Кіріспе

"Lift Every Voice and Sing" – Джеймс Уэлдон Джонсонның (1871–1938) сөзіне және оның інісі Дж. Розамонд Джонсонның (1873–1954) музыкасына жазылған американдық ән. 19 ғасырдың соңындағы афроамерикандықтардың өмірінен туған бұл ән – Құдайға алғыс айту және адалдық пен бостандық тілегін білдіретін дұға. Онда құлдықтан "уәде етілген жерге" азаттыққа қарай жасалған Киелі кітаптағы Мысырдан шығу оқиғасы бейнеленген. 1900 жылы алғаш рет орындалған "Lift Every Voice and Sing" әні афроамерикандық қауымдастықтарда кеңінен орындалды, ал 1917 жылы NAACP оны "негр ұлттық әнұраны" деп насихаттауды бастады (қазіргі кезде "қара нәсілділердің ұлттық әнұраны" деген терминді де қолданады). Бұл ән 42 түрлі христиан ән жинағында жарияланған, сонымен қатар көптеген афроамерикандық әншілер мен музыканттар орындаған. 2020 жылы Джордж Флойдтың өліміне қарсы өткен наразылықтардан кейін оның мәні артып, 2021 жылы Конгресс палатасының көпшілікке басшысы Джим Клайберн АҚШ-тың "ұлттық әнұраны" ретінде "Lift Every Voice and Sing" әнін тағайындау туралы заң жобасын ұсынды.

Тарих

Флорида штатының Джексонвилл қаласындағы Флорида баптистік академиясының төрағасы Джеймс Уэлдон Джонсон Авраам Линкольннің туған күнін еске алуға арналған өлең жазуға тырысты. Бірақ, азаматтық құқықтар қозғалысы қарқынында болған кезде, Джонсон Реконструкция дәуірінен кейінгі афроамерикандықтардың күресін (Оңтүстікте Джим Кроу заңдарының қабылдануын қоса алғанда) тақырыбына арналған өлең жазуға шешім қабылдады. "Көкке көтерілген әр дауыс, ән шырқа" атты өлең алғаш рет 1900 жылы 500 оқушы алдында оқылды. Кейіннен оның інісі Дж. Розамонд Джонсон өлеңге әуен жазды. 1901 жылғы Ұлы өрттен кейін Джонсондар Бродвейде мансап қуу үшін Нью-Йорк қаласына көшіп кетті. Соңынан "Көкке көтерілген әр дауыс, ән шырқа" әні афроамерикандық қауымдастар арасында әдемі ән болды; Джонсон "Джексонвилл мектебінің оқушылары оны әндей берді, басқа мектептерге барып оны орындады, мұғалім болып, басқа балаларға үйретті. Жиырма жылдың ішінде ол Оңтүстікте және елдің басқа да аймақтарында әнмен айтылды" деп жазды.

"Қаралардың ұлттық әнұраны"

1919 жылы Түсті адамдардың дамуы үшін ұлттық қауымдастық (NAACP) «Әр дауысты көтеріп, ән айт» әнін «Негрлердің ұлттық әнұраны» деп атады, себебі ол африкалық американдықтардың азаттыққа шақыруын және өздерін нығайтуын күшті жеткізеді. «Әр дауысты көтеріп, ән айт» әнін «қаралардың ұлттық әнұраны» деп атау сынға түсті. Тарихи түрде қаралар оқитын Кларк Атланта университетінің доценті Тимоти Аскью, «қаралардың ұлттық әнұраны» терминін қолдану қара қауымдастықтарының сепаратизмге ұмтылысын дұрыс емес түсіндіруі мүмкін, әнұран мәтіні нақты бір нәсілді көрсетпейді (соның салдарынан оны африкалық американдық қауымнан тыс адамдар да орындауға тырысады) және «әр адам өзінің жеке танымын қалыптастыруы керек, сіз үшін не дұрыс екенін білетін топ емес» деді. Кейбір консервативті сарапшылар «Әр дауысты көтеріп, ән айт» әнінің «қаралардың ұлттық әнұраны» ретінде аталуын сепаратистік көзқарас деп сынап, АҚШ-тың ұлттық әнұраны «Жұлдызды байраққа» тиісінше құрмет көрсетілмейді деді. Аскьюдің сөздеріне жауап ретінде NAACP-тің адвокация және саясат жөніндегі аға вице-президенті Хиллари О. Шелтон CNN арнасына берген сұхбатында, әнұранның «көп ұлтты топ тарапынан қабылданып, құрметпен қабылданғанын, ол қоғамымызда толық құқықты азамат болу үмітін білдіреді» деді. Бұл ән АҚШ-тың ұлттық әнұранымен немесе адалдық сертімен бірге қоғамдық шараларда қолданылады. «Біздің ұйымымыздың іс-әрекеттерінен және Америкадағы жағдайдан көрініп тұрғанындай, біз біріктіруді қолдаймыз, бөлінуді емес. Бір ән арқасында афроамерикандықтар конфедерация құруды немесе ақ адамдардан бөлінуді қалайды деу мен үшін түсініксіз».

