Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Бітіру салтанатында студенттер мен қызметкерлер киетін арнайы киім.
Attire worn by students and officials at certain schools and universities for commencement
Академиялық киім – академиялық ортада, негізінен жоғары (кейде орта) білім беруде киілетін дәстүрлі киім. Оны көбінесе университет дипломын алған (немесе оған тең) адамдар, немесе оны киюге құқылы мәртебеге ие болғандар (мысалы, кейбір ескі университеттердің студенттері) киеді. Ол академиялық киім, академиялық әшекей және АҚШ-та академиялық регалия деп те аталады. Бүгінде оны көбінесе бітіру салтанатында ғана көруге болады, бірақ бұрын академиялық киімді, және кейбір көне университеттерде бүгінгі күнге дейін, күнделікті киім ретінде киеді. Қазіргі таңда әрбір оқу орнының академиялық киімі бір-бірінен ерекшеленеді және әдетте көйлек (немесе шапан) жеке капюшонмен және әдетте қалпақтан (әдетте шаршы академиялық қалпақ, там немесе бастия) тұрады. Академиялық киімді белгілі бір ғылыми қоғамдар мен мекемелердің мүшелері ресми киім ретінде киеді.
Academic dress is a traditional form of clothing for academic settings, mainly tertiary (and sometimes secondary) education, worn mainly by those who have obtained a university degree (or similar), or hold a status that entitles them to assume them (e. g., undergraduate students at certain old universities). It is also known as academical dress, academicals, and, in the United States, as academic regalia. Contemporarily, it is commonly seen only at graduation ceremonies, but formerly academic dress was, and to a lesser degree in many ancient universities still is, worn daily. Today, the ensembles are distinctive in some way to each institution, and generally consist of a gown (also known as a robe) with a separate hood, and usually a cap (generally either a square academic cap, a tam, or a bonnet). Academic dress is also worn by members of certain learned societies and institutions as official dress.
Жалпы түсінік және тарих
Ұлттар Достастығы мен АҚШ-тың көптеген университеттерінде кездесетін академиялық киім Оксфорд пен Кембридж университеттерінен бастау алады, ол Еуропаның ортағасырлық университеттерінде кең таралған академиялық және дін қызметкерлерінің киімінің дамуы болды. Бұл киім университет қызметкерлері, оқытушылар, студенттер және құрметті қонақтар диплом табын беру салтанатында (әдетте Convocation деп аталады), жоғары лауазымды тұлғаларды тағайындау кезінде және арнайы шақырулар мен іс-шараларда, мысалы, жаңадан құрылған профессорлық қызметтердің ашылуында және университет бөлімшелеріне қатысты құрметті және кәсіби қоғамдарға қабылдау кезінде тағылады. Академиялық регалия әдетте бас киім (мортар тақтасы, Тюдор шапқысы немесе Джон Нокс шапқысы), мантия және капоттан тұрады. 1930 жылға дейін Канада университеттері профессорлар мен студенттерге сабақтар мен лекцияларда академиялық киім киюді міндеттейтін. Торонто университетінің Тринити колледжінде барлық студенттер мен оқытушылар үшін академикалық көйлектер әлі де сәрсенбі күнгі кешкі ас, колледж жиналыстары, пікірталастар және кейбір арнайы колледж шараларында міндетті болып табылады. Канаданың көптеген университеттері Оксфорд немесе Кембридж университеттеріндегі британдық академиялық киімді немесе 1890 жылдардың соңында көптеген американдық университеттер бекіткен Академиялық киімнің Колледждер аралық кодексін қабылдады немесе ұстанады. Кейбір университеттерде академиялық киімдерінің британдық және американдық үлгілерінің элементтері бар. Классикалық мысал – Макгилл университетінің академиялық киімі, оның британдық тамырлары оның диплом иелерінің регалиясында анық көрінеді. Дегенмен, Макгилл университетінің лауазымды тұлғаларының ерекше салтанатты киімдері американдық үлгідегі магистрлік мантияға жақын, оның иесінің білегінен жоғары, төртбұрышты, тілімі бар жеңдері бар. Макгиллдің философия докторы (PhD) регалиясын енді алдыңғы жағы жабық күйінде тағуға болады, бұл Кембридж университетінің жоғары докторлық толық киімінен өзгеше, ол тек алдыңғы жағы ашық күйінде тағылады. Американдық докторлық регалияда қолданылатын алтын жіпті мақтаныштар Макгиллдің Тюдор стиліндегі капотына немесе тамғасына оралған.
The academic dress found in most universities in the Commonwealth of Nations and the United States is derived from that of the universities of Oxford and Cambridge, which was a development of academic and clerical dress common throughout the medieval universities of Europe. are worn by university officials, faculty, students, and honoured guests during Graduation exercises (commonly referred to as Convocation), installations of their presiding officers, and special convocations, such as the inauguration of newly endowed professorial chairs and inductions to some of the honour and professional societies with university chapters. Academic regalia typically consist of a headgear (mortarboard, Tudor bonnet, or John Knox cap), robe, and hood. Until the 1930s, Canadian universities customarily prescribed academic robes for its professors and students at classes and lectures. At the University of Trinity College at the University of Toronto, academic gowns are still required for all students and faculty at Wednesday dinners, most college meetings, debates, and certain special college events. Most Canadian universities follow or adopted either the British University academic dress at Oxford or Cambridge universities, or the Intercollegiate Code of Academic Costume ratified by most American universities in the late 1890s. Other universities contain elements of the British and American patterns for some or all of their academic costumes. A classic example is the academic dress of McGill University, whose British origins are evident in the regalia of its degree holders. The distinctive ceremonial regalia of McGill University officials, though, are closer to the American pattern for the master's robe with above the elbow, square, slit cut sleeves. The scarlet, doctor of philosophy (PhD) regalia of McGill can now be worn closed front, unlike the open front only gown of the University of Cambridge higher doctoral full dress, from which it evolved. Gold strand tassels used in American doctoral regalia are wrapped around McGill's otherwise Tudor style bonnet or tam.
