Кіріспе

Дербиширдің округтік қаласы Матлок – Англияның Дербишир графтығының орталығы. Ол Пик округінің оңтүстік-шығыс бөлігінде орналасқан, ал ұлттық саябақ батысында тікелей жатыр. Матлок Бат спа-курорты қаланың оңтүстігінде, ал Кромфорд одан да оңтүстікке қарай орналасқан. 2021 жылғы Ұлыбритания халық санағы бойынша Матлок Таун азаматтық округінде 10 000 адам тұрды. Матлок Честерфилдтен оңтүстік-батысқа қарай 9 миль (14 км) қашықтықта және Дерби (19 миль), Шеффилд (20 миль) және Ноттингем (29 миль) қалаларына жақын орналасқан. Матлок Дербишир Дейлс ауданының құрамында және Дербишир округі кеңесінің бас кеңсесі болып табылады.

Тарих

Matlock атауы көне ағылшын тіліндегі mæthel (немесе mæðel) – жиналыс немесе сөз, ал āc – емен ағашы дегенді білдіреді. Осылайша, Matlock «жиналыс өткізілетін емен» деген мағынаны береді. 1086 жылғы «Domesday Book» кітабында бұл Meslach деп тіркелген, ал 1196 жылы Matlac деп аталған. 1800 жылдары халық саны қарқынды өсті, бұл негізінен құрылыс салынып жатқан танымал су емдеу орындарының (гидростардың) арқасы болды. Бір кезде шамамен жиырмадай гидро болған, олардың көп бөлігі Матлок жағасында орналасқан, ал ең ірісі 1853 жылы Джон Смедли салған. Matlock – Дербишир Дейлс аудандық кеңесінің де, Matlock қалалық кеңесінің де орналасқан жері.

Басқару

Мэтлоктың қалалық кеңесі бар, ол ауылдық приходтық кеңестің қалалық баламасы және жергілікті басқарудың ең төменгі деңгейі. Кеңес айына екі рет отырыс өткізеді. Ауданды қамтитын 11 кеңесші және 9 қызметкер жұмыс істейді. Мэтлок қалалық кеңесінің құзыреті қала орталығы, Мэтлок Банкі, Хёрст Фарм, Мэтлок Грин, Мэтлок Таун, Старкхолмс және Риберге дейін жетеді. Жергілікті басқарудың екінші деңгейі – Дербишир Дейлс аудандық кеңесі, ол округтің көбінесе ауылдық бөліктерінің үштен бірін, соның ішінде Мэтлок, Эшборн, Бекуэлл, Вирксворт және Дарли Дейл қалаларын, сондай-ақ 100-ден астам ауылды қамтиды. Кеңесте 25 округ бойынша сайланған 39 аудандық кеңесші бар. Мэтлок екі округте алты кеңесшімен өкілдік етіледі: Мэтлок All Saints және Мэтлок Сент-Джайлс. Жергілікті басқарудың жоғарғы деңгейі – Дербишир округі кеңесі, ол Дерби қаласынан басқа бүкіл Дербиширге жауапты. Мэтлокты бір округтік кеңесші (барлығы 64 кеңесшінің ішінде) өкілдік етеді. Жергілікті биліктің үш деңгейінің бас кеңселері Мэтлокта орналасқан. Қалалық кеңес Банк жолының төменгі бөлігіндегі Империалдық залдарда, аудандық кеңес Банк жолының ортасында, ал округтік кеңес жоғары жағында орналасқан. Ұлттық демократияға қатысты, Мэтлок Дербишир Дейлз парламенттік сайлау округінің құрамына кіреді. Қазіргі депутат – Сара Дайнс, ол 2019 жылғы жалпы сайлауда сайланды.