Ерекше атаулар мен орындалулары

1923 жылы Манхэттеннің «Хармония Фор» евангельдік ерлер тобы гимнді «Әр дауысты көтеріп ән шырқаңыз (ұлттық негр әнұраны)» деп жазды. Ол 2016 жылы Ұлттық жазбалар тізіліміне енгізілді. Майя Анжелудың 1969 жылғы «Мен қамалған құстың неге әндейтінін білемін» атты автобиографиясында, Майяның сегізінші сыныпты бітіру салтанатында тыңдаушылар мен оқушылар осы гимнді орындайды, ал бұрын ақ шкімекпен қызметкер сыныптастарының білім алу үмітін күйретеді. 1972 жылы Ким Уэстон Лос-Анджелестегі Колизейде өткен Уотстакс фестивалінің ашылу нөмірі ретінде осы гимнді орындады. Бұл қойылым Wolper Films компаниясы түсірген «Wattstax» фильміне енді. Музыкалық жетекшілік пен жазу процесін Stax Records инженері Терри Мэннинг қадағалады. 1975 жылы Джеймс Браун Мұхаммед Әли мен Чак Вепнердің бокс матчы алдында АҚШ ұлттық әнұранын орындағанда, гимннен бір шумақ келтірді. Ол сондай-ақ 2016 жылы Ұлттық жазбалар тізіліміне қосылды. 2009 жылдың 20 қаңтарында азаматтық құқық қозғалысының жетекшісі, Оңтүстік Христиандық Көшбасшылық Конференциясының (SCLC) негізін қалаушы және бұрынғы президенті Джозеф Лоуэри, Президент Барак Обаманың инаугурациясындағы батасын бастау үшін гимннің үшінші шумағын дерлік сөзсіз оқыды. Стивен Колбертпен кешкі ток-шоудағы бұрынғы музыкалық жетекші Джон Батист, кейде өзінің Stay Human тобымен бірге қара терілі қонақтарды қабылдағанда «Әр дауысты көтеріп ән шырқаңыз» әнін орындайтын. Ол бұл гимн «бізді тарихымызбен байланыстырады, біздің иығымызда тұрғандардың – бостандық үшін күрескен, марш жасаған және қаза тапқандардың тарихымен байланыстырады» деді. 2018 жылдың 14 сәуірінде Бейонсе Коачелла аңғарындағы Музыка және өнер фестивалінде «Lift Every Voice and Sing» әнін орындады. 2018 жылдың мамыр айында Табернакл хоры NAACP өкілдерінің қатысуымен өткен «Музыка және айтылған сөз» бағдарламасында «Әр дауысты көтеріп ән айт» әнін орындады, NAACP өкілдері ұлттық басшылық жиналысы үшін Солт-Лейк-Ситиде болды. Бұл ән Рассел Ганннің «The Blues and Its People» атты сюитасының ашылу және жабылу әні ретінде пайдаланылды, ол 2023 жылдың 18 ақпанында Гарлемдегі Аполлон театрында Әмири Бараканың «Blues People: Negro Music in White America» кітабының 50 жылдығына арналған алғашқы қойылымы болды.

Джордж Флойд наразылығынан кейін танымалдық

2020 жылдың ортасында "Lift Every Voice and Sing" Джордж Флойдты полицияның өлтіруіне қарсы бүкіл елде өткен наразылықтардың кезінде қайтадан назар аудара бастады, бұл наразылықшылар үшін қара қоғамға қатыгездікпен қараудың танымал себебіне айналды: демонстрациялар мен ынтымақпен өткен басқа да шараларда орындалды. 2021 жылы Ванесса Уильямс "Lift Every Voice and Sing" әнін PBS телеарнасының Тәуелсіздік күніне арналған "A Capitol Fourth" арнайы бағдарламасында орындады, бұл күні маусымның 19-ы федералды мереке ретінде танылды. Бұл шешім NFL-дің әлеуметтік әділеттілікке бағытталған жаңа науқанының бөлігі болды, ол лиганың "Black Lives Matter" қозғалысын мойындауынан және ойыншылардың ұлттық әнұран орындалғанда нәсілдік теңсіздік пен полицияның зорлық-зомбылығына наразылық ретінде тізе бүгуіне қатысты мәселені шешуден туындады. Бұл ән кейін 2021 жылдың 7 ақпанында Super Bowl LV алдын ала шоуының бөлігі ретінде қайта көрсетілді. NFL 2021 жылғы маусымда 1-ші аптадағы ойындар мен басқа да маңызды іс-шараларда (NFL Draft және плей-офф ойындары сияқты) осы әнді тағы да орындайтынын мәлімдеді. NBC News телеарнасына сұхбат берген афроамерикандық жанкүйерлер NFL-дің бұл шешімін "әрекетсіздікке ұмтылу" деп бағалап, лиганың әлеуметтік әділеттілікке ұмтылысына ешқандай нақты әсер етпейді деп мәлімдеді.