Германия
Неміс академиялық киімі әдетте көйлек пен шапқыштан тұрады. Қазіргі кезде, егер қолданыста болса, ол тек арнайы жағдайларда ғана кездеседі, мысалы, қоғамдық шерулерде, ректорлардың тағайындалуында және бітіру салтанаттарында. Тарихи тұрғыдан алғанда, академиялық киімді тек ректорлар, декандар, профессорлар мен оқытушылар киеді, студенттер мен түлектер емес. Әр неміс университетінің өз түстер жүйесі мен безендірулері болған, олар факультет мүшелігін және университет иерархиясындағы лауазымын көрсететін. Неміс академиялық киімінің көйлегі "Талар" деп аталады (екінші "а" дыбысына басымдықпен: талар; латынша talare – тобыққа дейін дегенді білдіреді). Оның тамыры орта ғасырлардағы ғалымдардың күнделікті киімдеріне жетеді. "Талар" сөзі протестант (лютерандық) пасторлар мен раввиндердің киімдеріне де қолданылады (бірақ судьялар мен заңгерлер үшін емес, олардың көйлектері "Робе" деп аталады), әлдебір бұл киімдер кесу, ұзындығы, безендірулері және кейде тіпті түсімен де ерекшеленеді (мысалы, Германия Жоғарғы сотының көйлектері толығымен қызыл). Профессорлық Талар – кең жеңді, ұзын қара көйлек, көбінесе факультет түсіндегі жағасы бар, ал декандар факультет түсіндегі Талар киеді. Ректорлар әдетте ерекше, әсем Талар киеді, мысалы, барқыттан жасалған, қызыл түсті немесе алтынмен кестеленген. Кейбір университеттерде ректорлар кеңсе тізбесін де киеді және кейбір салтанаттарда скипетрді алып жүреді. Талармен бірге киетін шапка "Барет" деп аталады. Талар сияқты, Бареттің да түрі университеттен университетке өзгереді. Тарихи тұрғыдан алғанда, шаршы академиялық шапкадан гөрі жұмсақ материалдан жасалған шапкалар жиі кездеседі. Бареттің түсі Талардың түсімен үйлеседі. Шығыс Германияда, коммунистік бірпартиалық мемлекет болған кезде, Талар заңмен бірдей уақытта жойылды. 1989 жылы Шығыс Германия тарағаннан кейін, бірнеше университет, әсіресе Росток, Грайфсвальд, Йена және Галле-Виттенберг университеттері, шенеуніктер үшін Таларды қоса, жоғалған дәстүрлерді қайта жаңғыртты. Батыс Германиядағы кейбір дәстүрлі университеттер де содан бері осы үрдіске қосылды, мысалы, Гейдельберг университеті. 2005 жылдан бастап кейбір университеттер барлық факультет студенттері үшін академиялық киім киетін орталықтандырылған бітіру салтанаттарын енгізді, ең белгілілері – Бонн университеті, Хемниц технологиялық университеті және RWTH Аахен (тек шапка мен шәл). Бітірушілердің киімі әдетте қарапайым қара көйлек, шаршы академиялық шапка және факультет түсіндегі шәлден тұрады. Басқа көптеген университеттерде факультеттер бітіру салтанаттарын жеке ұйымдастыруға жауапты. Кейбір факультеттер өз салтанаттарында академиялық киім киюді шешті, мысалы, Марбург университетінің құқық факультеті және Франкфурт Гете университетінің экономика және бизнес басқару факультеті. Бұл практика көбінесе ескі дәстүрлерді қайта жаңғырту емес, ағылшын-американдық үлгіні ұстану ретінде қарастырылады.
