Кіріспе

Оптикалық сурет салуға көмектесетін құрал, Роланд Барттың 1980 жылғы кітабы.

Camera lucida – суретшілер мен микроскопияшылар сурет салуға пайдаланатын оптикалық құрылғы. Camera lucida қаралып отырған нысанның бейнесін суретшінің сурет салатын бетіне оптикалық түрде түсіреді. Суретші көрініс пен сурет салатын бетін бірдей көреді, бұл фотосуреттегі қос экспозицияға ұқсас. Бұл суретшіге көріністің маңызды тұстарын сурет бетіне көшіруге және перспективаны дәл бейнелеуге көмектеседі.

Тарих

Камера люциданы 1806 жылы ағылшын химигі Уильям Хайд Волластон патенттеген. Негізгі оптикасы 200 жыл бұрын неміс астрономы Иоганн Кеплердің "Диоптрика" (1611) еңбегінде сипатталған, бірақ оның немесе оның замандастарының жұмыс істейтін камера люцида құрастырғанына ешқандай дәлел жоқ. 19 ғасырда Кеплердің сипаттамасы ұмытылып, Волластонның талабына ешкім күдік келтірген жоқ. "Camera lucida" термині (латынша "жақсы жарықтандырылған бөлме", камера obscura "қараңғы бөлмеге" қарама-қарсы) Волластонға тиесілі. 1833 жылы Италиядағы бал айында фотосуретші-пионер Уильям Фокс Талбот камера люциданы эскиздер жасауға көмекші құрал ретінде пайдаланған. Кейін ол, нәтижесіндегі жұмысына көңілі толмағанын және "осы табиғи бейнелерді тұрақты түрде бейнелеуге" мүмкіндік беретін жол іздегенін жазды. 2001 жылы суретші Дэвид Хокнидің "Құпия білім: Ескі шеберлердің жоғалған техникаларын қайта ашу" кітабы қызу пікірталас тудырды. Оның Хокни-Фалко тезисі деп аталатын аргументі, 1420 жылдар шамасындағы стильдегі айқын өзгеріс, суретшілердің оптикалық проекция құрылғыларын, әсіресе қисайған айнаны пайдаланып нақты бейнелерді проекциялау мүмкіндігін ашқандарының нәтижесі болды. Олардың дәлелдері негізінен Ингрес, Ван Эйк және Караваджо сияқты кешірек ғасырлардағы ұлы суретшілердің туындыларының ерекшеліктеріне негізделген. Камера люцида бүгінгі күнде де көркемдік тауарлар сататын дүкендерде қолжетімді, бірақ ол көп танымал емес және кеңінен қолданылмайды. 2017 жылдан бастап Kickstarter платформасындағы бірнеше жобалар арқылы оның танымал болуы жаңадан өркендеді.

Сипаттама

"Camera lucida" (латынша "жарық камера") деген атау, әрине, сурет салуға көмектесетін әлдеқайда ертерек құрал – камера обскураны (латынша "қараңғы камера") еске түсіру мақсатында берілген. Бұл құрылғылардың арасында оптикалық ұқсастық жоқ. Camera lucida – жеңіл, тасымалдауға ыңғайлы құрылғы, ол ерекше жарық жағдайларын қажет етпейді. Camera lucida ешқандай бейнені проекцияламайды. Camera lucida-ның ең қарапайым түрінде суретші, 45 градусқа бұрылған шыны немесе жартылай күмірленген айна арқылы сурет салу бетіне қарайды. Бұл суретшінің алдындағы көріністің тікелей және шағылысқан бейнесін бірдей көрсетеді. Бұл конструкция суретті дұрыс жаққа бұрғанда солдан оңға кері бейнелейді. Сонымен қатар, шағылыс жетілмегендіктен жарық жоғалады. Волластонның дизайны төрт оптикалық жағы бар призманы пайдаланды, ол екі тізбектелген шағылыс жасады (суретті қараңыз), осылайша кері немесе бұрылмаған бейне пайда болды. ABC және ADC бұрыштары 67,5°, ал BCD 135°. Сондықтан шағылыс толық ішкі шағылыс арқылы жүзеге асады, сондықтан өте аз жарық жоғалады. Призма арқылы тікелей көру мүмкін емес, сондықтан қағазды көру үшін оның жиегіне қарау қажет. Құралға көбінесе сахнаның бірнеше қашықтықтағы виртуалды бейнесін жасау үшін әлсіз теріс линзалардың жиынтығы қоса беріледі. Егер дұрыс линза орнатылса және таңдалған қашықтық сурет салу бетінің қашықтығына шамамен тең болса, екі бейнені бір уақытта жақсы фокуспен көруге болады. Camera lucida-мен ақ қағаз қолданса, қағаз бен сахнаның бірігуі сахнаны күңгірттеуі мүмкін, бұл оны көруді қиындатады. Camera lucida-ны қолданғанда, көбінесе тоналды немесе сұр қағазды пайдалану тиімді. Кейбір тарихи конструкциялар жарықты теңестіруге көмектесетін көлеңкелі сүзгілерді қамтыды.

Микроскопиялық

1980 жылдарға дейін камера люцида микроскопистердің стандартты құралы болып келді. Ерекше маңызға ие – бұрмалау, сондықтан жаңа цифрлық әдістер енгізілуде, олар оны азайтуға немесе жоюға мүмкіндік береді. "Компьютерлік техника деректерді көшіру және талдау кезінде камера люцида әдісімен салыстырғанда әлдеқайда аз қателерге әкеледі". Сондай-ақ, ол биологиялық таксономияда да кеңінен қолданылады.