Генри Чарльз Ли: Баспагер, тарихшы және қоғам қайраткері
Henry Charles Lea
Генри Чарльз Ли – америкалық баспагер, тарихшы, қоғам қайырмашы. Филадельфиядағы сыбайлас жемқорлыққа қарсы күресті ұйымдастырған, ғылыми басылымдарды дамытқан.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Американдық баспагер, тарихшы және азаматтық реформатор (1825-1909)
American publisher, historian and civic reformer (1825 1909)
Генри Чарльз Лиа (19 қыркүйек 1825 – 24 қазан 1909) – Пенсильвания штатының Филадельфия қаласынан шыққан американдық баспагер, қоғамдық белсенді, қайырымды және тарихшы. Ол әкесі Исаак Лиадан отбасылық баспа бизнесін мұраға алып, бірнеше медициналық және ғылыми басылымдарды іске қосты. Бизнес «Леа Брадерс & Co.», «Леа & Фейбигер» және «Бланшард & Леа» сияқты әртүрлі атаулармен жұмыс істеді, оның ұлдары 1880 жылы бизнес басқаруды өз қолына алғанға дейін. Ол Пенсильвания университетінің Лиа гигиена зертханасы және Пенсильвания эпилепсиялық ауруханасы мен колониялық шаруашылығы сияқты денсаулық сақтау жобаларын қолдады. Ол Филадельфия қалалық реформалар қауымдастығын ұйымдастырып, қалалық биліктегі жемқорлыққа қарсы күреске жетекшілік етті. Ол Америка Азамат соғысы кезінде Филадельфиядағы Одақ лигасының негіс қалаушы мүшесі болды. Ол басылымдарды басқарды және Одақ армиясының сарбаздарын, соның ішінде афроамерикандықтарды жұмылдыру бойынша олардың күш-жігерін қолдады. Ол Улисс Гранттың үшінші президенттік мерзімге сайлануына қарсы тұру үшін Ұлттық республикалық лиганы құруға көмектесті. Лиа шіркеу тарихы, әсіресе испан инквизициясы туралы көптеген кітаптар жазды. Ол Гарвард, Принстон, Гиссен, Мәскеу және Пенсильвания университеттерінен құрметті дипломдар алды. Ол көптеген ғылыми қоғамдардың мүшесі болды және 1903 жылы Америка тарих қоғамының президенті қызметін атқарды.
Henry Charles Lea (September 19, 1825–October 24, 1909) was an American publisher, civic activist, philanthropist and historian from Philadelphia, Pennsylvania. He took over the family publishing business from his father, Isaac Lea, and implemented several medical and scientific publications. The business operated under various names including Lea Brothers & Co., Lea & Febiger and Blanchard & Lea until his sons took over the business in 1880. He promoted health projects including the Lea Laboratory of Hygiene at the University of Pennsylvania and the Pennsylvania Epileptic Hospital and Colony Farm. He organized the Citizens' Municipal Reform Association of Philadelphia to fight corruption in city government. He was a founding member of the Union League of Philadelphia during the American Civil War. He managed publications and supported their efforts for recruitment of Union Army soldiers, including African Americans. He helped found the National Republican League to prevent a third U. S. presidential term for Ulysses S. Grant. Lea wrote multiple books focused on church history, especially the Spanish Inquisition. He received honorary degrees from Harvard University, Princeton University, University of Giessen, University of Moscow, and University of Pennsylvania. He was a member of multiple learned societies and served as president of the American Historical Association in 1903.
