Огайо штатының Сиото өзені: тарихы мен географиясы
Scioto River
Огайо штатының маңызды өзені – Scioto. Көне мұздықтардан пайдалған, құнарлы топырақтары бар, шаруашылыққа өте қолайлы аймақ. Огайо тарихындағы рөлі зор.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Огайо штатының мөрі мен елтаңбасында Сциото өзені су жолы бейнеленген.
Waterway in Ohio
The Scioto River is represented on the Ohio state seal and coat of arms.
География және геология
Сциото өзенінің төменгі аңғары өзеннің енімен салыстырғанда кең және тығыз өңделген. Мұздықтардың еру сулары осы аңғарды ерекше кең етіп қалыптастырған. Аңғар түбі тегіс, ал соңғы мұздық кезеңде және одан кейін пайда болған су тасқыны шөгінділері өте өнімді топырақтардың пайда болуына себеп болды. Осының нәтижесінде, Сциотоның төменгі бөлігінің көп бөлігін шаруашылықтар алып жатыр, ол ағаш ағаштарымен жабылған төменгі, еңісті төбелер арқылы ағып өтеді. Сциото өзенінің геологиялық тарихы мұз дәуірінде Тейс өзені желісінің жойылуымен және Огайо өзенінің пайда болуымен байланысты. Солтүстікке қарай ағатын Тейс өзені мұздықтармен тоғыстырылды, ал басқа өзендердің тоғысуы көлдердің жақын орналасқан аңғарларға ағып кетуіне байланысты бірнеше су тасқынына әкелді. Мұздық көлінің көлемі қазіргі Эри көлінің үштен екі бөлігіне жуық болған деп есептеледі. Мұздықтардың жете алмайтын аңғарлары Огайо өзенін құру үшін қайта ұйымдастырылды, ал Сциото өзені Тейс өзенінің орнын басты. Сциото өзені Тейс өзені аңғарының бөлігі арқылы ағып өтеді, бірақ Тейс өзені ағып өткен бағытқа кері бағытта. Колумб және Дублин қалаларында өзен қазбаларға толы девон кезеңінің әктасын кесіп өтеді, ал көптеген салалы өзендерде Хейден шарлауы сияқты сарқырамалар бар.
The lower Scioto River valley is large compared to the width of the river and is extensively farmed. Meltwaters from retreating glaciers carved the valley exceptionally wide. Valley bottoms are smooth, and flood deposits created during and since the most recent Glacial period cause floodplain soils to be very productive. As a result, farms line much of the lower Scioto where it flows through low, rolling hills covered in hardwood trees. The geologic history of the Scioto River is tied to the destruction of the Teays River network during the Ice Ages and consequent creation of the Ohio River. The north flowing Teays River was dammed by glaciers, and damming of other rivers led to a series of floods as lakes overflowed into adjacent valleys. Glacial Lake Tight is estimated to have been two thirds the size of modern Lake Erie. Valleys beyond the reach of glaciers were reorganized to create the Ohio River, and the Scioto River replaced the Teays River. The Scioto River flows through segments of the Teays River valley but opposite the direction the Teays River flowed. In the cities of Columbus and Dublin, the river has cut a gorge in fossil bearing Devonian limestone, and many tributary streams have waterfalls, such as Hayden Falls.
Тарих
Сциото өзенінің аңғары көптеген жергілікті американдық мәдениеттердің мекені болды. Ең белгілі топтар – Хопвелл дәстүрінің үйінділер салушылары, 2000 жылдан астам бұрын Адена халқы салған үйінділермен. Чиликоте қаласының жанында Хопвелл мәдениетінің ұлттық тарихи паркінде көптеген қабірлерді көруге болады. Бұл мәдениеттердің бұрынғы күші Вирджинияға дейінгі шығысқа қоныс аударғандардың естеліктерінде көрсетілген. Scioto атауы Уайандот тілінен алынған skɛnǫ·tǫ’ сөзінен, яғни 'керең' (басқа ирокез тіліндегі 'керең' сөзінен алынған Шенандоаға қараңыз). 2012 жылы Огайодағы Солтүстік Америка құрғақшылығының салдарынан өзеннің су деңгейі рекордтық немесе рекордтық деңгейге жақын төмендеді.
The Scioto River valley was home to many Native American cultures. The best known groups are the Mound Builders of the Hopewell tradition with mounds constructed by the Adena people more than 2000 years ago. Numerous burial mounds can be seen near Chillicothe at the Hopewell Culture National Historic Park. The former strength of these cultures is demonstrated in settler accounts from as far east as Virginia. The name Scioto is derived from the Wyandot word skɛnǫ·tǫ’ 'deer' (compare Shenandoah, derived from the word for deer in another Iroquoian language). In 2012, the river dropped to record or near record low water levels as a result of the acute effects of the 2012 North American drought in Ohio.
Плотиналар мен су қоймалары
Өзенде екі ірі бөгет бар. Колумбустағы Григгс бөгеті 1904–1908 жылдары қалаға су жабдықтау үшін салынған. Ағысқа қарай, Шоуни төбелерінде О’Шонесси бөгеті 1922–1925 жылдары салынды, ол сол кезде «Америка Құрама Штаттарындағы ең жақсы ішкі су жолы» деп аталған үлкен су қоймасын жасады. Екі бөгетті де Колумбус қаласы басқарады. 1921 жылы салынған Колумбус қаласының орталық бөлігіндегі Мейн-стрит бөгетін бұзу 2013 жылдың қараша айында басталды. 35,5 миллион долларлық жоба бастапқыда 2010 жылғы Колумбус қаласының стратегиялық жоспарында ұсынылған және мемлекеттік және жеке сектор ұйымдарының коалициясымен қаржыландырылды. Бұзуға дейін Мейн-стрит бөгеті Scioto өзенінің шамамен 3,7 шақырым (2,3 миль) бөлігін тоқтатып, оның енін Колумбус қаласының орталық бөлігінде орташа есеппен 152 метрге дейін жасанды түрде кеңейтті. «Сциото» жасыл жолдары жобасы аяқталғаннан кейін ені жартысына жуық азаяды және қалалық саябақ ретінде қайта жаңартылатын жер ашылады. Өзен арнасында табиғи ағыстар мен ойпаздар қайта жаңартылып, өзен өзінің табиғи жағалау жағдайына оралады. Сала мамандарының пікірінше, қайта жаңарту жобасы өзеннің денсаулығын жақсартады және жергілікті өсімдіктер, балықтар мен моллюскалар үшін жақсы орта тудырады.
There are two major dams on the river. Griggs Dam in Columbus was built in 1904–1908 to impound a water supply for the city. Farther upstream, at Shawnee Hills, the O'Shaughnessy Dam was built in 1922–1925 creating a larger reservoir which was billed at the time as "the finest inland waterway in the United States." Both dams are operated by the city of Columbus. The removal of the Main Street Dam in downtown Columbus, which was built in 1921, began in November 2013. The $35.5 million removal project was initially proposed in the 2010 Strategic Plan for downtown Columbus and was funded by a coalition of public and private entities. Prior to its demolition, the Main Street Dam impounded roughly 2.3 mile (4 km) of the Scioto River, artificially enlarging its width to an average of 500 feet (152 m) in downtown Columbus. Once completed, the Scioto Greenways project will reduce the width by nearly half, and expose of land which will be reclaimed as parkland by the city. Riffles and pools will be restored to the river channel, returning it to its natural riparian state. Experts believe the restoration project will result in a healthier river and better habitat for native plant, fish, and mussel species.