Кіріспе

Еуропа және Азияда кездесетін құстар түрі

Ұзын құйрықты торғай (Aegithalos caudatus), сондай-ақ ұзын құйрықты бұтаторғай деп те аталады, Еуропа және Палеарктика аймақтарында кең таралған құс. Aegithalos туысы атауы Аристотельдің еуропалық кейбір торғайларға, оның ішінде ұзын құйрықты торғайға қолданған термині еді.

Сипаттама

Бұл түрдің денесі кішкентай (тек ұзындығы – құйрығымен қоса алғанда), дөңгелек пішінді, қысқа, жуан мүңкісі және өте ұзын, тар құйрығы бар.

Ұя

Ұзын құйрықты сиырдың ұясы төрт материалдан: лишай, қауырсын, жәндік жұмыртқасының кокондары және мохтан салынады, әдеттегі ұя үшін 6000-нан астам бөлік қолданылады. Ұя – жоғарыда ағаш бұтақтарының шатырында немесе төменде қараторғай немесе долана бұтасында ілулі, кішкентай, дөңгелек кіреберісі бар иілгіш қап. Ұяның құрылымдық тұрақтылығы мох пен жәндік жібінің торы арқылы қамтамасыз етіледі; мохтың ұсақ жапырақтары ілгектердің қызметін атқарады, ал жәндіктің жібек жіптері орамаларды жасап, табиғи велкро сияқты нәрсені құрайды. Сиыр ұяның сыртын жүздеген ақшыл лишай жапырақшаларымен жауып, бояуға (камуфляжға) қолданады. Ұяның ішкі жағы 2000-нан астам жұмсақ қауырсынмен жылы орын ретінде безендірілген.

Әлеуметтік мінез-құлық

Оксфордширдегі Уайтэм Вуд орманында, Германия мен Жапонияда кең ауқымды жұмыстар жүргізілді. Олар көбелекке ұшу маусымынан тыс уақытта 6-17 құстан тұратын тығыз топтарды құрайды, бұл топтар алдыңғы көбелекке ұшу маусымындағы отбасылық топтардан (ата-аналар мен балалары) және ұрықты өсіруге көмектескен басқа ересек құстардан тұрады. Бұл топтар көршілес топтардан аумақтарды иеленеді және қорғайды. Топталып әрекет етудің басты себебі қыста суыққа төзімділіктерінен туындайды; бірігіп тұру суық түндерде тірі қалу мүмкіндігін арттырады. Шілдеден ақпанға дейін, көбелекке ұшу маусымы болмаған кезде, ұзын құйрықты сүйріктер туыс және туыс емес құстардан топтар құрап, бірлесіп қыстайды. Көбелекке ұшу маусымы басталғанда, топтар тарап кетеді және құстар моногамдық жұптарда көбеюге тырысады. Еркектер қысқы аумақта қалады, ал аналықтары көршілес аумақтарға көшуге бейім, олардың танылуы дауыс арқылы анықталады. Олардың кішкентай мөлшеріне байланысты, олар суық ауа райына өте осал, соның салдарынан ұзақ қыста 80% дейін популяция қырылуы мүмкін. Бірақ жоғары көбелекке ұшу әлеуетіне байланысты популяция тез арада бұрынғы деңгейге қайта оралады деп есептеледі.