German academic dress generally consists of gown and cap. Nowadays, if in use at all, it is only found at special occasions, such as public processions, inaugurations of rectors, and graduation ceremonies. Historically, only the rectors, deans, professors, and lecturers wore academic dress—not students or graduates. Each German university had its own system of colours and drapings to signify faculty membership and position in the university hierarchy. The gown of the German academic dress is called "Talar" (with the accent on the second "a": talár; from Latin talare which means to the ankles). It can be traced back to the everyday clothes of the scholars in the Middle Ages. The same word Talar is also used for the robes of Protestant (Lutheran) pastors and rabbis (not for judges or lawyers, their gowns are called "Robe"), although these gowns often differ more or less in cut, length, drapings, and sometimes even in colour (the gowns of the German Supreme Court are, e. g., completely dark red). The professorial Talar can be described as a long black gown with wide sleeves, often with lapels in faculty colour, while deans wear a Talar completely in faculty colour. Rectors typically have a distinguished, more elaborate Talar, e. g., made of velvet, coloured in red, or with gold embroidery. At some universities, the rector additionally wears a chain of office and, at some occasions, carries a scepter. The cap that accompanies the Talar is called Barett. As is the case with the Talar, which type of cap is used varies by university as well. Historically, caps made of soft materials rather than the square academic cap are common. The colour of the Barett matches the Talar. In East Germany, which was a communist one party state, Talare were abolished by law at about the same time. After East Germany began to dissolve in 1989, several universities, particularly University of Rostock, University of Greifswald, University of Jena, and University of Halle Wittenberg, resurrected lost traditions including the Talar for officials. Some traditional universities in West German states have since followed, such as University of Heidelberg. Since 2005, some universities introduced centrally organized graduation ceremonies for students of all faculties where academic dress is worn, most notably University of Bonn, Chemnitz University of Technology, and RWTH Aachen (only cap and stole). The graduates' dress usually consists of a simple black gown, a square academic cap, and possibly a stole in faculty colour. At most other universities, faculties are responsible for organizing graduation ceremonies individually. Some faculties have decided for wearing academic dress at their ceremonies as well, e. g., the Faculty of Law at University of Marburg and the Faculty of Economics and Business Administration at Goethe University Frankfurt. This practice is commonly understood as following Anglo American examples rather than reviving old traditions.
Үндістан
Үндістан университеттері 2013 жылға дейін Ұлыбританияның манта және халат жүйесін сақтады, бірақ Банарас индуистік университеті оны ерлерге арналған курта, дхоти, пайжама және әйелдерге арналған сари сияқты дәстүрлі үнді киімімен алмастырды, соның нәтижесінде басқа университеттердің студенттері де осындай киімдерді талап ете бастады. Бірте-бірте үнді университеттері манта мен халаттарды дәстүрлі киімдермен алмастыра бастады. 2019 жылы Үндістанның Университеттерді қаржыландыру комиссиясы барлық мемлекеттік және жекеменшік университеттерге үнді қол өнермен жасалған дәстүрлі киімдерді таңдау туралы ресми нұсқау шығарды. Бүгінде үнді университеттерінде ер балаларға курта, пайжама, ал қыз балаларға сари немесе салвар костюмі кию талап етіледі.
Indian universities followed United Kingdom robe and gown system until 2013 when Banaras Hindu University replaced it with Indian traditional dress of Kurta, Dhoti, Pyajama for men and Saree for women, which led to students at other universities demanding similar dresses. Slowly Indian universities started replacing the robes and gowns with traditional dresses. In 2019, India's University Grants Commission formally issued a circular to all public and private universities to opt for Indian traditional dress made of Indian handloom. Indian universities today prescribe Kurta, Pyajama for male students and Saree or Salwar Suit for women.
Малайзия
Малайзияда көпшілік мемлекеттік университеттердің академиялық киімдерінде Сонгкет өрнектері қолданылады.
In Malaysia, most public university academic gowns incorporate Songket motifs.
Нидерланды
Голландия университеттерінде академиялық киім дипломмен емес, профессорлық қызметке тағайындалғанда беріледі: тога, алдыңғы жағындағы киек және берет тек толық профессорлар ғана киеді. Берет әдетте жұмсақ, төртбұрышты немесе дөңгелек пішіндес, бархаттан жасалған бас киім; көйлек (тобықтың ұзындығы, алдыңғы жағы ашық) жүннен тігілген, бархат немесе жібекпен әшекейленген. Ол дәстүрлі түрде қара түсті, ертедегі гуманистердің киімдері сияқты; кейбір университеттерде кең кесілген жеңдері бар, ал басқаларында факультеттің түсімен шектелген әшекейлі жеңдері бар. Жақында құрылған университеттерде түстердің көбірек әртүрлілігі болуы мүмкін. Академиялық киім тек салтанатты шараларда ғана киіледі: университеттің жылдық мерекесі немесе dies natalis, қоғамдық лекциялар және докторлық диссертацияның қорғалуы. Мұндай шараларда профессорлар университет басшысы бастаған салтанатты шеруге қатар тұрады, ол да академиялық көйлек киіп, университеттің таяқшасын алып жүреді. Еркек профессорлар отырғанда беретін шешіп, тұрғанда киеді (мысалы, дәріс оқу үшін немесе диссертация қорғау кезінде кандидатқа сөз сөйлеу үшін). Әйел профессорлар беретті әрқашан киіп жүруі мүмкін. Академиялық киім ректордың немесе деканың әкімшілік тізбегімен немесе құрметті докторлық дәрежесінің немесе корольдік ордендердің белгілерімен толықтырылуы мүмкін (тек dies natalis күні ғана киіледі).
At Dutch universities, academic dress does not come with a degree but with the incumbency of a professorial chair: only full, chaired professors wear the toga with bib and beret. The beret is usually a soft cap, square or round and made of velvet; the gown (ankle length, open in the front), is made of wool trimmed with velvet or silk It is traditionally black, as in the robes of early modern humanists; some universities have gowns with wide slashed sleeves edged in faculty specific colours, others have a decorated sleeve but without specific faculty colours. Recently established universities may show a greater variety of colours. Academic dress is only worn on ceremonial occasions: the university anniversary or dies natalis, inaugural lectures, and the public defence of a doctoral thesis. On such occasions, the assembled professors line up as a cortège headed by the university beadle, who also wears an academic gown and carries the university's mace. Male professors remove their beret when sitting down and put it on when standing up (e. g. to lecture or to address a doctoral candidate during the thesis defence). Female professors may keep the beret on at all times. Academic dress may be completed by a chain of office (for the presiding Rector or Dean) or the insignia of honorary doctorates or royal orders (only worn at the dies natalis).
