Фридрих Мюнцер: Римдік тарихшы және филологтың өмірі мен трагедиясы
Friedrich Münzer
Фридрих Мюнцер (1868-1942) – неміс классикалық ғалымы, римдік саяси күрестерін зерттеген, просопографияны дамытқан. Терезиенштадт концлагерінде қаза болды.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Неміс тарихшысы және классикалық филолог (1868–1942)
German historian and classical philologist (1868–1942)
Фридрих Мюнцер (22 сәуір 1868 – 20 қазан 1942) – просопографияны дамытуға, әсіресе ежелгі Римдегі туыстық байланыстардың саяси тартысқа қалай әсер еткенін көрсетуге үлкен үлес қосқан неміс классикалық ғалымы. Ол Терезиенштадт концлагерінде қайтыс болды.
Friedrich Münzer (22 April 1868 – 20 October 1942) was a German classical scholar noted for the development of prosopography, particularly for his demonstrations of how family relationships in ancient Rome connected to political struggles. He died in Theresienstadt concentration camp.
Өмірбаян
Ол Силезияның Опплен қаласында (қазіргі Польшаның Ополе қаласында) еврей саудагер отбасында дүниеге келді, Лейпциг университетінде оқыды, содан кейін 1887 жылы Берлин университетінде Ото Хиршфельдтің жетекшілігімен «De Gente Valeria» тақырыбында диссертация қорғады. 1893 жылы ол Римге сапар шегіп, Георг Виссова оны «Realencyclopädie der classischen Altertumswissenschaft» энциклопедиясына биографиялық мақалалар жазуға шақырды. Одан кейін ол Афинаға барып, Акропольдегі қазба жұмыстарына қатысты. Сол жерде ол Клара Энгельспен танысты; олар екі жылдан соң, 1897 жылдың 4 қыркүйегінде үйленді. Осы уақыт аралығында Мюнцер 1896 жылы Базель университетінде жалақысыз лектор болып тағайындалды; ол мен Клара ата-аналарының көмегімен және жазған мақалаларының есебінен күнкөріс жасады. (Жұмысқа орналасуға өтініш бергенде, ол өзін евангелистік-лютерандық шіркеудің мүшесі ретінде көрсетті; үш жыл бұрынғы өмірбаянында оның еврей дінінде екені жазылған еді.) 1902 жылы ол классикалық филология кафедрасының екінші профессоры болып тағайындалды. 1912 жылы ол Кенигсбергке қызметке орналасып, неміс мемлекеттік қызметкері болды. Клара 1918 жылдың 15 желтоқсанында испан тұмауынан қайтыс болды; ал 1921 жылы жесір Мюнстер университетінде жұмыс істеді. Оның ең маңызды еңбегі – «Римдік ақсүйек партиялары мен ақсүйек отбасылары» 1920 жылы жарық көрді және оған алғаш рет даңқ әкелді. 1923 жылы ол университетте декан болып тағайындалды, ал 1924 жылы жесір әйел, Клара Лунке (туған тегі Плогер) -ға үйленді, осылай ол екі жасөспірімнің әкесі болды.
He was born at Oppeln, Silesia (now Opole, Poland), into a Jewish merchant family, went to Leipzig University and then in 1887 to Berlin University, where he wrote his thesis De Gente Valeria under the supervision of Otto Hirschfeld. In 1893 he traveled to Rome, where Georg Wissowa recruited him to write biographical articles for the Realencyclopädie der classischen Altertumswissenschaft. From there he went to Athens and participated in excavations on the Acropolis. He also met Clara Engels there; they were married two years later, on 4 September 1897. Meanwhile, Münzer had been appointed as an unsalaried lecturer at University of Basel in 1896; he and Clara were supported by their parents and his article writing. (When applying for the job, he reported himself as a member of the Evangelical Lutheran Church; three years earlier his CV had said he was of Jewish faith.) He was promoted to the second chair in classical philology in 1902. In 1912 he accepted a post at Königsberg, which made him an official in the German civil service. Clara died in the Spanish flu pandemic on 15 December 1918; and in 1921, the widower took up a post at the University of Münster. His greatest work, Römische Adelsparteien und Adelsfamilien (Roman noble parties and noble families") had appeared in 1920 and brought him fame for the first time. He was appointed a dean at the university in 1923, and in 1924 married a widow, Clara Lunke née Ploeger, becoming a stepfather to two teenagers.
