Денис Куиллей: Ағылшын актері мен әншісі (1927–2003)

Кіріспе

Ағылшын актері, әнші (1927–2003)

Денис Клиффорд Квилли, OBE (26 желтоқсан 1927 – 5 қазан 2003) – ағылшын актері және әнші. Театрмен байланысы жоқ отбасынан шыққан Квилли, актер болуға ерте жасынан-ақ бел буған. Ол жасөспірім кезінде Бірмингем репертуарлық театрына қабылданды, ал міндетті әскери қызметтен кейін 1950 жылы Уэст-Эндте карьерасын бастады, Ричард Бертонның "The Lady's Not For Burning" спектакліндегі рөлін ойнады. 1950 жылдары ол ревюлерде, мюзиклдерде, оперетталарда және теледидарда, сондай-ақ театрда классикалық және заманауи драмаларда өнер көрсетті. 1960 жылдары Квилли жетекші актер ретінде танылды, алғашқы фильмдерін түсіріп, австралиялық теледидарда ойнады. 1970 жылдардың басында ол Лоренс Оливьедің Ұлттық театрының труппасына қосылды. 1977 жылы Корольдік Шекспир компаниясына қосылып, "Privates on Parade" спектакліндегі басты рөлді ойнады, кейіннен осы спектакль фильмге түсірілді. Оның музыкалық фильмдердегі кейінгі рөлдері: "Свини Тодд" (1980) және "Ла Кейдж окс Фоллес" (1986) мюзиклдеріндегі Жорж рөлі. 1990 жылдары Квилли Ұлттық театр компаниясына қайта оралды, Шекспир комедиясынан Якоб кезеңінің кек қайғылы трагедияларына дейін, Виктория дәуірінің классикалық туындыларына дейін және оның соңғы рөлі – "Anything Goes" мюзикліндегі бай миллионер рөлі болды.

Алғашқы жылдар

Квилли Солтүстік Лондонның Ислингтон қаласында, почта кеңсесінің телеграфшысы Клиффорд Чарльз Квилли мен оның әйелі Ада Винфред, туған тегі Стэнлидің ұлы болып дүниеге келді. Ол Лондонның Вудфорд Гриндегі Банкрофт мектебінде оқуға стипендия жеңіп алды және одан университетке баруы күтілген, бірақ ол мүмкіндігінше ертерек актер болуға бекінді. Квиллидің мансабының бастапқы кезеңі Хартумдағы әскерге шақырылғанда тоқтап қалды. Ол 1951 жылы Ұлыбритания фестивалі аясында Хэмптон-кортта 17 ғасырдың «Майкл мен Фрэнсис» жиынының жаңадан қойылуына қатысты. Ол Лондон опера клубының басқа да қойылымдарында танымал опера әншілерімен бірге ән шырқады, соның ішінде 1953 жылы Өнер кеңесінде өткен бес жылдық мерекелік концертте. 1953 жылы ол Макс Адриан, Бетти Марсден және Мойра Фрейзермен бірге 700-ден астам қойылымдар өткізген «Шошақтағы әуе» ревюінде өнер көрсетті. 1956 жылы Квилли тағы бір ұзаққа созылған «Маған гондола ұстап бер» шоуында 600-дан астам қойылым ойнады. 1950 жылдары Квилли киноға түспеді, бірақ бірнеше телеарналық жобаларда қатысты, оның ішінде Шекспирдің «Венеция саудагері» пьесасында Бассанио рөлінде (1955).

