Кіріспе

Швейцарияда 2003 жылғы 19 қазанда федералды сайлаулар өтті. Швейцарияның саяси жүйесінде, барлық төрт негізгі партия коалиция құратындықтан, үкіметтің ауысуы өте қиын, бірақ бұл сайлауда оңшыл, Еуропалық Одаққа және иммиграцияға қарсы Швейцария Халық партиясының күшті көрсеткені күтпеген нәтижеге әкелді. Солшыл партиялар – социал-демократтар мен жасылдар да өздерінің позицияларын жақсартты. Орталық және оңшыл партиялар – Христиан-демократиялық халық партиясы мен еркін демократиялық партия жеңіліске ұшырады. Сайлаудан кейін Федералды кеңестегі екі христиан-демократтың бірі Рут Метцлер Арнольдты Швейцария Халық партиясының ең ықпалды саясаткері Кристоф Блохер алмастырды.

Сайлау жүйесі

Швейцарияда екі палаталы заң шығарушы орган бар, ол – Федералдық Ассамблея (Assemblée Fédérale / Bundesversammlung / Asamblea Federale / Assemblea Federala). Ұлттық кеңес (Conseil National / Nationalrat / Consiglio Nazionale / Cussegl Naziunal) 200 мүшеден тұрады, олар Швейцарияның 26 кантоны мен жарты кантонына сәйкес келетін көпмандатты округтерде пропорционалдық өкілдік принципі бойынша төрт жылға сайланады. Штаттар кеңесі (Conseil des Etats / Ständerat / Consiglio degli Stati / Cussegl dals Stadis) көпмандатты және бірмандатты округтерден төрт жылға сайланатын 46 мүшеден құралған. Осы сайлау Ұлттық кеңеске және Штаттар кеңесінің көптеген мүшелеріне өткізілді. Швейцариядағы барлық партиялар француз, неміс және итальян тілдерінде әртүрлі атауларға ие және әртүрлі тілдік аймақтарда жеке-жеке науқандар жүргізеді.

