы Эрл Блейктің Армия командасымен тең ойнағаннан кейін ұлттық чемпионатты бөлісті. 1947 және 1949 жылдары ұлттық чемпионаттар жеңіліссіз аяқталды, тек 1948 жылы маусымның соңғы ойынында USC-ге қарсы 14–14 есебімен тең ойнау ғана тамаша маусымды және тағы бір ұлттық титул мүмкіндігін жоққа шығарды. Көптегендер бұл Нотр-Дам тарихындағы ең сәтті кезең деп санайды және Лихи он маусым қатарынан жеңіліссіз өту мақсатына жететіндей көрінеді. Бірақ соғыстағы таланттың көп бөлігі кеткеннен кейін, 1950 жылы ирландтар 4–4–1 көрсеткішіне құлдырады. 1948 жылы стипендиялар 33-тен 18-ге дейін азайтылды, өйткені басқа командалар жыл сайын жеңіліске ұшыраудан шаршап, Нотр-Дамды өздерінің кестелерінен алып тастай бастады. Осының салдарынан талант деңгейі күрт төмендеді. Лихи колледж футболының тарихында екі әртүрлі кезеңде бір мектепте бірнеше ұлттық чемпионаттарды жеңген екі жаттықтырушының бірі, Теннессидің Роберт Нейландпен бірге танылды. Кейін стипендиялар қайта арттырылып, жағдай жақсарды. Корея соғысының нәтижесінде бірінші курс студенттеріне мүмкіндік берілуіне байланысты, Нотр-Дам 1951 және 1952 жылдары 7–2–1 көрсеткішін тіркеді, ал 1953 жылғы команда, Лихидің соңғы командасы, 9–0–1 көрсеткішін тіркеді. Айоваға қарсы 14–14 есебімен тең ойнау ирландтарға тағы бір консенсустық ұлттық чемпионатты жеңіп алуға мүмкіндік бермеді, бірақ басқа он іріктеуші ирландтарды титул үшін таңдады. Алайда, Нотр-Дам бұл ұлттық чемпионатты мойындамайды. Айовамен тең ойнау туралы дау Нотр-Дамның екі тачдауны, бірінші жартының соңында және ойынның соңында, ойыншы жарақат алғаннан кейін соққандығына байланысты туды. Екі жағдайда да Нотр-Дам өздерінің уақыттық үзілістерін пайдаланды, және қалыпты жағдайда, уақыт әр жартыда олар басқа ойынды ойнамай тұрып аяқталар еді. Жарақатты жалғандау футболда уақытты сатып алу үшін кеңінен қолданылатын амал болды, бірақ көп жағдайда ойынның нәтижесіне әсер етпеді. Нотр-Дамның жағдайында ирландтар бұл айла-шарғыны бір емес, екі рет бір ойын кезінде қолданды, және екі рет те тачдаун соқты. Келесі жылы ойыншыларға жарақатты жалғандауға тыйым салатын жаңа ереже енгізілді, және көптеген адамдар мұны «Айрандықтар» деп аталатын Нотр-Дамға бағытталған жаза ретінде қарастырды. 1953 жылы Джорджия Техникалық университетімен өткен ойынның бірінші жартысының соңында киім ауыстыратын бөлмеде панкреатиттен құлап кеткен Лихидің денсаулығына қатысты алаңдаушылықтар болды. Лехи өлім аузында жатқанда, дін қызметкері оған католик шіркеуінің соңғы діни рәсімдерін жасады деп күтілді. Лихи 1954 жылдың 31 қаңтарында келісімшартының мерзіміне екі жыл қалғанда қызметінен кетті. Дәрігерлер оның денсаулығын сақтау үшін жаттықтырушылықтан бас тартуын бұйырған, бірақ кейін ол енді қажет емес екенін сезінгендіктен кеткенін айтты. Лихидің орнын Терри Бреннан басты, бұл Нотр-Дамның футбол жағдайының келесі он жылда төмендеуіне әкелді. Нотр-Дамда болған кезде Лихи алты жеңіліссіз маусымға, төрт ұлттық чемпионат командасына және 1940 жылдардың соңында 39 ойынның (37–0–2) жеңіліссіз тізбегіне ие болды. Ол сондай-ақ төрт Гейсман Трофи жеңімпаздарын жаттықтырды - Анжело Бертелли (1943), Джонни Лужак (1947), Леон Харт (1949) және Джонни Латтнер (1953) - және бесінші, 1956 жылғы жеңімпаз Пол Хорнунгты тартты. Нотр-Дамдағы жалпы көрсеткіші 87–11–9 болды. Бұрынғы жаттықтырушысы Рокне сияқты, Лихи де ойындар жаттығуларда жеңіледі деп сенді, және ол қажырлы жаттықтырушы ретінде танымал болды. Лихидің командалары ешқашан жаттығуды соққысыз өткізбейтін және оның квотербектері әр жаттығуда қолдары қанға батқанша соққы алатын. Оның командалары әрқашан жақсы даярлықта болатын, ал Лихи ойыншылардың қаталдығына келгенде аяусыз болды. Ойын барысында жаттығулардан басқа, Лихи футболдың қатал стилін үйретті. Лихидің командалары қақпа сызығында болған кезде алаңға гол соқпады, өйткені «Нотр-Дам алаңға гол соқпады, Нотр-Дам алаңға гол соғу үшін тым қатал болды». Бұл философия 1946 жылы Армияға қарсы ойында кері әсер етті, ол кезде ирландтар кадеттердің 4 ярдтық сызығына дейін жетіп, доунстарда допты жоғалтты. Алаңға гол соғу ойынды жеңіп беруі мүмкін еді. Лихи әрқашан өз ойыншыларын «балаларым» деп атады. 1949 жылы ол «Т» формациясы туралы «Нотр-Дам футболы: «Т» формациясы» атты кітап жазды.

