Иан Маккеллен: Өмір және шығармашылығы

Кіріспе

Ағылшын актері (туған жылы 1939)

Сэр Ян Мюррей МакКеллен (25 мамыр 1939 жылы туған) – ағылшын актері. Алты жылдан астам мансабы бар, ол экранда және сахнада Шекспир драмалары мен заманауи театрдан бастап, танымал фантастика мен ғылыми-фантастика жанрларындағы ролдерімен белгілі. Ол британдық мәдени икона саналады және 1991 жылы Елизавета II патшайымынан рыцарьдық орденмен марапатталды. Ол көптеген марапаттарға ие болды, оның ішінде Тони сыйлығы, алты Оливье сыйлығы және Алтын глобус сыйлығы, сондай-ақ екі «Оскар» сыйлығына, бес БАФТА сыйлығына және бес Эмми сыйлығына ұсынылған. МакКеллен 1961 жылы Белград театрындағы репертуарлық труппаның мүшесі ретінде сахнада дебют жасады, ал 1965 жылы Вест-Эндте алғаш рет өнер көрсетті. 1969 жылы ол Шекспирдің «Ричард II» және Марлоудың «Эдвард II» пьесаларындағы басты рөлдерді ойнау үшін «Проспект» театр компаниясына шақырылды. 1970 жылдары МакКеллен Корольдік Шекспир компаниясының және Ұлыбританияның Ұлттық театрының тұрақты актері болды. Ол «Қоғам тіректері» (1977), «Алхимик» (1978), «Бент» (1979), «Жабайы бал» (1984) және «Ричард III» (1995) фильмдеріндегі рөлдері үшін бес Оливье сыйлығын жеңіп алды. МакКеллен Бродвейде «Уәде» (1965) қойылымында дебют жасады. Ол «Амадей» (1980) спектакліндегі Антонио Сальери рөлі үшін «Тони» сыйлығын алды. Ол «Иан МакКеллен: Шекспирді сомдау» (1984) үшін де ұсынылған болатын. Ол «Жабайы бал» (1986), «Өлім биі» (1990), «Ешкімнің жері» (2013) және «Годо күту» (2013) қойылымдарымен Бродвейге қайта оралды, соңғысы Патрик Стюартпен бірлескен өндіріс болды. МакКеллен «Ричард III» (1995) фильміндегі король, «Құдайлар мен монстрлар» (1998) фильміндегі Джеймс Уэйл, «X-Men» фильмдеріндегі Магнето және «Сақиналар мырзасы» (2001–2003) және «Хоббит» (2012–2014) трилогияларындағы Гандалф рөлдерімен бүкіл әлемге танылды. Оның басқа да танымал фильмдері: «Махаббаттың бір тамшысы» (1969), «Молынан» (1985), «Ажырасудың алты дәрежесі» (1993), «Қайта жаңғырту» (1995), «Мистер Холмс» (2015) және «Жақсы жалғаншы» (2019). МакКеллен 1988 жылы өзінің гомосексуалдығын ашты және содан бері әлем бойынша ЛГБТ әлеуметтік қозғалыстарын қолдап келеді. 2014 жылдың қазан айында оған Лондон қаласының азаматтығы берілді. МакКеллен Stonewall-дың негізін қалаушылардың бірі, ол Ұлыбританиядағы ЛГБТ құқықтарын қорғау тобы, Stonewall көтерілісінің құрметіне аталған.

Sir Ian Murray McKellen (born 25 May 1939) is an English actor. With a career spanning more than sixty years, he is noted for his roles on the screen and stage in genres ranging from Shakespearean dramas and modern theatre to popular fantasy and science fiction. He is regarded as a British cultural icon and was knighted by Queen Elizabeth II in 1991. He has received numerous accolades, including a Tony Award, six Olivier Awards, and a Golden Globe Award as well as nominations for two Academy Awards, five BAFTA Awards and five Emmy Awards. McKellen made his stage debut in 1961 at the Belgrade Theatre as a member of its repertory company, and in 1965 made his first West End appearance. In 1969, he was invited to join the Prospect Theatre Company to play the lead parts in Shakespeare's Richard II and Marlowe's Edward II. In the 1970s McKellen became a stalwart of the Royal Shakespeare Company and the National Theatre of Great Britain. He has earned five Olivier Awards for his roles in Pillars of the Community (1977), The Alchemist (1978), Bent (1979), Wild Honey (1984), and Richard III (1995). McKellen made his Broadway debut in The Promise (1965). He went on to receive the Tony Award for Best Actor in a Play for his role as Antonio Salieri in Amadeus (1980). He was further nominated for Ian McKellen: Acting Shakespeare (1984). He returned to Broadway in Wild Honey (1986), Dance of Death (1990), No Man's Land (2013), and Waiting for Godot (2013), the latter being a joint production with Patrick Stewart. McKellen achieved worldwide fame for his film roles, including the titular King in Richard III (1995), James Whale in Gods and Monsters (1998), Magneto in the X Men films, and Gandalf in The Lord of the Rings (2001–2003) and The Hobbit (2012–2014) trilogies. Other notable film roles include A Touch of Love (1969), Plenty (1985), Six Degrees of Separation (1993), Restoration (1995), Mr. Holmes (2015), and The Good Liar (2019). McKellen came out as gay in 1988, and has since championed LGBT social movements worldwide. He was awarded the Freedom of the City of London in October 2014. McKellen is a co founder of Stonewall, an LGBT rights lobby group in the United Kingdom, named after the Stonewall riots.

Ерте өмір және білім

МакКеллен 1939 жылғы 25 мамырда Ланкаширдің Бернли қаласында Марджери Лоис (туған тегі Сатклифф) және Денис Мюррей МакКелленнің ұлы ретінде дүниеге келді. Ол олардың екінші баласы, одан бес жас үлкен Жан атты қарындасы бар еді. Бала кезінде соғысты бастан өткергені оның бойына терең із қалдырды, кейін ол: «Тек бейбітшілік орнаған соң ғана соғыстың қалыпты жағдай емес екенін түсіндім» деді. МакКелленнің әкесі азаматтық инженер және дін қызметкері, ирланд және шотланд протестант тегінен шыққан. МакКелленнің екі әжесі де уағыздаушы болған, ал оның арғы атасы Джеймс МакКеллен Антрим графтығының Баллимена қаласында «қатаң евангелистік протестант пасторы» болған. Оның үйі діни ортамен толы болғанымен, дәстүрлі емес еді. «Менің тәрбием – христиандық өмірді барлық кездесетін адамдарға христиандық қарым-қатынас жасау арқылы жүзеге асыруға сенетін қарапайым, конформист емес христиандармен өтті». Ол 12 жасында анасы сүт безінен туған ісіктен қайтыс болды, ал 25 жасында әкесі дүние салды. Өгей анасы Глэдис МакКелленге, ол квикер болғанға, өзінің гомосексуал екенін айтқаннан кейін: «Ол тіпті ойранбады, жылдар бұрын адамдардың сексуалдық бағытына бейжай қараған қоғамның мүшесі ретінде, менің ойымша, ол менің жалған айтпағанымды білгендіктен қуанды» деді. Оның арғы атасы Роберт Дж. Лоуес Манчестерде сенбі күнгі жартылай демалыс күнін енгізу үшін күрескен белсенді және науқаншыл болды, бұл қазіргі бес күндік жұмыс аптасының алға басушысы болды, осылайша Лоуес «қазіргі демалыс күнінің атасы» атанды. МакКеллен Болтон мектебінде (ұлдар бөлімінде) оқыды, ол әлі де оны қолдайды және оқушылармен сөйлесу үшін үнемі қатысады. МакКелленнің актерлік мансабы Болтонның кішкентай театрында басталды, ол қазір оның меценаты. Театрға деген ерте қызығушылығы ата-анасы тарапынан қолдау тапты, олар оны үш жасында Манчестердегі Опера үйіне «Питер Пэн» спектакліне отбасылық саяхатқа алып барды. Тоғыз жасында оның ең бағалы Рождестволық сыйы – Полокс ойыншықтар театрынан ағаштан және бакелиттен жасалған Виктория театры болды, ол картоннан жасалған декорациялармен және Синдерелланың кесінділерін және Лоуренс Оливьенің Шекспирдің «Гамлетін» қайта жандандыруын басқаруға арналған сымдармен бірге келді. Wigan's Little Theatre әуесқойларының «Макбеті» және Wigan High School for Girls қойылымы «Жазғы түннің арманы», музыкасы Мендельсонға тиесілі, онда Жан МакКеллен Бату рөлін орындады, ол өмірінің соңына дейін әуесқойлар театрында актерлік, режиссерлік және продюсерлік қызметпен айналысты. 1958 жылы 18 жасында МакКеллен Кембридждегі Сент-Катарина колледжіне стипендия жеңіп алды, онда ол ағылшын әдебиетін оқыды. Ол содан бері колледждің құрметті профессоры атанды. Кембриджте оқыған кезінде МакКеллен Марлоу қоғамының мүшесі болды, онда ол 3 жыл ішінде 23 пьесада ойнады. Ол осы жасында-ақ кейін легендаға айналған өнерлерін көрсетті, мысалы, Тревор Нанн мен Дерек Джейкобимен бірге «Генри IV» пьесасындағы Әділеттілік (1959 жылғы наурыз), «Цимбелин» (Постхум рөлінде, Маргарет Дрэбблдың Имоген рөліне қарсы) және «Доктор Фауст». Осы кезеңде МакКелленнің болашақ мансабына үлкен әсер еткен Питер Холл, Джон Бартон және Дади Райлендс режиссерлерімен жұмыс істеді.