Филиппин
Филиппиндегі көптеген колледждер мен университеттер түлектерді марапаттау кезінде дәстүрлі плащ, капот және көйлек киеді. Елдегі кейбір мектептерде көйлектің түсі мектеп түсімен сәйкес келеді (Колледжо де Сан-Хуан де Летран және Атенео-де-Манила университеті үшін көк, Қиыр Шығыс университеті үшін жасыл, Сан-Беда университеті үшін қызыл). Испан мұрағатының арқасында Санто-Томас университеті сияқты кейбір мектептер испандық академиялық киімдерді, мысалы, академиялық биретта мен моцеттаны қолданады. Биретта мен моцеттаны аспирантура мен Медицина және Хирургия факультетінің студенттері киеді. Бакалавр бағдарламасын бітірген түлектер дәстүрлі плащ, капот және көйлек киеді. Университет профессорлары академиялық регалияларын Missa de Apertura, яғни Академиялық жылдың ашылуында, сондай-ақ салтанатты марапаттау рәсімдерінде (бітіру кештерінде) және басқа да академиялық шараларда киеді. Академиялық түстер бұл университетке тән, себебі олар студенттің немесе оқытушының факультетінің немесе колледжінің ресми түсіне байланысты. Филиппин университеті жүйесіне кіретін университеттерде бірегей түлек киімі – Саблай. Саблай мұсылман Минданаосының Малонгынан шабыттандырылып, филиппин стилінде жасалған. Онда "U" және "P" әріптерін көрсететін байырғы бабайин әріптері бейнеленген. Бітіру салтанатында түлектер Саблайды оң иыққа тағады, ал университет президенті дипломды тапсырғаннан кейін сол иыққа ауыстырады, бұл "академиялық қалпақтың шағын таспасын жылжытуға" ұқсас. Саблайды ерлер үшін Баронг Тагалог, ал әйелдер үшін филиппин киімімен (Filipiniana dress) бірге киеді. Бұл киім алғаш рет Филиппиннің Дилиман университетінде киілді. Басқа филиппин университеттері де осы үрдікті қабылдады. Бастауыш және орта мектеп оқушылары да бітіру кешінде академиялық киім киеді, әдетте мемлекеттік мектептер үшін ақ көйлек пен миномет тақтасы. Жеке мектептерде көйлек пен миномет тақтасының түсі әкімшіліктің қалауына қарай анықталады. Кейбір мектептер көйлектерінің үстінде мектеп түстерін көрсететін капот сияқты дизайнды қолданады.
Most colleges and universities in the Philippines follow the traditional mortarboard, hood and gown during graduation. In some schools of the country, the colour of the gown corresponds to the school colour (Blue for Colegio de San Juan de Letran and Ateneo de Manila University, Green for Far Eastern University, and Red for San Beda University). Some schools, like the University of Santo Tomas, due to their Spanish heritage, follow Spanish academic attire such as the academic biretta and mozetta. The biretta and mozetta are worn by those from the Graduate School and the Faculty of Medicine and Surgery. Graduates of the Bachelors' programs wear the traditional mortarboard, hood and gown. The professors of the university wear their academic regalia during the Missa de Apertura or the Opening Mass of the Academic Year aside from Solemn Investitures (graduation ceremonies) and other academic activities. The academic colours are unique to this university as these depend on the official color of the faculty or college a student or an academe belongs into. A unique graduation garb worn at member universities of the University of the Philippines System is the use of the Sablay. The Sablay was inspired from the Malong of Muslim Mindanao, giving it a Filipiniana look. It features the indigenous baybayin characters for "U" and "P". During the commencement ceremony, graduates wear the Sablay at the right shoulder, it is then moved to the left shoulder after the President of the university confers their degree, "similar to the moving of the tassel of the academic cap." The Sablay is worn over traditional Filipino attire – Barong Tagalog for men and Filipiniana dress for women. The garb was first worn at the University of the Philippines Diliman. Other UP campuses followed suit. Elementary and high school students also wear a certain kind of academic dress upon their graduation, usually a white gown and mortarboard for public schools. For private schools, the gown and mortarboard's color is at the discretion of the administration. There are several schools which make use of a hood like design on top of their gowns which bears the school colors.
Польша
Польшадағы білім беру рәсімдерінің маңызды ерекшелігі – дәстүрлі академиялық киім кию.
The wearing of traditional academic dress is an important feature of Polish educational ceremonies.
Португалия
Академиялық киім университеттер арасында әр түрлі болады. Кейбір жағдайларда, мысалы, докторлық емтихандарда, бас киім қолданылмайды. Португалияда ежелгі дәстүрге сәйкес, университеттегі тұрақты студенттер де ерекше киім киеді. Португал тілінде "академиялық костюм" деп аталатын бұл киім, көбінесе қара түсті және плащпен ерекшеленеді. Бірақ басқа студенттік киімдер де болған, соның ішінде 2010 жылға дейін Алгарве университетінің (UAlg) студенттері киген ерекше көк киімдер де бар еді.
Academic dress varies from university to university. In some situations, such as in doctoral exams, the hat is not used. In Portugal, following an ancient tradition, university regular students also use a specific dressing. The "traje académico", as it is known in Portuguese, is recognized by its almost totally black color and cape. But other student dresses did exist, including the unique blue attire of the students of the University of Algarve (UAlg) in use until at least to the 2010s.