Ерте өмір және білім
Лия 1825 жылдың 19 қыркүйегінде Филадельфияда, Пенсильвания штатында Исаак Лия мен Франсис Энн Кэри отбасында дүниеге келді. Оның әкесі баспагер және әуесқой ғалым болған. Ол жеке репетиторлардың, соның ішінде математик Евгений Нультидің сабақтарын алды. 1832 жылы ол қысқа мерзімге Париждегі (Франция) мектепте оқыды. Лия сондай-ақ Booth & Boy химиялық зертханасында жұмыс істеді және 13 жасында марганец тұздары туралы алғашқы мақаласын жариялады. Лия Гарвард университеті мен Пенсильвания университетінен құқық ғылымдарының докторы (LLD) дәрежесін алды. Лия әкесінің табиғат тарихына деген қызығушылығын жалғастырып, конхология саласында бірнеше мақала жазды. Ол 133 жаңа моллюск түрін және екі жаңа туыстың атын ашты. Ол сурет салуда да шеберлік танытып, өзі жинаған қазба жәндіктердің қабықшалары туралы алғашқы мақалаларын суреттермен безендірді. Оның суреттері 1838 жылы әкесі "Наиадалар шолуына" түзетулер енгізгенде гравюралар үшін де пайдаланылды. Лия поэзияға қызығушылық танытып, анасының ұсынысымен грек ақындарының өлеңдерін аударып, өзіндік өлеңдер жазды. Кейін ол саяси тақырыптағы танымал әндердің пародийларын жиі жазды.
Lea was born on September 19, 1825, in Philadelphia, Pennsylvania to Isaac Lea and Frances Anne Carey. His father was a publisher and amateur scientist. Through private tutors including the mathematician Eugenius Nulty. In 1832, he studied for a brief time at a school in Paris, France. Lea worked too in the Booth & Boy chemical laboratory, and he published his first paper, at age 13, on manganese salts. Lea received an LLD from Harvard University and the University of Pennsylvania. Lea followed his father's interest in natural history and wrote several papers on descriptive conchology. He discovered and named 133 new species of mollusks and two new genera. He also displayed drawing talent and illustrated his own early articles about fossil shells that he had collected. His drawings were also used for the engravings illustrating his father's revision of the Synopsis of the Naiades in 1838. Lea developed an interest in poetry and at his mother's suggestion, translated Greek poets and composed original verse. Later, he often wrote satirical parodies of popular songs about politics.
Баспагер
1843 жылы Лиа әкесінің баспа бизнесіне кеңсе қызметкері болып орналасып, 1851 жылы кіші серік атанды.
In 1843, Lea joined his father's publishing business as a clerk and became a junior partner in 1851.
Азаматтық белсенділік және қайырымдылық
1844 жылы Лиа екі күн және екі түн бойы католик шіркеуінің алдында мылтықпен күзетте тұрды, бұл Филадельфиядағы тумашылдар көтерілісі кезінде мүліктік зардаптардың алдын алу мақсатында жасалды. Ол 1862 жылы Филадельфиядағы Ұйымдық Лига құрылғанда мүше болды және Директорлар кеңесінде, Әскери комитетте және Басылымдар комитетінде қызмет етті. Ұйым жариялаған көптеген памфлеттерді ол жазды. Лиа АҚШ-тағы Гарвард, Принстон және Пенсильвания университеттерінен, сондай-ақ Германияның Гиссен университеті мен Мәскеу университеті сияқты шетелдегі оқу орындарынан құрметті дипломдар алды. Оның Инквизицияны зерттеуі 1914 жылы Джулиан Худериас «leyenda negra» (сондай-ақ «Қара жұмыс») деп атаған испандықтарға қарсы көзқарасы үшін сынға ұшырады. Ол Бавария Корольдік академиясы, Берлиннің Коменский қоғамы, Римнің Реалдық Академиясы дей Линчей, Ассизидің Францискан зерттеулерінің халықаралық қоғамы, Римнің тарихи отандық қоғамы, Лондон Корольдік өнер қоғамы, Шотландия Корольдік ежелгіліктер қоғамы, Англия еврей тарих қоғамы және Британ академиясының корреспондент мүшесі сияқты көптеген тарихи қоғамдардың мүшесі болды. Лиа 1884 жылы жаңадан құрылған Америка тарих қоғамына мүше болып кірді, оның «American Historical Review» журналына бірнеше мақала жазды және 1903 жылы оның президенті болып сайланды. 