McKellen was born on 25 May 1939 in Burnley, Lancashire, the son of Margery Lois (née Sutcliffe) and Denis Murray McKellen. He was their second child, with a sister, Jean, five years his senior. The experience of living through the war as a young child had a lasting impact on him, and he later said that "only after peace resumed did I realise that war wasn't normal". McKellen's father was a civil engineer and lay preacher, and was of Protestant Irish and Scottish descent. Both of McKellen's grandfathers were preachers, and his great great grandfather, James McKellen, was a "strict, evangelical Protestant minister" in Ballymena, County Antrim. His home environment was strongly Christian, but non orthodox. "My upbringing was of low nonconformist Christians who felt that you led the Christian life in part by behaving in a Christian manner to everybody you met". When he was 12, his mother died of breast cancer; his father died when he was 25. After his coming out as gay to his stepmother, Gladys McKellen, who was a Quaker, he said, "Not only was she not fazed, but as a member of a society which declared its indifference to people's sexuality years back, I think she was just glad for my sake that I wasn't lying any more". His great great grandfather Robert J. Lowes was an activist and campaigner in the ultimately successful campaign for a Saturday half holiday in Manchester, the forerunner to the modern five day work week, thus making Lowes a "grandfather of the modern weekend". McKellen attended Bolton School (Boys' Division), of which he is still a supporter, attending regularly to talk to pupils. McKellen's acting career started at Bolton Little Theatre, of which he is now the patron. An early fascination with the theatre was encouraged by his parents, who took him on a family outing to Peter Pan at the Opera House in Manchester when he was three. When he was nine, his main Christmas present was a fold away wood and bakelite Victorian theatre from Pollocks Toy Theatres, with cardboard scenery and wires to push on the cut outs of Cinderella and of Laurence Olivier's reenactment of Shakespeare's "Hamlet". by the amateurs of Wigan's Little Theatre, shortly followed by their Macbeth and Wigan High School for Girls' production of A Midsummer Night's Dream, with music by Mendelssohn, with the role of Bottom played by Jean McKellen, who continued to act, direct, and produce amateur theatre until her death. In 1958, McKellen, at the age of 18, won a scholarship to St Catharine's College, Cambridge, where he read English literature. He has since been made an Honorary Fellow of the college. While at Cambridge, McKellen was a member of the Marlowe Society, where he appeared in 23 plays over the course of 3 years. At that young age he was already giving performances that have since become legendary such as his Justice Shallow in Henry IV alongside Trevor Nunn and Derek Jacobi (March 1959), Cymbeline (as Posthumus, opposite Margaret Drabble as Imogen) and Doctor Faustus. During this period McKellen had already been directed by Peter Hall, John Barton and Dadie Rylands, all of whom would have a significant impact on McKellen's future career.

1965-1985: Ұлттық театрдың марапаты

МакКеллен өзінің алғашқы кәсіби дебютін 1961 жылы Ковентридегі Белград театрында «Барлық маусымдарға арналған адам» пьесасындағы Ропер рөлімен жасады, бірақ Марлоу қоғамының «Цимбелин» атты аудиожазбасы Арго Шекспир сериясының бір бөлігі ретінде сатылымға шықты. МакКелленнің теледидардағы алғашқы маңызды рөлдерінің бірі – 1966 жылы BBC түсірген «Дэвид Копперфилд» бейімделуіндегі бас кейіпкер болды, оның алғашқы көрсетілімінде 12 миллион көрермен қарады. 60-жылдардың соңында бірнеше рет қайта көрсетілгеннен кейін, сериалдың түпнұсқалық бейнежазбалары жойылды және тек төрт эпизод (3, 8, 9 және 11) ғана телетіркеме түрінде сақталды, олардың үшеуінде МакКеллен ересек Дэвид рөлінде ойнады. МакКеллен өмірі бойы кино рөлдерін сомдады – 1969 жылы «Сүйкімділік сезімі» фильміндегі Джордж Мэтьюс рөлімен бастап, ал 1980 жылы «Сүйкімділік сезімі» фильмінде Д.Х. Лоуренс рөлінде алғашқы басты рөлін ойнады, бірақ ол 1990-жылдарға дейін Голливудтың кассалық фильмдеріндегі бірнеше рөлдерінен кейін ғана осы салаға кеңінен танылды. Осы рөлі үшін МакКеллен «Тони» сыйлығын жеңіп алды. 1981 жылы МакКеллен Кристофер Майлз режиссерлік еткен «Сүйкімділік сезімі» тарихи фильмінде жазушы және ақын Д.Х. Лоуренс рөлін сомдады. Одан кейін Майкл Маннның «The Keep» (1983) атты қорқыныш фильмінде ойнады. 1985 жылы ол Дэвид Хейрдің осы аттас пьесасының киноадаптациясы – «Молың» фильмінде түсті. Фильмді Фред Шеписи түсірді, ал басты рөлдерде Мерил Стрип, Чарльз Дэнс, Джон Гилгуд және Стинг ойнады. Фильм 1940-жылдардың басынан 1960-жылдарға дейінгі 20 жылды қамтиды, оның орталық тақырыбы – екінші дүниежүзілік соғыс кезінде француз қарсыласы үшін күрескен ағылшын әйелінің өмірі, ол британдық барлау қызметкерімен бір түн өткізеді. Фильмге сын аралас баға берілді, «The Chicago Sun Times» газетінің Роджер Эберт фильмдегі актерлік шеберлікті жоғары бағалап, былай деді: «Фильмдегі актерлік өнер керемет жеке орындарынан тұрады; көптеген маңызды сәттер кейіпкерлер сахнада басымдық танытқанда туындайды».