Геология

Маттлок аймағының геологиясы өте күрделі. Жалпы алғанда, Дервент аңғарының түбі солтүстік-шығыстағы Қара Шыңның құмтастары мен қиыршық тастарымен, оңтүстік-батыстағы Ақ Шыңның әктастарымен шектеседі. Оңтүстік-батыстағы әктастарға магмалық интрузиялар енген. Бұл геологиялық құрылым қазба және кен өндіру салаларында пайдаланылған. Құмтастар мен қиыршық тастар құрылыс материалдары ретінде (мысалы, Bentley Brook карьерлерінде) және әктастар құрылыс материалдары мен әктас жасау үшін (мысалы, Harvey Dale карьерлерінде) қазылған. Магмалық интрузиялар құнды минералдардың пайда болуына себеп болды, олар (мысалы, Бонсалл аймағында) кендірілді, әсіресе қорғасынға бай. Маттлокит деп аталатын өте сирек кездесетін қорғасын галоидты минерал алғаш рет 1800 жылдардың басында жақын орналасқан Бедж кенішінде табылды және қаланың атымен аталды. Дервент өзенінің Маттлоктан оңтүстікке қарай ағысы геологтар үшін ерекше қызығушылық тудырады, себебі ол шығысқа қарайғы "оңай" жолмен емес, Жоғары Тордың (өзен деңгейінен 120 метр биіктікте) төменгі әктас шатқалы арқылы өтеді. Өзеннің қазіргі бағытының қалыптасуына жер көшкіні және/немесе мұздықтардың әсер еткен болуы мүмкін деп саналады.

Қаңқаша

Қаланың батыс жиегіндегі, солтүстігінде Ескі Хакни жолы, Хардс Холлоу және Димпл жолы, оңтүстігінде Бекуэлл жолымен шектесетін аудан Ordnance Survey картасында Димпл деп көрсетілген.

Су тасқыны

Дервент өзені кейде тасып, су басады, оның ішінде 2019 жылдың қараша айында Англияның кең аумақтарына әсер еткен. Осы тасқынның салдарынан бір адам қаза болды: Мэтлоктың бұрынғы жоғары шерифі Энни Холл, судың күшімен ағызылып, 69 жасында суға батып қайтыс болды. Бұл тасқын Мэтлоктың көптеген кәсіпорындарына, соның ішінде жергілікті Wetherspoons мейрамханасына да зақым келтірді, ол зақымдануларға байланысты жабылуға мәжбүр болды және 2022 жылдың наурызында Lounges тобына жататын Ostello Lounge болып қайта ашылды.

Темір жолдар

Ұлттық теміржол қызметтері, негізінен, сағат сайын Матлок пен Дерби қалалары арасында Дервент аңғары жолымен, East Midlands Railway компаниясымен жүзеге асырылады.

Тарих

1849 жылы Ма́тлок қаласына теміржол келді. Уай Дейлден (Бу́кстоннан шамамен 5 шақырым шығысқа қарай) Кумбс виадугына дейінгі бөлік, Бейкуэллден оңтүстік-шығысқа қарай бір шақырымдай жерде орналасқан, қазір Монсал жолы деп аталады – 14 шақырымдық жаяу және велосипед серуендеуге арналған жол.

Мұралық

Пик-рельс, сақталған темір жол, Матлок, Дарли-Дейл және Роузли арасындағы жабық сызықтың бөлігінде бу локомотивтерімен пойыз қатынайды. Бұрын оның Matlock Riverside станциясы басты станциядан солтүстікке қарай жақын жерде орналасқан болатын; алайда 2011 жылдан бастап Пик-рельс және Дервент аңғары сызығындағы пойыздар бір станцияны пайдаланады.

Автобустар

Қала автобус бағыттарымен жақсы қамтамасыз етілген, оларды High Peak Buses, Baslow-дің Hulleys және Stagecoach Yorkshire компаниялары жүзеге асырады.

Жолдар

Карлайлды Лутонмен байланыстыратын A6 тас жолы қаладан өтеді; ол Манчестер, Стокпорт, Бакстон, Бейкуэлл және Дерби қалаларына қатынау мүмкіндігін береді.