Leahy’s tenure as head coach at his alma mater began the next season. His impact was felt right away as the Irish posted an 8–0–1 mark in 1941. The following season, he caused an uproar when he abandoned Rockne's box formation and installed the T. After a 7–2–2 season in 1942, Leahy led Notre Dame to a national championship in 1943 despite losing the season finale against Great Lakes Navy by a score of 19–14. He entered the Navy in 1944 and was discharged as a lieutenant. He returned to Notre Dame for the 1946 season in which Notre Dame shared the national championship after playing rival Earl Blaik's Army team to a scoreless tie at Yankee Stadium in New York. National championships followed in 1947 and 1949, with only a 14–14 tie against USC in the season finale marring a perfect season in 1948 and another possible national title. It was regarded by many as the most successful run in Notre Dame history and Leahy appeared to be well on his way of meeting his goal of ten consecutive seasons without a loss. Then with most of the wartime talent gone from the scene, the Irish fell to 4–4–1 in 1950. Scholarships had been reduced from 33 to 18 per year in 1948 when other teams, tired of getting beaten year in and year out, began dropping Notre Dame from their schedules. Consequently the talent level had dropped off drastically. Leahy is one of only two coaches in college football history to have won multiple national championships at the same school during two different tenures, joining Tennessee's Robert Neyland. Scholarships were increased afterwards, and the situation improved. Aided by freshman eligibility brought on by the Korean War, Notre Dame finished 7–2–1 in 1951 and 1952 while the 1953 squad, Leahy's last, posted a 9–0–1 docket. A controversial 14–14 tie against Iowa denied the Irish another consensus national championship, although ten other selectors chose the Irish for the title. However, Notre Dame does not recognize this national championship. The controversy over the tie with Iowa stemmed from the fact that both of Notre Dame's touchdowns, one late in the first half and the other late in the game, came after a player had faked an injury. In both instances, Notre Dame had used up their allotment of time outs, and under normal circumstances, time would have expired in each half before they could run another play. Faking an injury was a widely used ploy in football as a means of buying time, but in most cases there was no impact on the outcome of a game. In Notre Dame's case, the Irish used this ruse not once but twice in the same game, and both times they managed to score touchdowns. A new rule was implemented the following year forbidding players from faking injuries, and many saw this as punishment directed at Notre Dame, who were branded as the "Fainting Irish." There was some concern about Leahy's health when he collapsed from a pancreatic attack in the locker room during halftime of the 1953 Georgia Tech game. A priest allegedly gave Leahy the last rites of the Catholic Church when it was feared he was dying. Leahy resigned on January 31, 1954 with two years remaining on his contract. Supposedly he had been ordered to give up coaching by his doctors for the sake of his health, but he later revealed that he left because he felt he was no longer wanted. Leahy was succeeded by Terry Brennan, ushering in a downward slide for Notre Dame's football fortunes for the next decade. While at Notre Dame, Leahy had six undefeated seasons, four national championship teams, and an unbeaten string of 39 games (37–0–2) in the late 1940s. He also coached four Heisman Trophy winners—Angelo Bertelli (1943), Johnny Lujack (1947), Leon Hart (1949) and Johnny Lattner (1953)—and recruited a fifth, 1956 winner, Paul Hornung. His overall record at Notre Dame was 87–11–9. Like his former coach Rockne, Leahy believed that games were won in practice, and he had the reputation of being a relentless taskmaster. It is said that Leahy's teams never had a practice without hitting and that his quarterbacks would catch snaps every practice until their hands bled. His teams were always well conditioned and Leahy was merciless when it came to the toughness of his players. In addition to his practices, Leahy coached a tough nosed style of football during the games. Leahy's teams rarely kicked field goals when they were on the goal line because "Notre Dame didn't kick field goals, Notre Dame was too tough to kick field goals." This philosophy backfired against Army in 1946, when the Irish drove all the way to the Cadets' 4 yard line and turned the ball over on downs. A field goal would have won the game. Leahy always referred to his players as his "lads." In 1949, he wrote a book on the T formation, Notre Dame Football: The "T" Formation.

Кейінгі өмірі

Лихи 1960 жылы Америка футбол лигасының алғашқы маусымында «Лос-Анджелес Чарджерс» клубының бас директоры қызметін атқарды. 1970 жылы ол Ұлттық футбол қорының Даңқ залына енгізілді. Лихи 1963 жылы Орегон штатының Портленд қаласының маңындағы Освего көліне көшіп, 1973 жылы Портлендте жүрек жеткіліксіздігінен қайтыс болғанға дейін автоматтар сататын компанияда басшылық қызметте жұмыс істеді. Лихи 1935 жылы Флоренс Райлиге үйленді; ол одан кейін де тірі қалды. Олардың сегіз баласы болды. Олардың ұлы Джим және немересі Райан Нотр-Дам университетінің футбол командасында ойнады. Лос-Анджелестегі спортқа қосқан үлесі үшін ол Колизей комиссарларымен «Лос-Анджелес мемориалдық Колизейінің» «Құрмет алаңында» тақташамен марапатталды.

Дәйексөздер

"Қиындық келгенде, қайсарларға жол ашылады." "Мақтандылық – ақымақтықтың ауыр тиетін қысымын сездіртпейтін құрал." (Ескертпе: Лихи бұл сөзді Кнут Рокнеге "Нотр-Дам футбол Т формациясы" кітабында жатқызады. Бұл Лихиге тиесілі емес.) "Артық жетістікке ұмтылушылар жоқ, тек әртүрлі деңгейде өзінің қабілетін толық пайдаланбағандар бар." "Аздаған юмор хабарды қабылдауды жеңілдетеді."