1986-2000: Белгілі болған актер

1986 жылы ол Бродвейге Антон Чеховтың алғашқы пьесасы "Жабайы балдың" жаңа қойылымында Ким Кэтралл мен Кейт Бертонмен бірге оралды. Пьеса үш әйелдің назарына түскен орыс мектебінің мұғалімі әйеліне адал болу үшін күресіп бағынбауы туралы айтады. МакКеллен сыншылардан, әсіресе The New York Times газетінің Фрэнк Ричтен, "батырлығы мен спорттық шеберлігі үшін мақтау алды, бірақ бәлкім, ең маңыздысы – күлімсіреуден басқа ештеңе бермейтін" сын естіді. Кейін ол: "Мырза МакКеллен өзінің әлсіз қосалқы актерлік құрамын көтеріп жүруге тырысатын жұлдыздың ерекше қиындығына тап болды" деді. 1989 жылы ол Корольдік Шекспир компаниясының "Отелло" қойылымында Яго рөлін ойнады. МакКеллен британдық драма "Скандалда" (1989) британ премьер-министрі Гарольд Макмиллан үкіметін дүрліктірген Profumo ісінің қияли айшығын сомдады. МакКеллен Джон Профумо рөлінде ойнады. Фильмде Джоан Уэлли және Джон Херт түсті. Фильмнің премьерасы 1989 жылғы Канн кинофестивалінде өтті және "Алтын пальма" жүлдесіне үміткер болды. Досы және әріптесі Патрик Стюарт американдық телесериалдағы Жан-Люк Пикард рөлін қабылдауға шешім қабылдағанда, МакКеллен оған теледидарда жұмыс істеу үшін өзінің беделді театрлық мансабын құрбан етуге кеңес берді. Бірақ кейін МакКеллен Стюарттың рөлді қабылдауының орынды екенін мойындады, бұл оны әлемдік жұлдызға айналдырды және кейіннен оның үлгісін ұстанды, мысалы, Стюартпен бірге "X-Men" супергеройлар фильмінде ойнады. 1990 жылдан 1992 жылға дейін ол Ричард III-тің мақтаулы жаңа қойылымының әлемдік турнесінде ойнады. Қойылым екі апта бойы Бруклиндегі Музыка академиясында көрсетілді, содан кейін гастрольдік саяхатын жалғастырды, оны New York Times газетінің журналисі Фрэнк Рич қарап шықты. Ол өзінің мақаласында МакКелленнің өнерін мақтап: "Мырза МакКелленнің театр мен ойын-сауық туралы терең сезімі оны құрбандарының жіптерін қалай тартатынын, көрерменге монолог арқылы немесе басқа жолмен қалай жеткізетінін ашуға итермелейді" деп жазды. Ол рөлі үшін ең үздік актер сыйлығын алды. 1992 жылы ол Патрик Чеховтың "Ваня ағайынды" пьесасының жаңа қойылымында Корольдік Ұлттық театрда Антони Шер мен Джанет МакТирмен бірге ойнады. 1993 жылы ол Пулитцер сыйлығы мен Тони сыйлығына ұсынылған сол аттас пьесаға негізделген "Алты дәрежелік жақындық" фильмінде түсті. МакКеллен Уилл Смит, Дональд Сазерленд және Стокард Ченнингпен бірге ойнады. Фильм сыншылар тарапынан жоғары бағаланды. Сол жылы ол Боб Хоскинспен бірге "Литтл Джо балладасы" вестернінде және Арнольд Шварценеггердің басты рөлде ойнаған "Соңғы әрекет" комедиясында да түсті. Келесі жылы ол Алек Болдуинмен бірге "Көлбеу" супергеройлар фильмінде және Джеймс Л. Брукс режиссерлік еткен Ник Нолте басты рөлде ойнаған "Мен бәрін істеймін" комедиясында ойнады. 1995 жылы МакКеллен өзінің сценарий жазу дебютін Ричард III фильмінде жасады, ол Уильям Шекспирдің сол аттас пьесасының амбициялық бейімделуі болды, режиссері Ричард Лонкрейн. Фильм пьесаның оқиғасын және кейіпкерлерін 1930 жылдардағы Ұлыбританияға негізделген ортаға көшірді, Ричард тақты басып алуға тырысатын фашист ретінде бейнеленді. МакКеллен басты рөлде Аннет Бенинг, Роберт Дауни-күллі, Джим Бродбент, Кристен Скотт Томас, Найджел Хоторн және Дам Мэгги Смиттен тұратын актерлік құраммен бірге ойнады. Ол атқарушы продюсер ретінде соңғы шайқастың түсірілімін аяқтау үшін 50,000 фунт стерлинг гонорарын қайтарды. The Washington Post газетінің киносыншысы Хал Хинсон фильмді шолу барысында МакКелленнің өнерін "өлімге қабілетті жарқын бейне" деп атады және оның "көзге жақын шеберлігінің бәріне үстемдік ететінін" айтты. Chicago Sun Times газетінің киносыншысы Роджер Эберт МакКелленнің бейімделуін және оның төрт жұлдызды шолудағы өнерін мақтап: "МакКеллен драматургке терең сезімталдық танытады. Ешбір адам осылай жамандық жасамауы керек, оны білуі керек. Гитлер мен басқалар одан да жаман болды, бірақ олар өздеріне мойындамады. Ричард үшін қашу жолы жоқ. Ол театр тарихындағы алғашқы өзін-өзі танушы кейіпкерлердің бірі, және ол осы ерекшелік үшін бағасын төлеуі керек" деді. Оның басты рөлдегі өнері BAFTA және "Алтын глобус" сыйлықтарына ең үздік актер номинациясын алды және ең үздік актер үшін Еуропалық кино сыйлығын жеңіп алды. Оның сценарийі BAFTA сыйлығына ең үздік бейімделген сценарий үшін ұсынылды. Сол жылы ол тарихи драма "Қайта жаңғыру" (1995) -да Дауни-күллі, Мег Райан, Хью Грант және Дэвид Теулиспен бірге түсті. Ол сондай-ақ Ричард Э. Грант, Саманта Матис және Джуди Денч ойнаған британдық романтикалық комедия "Джек пен Сара" (1995) -да түсті. 1993 жылы ол достасы Армистед Маупиннің романына негізделген "Қаланың әңгімелері" телесериалында эпизодтық рөлдерде ойнады. Кейін сол жылы МакКеллен HBO телефильмінде "Және топ ойнады" ойнады, ол бірдей аттас аңызға толы романға негізделген. Гомосексуалдық құқықтар белсендесі Билл Краустың рөлі үшін МакКеллен CableACE сыйлығын "Фильмдегі немесе телефильмдегі екінші рөлдегі актер" номинациясында алды және Primetime Emmy сыйлығына "Мини-сериалдағы немесе фильмдегі ең үздік актер" номинациясын алды. 1993 жылдан 1997 жылға дейін МакКеллен "A Knights Out" атты бір адамдық қойылымымен гастрольдік саяхатта болды, ол гомосексуалды ер адам ретінде ашылу туралы. The Los Angeles Times газетінен Лаури Винер: "Ол өз ойыншыларына уағыз айтса да, МакКеллен бізге театрдың жайлы қабырғаларының сыртындағы зор және күшті наразылық туралы еске салады. Сирек техникамен қаруланған ол табиғи оқиғашы, лайықты адам және белсенді" деп жазды. 1997 жылдан 1998 жылға дейін ол Хенрик Ибсеннің "Халық жауы" пьесасының жаңа қойылымында доктор Томас Стокман рөлінде ойнады. Кейін сол жылы ол Уэст-Йоркширдегі Playhouse театрында Ноэль Кауардтың "Қазіргі күлкі" комедиясында Гарри Эссендин рөлін ойнады. 1998 жылы ол Брайан Сингер режиссерлік еткен және Стивен Кингтың оқиғасына негізделген "Ақылды шәкірт" психологиялық триллерінде ойнады. МакКеллен АҚШ-та өзінің нақты есімін жасырып жүрген қашқан наци офицерін сомдады, оны оқиғасын егжей-тегжейлі айтуды талап ететін жасөсперім (Брэд Ренфро) табады. Сол жылы ол Билл Кондон режиссерлік еткен "Құдайлар мен монстрлар" тарихи драмасында Франкенштейннің режиссері Джеймс Уэйл рөлін ойнады, бұл рөлі үшін ол кейіннен "Оскар" сыйлығына "Ең үздік актер" номинациясын алды, бірақ "Жақсы өмір" (1998) фильміндегі Роберто Бениньиге жеңіліп қалды. 1999 жылы "X-Men" фильмін түсіріп жатқанда, МакКеллен Питер Джексонның "Жүзіктердің иесі" (Жүзіктердің бірлестігі, Екі мұнара және Патшаның оралуы) трилогиясындағы Гэндальф сиқырымен ойнады, ол 2001 жылдан 2003 жылға дейін шықты. Ол "Жүзіктердің бірлестігі" үшін "Экран актерлерінің гильдиясы" сыйлығын "Екінші рөлдегі ең үздік актер" номинациясында жеңіп алды және сол рөлі үшін "Оскар" сыйлығына ұсынылды. Ол "Жүзіктердің иесі" фильмдерінің бірнеше бейне ойындарына Гэндальфтың даусын берді. МакКеллен 2001 жылы Бродхерст театрында Хелен Миррен мен Дэвид Стратернмен бірге Август Стриндбергтың "Өлім биі" пьесасымен Бродвей сахнасына оралды. The New York Times газетінің театр сыншысы Бен Брантли МакКелленнің өнерін мақтап: "[МакКеллен] біз бұл күндерде тым азын көретін нәрсені ұсыну үшін Бродвейге оралды: қаһармандық сахналық қалыптасу, актерлік интеллект және сирек кездесетін театрлық техниканың қоспасы" деп жазды. МакКеллен өзінің қойылымын Лондонның Уэст-Эндіндегі Lyric Theatre-да және Австралияның Сидней өнер фестивалінде көрсетті. 16 наурыз 2002 жылы ол Saturday Night Live-та қонақ ретінде болды. 2003 жылы МакКеллен американдық мультфильмінде "Симпсон" өзінің рөлінде пайда болды, ол британдық тақырыбы бар "The Regina Monologues" атты арнайы эпизодта, сол кездегі Ұлыбритания премьер-министрі Тони Блэр және автор Дж. К. Роулингпен бірге. 2005 жылдың сәуір және мамыр айларында ол Гранада Телевизиясында Мел Хачрайт рөлін ойнады...