Банк жолы трамвай

1893 жылы Матлок кабельді трамвайы Банк жолымен Матлок көпіріндегі Тақ алаңынан Веллингтон көшесіне (Банк жолының үстіңгі жағында) дейін салынды. Жолдың ортасында Смедли көшесінде тоқтайтын болды, сол жерде Джон Смедли салған Смедлидің гидросы орналасқан. Жоб Смит жасаған бұл трамвай Сан-Францисконың танымал кабельді вагондарынан шабыттанды және құны 20 000 фунт стерлинг болды. Салынған кезде ол әлемдегі ең тік трамвай болып, 1:5½ қабаттылығымен 91 метрге дейін көтерілді. Жоғары бағыт үшін билеті екі пенс, төмен бағыт үшін бір пенс тұрды. 1927 жылы жабылған "Кроун" қазір Бекуэлл жолының бойындағы "Уэтерспунс" пабы. Банк жолының төменгі жағындағы ескі "Кроун" қонақ үйінің қарсысындағы Король ғимараты 1889 жылы салынды. 1974 жылы жергілікті басқаруды қайта ұйымдастырудан кейін, Ратуша Батыс Дербишир аудандық кеңесінің (кейін Дербишир Дейлс аудандық кеңесі болып өзгертілген) бас кеңсесіне айналды. Біздің Ханым мен Әйет Жозеф католик шіркеуі 1883 жылы салынды, ал 1896 жылы пресвитерия қосылды. Шіркеу Дербидегі Әйет Мария шіркеуінің басшылығымен құрылған "миссия" деп сипатталды. 1990 жылдары шіркеудің жанына шіркеу залы салынды. Каунти Холл – бұрын Смедлидің гидросы болған, Matlock Bank-қа үстемдік ететін II санаттағы ескерткіш. Бүгін көрінетін ең ескі (батыс) бөлігі Смедлидің 1867 жылға дейінгі құрылысы. Қазіргі ғимараттың көп бөлігі Смедлидің 1874 жылы қайтыс болғаннан кейін салынды. Бірінші кезең 1881 жылы аяқталды, ол кіреберіс залы мен баспалдақтан тұрды, қазіргі орталық бөлімде орналасқан. 1886 жылы Ноттингемдік сәулетші Джордж Статем шығыс бөлігін қосты. Кейінгі кеңейтулерге биік мұржа, 1894 жылы салынған қазандық бөлмесі мен монша жатады, олардың биіктігі бұл жердің танымалдылығын арттыра түсті. 1901 жылы Смедли көшесінің ар жағындағы солтүстік блок және би залы бар шыныдан жасалған Қысқы бақшалар салынды. Солтүстік блок Смедли көшесі арқылы екі қабатты көпірмен байланыстырылған. Ескерту: Смедли көшесінен кейін Банк жолы Ратленд көшесі болып өтеді. Ратленд соты – бұрынғы Матлок Хаус гидросы Ратленд көшесінің шығыс жағында орналасқан. Гидроэлектр станциясы 1863 жылы салынды, ал 1870 жылғы гравюрада негізгі блок, кем дегенде, бүгін көрінетін бөлігі, көп өзгермегені байқалады.