Сайлау округі бойынша

Аарғау15363,920153,832Швейцария Халық партиясы778,7706Социал-демократиялық партия474,7273Христиан-демократиялық халық партиясы348,6392Еркін демократиялық партия342,6292Жасыл партия133,2021Евангелиялық халық партиясы116,8641Швейцария демократтары32,1750Бостандық партиясы5,0700Швейцария ұлтшылдары2,8670Аппенцелль Ауссерроден136,04717,789Еркін демократиялық партия7,1611Швейцария Халық партиясы6,6800Социал-демократиялық партия3,4680Басқалары1310Аппенцелль Иннерроден110,2283,595Христиан-демократиялық халық партиясы2,3101Швейцария Халық партиясы7250Басқалары3000Базель-Ландшафт7179,18679,248Швейцария Халық партиясы144,6242Социал-демократиялық партия134,6202Еркін демократиялық партия108,5661Жасыл партия68,6521Христиан-демократиялық халық партиясы54,7691Швейцария демократтары14,7070Евангелиялық халық партиясы14,5540Партиясыз 4Wb4,3320Бостандық партиясы1,1070Базель-Штат5116,36157,735Социал-демократиялық партия115,4923Швейцария Халық партиясы52,5741Еркін демократиялық партия27,9751Либералдық партия23,8730Христиан-демократиялық халық партиясы18,6120Жасыл партия16,1220Күшті балама Базель9,8930Евангелиялық халық партиясы8,0800Халық әрекеті4,4250Швейцария демократтары3,1220Федералды демократиялық одақ2,0860Берн26685,159288,679Швейцария Халық партиясы2,180,9618Социал-демократиялық партия2,058,3178Еркін демократиялық партия1,089,8974Жасыл партия683,0252Евангелиялық халық партиясы379,0991Федералды демократиялық одақ301,8861Швейцария демократтары196,4581Христиан-демократиялық халық партиясы172,6391Романд тізімі143,5580Бостандық партиясы77,4360Тәуелсіз денсаулық партиясы64,0810Әрекет Жорг Штетлер16,2540Фрибург7164,21074,547Христиан-демократиялық халық партиясы128,0632Социал-демократиялық партия108,4372Швейцария Халық партиясы107,9581Еркін демократиялық партия64,3691Христиан-әлеуметтік партиясы52,7661Жасыл партия20,3050Бос тізім – ынтымақтастық11,1580Федералды демократиялық одақ3,6250Евангелиялық халық партиясы3,6140Тәуелсіз қозғалыс2,6440Тікел кіру1,6940Женева11219,984101,081Социал-демократиялық партия268,7033Швейцария Халық партиясы198,5862Либералдық партия182,5172Христиан-демократиялық халық партиясы128,3171Жасыл партия121,7621Еркін демократиялық партия79,0301Ынтымақтастық58,9031Еңбек партиясы29,1950Швейцария патриоттарының одағы10,7350Коммунистер7,5060Гларус124,9346,304Социал-демократиялық партия3,8111Христиан-демократиялық халық партиясы7010Швейцария Халық партиясы3340Басқалары8310Гризоны5129,78250,766Швейцария Халық партиясы81,0122Социал-демократиялық партия59,6241Христиан-демократиялық халық партиясы56,2951Еркін демократиялық партия37,8491Федералды демократиялық одақ4,4840Юра248,35622,552Христиан-демократиялық халық партиясы17,5171Социал-демократиялық партия15,1861Еркін демократиялық партия7,2430Швейцария Халық партиясы3,6750Федералды демократиялық одақ7870Люцерн10237,537120,970Христиан-демократиялық халық партиясы345,7913Швейцария Халық партиясы280,5663Еркін демократиялық партия271,1532Социал-демократиялық партия130,6941Жасыл партия115,0761CHance2118,3520Евангелиялық халық партиясы9,5050Швейцария демократтары4,1370Нёшатель5105,23559,925Социал-демократиялық партия74,5512Швейцария Халық партиясы57,2791Еркін демократиялық партия37,8001Либералдық партия36,8080Жасыл партия35,2471Еңбек партиясы7,6550Ынтымақтастық5,6300Нидвальден128,26611,136Еркін демократиялық партия7,8881Швейцария демократтары9120Басқалары1110Обвальден122,90010,471Христиан-демократиялық халық партиясы6,4021Швейцария Халық партиясы3,2380Басқалары20Шаффхаузен248,02230,349Социал-демократиялық партия23,0541Еркін демократиялық партия16,9231Швейцария Халық партиясы16,5650Христиан-демократиялық халық партиясы1,5400Швиц489,90243,338Швейцария Халық партиясы72,4192Христиан-демократиялық халық партиясы38,8941Социал-демократиялық партия29,1341Еркін демократиялық партия25,4710Солотюрн7166,05278,689Социал-демократиялық партия136,6672Еркін демократиялық партия129,0862Швейцария Халық партиясы120,9672Христиан-демократиялық халық партиясы113,1931Жасыл партия32,2830Евангелиялық халық партиясы6,4450Санкт-Галлен12291,445124,786Швейцария Халық партиясы486,4214Христиан-демократиялық халық партиясы326,1043Социал-демократиялық партия270,3532Еркін демократиялық партия215,5992Жасыл партия103,8681Евангелиялық халық партиясы22,1180Федералды демократиялық одақ16,4570Швейцария демократтары11,1650Католикалық халық партиясы6,1290Жануарлардың әл-ауқаты – адамды қорғау6,0540Батыр және жаңашыл,Барлығы үшін бірі4,9570Швейцария Шығыс партиясы1,4050Тичино8198,99296,760Еркін демократиялық партия218,6192Социал-демократиялық партия189,4272Христиан-демократиялық халық партиясы180,3202Тичино лигасы58,4281Швейцария Халық партиясы55,6520Жасыл партия21,7650Рисорджименто тичинезе9,5520Тургоу6146,43162,771Швейцария Халық партиясы151,5913Христиан-демократиялық халық партиясы60,7641Социал-демократиялық партия52,0801Еркін демократиялық партия43,9091Жасыл партия29,2820Швейцария демократтары10,8790Евангелиялық халық партиясы10,0200Федералды демократиялық одақ7,1450Католикалық халық партиясы2,5570Бостандық партиясы1,1471Ури125,51311,323Еркін демократиялық партия3,9641Швейцария Халық партиясы3,3840Жасыл партия3,3120Басқалары1600Во18373,917172,119Социал-демократиялық партия604,8204Швейцария Халық партиясы567,0154Еркін демократиялық партия515,5924Жасыл партия315,4302Либералдық партия308,4372Еңбек партиясы187,3882Христиан-демократиялық халық партиясы128,8780Ынтымақтастық73,4830Федералды демократиялық одақ49,2250Евангелиялық халық партиясы18,3650Швейцария демократтары9,6750Келешек + қауіпсіздік7,2680Білу құқығы6,8430Вале7190,121101,344Христиан-демократиялық халық партиясы259,8463Социал-демократиялық партия128,4282Еркін демократиялық партия114,9101Швейцария Халық партиясы89,8341Христиан-әлеуметтік партиясы62,3820Жасыл партия17,4430Цуг367,31835,418Швейцария Халық партиясы28,7151Христиан-демократиялық халық партиясы23,7301Еркін демократиялық партия23,1780Балама Кантон Цуг14,0951Социал-демократиялық партия13,9290Цюрих34810,622365,859Швейцария Халық партиясы4,103,13612Социал-демократиялық партия3,153,11210Еркін демократиялық партия1,995,9885Жасыл партия1,040,6723Христиан-демократиялық халық партиясы667,2362Евангелиялық халық партиясы504,9521Балама тізімі266,0630Федералды демократиялық одақ253,3221Еркін форум112,7810Швейцария демократтары106,8770Hanf Ueli23,7310Парламент жастары!19,2870Еуропа партиясы12,1840Бостандық партиясы11,3640Гуманистік партия9,7300Die Jugend. ch4,2060Danowski3,6310Дереккөз: Bundesblatt, 2003 жылғы 18 қараша