1960 жылдар

Музыкалық қойылымдардың қысқа мерзімді көрсетілімдерінде ойнағаннан кейін Куилли 1960 жылы әншілік рөлге оралды, ол «Ирма ла Дус» спектаклінде Кит Мишельден Нестор ле Фрипе рөлін қабылдады. Келесі жылы ол Бродвейде алғаш рет сахнаға шығып, тағы да Нестор рөлін сомдады, сосын өндіріспен бірге АҚШ-қа гастрольдік сапар жасады. 1964 жылы Савой театрында ол Ковардтың «Blithe Spirit» пьесасының музыкалық бейімделуі – «High Spirits» мюзиклінде Чарльз Кондомин рөлін ойнады, ол үш ай бойы сахнада тұрды. Куилли 1966 жылы Гилберт пен Салливанның екі толық радио қойылымында ән шырқады: «Iolanthe» спектаклінде Стрефон және «Princess Ida» спектаклінде Флориан рөлінде. 1965 жылы Куилли ғылыми-фантастикалық «Undermind» телесериалында профессор Вал Рэндольф рөлін ойнады – төрт бөлімнен кейін шетелдік сатқын болып шығатын ғалым. Сол жылы ол өзінің алғашқы кинофильміне түсті, «Төбедегі өмір» фильмінде Бен рөлін сомдады. 1960 жылдары түсірген жалғыз фильмі – «Мың күндік Анна» (1969), онда ол Уэстон рөлінде ойнады. Ол ABC телеарнасының «Контрабандиттер» драмалық сериалында Кедендік инспектор Тед Халлам рөлімен танымал болды. 1975 жылы Питер Холл Оливьеден кейін келгенде, Куилли жаңа үкіметтің ашылу қойылымында ойнауға шақырылған ескі труппаның жалғыз мүшесі болды, ол Гиелгудтың Просперосына қарсы Калибан рөлін ойнады. 1977 жылы Корольдік Шекспир компаниясы Куиллиге Питер Николстың «Президент парадта» спектаклінде капитан Терри Деннис рөлін ұсынды. Бұл әншілік рөл болғанмен, ол бұрын орындаған романтикалық рөлдерден мүлдем өзгеше еді. Кейіпкер – 1940 жылдардағы Малайядағы әскер ән-би труппасының лагерь артисі және режиссері. Бастапқыда ол рөлден бас тартты, бірақ кейіннен капитанды пьесадағы ең адамгершілік кейіпкер деп есептеп, ойынға қатысуға келісті; «The Guardian» газетінде жазғандай, ол оны «буфун емес, осал адам ретінде» сомдады. Ол 1982 жылы түсірілген фильмде де осы рөлді қайталады. 1977 жылы Вест-Эндте Куилли Джордж Бернард Шоудың «Кандида» пьесасында Дебора Керрдің қарсыласы ретінде Джеймс рөлін ойнады. Оның онжылдықтың соңғы сахналық рөлі – Ира Левиннің триллері «Deathtrap» спектакліндегі Сидни, ол Гаррик театрында қысқа уақыт көрсетілді. 1984 жылы Куилли «Chess» мюзиклінің түпнұсқалық концепт-альбомында Молоков рөлінде ойнады. 1985 жылы Чичестер фестивалінде ол Диана Риггпен бірге «Антоний мен Клеопатра» спектаклінде ойнады. Сол жылы ол BBC-нің «Орташа адамның өлтірілуі» атты шағын телесериалында және Вест-Энд триллері «Fatal Attraction» спектаклінде ойнады, содан кейін 1986 жылы «La Cage aux Folles» мюзикл театрына оралды. Ол жарқын Альбиннің (Джордж Хирн) серіктесі Жорж рөлін сомдады. «The Guardian» газетінде Майкл Биллингтон Куилли кейіпкерін «батыл, қызу және нәзік» етіп көрсеткенін, «ол сізді ұлды да, адамды да жақсы көретін шығар деп сендіретінін» жазды. 1989 жылы ол «The Royal Hunt of the Sun» ұлттық турнесінде Франсиско Писарро рөлін ойнады. Биллингтон Куилли «Пиццароның қатал, қатыгез қолбасшыдан құмарлықпен құлшылық етушіге және ақырында қайғылы ғашыққа дейінгі жолын жеткізе білгенін, ол бір мезгілде даусыз еркектік пен өзінің бәсекелесінің физикалық тартымдылығымен жанданған тұлға» екенін айтты. 1980 жылдары Куилли көптеген теледидарлық қойылымдарда ойнады, «Крестолл» фильміндегі Паррис, «No 10» фильміндегі В. Э. Гладстон, «Тауэлз оф тэппед» фильміндегі капитан Уотерхаус, «A. D. (1985)» библейлік шағын сериалындағы Питер және «Шерлок Холмс» фильміндегі доктор Леон Стерндейл сияқты рөлдерді сомдады. 1993 жылы Куилли BBC Radio 4-тегі «Шерлок Холмс» драмалық сериясы үшін Шерлок Холмс әңгімесіндегі Боб Карратерс рөлін ойнады. Кейіпкер ретінде ол өзінің керемет әншіл дауысын көрсетті. Куилли 1993 жылы Ұлттық театрда «Свини Тодд» спектаклінің жаңа қойылымында судья Турпин рөлін ойнады, кейіннен ол өзінің бастапқы рөлін қайтадан сомдады. Ұлттық театрдағы 1970 жылдардан бастап ол барлығы 28 рөл ойнады. Оның соңғы сахналық қойылымы 2002 жылы Оливье театрында Коул Портердің «Барлығы жақсы» спектакліндегі Элиша Уитни рөлі болды. Қойылым сәтті өтті, бірақ көрсетілім барысында оның денсаулығы нашарлады. Шоу оның қайтысынан кейін көп ұзамай Корольдік театрына, Дрюри Лейнге көшірілді, ал алғашқы түні оның есіне арналды. 1980 жылдары ол Социал-демократиялық партияны қолдады. Куилли 2002 жылғы Жаңа жылдық құрмет көрсетулерде Британ империясы орденінің офицері (OBE) болып тағайындалды. Ол 75 жасында бауыр қатерінен қайтыс болғанға дейін бірнеше ай бойы өзінің өмірбаянын жазып жүрді.