In 1986, he returned to Broadway in the revival of Anton Chekhov's first play Wild Honey alongside Kim Cattrall and Kate Burton. The play concerned a local Russian schoolteacher who struggles to remain faithful to his wife, despite the attention of three other women. McKellen received mixed reviews from critics in particular Frank Rich of The New York Times who praised him for his "bravura and athletically graceful technique that provides everything except, perhaps, the thing that matters most—sustained laughter". He later wrote, "Mr. McKellen finds himself in the peculiar predicament of the star who strains to carry a frail supporting cast". In 1989 he played Iago in production of Othello by the Royal Shakespeare Company. McKellen starred in the British drama Scandal (1989) a fictionalised account of the Profumo affair that rocked the government of British prime minister Harold Macmillan. McKellen portrayed John Profumo. The film starred Joanne Whalley, and John Hurt. The film premiered at the 1989 Cannes Film Festival and competed for the Palme d'Or. When his friend and colleague, Patrick Stewart, decided to accept the role of Captain Jean Luc Picard in the American television series, Star Trek: The Next Generation, McKellan strongly advised him not to throw away his respected theatrical career to work in television. However, McKellan later conceded that Stewart had been prudent in accepting the role, which made him a global star and later followed his example such as co starring with Stewart in the X Men superhero film series. From 1990 to 1992, he acted in a world tour of a lauded revival of Richard III, playing the title character. The production played at the Brooklyn Academy of Music for two weeks before continuing its tour where Frank Rich of New York Times was able to review it. In his piece, he praised McKellen's performance writing, "Mr McKellen's highly sophisticated sense of theatre and fun drives him to reveal the secrets of how he pulls his victims' strings whether he is addressing the audience in a soliloquy or not". For his performance he received the Laurence Olivier Award for Best Actor. In 1992, he acted in Pam Gems's revival of Chekov's Uncle Vanya at the Royal National Theatre alongside Antony Sher, and Janet McTeer. In 1993, he starred in the film Six Degrees of Separation based on the Pulitzer Prize and Tony Award nominated play of the same name. McKellen starred alongside Will Smith, Donald Sutherland and Stockard Channing. The film was a critical success. That same year, he also appeared in the western The Ballad of Little Jo opposite Bob Hoskins and the action comedy Last Action Hero starring Arnold Schwarzenegger. The following year, he appeared in the superhero film The Shadow with Alec Baldwin and the James L. Brooks directed comedy I'll Do Anything starring Nick Nolte. In 1995, McKellen made his screenwriting debut with Richard III, an ambitious adaptation of William Shakespeare's play of the same name, directed by Richard Loncraine. The film reimagines the play's story and characters to a setting based on 1930s Britain, with Richard depicted as a fascist plotting to usurp the throne. McKellen stars in the title role alongside an ensemble cast including Annette Bening, Robert Downey Jr., Jim Broadbent, Kristen Scott Thomas, Nigel Hawthorne and Dame Maggie Smith. As executive producer he returned his £50,000 fee to complete the filming of the final battle. In his review of the film, The Washington Post film critic Hal Hinson called McKellen's performance a "lethally flamboyant incarnation" and said his "florid mastery dominates everything". Film critic Roger Ebert of the Chicago Sun Times praised McKellen's adaptation and his performance in his four star review writing, "McKellen has a deep sympathy for the playwright Here he brings to Shakespeare's most tortured villain a malevolence we are moved to pity. No man should be so evil, and know it. Hitler and others were more evil, but denied out to themselves. There is no escape for Richard. He is one of the first self aware characters in the theatre, and for that distinction he must pay the price". His performance in the title role garnered BAFTA and Golden Globe nominations for Best Actor and won the European Film Award for Best Actor. His screenplay was nominated for the BAFTA Award for Best Adapted Screenplay. That same year, he appeared in the historical drama Restoration (1995) also starring Downey Jr., as well as Meg Ryan, Hugh Grant, and David Thewlis. He also appeared in the British romantic comedy Jack and Sarah (1995) starring Richard E. Grant, Samantha Mathis, and Judi Dench. In 1993, he appeared in minor roles in the television miniseries Tales of the City, based on the novel by his friend Armistead Maupin. Later that year, McKellen appeared in the HBO television film And the Band Played On based on the acclaimed novel of the same name about the discovery of HIV. For his performance as gay rights activist Bill Kraus, McKellen received the CableACE Award for Supporting Actor in a Movie or Miniseries and was nominated for the Primetime Emmy Award for Outstanding Supporting Actor in a Miniseries or a Movie. From 1993 to 1997 McKellen toured in a one man show entitled, A Knights Out, about coming out as a gay man. Laurie Winer from The Los Angeles Times wrote, "Even if he is preaching to the converted, McKellen makes us aware of the vast and powerful intolerance outside the comfortable walls of the theatre. Endowed with a rare technique, he is a natural storyteller, an admirable human being and a hands on activist". From 1997 to 1998, he starred as Dr. Tomas Stockmann in a revival of Henrik Ibsen's An Enemy of the People. Later that year he played Garry Essendine in the Noël Coward comedy Present Laughter at the West Yorkshire Playhouse. In 1998, he appeared in the modestly acclaimed psychological thriller Apt Pupil, which was directed by Bryan Singer and based on a story by Stephen King. McKellen portrayed a fugitive Nazi officer living under a false name in the US who is befriended by a curious teenager (Brad Renfro) who threatens to expose him unless he tells his story in detail. That same year, he played James Whale, the director of Frankenstein in the Bill Condon directed period drama Gods and Monsters, a role for which he was subsequently nominated for the Academy Award for Best Actor, losing it to Roberto Benigni in Life is Beautiful (1998). While filming the first X Men film in 1999, McKellen was cast as the wizard Gandalf in Peter Jackson's film trilogy adaptation of The Lord of the Rings (consisting of The Fellowship of the Ring, The Two Towers, and The Return of the King), released between 2001 and 2003. He won the Screen Actors Guild Award for Best Supporting Actor in a Motion Picture for his work in The Fellowship of the Ring and was nominated for the Academy Award for Best Supporting Actor for the same role. He provided the voice of Gandalf for several video game adaptations of the Lord of the Rings films. McKellen returned to the Broadway stage in 2001 in an August Strindberg play The Dance of Death alongside Helen Mirren, and David Strathairn at the Broadhurst Theatre. The New York Times Theatre critic Ben Brantley praised McKellen's performance writing, "[McKellen] returns to Broadway to serve up an Elysian concoction we get to sample too little these days: a mixture of heroic stage presence, actorly intelligence, and rarefied theatrical technique". McKellen toured with the production at the Lyric Theatre in London's West End and to the Sydney Art's Festival in Australia. On 16 March 2002, he hosted Saturday Night Live. In 2003, McKellen made a guest appearance as himself on the American cartoon show The Simpsons in a special British themed episode entitled "The Regina Monologues", along with the then UK Prime Minister Tony Blair and author J. K. Rowling. In April and May 2005, he played the role of Mel Hutchwright in Granada Television's long running British soap opera, Coronation Street, fulfilling a lifelong ambition. He narrated Richard Bell's film Eighteen as a grandfather who leaves his World War II memoirs on audio cassette for his teenage grandson. McKellen has appeared in limited release films, such as Emile (which was shot in three weeks following the X2 shoot), Neverwas and Asylum. In 2006, he appeared as Sir Leigh Teabing in The Da Vinci Code opposite Tom Hanks as Robert Langdon. During a 17 May 2006 interview on The Today Show with the Da Vinci Code cast and director Ron Howard, Matt Lauer posed a question to the group about how they would have felt if the film had borne a prominent disclaimer that it is a work of fiction, as some religious groups wanted. McKellen appeared in the 2006 BBC series of Ricky Gervais's comedy series Extras, where he played himself directing Gervais's character Andy Millman in a play about gay lovers. McKellen received a 2007 Primetime Emmy Award for Outstanding Guest Actor – Comedy Series nomination for his performance. In 2007, McKellen narrated the romantic fantasy adventure film Stardust starring Charlie Cox and Claire Danes, which was a critical and financial success. That same year, he lent his voice to the armored bear Iorek Byrnison in the Chris Weitz directed fantasy film The Golden Compass based on the acclaimed Philip Pullman novel Northern Lights and starred Nicole Kidman and Daniel Craig. The film received mixed reviews but was a financial success. In 2007, he returned to the Royal Shakespeare Company, in productions of King Lear and The Seagull, both directed by Trevor Nunn. In 2009 he portrayed Number Two in The Prisoner, a remake of the 1967 cult series The Prisoner. In 2009, he appeared in a very popular revival of Waiting for Godot at London's Haymarket Theatre, directed by Sean Mathias, and playing opposite Patrick Stewart. From 2013 to 2014, McKellen and Stewart starred in a double production of Samuel Beckett's Waiting for Godot and Harold Pinter's No Man's Land on Broadway at the Cort Theatre. Variety theatre critic Marilyn Stasio praised the dual production writing, "McKellen and Stewart find plenty of consoling comedy in two masterpieces of existential despair". In both productions of Stasio claims, "the two thespians play the parts they were meant to play". In late August 2012, he took part in the opening ceremony of the London Paralympics, portraying Prospero from The Tempest.

