Кіріспе

Америкалық астроном

Гроуте Ребер (22 желтоқсан 1911 – 20 желтоқсан 2002) – радиоастрономияның американдық пионері, ол әуесқой радио және астрономияға деген қызығушылығын біріктірді. Ол Карл Янскийдің бастамашыл жұмыстарын зерттеуге және дамытуға зор үлес қосты, сондай-ақ радиожиіліктерде алғашқы аспан шолуын жүргізді. Оның 1937 жылғы радиоантеннасы астрономиялық мақсаттар үшін пайдаланылған екінші антенна және радиотелескоп ретінде қолданылған алғашқы параболалық шағылыстырғыш антенна болды. Шамамен он жыл бойы ол әлемдегі жалғыз радиоастроном болды.

Өмір

Ребер Чикаго қаласының маңындағы Уитон қаласында туып өскен. 1933 жылы Армоур технология институтын (қазіргі Иллинойс технология институты) электр инженериясы мамандығы бойынша бітірген. Ол әуесқой радио оператор (W9GFZ шақыру таңбасы) болды және 1933 жылдан 1947 жылға дейін Чикагодағы түрлі радио өндіруші компанияларда жұмыс істеді. 1933 жылы Карл Янскидің жұмысы туралы білгеннен кейін, ол осы саламен айналысқысы келетініне шешім қабылдады және Янски жұмыс істейтін Bell Labs компаниясына өтініш берді.

Алғашқы тәжірибелер

1937 жылдың жазында Ребер Уитон қаласындағы үйінің ауласында өз радиотелескопын салуға шешім қабылдады. Ребердің радиотелескопы Янскидің телескопынан әлдеқайда жетілдірілген болатын және диаметрі 9 метрлік параболалық металл дискіден тұрды, оның фокусында 8 метр биіктікте орналасқан радио қабылдағыш болды. Бүкіл құрылымды еңкейтіп қоя алатын тұғырға орнатылды, бұл оны әртүрлі бағытта бағыттауға мүмкіндік берді, бірақ айналдыруға болмады. Телескоп 1937 жылдың қыркүйегінде аяқталды. Ребердің алғашқы қабылдағышы 3300 МГц жиілігінде жұмыс істеді және ғарыштан келетін сигналдарды анықтай алмады, 900 МГц жиілігінде жұмыс істейтін екінші қабылдағышы да осылай болды. Соңында, 1938 жылы 160 МГц жиілігінде жасаған үшінші әрекеті сәтті аяқталды, бұл Янскидің ашуын растады. 1940 жылы ол өзінің алғашқы ғылыми жарияланымын жасады және радиожиіліктік аспан картасын жасауға кірісті, оны 1941 жылы аяқтады және 1943 жылы кеңейтті. Ол осы кезеңде көптеген жұмыстар жариялады және Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін радиоастрономияның "жарылысын" бастады. Оның деректері радио толқындарының ұзындығында аспанның шағылысуын көрсететін контурлық карталар түрінде жарияланды, бұл Cygnus A және Cassiopeia A сияқты радио көздерінің бар екенін алғаш рет көрсетті. 1937 жылдан бастап шамамен он жыл бойы ол әлемдегі жалғыз радиоастроном болды, бұл сала Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін ғана кеңейді, өйткені соғыс кезінде RADAR саласында көп білім алған ғалымдар осы салада жұмыс істеді және Ребер оның сол жерде қайта құрылуын бақылады. Ребер Янскидің алғашқы телескопын қайта құруға да көмектесті.

Орта жиіліктегі зерттеулер

1951 жылдан бастап ол Нью-Йорктегі Ғылыми-зерттеу корпорациясынан жан-жақты қолдау алды және Гавайиге көшіп барды. 1950 жылдары ол белсенді зерттеулерге қайта оралуды қалады, бірақ саланың көп бөлігі өте үлкен және қымбат құрал-жабдықтармен толып кеткен еді. Оның орнына ол AM хабар тарату жолақтарының маңында, 0,5–3 МГц диапазонындағы орташа жиілікті (гектометрлік) радиосигналдар саласына көшті. Дегенмен, 30 МГц-тен төмен жиілікті сигналдар Жер атмосферасындағы иондалған қабат – ионосферада шағылысады. 1954 жылы Ребер Тасманияға көшіп барды. Сол жерде, өте суық, ұзақ қысқы түндерде ионосфера Күн сәулесінен Жердің көп бөлігімен қорғалғаннан кейін көп сағаттан соң «тыныштап», деиондануға түседі, бұл оның антенна массивіне ұзын радио толқындарының өтуіне мүмкіндік берді. Ребер бұл жағдайды «сәтті жағдай» деп сипаттады. Тасманияда адам жасаған радио шуының деңгейі төмен болды, бұл ғарыштан келген әлсіз сигналдарды қабылдауға мүмкіндік берді. 1960 жылдары ол Тасманияның Ботуэлл қаласынан солтүстік-шығысқа қарай 7,5 км (5 шақырым) жердегі Деннистаунның қой шаруашылығына арналған жерінде дипольдер массивін орнатты, онда ол жергілікті аукционда көптеген бұрандалар сатып алғаннан кейін өзі жобалаған және салған үйінде тұрды. Ол 4x8 өлшемді дуглас шыршасы бөренелерін тікелей Орегон штатындағы арақ фабрикасынан импорттады, сондай-ақ АҚШ-тан жоғары технологиялық екі қабатты терезелерді әкелді. Бұрандалар үйді бірге ұстап тұрды. Терезелер солтүстікке қараған пассивті күн қабырғасын құрады, жылыту үшін қара боялған, көпіршікті мыс жалатындары қолданылды, олардан жылы ауа конвекция арқылы көтерілді. Ішкі қабырғалар шағылыстыратын алюминий фольгамен жабылды. Үйдің жылу оқшаулағышы соншалықты жақсы болды, ас үйдегі пешті іске қосу мүмкін болмады, себебі одан шығатын жылу бөлменің температурасын 50 °C (120 °F) жоғарылататын еді.