Оңтүстік Африка
Оңтүстік Африкадағы академиялық киімдер бір мекемеден екіншісіне өзгеше болуы мүмкін, бірақ көбінесе Ұлыбритания үлгісін қаперге алады. Басты айырмашылық – магистр дәрежесіне дейінгі барлық түлектер қара халат кисе, докторлық диссертациясын қорғайтын адам қызыл халат киеді. Бүгінгі таңда академиялық киімдер тек диплом табыстау салтанатында ғана қолданылады. Соңғы жылдары академиялық киімнің астына дәстүрлі африкалық киім кию, немесе дәстүрлі киім үлгісіндегі заманауи киім кию кең тарады.
Academic dress in South Africa varies from one institution to another, but generally follow UK patterns. A common distinction is for graduands in all degrees up to and including the master's degree to have black gowns, while the PhD candidate wears a scarlet gown. These days, academic dress is only used at graduation ceremonies. The wearing of traditional African attire, or modern clothes inspired by traditional attire, beneath the academic dress has been a distinct trend in recent years.
Шри-Ланка
Шри-Ланкада академиялық киім көйлек, капот (жоғары білім алушылар үшін) және гүлдесте (бітіру күні) болып табылады. Бұрынғы Цейлон университетіне қарайтын университеттерде түлектер мен аспиранттар үшін қара көйлектер, магистрлер мен PhD түлектері үшін қызыл көйлектер, ал канцлерлер үшін қызыл көйлектер, сондай-ақ жоғары академиялық қызметкерлер үшін әртүрлі түстегі көйлектер беріледі. Бұл университеттер гүлдесте тек бітіру күні жаңа түлектерге береді және тек ректорға, вице-ректорға және тіркеушілерге ғана миномет тақталарын (academic square cap) береді. Жеке университеттер түлектерге гүлдесте орнына капотпен бірге миномет тақталарын береді.
In Sri Lanka, the academic dress consists of gown, hood (post graduate) and a garland (on graduation day). Universities that were affiliated to the former University of Ceylon issue black gowns for graduates and post graduates; red gowns for masters and Phd graduates; crimson gowns for chancellors with a different colour gowns for senior academic faculty. These universities only issue garland on the graduation day to new graduates and only issue mortar boards to chancellor, vice chancellor and registrars. Private universities issue mortar boards to graduates along with a hood in place of garland.
Швеция мен Финляндия
Финляндия мен Швецияда академиялық киімдерге қатысты ұқсас дәстүрлер бар. Маңызды академиялық шаралар үшін көбінесе ақ галстук киіледі, бірақ оған дәстүрлі бас киімдер мен мантиилер қосылады. Ректордан басқа ешкім мантииді, тіпті оның өкілеттігін білдіретін символ ретінде де кимейді. Студенттік шапка (фин. ylioppilaslakki, швед. studentmössa) әдетте ақ барқыттан жасалған тәж, қара лента және қара иықтан тұрады. Мектеп бітіру емтиханын сәтті тапсырған кез келген адам осы шапқаны кие алады және ол ресми де, бейресми академиялық тойларда да киюге жарамды. Техникалық мамандықтарды оқыған студенттер ерекше студенттік шапка – тиккарилакки (фин.) немесе текнологмёсса (швед.) киеді. Ол дәстүрлі студенттік шапкаға ұқсас, бірақ киген адамның қай университетке қатысты екенін көрсететін топазшасы мен ерекше кокадасы бар. Техникалық студенттер шапқаларын жиірек киеді, сондықтан топазшасы көбінесе университет инженерлік студенттерін білдіреді. Университеттер шапканы қолдану ережелері бойынша әртүрлі талаптар қояды, бірақ студенттерге әдетте бірінші оқу жылы аяқталғаннан кейін ғана шапка беріледі. Техникалық студенттердің бас киімі кейбір университеттерде студенттік формамен бірге бейресми жағдайларда да көрінеді. Екі елде де көптеген университеттерде PhD немесе оған тең дәреже алған адамдарға арналған докторлық бас киімдер бар. Бұл көбінесе цилиндрге ұқсайды және оны ақ галстукпен бірге кию керек. Басқа бас киімдер сияқты, олар көбінесе үй ішінде киілмейді, бірақ оларды үстелге қоюға болады. Шапка мен ақ галстук киетін шараларға диссертация қорғау, докторантурадан кейінгі кештер, дипломдарды салтанатты түрде табыстау, ашылу салтанаттары және университеттерге қатысты басқа да ресми шаралар жатады. Кейбір университеттерде докторлық жүзік бас киіммен бірге табыс етіледі. Ингмар Бергманның «Жабайы жеміс-жидектер» фильміндегі бір көріністе Лунд университетіндегі басты кейіпкерге осындай шапка мен жүзік табыс етіледі, ол Юбилейлік доктор дәрежесін алу салтанатын көрсетеді. Хельсинки университетінде докторлық бас киіммен бірге плащ пен қылыш киюге болады. «Limes» студенттік ұйымының студенттерін де қара плащ киген күйі көруге болады.