2012 жылдан қазіргі уақытқа дейін: Карьералық кеңеюі

МакКеллен Питер Джексонның "Хоббит" фильмінің үш бөлімді бейімделуінде Гендальф рөлін қайта ойнады, "Хоббит: Күтпеген сапар" (2012) фильмінен бастап, содан кейін "Хоббит: Смагугтың құлатылуы" (2013) және "Хоббит: Бес әскердің шайқасы" (2014) фильмдерінде ойнады. Сериал әртүрлі пікірлер алғанына қарамастан, қаржылық табысқа ие болды. МакКеллен сондай-ақ Джеймс Мангольдтың "Вулверин" (2013) және Сингердің "Х-мен: Болашақ өткен күндері" (2014) фильмдерінде Эрик Леншер / Магнето рөлін қайта ойнады. 2013 жылдың қараша айында МакКеллен Doctor Who-ның 50 жылдығына арналған комедиялық пародиасы "The Five(ish) Doctors Reboot" фильмінде пайда болды. 2013 жылдан 2016 жылға дейін МакКеллен ITV-нің "Vicious" ситкомында Дерек Джейкобимен бірге Фредди Торнхилл рөлінде ойнады. Сериал 50 жылдан бері бірге өмір сүріп келе жатқан екі қарт гейдің тарихын көрсетеді. Шоудың бастапқы атауы "Жылымшыл ескі ханышалар" болған. МакКелленнің актерлік мансабындағы сәттіліксіздігі туралы әзілдер жиі айтылады, ол "Downton Abbey" сериалында эпизодтық рөл орындағаннан кейін смокингін ұрлағандықтан, оның қолында смокинг бар екендігі және ол "Doctor Who" сериалының "Ең танымал 10 жауыз кейіпкері" атағын иеленгендігі туралы әңгімелер бар. IndieWire-тің Лиз Шаннон Миллер бұл идеяның "өте ерекше" көрінетінін айтса да, "МакКеллен мен Джейкобиді көп камералы форматта қабылдағаннан кейін, олардың актерлік шеберлігіне құрмет көрсетуге болады; әсіресе, олардың ондаған жылдық классикалық білімі сериалдар әлеміне қалай бейімделгеніне назар аудару керек. Көптеген зерттеулерде студиялық аудиторияның алдында түсірілген көп камералы түсірудің театрымен байланысы туралы жазылған, ал МакКеллен мен Джейкоби тікелей эфирде ойнауды қалай біледі". 2015 жылы МакКеллен режиссер Билл Кондонмен бірлесіп, "Айдың кішкене сызаты" (2005) романы негізінде түсірілген "Мистер Холмс" детективтік фильмінде жасы үлкен Шерлок Холмс рөлін ойнады. Фильмде Холмс, қазір 93 жаста, ақыл-ойының нашарлап бара жатқанына байланысты соңғы ісінің егжей-тегжейін еске түсіруге тырысады. Фильмнің премьерасы 65-ші Берлин халықаралық кинофестивалінде өтті, МакКеллен өзінің актерлік шеберлігі үшін жоғары баға алды. Rolling Stone киносыншысы Питер Траверс оның өнерін мақтап: "Шерлок Холмс-тың тағы бір голливудтық нұсқасын көруге дайын емессіз бе? Ойшағыңызды жинаңыз. Роберт Дауни және Бенедикт Камбербэтчтен кешірім сұраймын, бірақ Иан МакКелленнің Артур Конан Дойлдың "Мистер Холмс" романындағы детективтің рөлін ойнауы - керемет". Режиссер Билл Кондон, МакКелленмен бірге "Оскар" сыйлығын алған "Құдайлар мен жұлдыздар" фильмінде жұмыс істеген. 2015 жылдың қазан айында МакКеллен Эдвард Фокс, Ванесса Кирби және Эмили Уотсонмен бірге Рональд Харвудтың "The Dresser" романының BBC Two-дегі бейімделуінде Энтони Хопкинстің "Сэр" рөліне қатысты, ол Норман рөлін ойнады. Телевизия сыншысы Тим Гудман Голливуд репортерінде фильмді және орталық рөлдерді мақтап: "Хопкинс пен МакКелленнің осы фильмдегі орталық тұлғалар екеніне және олардың керемет актерлік шеберлігіне, олардың мансабында алғаш рет бірге түскеніне күмән жоқ". Ол өзінің рөлі үшін Британ академиясының теледидарлық сыйлығына үміткер болды. 2017 жылы МакКеллен Диснейдің "Адам және сұлу" фильмінің тікелей эфирдегі бейімделуінде Когсворт рөлін (1991 жылғы анимациялық фильмде Дэвид Огден Стайерс дауыстаған) ойнады. Фильм оң пікірлерге ие болды және бүкіл әлем бойынша 1,2 миллиард доллар жинады, бұл оны ең көп табыс әкелген жанды экшн музыкалық фильміне, 2017 жылдың екінші ең көп табыс әкелген фильміне және барлық уақыттағы 17-ші ең көп табыс әкелген фильмге айналдырды. 2017 жылы МакКеллен Джо Стивенсоннің "МакКеллен: Рольді ойнау" атты деректі фильмінде түсті. Бұл деректі фильм МакКелленнің актерлік өмірі мен мансабын зерттейді. 2017 жылдың қазан айында МакКеллен Чичестер фестиваль театрында Лир патшаның рөлін ойнады, бұл рөл оның "соңғы үлкен шекспирлік рөлі" болуы мүмкін деді. Ол 2018 жылдың жазында Лондонның Вест-Эндедегі Йорк герцогы театрында спектакльді қойды. МакКеллен 2018 жылы "Family Guy" эпизодында "Стьюиді жіберіңіз, өтінемін" атты эпизодта Стьюи Гриффиннің бала психиатры доктор Сесил Притчфилдтің дауысын берді. Ол Кеннет Брананың "All is True" (2018) тарихи драмасында Саутгемптонның 3-конты Генри Уриотсли рөлін ойнады. The Guardian газетінің Питер Брэдшоу оның өнерін "қолдау көрсетуге лайық" деп сипаттап, "көпшілікке таныс, ерекше көзге түсетін камео" екенін айтты. 80 жасқа толған мерекесін тойлау үшін 2019 жылы МакКеллен "Иан МакКеллен сахнада: Толкин, Шекспир, басқалар және сізбен бірге" атты жеке актерлік шоуда өнер көрсетті. Шоу Ұлыбритания мен Ирландияда гастрольдік сапармен өтті (әр жергілікті ұйымның қайырымдылық қорына қаражат жинады), содан кейін Вест-Эндтегі Гарольд Пинтер театрында қойылды және бір түндік көрсетіліммен Бродвейдегі Хадсон театрында қойылды. 2019 жылы ол төртінші рет Кондонмен "Жақсы жалғаншы" детективтік триллерінде Хелен Мирренмен бірге түсті, олардың экрандағы химиялық үйлесімділігі жоғары бағаланды. Сонымен қатар, ол Том Хупер режиссерлік еткен "Мысықтар" музыкалық фильмінде Гас театры мысығы рөлінде ойнады. Фильмде Дженнифер Хадсон, Джеймс Корден, Ребел Уилсон, Идрис Эльба және Джуди Денч түсті. Фильмнің нашар визуалды эффектілері, монтажы, актерлік шеберлігі және сценарийі үшін сынға ұшырады және кассалық сәтсіздікке ұшырады. 2021 жылы ол жасқа қарамастан "Гамлет" пьесасындағы атау рөлін ойнады (алғаш рет 1971 жылы Ұлыбритания мен Еуропа бойынша гастрольдік сапарда ойнаған), содан кейін Чеховтың "Шегініс" пьесасындағы Фирс рөлін Уинзордағы Театр Рояльде ойнады. 2021 жылдың қарашасынан бері МакКеллен мен ABBA мүшесі Бьорн Ульвеус Рождестволық свитерлер мен мерекелік киімдерді тоқу туралы Instagram видеоларын жариялап келеді. 2023 жылы Ульвеус пен МакКеллен Кайли Миногтың Лас-Вегастағы The Venetian-дегі "More Than Just a Residency" концерттік шоуы үшін сахналық киімдерді тоқитыны белгілі болды. 2023 жылы ол Ананнд Такер режиссерлік еткен "The Critic" триллерінде түсті. Фильм Энтони Куинннің 2015 жылғы "Curtain Call" романы негізінде Патрик Марбер жазған. Фильмнің премьерасы 2023 жылғы Торонто халықаралық кинофестивалінде өтті. Сонымен қатар, 2023 жылы МакКеллен Роберт Иккенің "The Player Kings" пьесасында, Уильям Шекспирдің "Генрих IV" бөлімдерінің 1 және 2 бөлімдерінің бейімделуінде Фальстаф рөлін ойнайтыны жарияланды, ол Ричард Койл мен Тохиб Жимохпен бірге Вест-Эндте ойнайды.