1888 жылы Америка антикварлық қоғамының мүшесі болып сайланды. 1889 жылы Филадельфияда жаңадан құрылған Америка фольклор қоғамының екінші жылдық мәжілісі өткенде, Лиа негізін қалаушылардың кейбіреулерімен кездесіп, қоғамның журналында жариялану үшін мақала жіберді және ұйымның тұңғыш өмірлік мүшесі атанды. Лианың үш ұлы (әкесінің баспа бизнесін жалғастырған) және бір қызы болды: Фрэнсис Генри Ли (1851–1902), Чарльз Мэтью (1853–1886), Анна (Нина) Ли (1855–1927) және Артур Генри Ли (1859–1939). 1878 жылы Лиа ауыр сырқатқа шалдығып, көзі нашар көрді. 1914 жылы Филадельфиядағы Генри К. Лиа атындағы бастауыш мектеп оның құрметіне аталды. Оның сатып алған қолжазбалары мен инкунабулалары, сондай-ақ басқа да ерте басылған кітаптар жинағы Пенсильвания университетіне сыйға тартылды. 1925 жылы университет оның құрметіне кітапхананы ашты, онда оның кітаптары мен қолжазбаларының көп бөлігі сақталған. 1962 жылдан бері жинақ Ван Пелт Дитрих кітапхана орталығында орналасқан, қазір ол Кислак арнайы жинақтар, сирек кітаптар мен қолжазбалар орталығының құрамына кіреді. 1933 жылы Лианың ұлы Артур әкесіне тиесілі болған төрт грек вазасын Пенн мұражайына сыйға тартты.
In 1844, Lea stood guard with a musket for two days and two nights in front of a Catholic Church to prevent property damage during the Philadelphia nativist riots. He was a member of the Union League of Philadelphia at its inception in 1862 and served on the Board of Directors, the Military Committee and the Committee of Publications. He wrote many of the pamphlets published by the organization. Lea received honorary degrees from universities including Harvard, Princeton and the University of Pennsylvania in the United States, and overseas institutions such as the University of Giessen and the University of Moscow. His study of the Inquisition was also criticized for anti Spanish bias, which Julián Juderías in 1914 termed the 'leyenda negra' (a/k/a Black legend). He was a member of multiple historical societies including the Royal Academy of Bavaria, the Comenius Gesellschaft of Berlin, the Reale Accademia dei Lincei of Rome, the Societa Internazionale di Studi Francescani of Assissi, the Reale Societa Roman della Storia Patria, the Royal Society of Arts in London, the Royal Society of Antiquities in Scotland, the Jewish Historical Society of England and a corresponding fellow of the British Academy. Lea became a member of the newly formed American Historical Association in 1884, contributed several articles to its American Historical Review, and was elected its president in 1903. He was elected a member of the American Antiquarian Society in 1888. When the second annual meeting of the newly formed American Folklore Society was held in Philadelphia in 1889, Lea met with some of the founders, sent an article for publication in the Society's journal, and became the first life member of the organization. The Leas had three sons (who succeeded their father in the publishing business) and a daughter: Francis Henry Lea (1851–1902), Charles Matthew (1853–1886), Anna (Nina) Lea (1855–1927) and Arthur Henry Lea (1859–1939). In 1878, Lea became seriously ill and was almost blind. In 1914, the Henry C. Lea Elementary School in Philadelphia was named in his honor. His personal collection of purchased manuscripts and incunabula as well as other early printed books was bequeathed to the University of Pennsylvania. In 1925, the university dedicated a library, which it named in his honor and which includes much of that personal collection of books and manuscripts. Since 1962, the collection has been located in the Van Pelt Dietrich Library Center which is now a part of the Kislak Center for Special Collections, Rare Books and Manuscripts. In 1933, Lea's son Arthur donated four Greek vases that belonged to his father to the Penn Museum.