After playing in short runs of non musical productions Quilley returned to a singing role in 1960, when he took over from Keith Michell as Nestor le Fripe in Irma la Douce. He made his first Broadway appearance the following year, again taking over the part of Nestor and subsequently touring the US with the production. At the Savoy in 1964 he played Charles Condomine in the musical High Spirits, an adaptation of Coward's Blithe Spirit which had a run of three months. Quilley sang in two complete BBC Gilbert and Sullivan radio broadcasts in 1966; Strephon in Iolanthe, and Florian in Princess Ida. In 1965, Quilley appeared in the science fiction TV series Undermind playing Professor Val Randolph a scientist who after four episodes is revealed to be an alien traitor. The same year he made his first cinema film, playing Ben in Life at the Top. His only other film of the 1960s was Anne of the Thousand Days (1969), in which he appeared as Weston. and became known for his role as Customs Inspector Ted Hallam in ABC Television's drama series, Contrabandits. When Peter Hall succeeded Olivier in 1975, Quilley was the only member of the old company to be invited to appear in the opening production of the new regime, playing Caliban to Gielgud's Prospero in The Tempest. In 1977, the Royal Shakespeare Company offered Quilley the role of Captain Terri Dennis in Peter Nichols's Privates On Parade. It was a singing role, but far removed from the romantic leads he had sung before. The character is a camp performer and director in a 1940s army song and dance troupe in Malaya. At first he declined the role, but reconsidered, reckoning the captain to be the most human character in the piece; he played him, as The Guardian reported, "as a vulnerable human being rather than a buffoon". He reprised the role in a film version made in 1982. Also in 1977, on the West End, Quilley played James opposite Deborah Kerr in George Bernard Shaw's Candida. His last stage part of the decade was Sidney in Ira Levin's thriller, Deathtrap, which had a short run at the Garrick Theatre. In 1984 Quilley appeared on the original concept album for the musical Chess as Molokov. In 1985 at the Chichester Festival he co starred with Diana Rigg in Antony and Cleopatra. Later that year he was in a BBC Mini series Murder of a Moderate Man and a West End thriller, Fatal Attraction, before returning to musical theatre, in La Cage aux Folles in 1986. He played Georges, the partner of the flamboyant Albin (George Hearn). In The Guardian Michael Billington wrote that Quilley made his character "dapper, ebullient and tender: he persuades you he might have both sired a son and loved a man." In 1989 he played Francisco Pizarro in a national tour of The Royal Hunt of the Sun. Billington commented that Quilley "conveys Pizzaro's journey from tough, hard brutal commander to enraptured idolater and, finally, grieving lover: he is at once indisputably masculine and a figure skittishly enlivened by his rival's physical presence." During the 1980s Quilley continued to appear in numerous television broadcasts, playing parts like Parris in The Crucible, W. E. Gladstone in Number 10, Captain Waterhouse in Tales Of The Unexpected, Peter in a biblical mini series A. D. (1985) and Dr. Leon Sterndale in the 1988 Sherlock Holmes adaptation of The Devil's Foot. In 1993 Quilley played Bob Carruthers in the Sherlock Holmes story The Solitary Cyclist for the BBC Radio 4 Sherlock Holmes drama series. As part of the character, he demonstrated his fine singing voice. Quilley played Judge Turpin in the 1993 revival of Sweeney Todd at the National Theatre, resuming his original role as the demon barber later in the run. In his spells at the National from the 1970s onwards he played a total of 28 roles. His last stage performance was as the bibulous tycoon Elisha Whitney in Cole Porter's Anything Goes at the
Olivier Theatre in 2002. The production was a success, but during the run his health gave way. The show transferred to the Theatre Royal, Drury Lane shortly after his death, and the first night was dedicated to his memory. In the 1980s he was a supporter of the Social Democratic Party. Quilley was appointed an Officer of the Order of the British Empire (OBE) in the 2002 New Year Honours. He was working on his autobiography in the months before he died at his home in London, aged 75, from liver cancer.