Finland and Sweden have similar traditions when it comes to academic clothing. For important academic ceremonies white tie is usually worn, however, often with traditional headwear and gowns. Gowns are not generally used except by the rector as a symbol of office, if anyone. The regular student cap (Finnish: ylioppilaslakki, Swedish: studentmössa) usually has a white velvet crown, a black band and a black beak. The cap can be worn by anyone who has passed the matriculation examination and is acceptable wear for both formal and informal academic celebrations. Technology students wear a special kind of student cap called a teekkarilakki (Finnish) or teknologmössa (Swedish). It is similar to the traditional student cap, but features a tuft and a distinctive cockade to show which university the wearer is attending. Technology students generally wear their caps more frequently, and thus the tuft often symbolizes university engineering students. Although universities have different rules regarding the use of the cap, caps are generally not awarded to students until the completion of the first year of studies. The technology student's hat may also be seen on informal occasions, being worn with the student overall at many universities. In both countries many universities have doctoral hats for persons who have completed a PhD or similar degree. These usually resemble top hats and must be worn with white tie. Like other hats, they are not generally worn indoors, but they may be presented on a table. Events where the hat and white tie are worn include thesis defences, post doctoral parties, ceremonial conferments of degrees, opening ceremonies and other formal ceremonies related to the university. At some universities, a doctoral ring is awarded together with the hat. In the Ingmar Bergman film Wild Strawberries, one scene shows the conferral of a Jubilee doctor degree on the main character at the University of Lund, which includes the presentation of such a hat and ring. At the University of Helsinki a cape and a sword are commonly worn with the doctoral hat. Students of the student organization "Limes" may also be seen wearing a black cape.
Тайвань
Тайваньдағы университеттерде академиялық киім әртүрлі болады, көбінесе шапан мен сымқылдан тұрады. Ол негізінен бітіру рәсімдері сияқты арнайы жағдайларда ғана қолданылады.
Academic dress varies from university to university in Taiwan, generally consisting of cap and gown. Its use is limited to such special occasions as graduation ceremonies.
Тунисі
Тунис Республикасында, Эз-Зитуна университетінің түлектері академиялық көйлек киеді. Ислам ғылымдары докторанттары джэбба киеді. Тунистің басқа университеттерінде, мысалы медицина университетінде, докторлық диссертация қорғаған түлектер академиялық киім киеді.
In Tunisia, University of Ez Zitouna graduates wear an academic gown. Doctoral graduates in Islamic Sciences wear a jebba. In other Tunisian universities, like the medical university, doctoral graduates wear an academic dress.
Түркия
Түркиядағы академиялық киімдер Америка Құрама Штаттарындағы академиялық киім дәстүрлерімен көптеген ортақ белгілерге ие.
Academic regalia in Turkey has many similarities with the academic dress traditions of the United States.
Біріккен Корольдік пен Ирландия
Академиялық киімнің түрлері арасында ерекшелік бар. Соңғы кезде халаттар, капоттар мен шапқыштар пішіні мен үлгілеріне қарай Николас Гроувстің «Капот пен халат үлгілері» атты құжатына негізделген Гроувс жіктеу жүйесімен жіктеледі. Бұл академиялық киімнің әртүрлі стильдерін немесе үлгілерін тізімдейді және оларға код немесе Гроувс жіктеу нөмірін тағайындайды. Мысалы, Кембридждің бакалавр стиліндегі халаты [b2] деп, ал Кембридждің толық пішіндегі капоты [f1] деп белгіленеді, және т.б. Университеттер өз академиялық киімдерін кең ауқымды халат, капот және шапқыштар үлгілерін, түстер мен материалдарды пайдалана отырып, өздері мен киім тігушінің қолындағы материалдарды еркін жасауға мүмкіндік алатындықтан, екі университеттердің академиялық киімдері сирек қақтығысады. Burgon қоғамы 2000 жылы академиялық киімді зерттеуді насихаттау үшін құрылды. Оның жарияланымдары мен іс-шаралары академиялық киімнің тарихын және қазіргі қолданылуын қарастырады. 