McKellen reprised the role of Gandalf on screen in Peter Jackson's three part film adaptation of The Hobbit starting with The Hobbit: An Unexpected Journey (2012), followed by The Hobbit: The Desolation of Smaug (2013), and finally The Hobbit: The Battle of the Five Armies (2014). Despite the series receiving mixed reviews, it emerged as a financial success. McKellen also reprised his role as Erik Lehnsherr/Magneto in James Mangold's The Wolverine (2013), and Singer's X Men: Days of Future Past (2014). In November 2013, McKellen appeared in the Doctor Who 50th anniversary comedy homage The Five(ish) Doctors Reboot. From 2013 to 2016, McKellen co starred in the ITV sitcom Vicious as Freddie Thornhill, alongside Derek Jacobi. The series revolves around an elderly gay couple who have been together for 50 years. The show's original title was "Vicious Old Queens". There are ongoing jokes about McKellen's career as a relatively unsuccessful character actor who owns a tux because he stole it after doing a guest spot on "Downton Abbey" and that he holds the title of "10th Most Popular 'Doctor Who' Villain". Liz Shannon Miller of IndieWire noted while the concept seemed, "weird as hell", that "Once you come to accept McKellen and Jacobi in a multi camera format, there is a lot to respect about their performances; specifically, the way that those decades of classical training adapt themselves to the sitcom world. Much has been written before about how the tradition of the multi cam, filmed in front of a studio audience, relates to theatre, and McKellen and Jacobi know how to play to a live crowd". In 2015, McKellen reunited with director Bill Condon playing an elderly Sherlock Holmes in the mystery film Mr. Holmes alongside Laura Linney. In the film based on the novel A Slight Trick of the Mind (2005), Holmes now 93, struggles to recall the details of his final case because his mind is slowly deteriorating. The film premiered at the 65th Berlin International Film Festival with McKellen receiving acclaim for his performance. Rolling Stone film critic Peter Travers praised his performance writing, "Don't think you can take another Hollywood version of Sherlock Holmes? Snap out of it. Apologies to Robert Downey Jr. and Benedict Cumberbatch, but what Ian McKellen does with Arthur Conan Doyle's fictional detective in Mr Holmes is nothing short of magnificent Director Bill Condon, who teamed superbly with McKellen on the Oscar winning Gods and Monsters, brings us a riveting character study of a lion not going gentle into winter". In October 2015, McKellen appeared as Norman to Anthony Hopkins's Sir in a BBC Two production of Ronald Harwood's The Dresser, alongside Edward Fox, Vanessa Kirby, and Emily Watson. Television critic Tim Goodman of The Hollywood Reporter praised the film and the central performances writing, "there's no escaping that Hopkins and McKellen are the central figures here, giving wonderfully nuanced performances, onscreen together for their first time in their acclaimed careers". For his performance McKellen received a British Academy Television Award nomination for his performance. In 2017, McKellen portrayed in a supporting role as Cogsworth (originally voiced by David Ogden Stiers in the 1991 animated film) in the live action adaptation of Disney's Beauty and the Beast, directed by Bill Condon (which marked the third collaboration between Condon and McKellen, after Gods and Monsters and Mr. Holmes) and co starred alongside Emma Watson and Dan Stevens. The film was released to positive reviews and grossed $1.2billion worldwide, making it the highest grossing live action musical film, the second highest grossing film of 2017, and the 17th highest grossing film of all time. In 2017, McKellen appeared in the documentary McKellen: Playing the Part, directed by director Joe Stephenson. The documentary explores McKellen's life and career as an actor. In October 2017, McKellen played King Lear at the Chichester Festival Theatre, a role which he said was likely to be his "last big Shakespearean part". He performed the play at the Duke of York's Theatre in London's West End during the summer of 2018. McKellen voiced Dr. Cecil Pritchfield the child psychiatrist for Stewie Griffin in the Family Guy episode "Send in Stewie, Please" in 2018. He appeared in Kenneth Branagh's historical drama All is True (2018) portraying Henry Wriothesley, 3rd Earl of Southampton, opposite Branagh and Judi Dench. Peter Bradshaw of The Guardian described his performance "offer solid support" and added that it's a "colossal, emphatically wigged cameo". To celebrate his 80th birthday, in 2019 McKellen performed in a one man stage show titled Ian McKellen on Stage: With Tolkien, Shakespeare, Others and YOU celebrating the various performances throughout his career. The show toured across the UK and Ireland (raising money for each venue and organisation's charity) before a West End run at the Harold Pinter Theatre and was performed for one night only on Broadway at the Hudson Theatre. In 2019, he reunited with Condon for a fourth time in the mystery thriller The Good Liar opposite Helen Mirren, who received praise for their onscreen chemistry. That same year, he appeared as Gus the Theatre Cat in the movie musical adaptation of Cats directed by Tom Hooper. The film featured performances from Jennifer Hudson, James Corden, Rebel Wilson, Idris Elba, and Judi Dench. The film was widely panned for its poor visual effects, editing, performances, screenplay, and was a box office disaster. In 2021, he played the title role in an age blind production of Hamlet (having previously played the part in a UK and European tour in 1971), followed by the role of Firs in Chekov's The Cherry Orchard at the Theatre Royal, Windsor. Since November 2021, McKellen and ABBA member Björn Ulvaeus have posted Instagram videos featuring the pair knitting Christmas jumpers and other festive attire. In 2023, it was revealed that Ulvaeus and McKellen would be knitting stagewear for Kylie Minogue as part of her More Than Just a Residency concert residency at Voltaire at The Venetian Las Vegas. In 2023, he starred in the period thriller The Critic directed by Anand Tucker. The film is written by Patrick Marber adapted off the 2015 novel Curtain Call by Anthony Quinn. The film premiered at the 2023 Toronto International Film Festival. Also in 2023 it was announced that McKellen would play Falstaff in Robert Icke's The Player Kings, an adaptation of William Shakespeare's Henry IV Parts 1 and 2 in the West End acting opposite Richard Coyle and Toheeb Jimoh.