Нацистердің қуғын-сүргіні
Мюнцер жалпы алғанда саяси белсенділік танытпады, бірақ 1933 жылы коммунистерді, «арий емес» азаматтарды және нацистік партияның қарсыластарын қызметтен босатуға бағытталған заң оны саясатқа тарта бастады. 1914 жылға дейін тағайындалған мемлекеттік қызметкерлер ресми түрде босатудан алынған еді, бірақ оның өмірбаяналарын жазушылар оның жұмысын сақтап қалуына ықпалды әріптестері мен бұрынғы студенттерінің араласуының тікелей себеп болғанын айтады. 1935 жылдың қаңтарында жаңа заң 65 жастан асқан барлық лекторылар мен профессорларды жұмыстан босатуды талап етті (бұл нацистік көзқарастарды қолдайтындарға көбірек орын ашу мақсатында жасалған), және Мюнцер 1935 жылдың 23 шілдесінде ресми түрде зейнетке шықты. Оның әйелі де 1935 жылы қайтыс болды, ал сол жылдың 14 қарашасында ол ресми түрде еврей болып танылды, осыдан кейін көптеген әріптестері мен таныстары одан алшақтады. Дегенмен, ол Паули Виссоваға арналған өмірбаяндық мақалаларын жазуын жалғастырды, және олар оларды жариялауды тоқтатпады, тіпті еврейлерге жариялауға тыйым салатын заңға қарамастан. 1938 жылы жаңа заң оны еврейлік орта атын қабылдауға мәжбүр етті, соның салдарынан ол ресми түрде «Фридрих Израиль Мюнцер – еврей» деп танылды. 1938 жылдың 12 желтоқсанында Рональд Саймға жазған хатында ол жағдайдың өзгеруінің өзін «қатты күйзелгенін» білдірді, бірақ өзін басқаларға қарағанда жақсы жағдайда сезінетінін де жазды. Кейбір достарының көшіп кетуге шақыруына қарамастан, ол көшкен жоқ. Бірақ 1942 жылдың шілдесінде Гестапо оны Терезиенштадт концлагеріне алып кетті. Оның асырап алған қызы Маргерете оған хаттар жіберу және алу, чемоданын қолданбай алып келу және, әрі қарай, Терезиенштадттан босату сияқты бірнеше жеңілдіктер алуға мүмкіндік берді. Бірақ лагерьде ішек қабыну эпидемиясы тарады, және ол Маргерете әкесі босатылатыны туралы хабар алған күні осы аурудан қайтыс болды.
Münzer was generally apolitical, but politics began to catch up with him in 1933 in the form of the law that sought to dismiss Communists, "non Aryans", and opponents of the Nazi Party. Civil servants appointed before 1914 were officially exempt, but his biographers attribute his continued employment to the intercession of influential colleagues and former students. In January 1935 a new law required the removal of all lecturers and professors over the age of 65 (a move to make available more posts for Nazi sympathizers), and Münzer formally retired on 23 July 1935. His wife died in 1935 as well, and on 14 November of that year he was officially classified as Jewish, upon which many colleagues and acquaintances distanced themselves from him. Nevertheless, he continued to write biographical articles for Pauly Wissowa, and they continued to accept them, in spite of a law forbidding Jews to publish. In 1938 a new law compelled him to adopt a Jewish middle name, and he became officially known as "the Jew Friedrich Israel Münzer". In a letter of 12 December 1938 to Ronald Syme, he wrote that the changed situation "deeply depressed" him, but that he still considered himself better off than many others. Despite the urgings of some friends, he refused to emigrate. But in July 1942 he was taken by the Gestapo to the Theresienstadt concentration camp. His adopted daughter Margerete won some privileges for him, such as the right to send and receive letters, and to receive his suitcase intact, and ultimately a release from Theresienstadt. But an epidemic of enteritis had been sweeping through the camp, and he succumbed to it the very same day that Margerete received the notice that her father was to be released.