2011 жылы ол Шоудың британдық және ирландтық академиялық киім туралы анықтамалық кітабының үшінші басылымын жариялады. Қоғам әр көктемде конференция өткізеді, онда соңғы зерттеулер ұсынылады. Қазіргі заманғы халат каппа клауза астында киілетін робадан алынған, бұл ұзын қара плащқа ұқсайтын киім. Ерте орта ғасырларда университеттердегі барлық студенттер кем дегенде кішігірім діни шенде болды және каппа немесе басқа дін қызметкерлерінің киімін киюді талап етті, сондай-ақ қара немесе басқа қара түсті киіммен шектелді. Бакалавр (BA және BS) және магистр (MA және MS) дәрежелерінің кеңселік халаттары ағылшын тілді әлемде бірдей. Олардың барлығы дәстүрлі түрде қара матадан жасалады (бірақ кейде халат университет түстерінің біріне боялады), ал халаттың артқы жағындағы материал мойынтұрыққа жиналады. Бакалавр халатының қоңырау тәрізді жеңдері бар, ал магистр халатының ұзын жеңдері біткен, ал қол шынтақтан жоғарырақ ойықтан өтеді. Ұлыбританияда доктор халаттары үшін екі ерекше пішін қолданылады: Оксфорд доктор халаты және Кембридж доктор халаты. Біріншісінің қоңырау тәрізді жеңдері бар, екіншісінің ұзын ашық жеңдері бар. Тағы бір сирек кездесетін түрі – Кембридж музыка докторының халаты, ол екеуінің арасындағы үлгі. Доктор халатының басқа түрі – киімсіз халат. Бұл – лекция сияқты формалды емес жағдайларда киетін қара халат. Бұл киімнің түрі қазір сирек көрінеді немесе киіледі, өйткені көптеген адамдар киімді халатты киеді; алайда, киімді халат әдетте академиялық киім киетін ескі университеттерде әлі де рөл атқарады. Көптеген ескі университеттердегі студенттер де халат киеді; ең көп тараған – бакалавр халатының тізеге дейін жететін кіші нұсқасы немесе Оксфордтық кәдімгілер халаты, ол жеңсіз, қалың халат және Оксфордта екі бағытталған лентасы бар. Кембридждегі көптеген колледждердің халаттарының өзіндік ерекшелігі бар. Сент-Эндрюс университетінің студенттері, теология студенттерінен басқа, әдетте ақ қызыл жүннен тігілген, қайыс жағасы бар халат киеді. Студенттік халаттар қазіргі кезде ескі университеттерден басқа жерлерде өте сирек киіледі (оларды тағайындаған мекемелерде де). Халаттың басқа түрі – қара халаттың үстінен киетін әдет, оны тек Оксфорд, Кембридж, Дарем және Ньюкасл қолданады және негізінен оларды өте ресми салтанатты жағдайларда және белгілі бір топтағы академиктер мен лауазымды адамдарға ғана қолданады. Капот бастапқыда басты ауа райынан қорғау үшін киетін функционалды киім болған. Ағылшын дәстүрінде ол көбінесе жарқын және сәнді киімге айналды, оны тек арнайы жағдайларда ғана киеді. Капот екі негізгі үлгіден тұрады: толық пішін немесе қарапайым пішін. Кембриджде қолданылатын дәстүрлі толық пішіндегі капот плащтан, капотынан және лирипипадан тұрады. Оксфордта бакалаврлар мен магистрлердің капоттары плащын жоғалтып, тек капоты мен лирипипасын сақтайтын қарапайым капоттарды қолданады. Академиялық киімдегі капоттардың түсі мен астарлауы киген адамның дәрежесін және/немесе факультетін көрсетеді. Көптеген Ұлттар Достастығы университеттерінде бакалаврлар ақ қоян терісімен астарланған немесе шеттелген капот киеді, ал магистрлер түсті жібекпен астарланған капот киеді (алғашқыда ермель немесе басқа қымбат тері). Докторлардың капоттары әдетте қызыл матадан жасалады және түсті жібекпен астарланған. Факультет түстерін Лондон университеті енгізді, содан кейін көптеген университеттер соған еліктеді. Академиялық шапка немесе төртбұрыш, көбінесе «мортир» деп аталады, академияның символына айналды. Кейбір университеттерде оны түлектер мен студенттер де кие алады. Бұл басқа бөлігіне бекітілген жалпақ төртбұрышты қатты матадан тұратын бас киім, «тақта»; тақтаның ортасына түймеге шапқыш бекітілген. Мортирді «трешер» шапкасы деп те атайды (немесе жай ғана трешер). Шапқыш жібек жіптерінен жасалған, олар басына бекітілген түймеге бекітілген баумен байланысқан. Бос жіптер әдетте шапканың сол жақ алдынан төмен түседі. Көптеген университеттерде докторлық дәрежесі барлар жұмсақ бас киім, дөңгелек жиекті бас киім, «тюдорлық қалпақ» немесе «там» киеді, емес, трешер. Ұлыбританиядағы кейбір университеттерде, әсіресе Шотландия университеттерінде Джон Нокс қалпағы (көбінесе), Бишоп Эндрюс қалпағы (Кембридж Діни докторларының (DD) ежелгі түрінің жаңартылуы) және Суссекстегі пилеус сияқты басқа да бас киімдер қолданылады. Кейбір университеттерде, мысалы, Оксфордта әйелдер Оксфорд әйелдерінің шапқасын кие алады. Университет қызметкерлері әдетте ерекше және әсем киім киеді. Канцлер мен проректор алтын немесе күміс тігісімен және баулы жиектерімен әшекейленген қара жамығудан жасалған халат (кейде ұзын тіркемесімен) кие алады. Олар сондай-ақ алтын баулы және шапқышпен әшекейленген барқыттан жасалған мортир киеді. Бұдан басқа, олардың басқа да ерекше киім түрі болуы мүмкін, мысалы, Кембриджнің проректоры немесе оның орынбасары және дәреже алушыларды ұсынуға дайындалған жоғары докторлар киетін қызыл каппа клауза немесе копа. Бұрын канцлерлер де лорд канцлер сияқты толық сарайлық киім, шалбар және сарай аяқ киімдерін кие алатын. Дәреже алу салтанаттарында түлектер көбінесе түсуге дайындалған дәрежелерінің академиялық киімін киеді. Бұл Ұлыбританиядағы ескі университеттерде, әсіресе Оксфорд, Кембридж және Сент-Эндрюс университеттерінде өзгеше дәстүрлерге ие болғандықтан, осылай болмайды. Университеттер мен колледждерден басқа, Ұлыбританияның көптеген кәсіби ұйымдары, мысалы, Биология институты және Физика институты өз мүшелеріне академиялық киім береді.