Дейл жолы

Дейл жолы Матлок көпірінен (Дервент өзенінің үстіндегі көпір) Матлок Баттың Солтүстік Парадине дейін созылады. Ол Дерби – Манчестер жолының (A6) бөлігі болып табылады және көптеген бұрылыстарға ие. Дейл жолы, Банк жолы сияқты (алдыңғы бөлімді қараңыз), Виктория архитектурасының көптеген мысалдарымен толы, бірақ олардың тек төртеуі ғана Англия мұрасының тізіміне енген. Алайда, Дейл жолындағы барлық ғимараттар Дербишир Дейлс аудандық кеңесі құрған екі ескерткіш аймақтың құрамына кіреді. Бұл ескерткіш аймақтар «Матлок көпірі» (Дервент өзеніндегі көпірден Дейл жолындағы теміржол көпіріне дейін), содан кейін «Матлок Дейл» деп аталады. Бұл бөлімде Дейл жолының негізгі ерекшеліктері Матлок көпірінен басталып, оңтүстікке қарай High Tor қонақ үйіне дейін сипатталады. Теміржол станциясы және станса үйі – Теміржол станциясы мен жақын маңдағы станса үйі 1850 жыл шамасында Джозеф Пакстон Мидленд теміржолының Дерби – Бакстон бағытын салу аясында жобалаған. Станса үйі салынғаннан бері көп өзгеріске ұшырамағандықтан Англия мұрасының ІІ санатты тізіміне енген, ал стансаның өзі тізімде жоқ. Матлок көпірі – Бұл Дервент өзенінен өтетін жол. Алғашқы тас көпір 13 ғасырдың ортасында өткелдің үстінде немесе жанында салынған. Ол 550 жыл бойы бір қатарлы қозғалысқа ғана арналған. 1890 жылдары көпірді кеңейту қажеттігі талқыланды, өйткені жол қозғалысы артып келе жатқан. Жаңа көпірді салу ұсынылды, бұл ескі көпірді бұзуды талап ететін. Алайда, қолданыстағы көпірдің енін екі есе арттыру туралы шешім қабылданды. Бұл жұмыс 1903–1904 жылдары жүзеге асырылды. 2007 жылы Кавдор карьеріндегі гипермаркетке баратын жол салынып біткен кезде көпірде бір бағытты қозғалыс енгізілді. Көпір Англия мұрасының ІІ* санатты тізіміне енген. Queens Head Inn – Холт-Лейн мен Дейл-роудтың қиылысындағы қазіргі ғимарат 19 ғасырдың соңында салынған. Ол кезде бұл Queens Head Inn болған, бірақ қазір ол дүкендерге айналдырылған. Базар залымен (төменде қараңыз) бірге, бұл Дейл жолының солтүстік жағында салынған ең алғашқы ғимараттардың бірі болды. NatWest Bank (қазір жабық) – Бұл 1901 жылғы ғимарат Дейл-роудтың шығыс жағында орналасқан (№ 19). Бұл Дейл-роудтағы аз ғимараттардың бірі, оның қасбеті кірпіштен жасалған (бірақ бірнешеуі тас қасбетті болса да, бүйірлері мен артқы жағы кірпіштен салынған). Базар залы – Бұл ғимарат Дейл жолының батыс жағында (№ 4, 6, 8, 10) Квинс Хед Инннің оңтүстігінде орналасқан. Базар залы 1867–68 жылдары салынған. Бірінші қабат 12 дүкеннен тұратын жалпы базар үйі ретінде пайдаланылса, екінші қабат жиналыстар, қоғамдық шаралар мен ойын-сауықтар үшін қолданылды. Бұл үшін сол кездегі танымал готикалық жаңғыру стилі таңдалды. Ғимарат сонымен қатар азаматтық мақтаныш пен әсерлі болу үшін жасалған, сондай-ақ қасбетіндегі мүсінделген геральдикалық қалқандардың қатарын көрсетеді. Қазір Базар залы дүкендер мен кеңселерге толы. Эванс зергерлік дүкені – Дейл жолының шығыс жағындағы Олде Энглис жолы мен Холт-Лейн арасындағы тораптардың арасында орналасқан Evans Jewellers дүкені (№ 93–95), оның шығып тұрған сағатымен, осы бөліктің орталық нүктесі деп есептелуі мүмкін. W. Evans & Son компаниясы 1893 жылы құрылғаннан бері осы ғимаратта үздіксіз сауда жасап келеді. Холт террасасы – Бұл Холт-Лейн мен Дейл-роудтың оңтүстік қиылысына қарап тұрған бес үйден тұратын терраса. Ол Дейл жолы мен Дервент өзенінің теміржол өткелінің солтүстігінде орналасқан. Холт-Лейн 1849 жылы Мидленд теміржолы ашылғанға дейін аңғар бойымен «негізгі жол» болды. Одан кейін Дейл-роуд ауданы дамыды және Дейл-роуд Холт-Лейнді қосалқы көшеге айналдырды. Қайық үйі – Бұл паб (қазір жабық) Дейл жолының батыс жағында Джон Хэдфилд үйінің жанында орналасқан. Паб 19 ғасырдың басында салынған және Англия мұрасының ІІ санатты тізіміне енген. Ол атын бір кезде Матлок Дейл мен Матлок Гринды байланыстырған шағын паромнан алған. 1872 жылы паромның орнына жаяу жүргіншілер көпірі салынды. High Tor Hotel – Бұл ғимарат 19 ғасырдың басында полковник Эдвард Пэйннің тапсырысымен салынған. Ол бастапқыда Тор Коттедж деп аталды және содан бері жеке үй, пансион, қонақ үй және мектеп (Матлок заманауи мектебі) сияқты әртүрлі мақсаттарда пайдаланылды. 2015 жылдың тамызында ол High Tor Hotel және Artists Corner Restaurant деп аталады және «заманауи бутик қонақ үйі» екенін мәлімдейді.