Жеке өмір

МакКеллен мен оның алғашқы серіктесі, Болтон қаласынан келген тарих пәнінің мұғалімі Брайан Тейлор 1964 жылы қарым-қатынасын бастады. Олардың қарым-қатынасы сегіз жылға созылып, 1972 жылы аяқталды. Олар Лондонның Кенсингтон ауданындағы Эрлс Террасасында тұрды, онда МакКеллен актерлік карьерасын жалғастырды. 2005 жылға қарай МакКеллен 25 жылдан астам уақыт бойы Лаймхаус қаласындағы Нарроу-стритте тұрып келді, оның он жылдан астамы бес қабатты викториандық үйге жаңартылған еді. МакКеллен атеист. 1980-жылдардың соңында ол барлық түрдегі еттен, балықтан басқа, қызығушылығын жоғалтты және содан бері негізінен балық жейтін диета ұстанады. 2001 жылы Иан МакКеллен Франциядағы «Әлемнің суретшісі» сыйлығын алды. МакКелленнің иығында Дж.Р.Р. Толкиннің «Тенгвар» әрпімен жазылған, «Сақиналардың иесі» фильміне қатысқаны және оның кейіпкері Сақиналар бірлестігінің тоғыз серігінің бірі болғанына байланысты, эльфтік тоғыз санының татуировкасы бар. «Жетілік» фильмінің актерлерінің барлығы (Элайджа Вуд, Шон Астин, Орландо Блум, Билли Бойд, Шон Бин, Доминик Монаган және Вигго Мортенсен) осыған ұқсас татуировкаға ие (Джон Рис-Дэвис татуировка жасаған жоқ, бірақ оның дублері Брет Битти жасады). МакКелленге 2006 жылы простата рагы диагнозы қойылды. 2012 жылы ол блогында: «Қайырсудың қажеті жоқ. Мен үнемі тексеріліп тұрамын және рак бақылауда. Маған емдеу қажет болған жоқ» деп жазды. 2013 жылдың басында МакКеллен өзінің досы және «X-Men» фильмінің әріптесі Патрик Стюарт пен әнші Санни Озеллдың неке тойын өткізу үшін Универсалды өмір шіркеуінің діни қызметкеріне бекітілді. 18 маусымда 2014 жылы МакКеллен Кембридж университетінің құрметті докторлық дәрежесімен марапатталды. 30 қазан күні 2014 жылы ол Лондон қаласының құрметті азаматы атанды. Салтанатты шара Лондонның Гилдхолл залында өтті. Оны Лондонның Лорд-мэрі Фиона Вулф ұсынды, ол оны «ерекше актер» және «теңдік үшін талмай күрескен адам» деп сипаттады. Ол сондай-ақ Оксфордтағы Сент-Кэтрин колледжінің құрметті профессоры болып табылады.

McKellen and his first partner, Brian Taylor, a history teacher from Bolton, began their relationship in 1964. Their relationship lasted for eight years, ending in 1972. They lived in Earls Terrace, Kensington, London, where McKellen continued to pursue his career as an actor. As of 2005, McKellen had been living in Narrow Street, Limehouse, for more than 25 years, more than a decade of which had been spent in a five storey Victorian conversion. McKellen is an atheist. In the late 1980s, he lost his appetite for every kind of meat but fish, and has since followed a mainly pescetarian diet. In 2001, Ian McKellen received the Artist Citizen of the World Award (France). McKellen has a tattoo of the Elvish number nine, written using J. R. R. Tolkien's constructed script of Tengwar, on his shoulder in reference to his involvement in the Lord of the Rings and the fact that his character was one of the original nine companions of the Fellowship of the Ring. All but one of the other actors of "The Fellowship" (Elijah Wood, Sean Astin, Orlando Bloom, Billy Boyd, Sean Bean, Dominic Monaghan and Viggo Mortensen) have the same tattoo (John Rhys Davies did not get the tattoo, but his stunt double Brett Beattie did). McKellen was diagnosed with prostate cancer in 2006. In 2012, he stated on his blog that "There is no cause for alarm. I am examined regularly and the cancer is contained. I've not needed any treatment". McKellen became an ordained minister of the Universal Life Church in early 2013 in order to preside over the marriage of his friend and X Men co star Patrick Stewart to the singer Sunny Ozell. McKellen was awarded an honorary Doctorate of Letters by Cambridge University on 18 June 2014. He was made a Freeman of the City of London on 30 October 2014. The ceremony took place at Guildhall in London. He was nominated by London's Lord Mayor Fiona Woolf, who said he was an "exceptional actor" and "tireless campaigner for equality". He is also an Emeritus Fellow of St Catherine's College, Oxford.

ЛГБТ құқықтары

МакКеллен өзінің жыныстық бағдары туралы сахналық мансабының басында-ақ әріптес актерлеріне хабарлаған болса да, ол 1988 жылға дейін консервативті журналист Перегрин Ворстхорн жүргізетін BBC радиосының «Үшінші құлақ» бағдарламасында пайда болған кезде ғана көпшілікке жария етті. МакКелленнің бұл шешіміне түрткі болған жағдай, оның мансабына ықтимал теріс әсері туралы алаңдаушылықты жоққа шығарып, Британ Парламенті қарастырып жатқан жергілікті басқару туралы заңның 28-тарауы, жай ғана 28-тарау еді. МакКеллен өзінің шешіміне достарының кеңесі мен қолдауының әсер еткенін айтты, олардың ішінде танымал гей автор Армистед Мопин де болды. Ол осы кезең туралы былай деді: «Менің бұл науқанға қатысуым, адамдарға көңіл беруге мүмкіндік берді, егер Йен МакКеллен осы іске қолдау көрсетсе, басқалар да, гейлер де, гетеросексуалдар да, жағдай жақсарады деген үміт туды». МакКеллен Говардтың кіші министрлерін, консерваторлар Дэвид Уилшир мен Джилл Найтты, 28-тараудың авторларын, «саяси пантомиманың жаман қарындастары» деп сипаттады. МакКеллен ЛГБТ құқықтарын қорғау жөніндегі белсенділігін жалғастыруда. Әрекеті туралы веб-сайтындағы мәлімдемесінде актер былай деді: «Мен басқа да маңызды мәселелерде, ядролық қаруға (қарсы), дінге (атеист), өлім жазасына (қарсы), ЖИТС-ке (қаржы жинаушы) лобби жасауға тартындым, себебі менің ең өзекті мәселеме – бүкіл әлемдегі гейлер үшін құқықтық және әлеуметтік теңдікке қол жеткізуге қатысты жұмыстың нәтижесін әлсіретуге және мәңгілікке сөз сөйлеуге ешқашан қаламаймын». МакКеллен – Stonewall-дың негізін қалаушы, Ұлыбританиядағы ЛГБТ құқықтарын қорғау тобы, Stonewall көтерілісінің құрметіне аталған. 1994 жылы Гей Ойындарының жабылу салтанатында ол көпшілік алдында сөйлеп, «Мен сэр Йен МакКелленмін, бірақ сіздер маған Серена деп атауларыңызға болады» деді. Стивен Фрай оған берген бұл лақап есім МакКелленнің рыцарь атағын алғаннан бері гей қауымдастығында кеңінен таралды. Ол сол кездегі жігіті, жаңа зеландиялық Ник Каттеллмен бірге «Оскар» сыйлығының салтанатына қатысты. 2006 жылы МакКеллен Ұлыбританияда 2007 жылғы ЛГБТ тарихы айлығының басталуына арналған шарада сөз сөйлеп, ұйымға және оның негізін қалаушы Сью Сандерске қолдау көрсетті. 2007 жылы ол жас, баспанасыз және қиын жағдайдағы ЛГБТ жастарын қолдау көрсететін Альберт Кеннеди қорының меценаты атанды. 2006 жылы ол Оксфорд Прайдының меценаты болды, ол былай деді: «Мен Оксфорд Прайдының барлық мүшелеріне, олардың демеушілері мен қолдаушыларына, мен олардың бірі болғаным үшін мақтанамын. Көрерлер біздің өзімізге деген сенімділігіміз бен табандылығымызға таңғалуы мүмкін, ал гейлер, жасы ерекшеліксіз, сыртқа шығып, шкафты мәңгілікке тастауға алғашқы қадамдар жасауы мүмкін». МакКеллен өзінің белсенділігін халықаралық деңгейде жаңғыртты және Сингапурда үлкен қысқа тұрды, онда оны таңертеңгі бағдарламаға сұхбат беруге шақырды және сұхбаттасушыны гей-барды ұсына ала ма деп сұрап, таң қалдырды; бағдарлама бірден тоқтатылды. 2008 жылдың желтоқсан айында ол Out журналының жылдық Out 100 тізіміне енді. 2010 жылы МакКеллен Ливерпульдегі Homotopia фестиваліне қолдау көрсетті, онда гейлер мен лесбиянкалар тобы Мерсисайд жасөспірімдеріне қаладағы мектептер мен жастар орталықтары үшін гомофобияға қарсы науқан жинағын жасауға көмектесті. 2011 жылдың мамыр айында ол Мәскеу мэрі Сергей Собянинді қалада гей-парадтарға рұқсат бермегені үшін «қорыққан» деп атады. 2014 жылы ол World Pride Power тізіміндегі алғашқы ондыққа енді.