There is a distinction between different types of academical dress. Most recently, gowns, hoods and caps are categorised into their shape and patterns by the Groves classification system, which is based on Nicholas Groves' document, Hood and Gown Patterns. This lists the various styles or patterns of academic dress and assigns them a code or a Groves Classification Number. For example, the Cambridge BA style gown is designated [b2] and a hood in the Cambridge full shape is designated [f1], etc. Because the universities are free to design their own academicals using a wide range of available gown, hood and cap patterns, colours and materials at their and the robemaker's disposal, the academicals of two given universities rarely clash with each other. The Burgon Society was founded in 2000 to promote the study of academic dress. Its publications and activities examine the history and current use of academic dress. In 2011 it published the third edition of Shaw's reference book on British and Irish academical dress. The Society hosts a conference each spring at which recent research is presented. The modern gown is derived from the roba worn under the cappa clausa, a garment resembling a long black cape. In early medieval times, all students at the universities were in at least minor orders, and were required to wear the cappa or other clerical dress, and restricted to clothes of black or other dark colour. The gowns most commonly worn, that of the clerical type gowns of bachelor's degrees (BA and BS) and master's degrees (MA and MS), are substantially the same throughout the English speaking world. All are traditionally made of black cloth, (although occasionally the gown is dyed in one of the university's colours) and the material at the back of the gown is gathered into a yoke. The Bachelor's gown has bell shaped sleeves, while the Master's gown has long sleeves closed at the end, with the arm passing through a slit above the elbow. There are two distinctive shapes used in the UK for doctor's gowns; the Oxford doctor's shape and the Cambridge doctor's shape. The former has bell shaped sleeves, the latter has long open sleeves. Another rarer form is the Cambridge Doctor of Music dress gown which is a pattern between the two. The other form of doctor's gown is the undress gown. This is a black gown worn for less formal occasions such as lectures. This type of gown is rarely seen or worn nowadays as many wear the dress gown instead; however, the undress gown still plays a part in the older universities where academic dress is usually worn. Undergraduates at many older universities also wear gowns; the most common essentially a smaller knee length version of the Bachelor's gown, or the Oxford Commoners gown which is a sleeveless lay type gown and has two streamers at the back at Oxford. At Cambridge, most colleges have their own distinctive design of gown. Undergraduates at St Andrews, with the exception of theology students, commonly wear scarlet woollen gowns with velvet collars. Undergraduate gowns are seldom worn (even in institutions that prescribe them) nowadays except in the older universities. Another form of dress, now rarely seen, is the habit, which is worn over a black gown. Only Oxford, Cambridge, Durham and Newcastle use habits and mainly reserve their use for very formal ceremonial occasions and to a specific group of academics or officials. The hood was originally a functional garment, worn to shield the head from the elements. In the English tradition, it has developed to an often bright and decorative garment worn only on special occasions. Hoods comprise two basic patterns: full shape or simple shape. The traditional full shape hood consists of a cape, cowl, and liripipe, as is used at Cambridge. At Oxford, the bachelors' and masters' hoods use simple hoods that have lost their cape and retain only the cowl and liripipe. The colour and lining of hoods in academic dress represents the rank and/or faculty of the wearer. In many Commonwealth universities bachelors wear hoods edged or lined with white rabbit fur, while masters wear hoods lined with coloured silk (originally ermine or other expensive fur). Doctors' hoods are normally made of scarlet cloth and lined with coloured silk. Faculty colours were introduced by the University of London and many universities followed suit. The academic cap or square, commonly known as the mortarboard, has come to be symbolic of academia. In some universities it can be worn by graduates and undergraduates alike. It is a hat consisting of a skullcap surmounted by a flat square of stiffened cloth, the board; a tassel is fixed to a button in the centre of the board. The mortarboard may also be referred to as a trencher cap (or simply trencher). The tassel is composed of a cluster of silk threads which are wrapped together with a cord which is attached to the button affixed to the centre of the headpiece. The loose strands are allowed to fall freely over the board edge, typically falling over the left front side of the cap. Often the strands are plaited together to form a cord with the end threads left untied. In many universities, holders of doctorates wear a soft crowned, round brimmed headpiece known as a Tudor bonnet or tam, rather than a trencher. Other types of hats used, especially in some universities in the UK, are the John Knox cap (mostly at Scottish universities), the Bishop Andrewes cap (a reinvention of the ancient form of the mortarboard, worn by Cambridge Doctors of Divinity DD's) and the pileus (at Sussex). In some universities, such as Oxford, women may wear an Oxford ladies' cap. Officers of the universities generally wear distinctive and more elaborate dress. The Chancellor and the Vice Chancellor may wear a black damask lay type gown (sometimes with a long train) trimmed with gold or silver lace and frogs. They wear a velvet mortarboard, similarly trimmed with gold braid and tassel. Other than this gown, they may have other distinct forms of dress, such as the scarlet cappa clausa or cope worn in certain circumstances by the Vice Chancellor of Cambridge or his/her deputy and by higher doctors presenting candidates for degrees, which was once worn by Doctors of Divinity. In the past, Chancellors may also wear full court dress with breeches and court shoes like that of the Lord Chancellor of Great Britain. At degree ceremonies, graduands often dress in the academic dress of the degree they are about to be admitted to prior to the actual graduation ceremony. This is not the case at several of the older universities in the UK, most notably, Oxford, Cambridge and St Andrews which have their own distinct traditions. In addition to universities and colleges, a number of British professional bodies, such as the Institute of Biology and the Institute of Physics grant academic dress to their members.