Спорт

Матлок – Matlock Town Football Club футбол клубының және Хоуп Вэлли футбол лигасының әуесқой ерлер командасының үйі. Matlock сонымен қатар футбол алаңының жанында ойнайтын Matlock and Cromford Meadows крикет клубының және жақын маңдағы ескі Matlock Lido-да жаттығып, 2011 жылдың тамызында жабылып, кейіннен шаралары Arc кешеніне көшірілген Matlock and District Swimming Club (сонымен қатар MAD Swimming деп те аталады) клубының да мекені. Matlock Cycling Club бірнеше ұлттық және халықаралық деңгейдегі велошпортшыларды тәрбиелеуге көмектесті, олардың ішінде Тим Гулд, Олимпиада чемпионы тау велосипедшісі Энни Ласт және жастар бөлімі бар. Matlock регби командасы өз алаңдағы ойындарын жақын маңдағы Cromford Meadows-та өткізеді. Олар 3 аға команданы ұстайды, ал 1-ші XV RFU лигасының құрылымында 6-шы деңгейде бақ сынасады. Matlock Rugby Club-ында 250-ден астам мүшесі бар, жасөспірімдер секциясы толық білікті жаттықтырушылармен қамтамасыз етілген. 2007 жылы клуб "Жыл командасы" номинациясы бойынша Дербишир Тиггер Прайс естелік кубогымен марапатталды. A6 Bakewell Road жолының шетінде, Matlock қаласының сыртында 2011 жылы Arc Leisure Matlock деп аталған жаңа көп мақсатты демалыс орталығы мен жүзу бассейні ашылды. Оны ресми түрде Лорд Себастьян Коу ашты.

Білім беру және өнер

Жыл сайын маусым немесе шілде айларында жергілікті музыканттар, бишілер, суретшілер және т.б. қатысатын Matlock Live атты өнер фестивалі өтеді. Жазғы шараның бір бөлігі ретінде Matlock Live көше музыканттары мен басқа да көше орындаушыларын Matlock қаласы бойынша көше орындаушыларының маршрутын құруға шақырады, осы арқылы Aquabox қайырымдылық қорына қаражат жинайды. Matlock Music Highfields мектебінде (Үстіңгі Ламсдейл орнында) бірқатар қоғамдық концерттер ұйымдастырады. Император бөлмелерінде ай сайын әңгіме айту кештері өтеді.

Білім беру тарихы

Матлоктағы алғашқы мектеп 1647 жылы жергілікті ұлдарға арналған тегін мектеп ретінде құрылды, бастапқыда оны жергілікті Джордж Спатемэн қаржыландырды, ал 1668 жылдан бастап Энтони Вулли қаржыландыра бастады. Бұл мектеп 1829 жылы қайта салынды және 1860 және 1889 жылдары кеңейтілді. 1816 жылы қыздар алғаш рет оқуға қабылданды. Бірнеше автобус бағыттары Бекуэлл жолындағы ескі автобус станциясына ғана қызмет көрсетуді жалғастыруда, бұл Матлокты Ұлыбританиядағы екі автобус станциясы бар ең кішкентай қалалардың біріне айналдырды. 2010 жылы Тақ алаңы жаяу жүргіншілерге арналған тротуарлар мен көше жиһаздарын ауыстыру арқылы жаңартылды, бұл тарихи аймаққа сәйкес келетін көрініс беруді мақсат етті. Ескі асфальт тротуарлар мен көлік айналымы аймағы жергілікті құмтаспен қайта салынды, кедергілер мұралық тіреулермен ауыстырылды және барлық көше шамдары жаңаларымен алмастырылды. Бэйкуэлл жолы мен Фирс Парад осы кезеңге кірмеді, себебі олар Тақ алаңынан жақын жерде орналасқан, ал Император жолымен бірге олар әлі де қайта құрылымдалуды күтуде.

Жергілікті БАҚ

Жергілікті жаңалықтар мен телеарналар – BBC East Midlands және ITV Central. Телевизия сигналдарын үш жергілікті қайта тарату станциясынан (Матлок, Стэнтон Мур және Бэйхилл) қабылдауға болады. Матлоктың жергілікті радио станциялары: 95.3 FM жиілігінде BBC Radio Derby, 102.8 FM жиілігінде Capital Midlands және 102.0 FM жиілігінде Greatest Hits Radio Yorkshire (бұрынғы Peak FM). "Матлок Меркурий" – қаланың апталық жергілікті газеті.

Жастар жатақханалары

Жастар жатақханалары қауымдастығының (YHA) бас кеңсесі Мэтлок қаласындағы Димпл жолындағы бұрынғы «Северн Трент Су» ғимаратында орналасқан.