While McKellen had made his sexual orientation known to fellow actors early on in his stage career, it was not until 1988 that he came out to the general public while appearing on the BBC Radio programme Third Ear hosted by conservative journalist Peregrine Worsthorne. The context that prompted McKellen's decision, overriding any concerns about a possible negative effect on his career, was that the controversial Section 28 of the Local Government Bill, known simply as Section 28, was then under consideration in the British Parliament. McKellen has stated that he was influenced in his decision by the advice and support of his friends, among them noted gay author Armistead Maupin.</blockquote> He has said of this period: <blockquote>My own participating in that campaign was a focus for people [to] take comfort that if Ian McKellen was on board for this, perhaps it would be all right for other people to be as well, gay and straight. McKellen described Howard's junior ministers, Conservatives David Wilshire and Jill Knight, who were the architects of Section 28, as the 'ugly sisters' of a political pantomime. McKellen has continued to be very active in LGBT rights efforts. In a statement on his website regarding his activism, the actor commented:
I have been reluctant to lobby on other issues I most care about—nuclear weapons (against), religion (atheist), capital punishment (anti), AIDS (fund raiser) because I never want to be forever spouting, diluting the impact of addressing my most urgent concern; legal and social equality for gay people worldwide. McKellen is a co founder of Stonewall, an LGBT rights lobby group in the United Kingdom, named after the Stonewall riots. In 1994, at the closing ceremony of the Gay Games, he briefly took the stage to address the crowd, saying, "I'm Sir Ian McKellen, but you can call me Serena": This nickname, given to him by Stephen Fry, had been circulating within the gay community since McKellen's knighthood was conferred. and he attended the Academy Awards with his then boyfriend, New Zealander Nick Cuthell. In 2006, McKellen spoke at the pre launch of the 2007 LGBT History Month in the UK, lending his support to the organisation and its founder, Sue Sanders. In 2007, he became a patron of The Albert Kennedy Trust, an organisation that provides support to young, homeless and troubled LGBT people. In 2006, he became a patron of Oxford Pride, stating:I send my love to all members of Oxford Pride, their sponsors and supporters, of which I am proud to be one Onlookers can be impressed by our confidence and determination to be ourselves and gay people, of whatever age, can be comforted by the occasion to take the first steps towards coming out and leaving the closet forever behind. McKellen has taken his activism internationally, and caused a major stir in Singapore, where he was invited to do an interview on a morning show and shocked the interviewer by asking if they could recommend him a gay bar; the programme immediately ended. In December 2008, he was named in Out annual Out 100 list. In 2010, McKellen extended his support for Liverpool's Homotopia festival in which a group of gay and lesbian Merseyside teenagers helped to produce an anti homophobia campaign pack for schools and youth centres across the city. In May 2011, he called Sergey Sobyanin, Moscow's mayor, a "coward" for refusing to allow gay parades in the city. In 2014, he was named in the top 10 on the World Pride Power list.

Қайырымдылық жұмыс

2010 жылдың сәуірінде актерлер Брайан Кокс және Элеонора Бронмен бірге МакКеллен Age UK қайырымдылық қорын қолдау үшін телеарнада жарнамаларға түсті. Үш актер де өз уақытын ақысыз берді. Бала кезінен крикет жанкүйері болған МакКеллен 2011 жылдың наурыз айында Жаңа Зеландияда 2011 жылғы Крайстчерч жер сілкінісінен зардап шеккендерге көмек көрсету мақсатындағы қайырымдылық крикет матчында төрешілік жасады. МакКеллен Нью-Йорк және Вашингтон, округ Колумбия қалаларындағы "Only Make Believe" ұйымының құрметті кеңес мүшесі. "Only Make Believe" балалар ауруханалары мен күтім орталықтарында интерактивті қойылымдар жасайды және көрсетеді. 2012 жылы ұйым оны марапаттады және 2013 жылдың қараша айында "Make Believe on Broadway" жылдық гала-кешін өткізді. Ол сахнада "Сақиналар мырзасынан" алынған іш киімдерін киіп, ұйымға үлкен жарияланым жасады. МакКелленнің жекелеген театрларды қолдау тарихы бар. 2012 жылы Жаңа Зеландияда "Хоббит" фильмін түсіріп жатқанда, ол "Шекспир, Толкин және сіз!" атты арнайы Жаңа Зеландиялық турды жариялады, ал түскен қаражат 2011 жылғы Крайстчерч жер сілкінісінен зардап шеккен "Исаак" театрын құтқаруға жұмсалды. МакКеллен бұл ғимаратты құтқаруды қалағанын, себебі ол Жаңа Зеландияда ойнаған соңғы театры (2010 жылы "Годоны күту") және жергілікті халықтың оған деген сүйіспеншілігі оны қолдауға лайық орынға айналдырды. 2017 жылдың шілдесінде ол Парк театрында (Лондон) бір апта бойы жаңа бір актерлік шоумен өнер көрсетіп, түскен қаражатты театрға сыйлады. "Жалпы санат" фильмдеріндегі бірнеше әріптестерімен (сондай-ақ сценарист Филиппа Бойенс және режиссер Питер Джексонмен) бірге 2020 жылдың 1 маусымында МакКеллен Джош Гадтың YouTube сериясы "Reunited Apart" құрамына қосылды, бұл серия танымал фильмдердің актерлерін бейнеконференция арқылы қайта біріктіріп, коммерциялық емес қайырымдылық ұйымдарға қаржы жинауға көмектеседі.

Басқа жұмыстар

Иан Чарльсонның досы және оның туындыларын бағалаған МакКеллен "Иан Чарльсонға арналған құрмет" кітабына толық бір тарау жазды. Корольдік фестиваль залындағы қойылымдар алдында МакКелленнің дауысы естіледі, ол көрермендерге ұялы телефондарын және сағат дабылдарын өшіруді, сондай-ақ жөтелді мүмкіндігінше азайтуды еске салады. Ол 2012 жылы Лондонда өткен Жазғы Паралимпиаданың ашылу салтанатына Шекспирдің "Дауыл" пьесасынан Просперо рөлінде қатысты. 2017 жылы Стамбул халықаралық кинофестивалінен Құрметті сыйлықты алды. BBC оның "өнер жетістіктері ағылшын сахнасы мен кино актерлерінің қатарында орын алғанын қамтамасыз етті" деп мәлімдеді. МакКеллен 1979 жылы CBE орденімен марапатталды, 1991 жылы сахна өнеріне қосқан үлесі үшін рыцарь атағын алды, ал 2008 жылғы Жаңа жылдық құрметте драма және теңдікке қосқан үлесі үшін Ұлық серіктестер орденінің мүшесі аталды.