DEET – комарыдан, масалардан және басқа да жәндіктерден қорғау үшін қолданылатын тиімді құрал. Қолдану шарттары, қасиеттері мен кемшіліктері туралы біліңіз.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Химиялық қосылыс
Chemical compound
Бұрынғы Австралия үкіметі департаменті, DEET деп белгілі.
the former Australian government department known as DEET
N,N Диэтил мета толуамид, сондай-ақ диэтилтолуамид немесе DEET (/d//iː//t/, di + этил + толуамид әріптерінен алынған DET), коммерциялық жәндіктерді қорғау құралдарының ең көне, ең тиімді және ең көп қолданылатын белсенді компоненті болып табылады. Бұл сәл сарғыш май, оны теріге немесе киімге жағуға болады және ол масалар, шыбындар, кенелер, масалар, қантұрсықтар, сорғыштар және көптеген басқа да тістейтін жәндіктерден қорғауды қамтамасыз етеді. Икаридиннен айырмашылығы, DEET көптеген адамдарға жағымсыз иіс шығарады, тері майлы болып қалады, пластик және синтетикалық маталарды ерітеді және күннен қорғайтын кремдермен жағымсыз әсерлеседі. DEET түрлі омыртқасыз жануарларға, соның ішінде кенелерге, шыбындарға, масаларға және кейбір паразиттік құрттарға қарсы тиімді.
N,N Diethyl meta toluamide, also called diethyltoluamide or DEET (/d//iː//t/, from DET, the initials of di + ethyl + toluamide), is the oldest, most effective and most common active ingredient in commercial insect repellents. It is a slightly yellow oil intended to be applied to the skin or to clothing and provides protection against mosquitoes, flies, ticks, fleas, chiggers, leeches, and many other biting insects. Unlike Icaridin, DEET emits an odor that many find unpleasant, leaves skin greasy, dissolves plastics and synthetic fabrics and interacts negatively with sunscreen. DEET is effective against a variety of invertebrates, including ticks, flies, mosquitos, and some parasitic worms.
Концентрациялар
Өнімдегі DEET концентрациясы 10%-дан төмен және шамамен 100%-ға дейін болуы мүмкін, бірақ 50%-дан жоғары концентрация қорғаныс мерзімін ұзартпайды. Жоғары концентрацияларды кейбір синтетикалық талшықтардың зақымдануы мүмкін болса да, киімге қолдануға болады. Ұлыбританияда мемлекеттік қаржыландырылатын денсаулық сақтау жүйесі, Ұлттық денсаулық сақтау қызметі (NHS), Ұлыбритания азаматтарына безгек таралған аймақтарға сапар жасағанда 50% концентрацияда қолдануды ұсынады. Сәбилер мен балалар үшін 10% концентрация ұсынылады. Health Canada 2002 жылдан бастап елде DEET концентрациясын 30%-ға дейін шектеу туралы шешім қабылдады, себебі қайталап қолдану кезінде ұзақ мерзімді тәуекелдің артуы байқалды. DEET көбінесе 100%-ға дейін концентрацияланған спрей немесе лосьон түрінде сатылады және қолданылады. Consumer Reports журналы DEET концентрациясы мен жәндік шағудан қорғаныс сағаттары арасында тікелей байланыс бар екенін анықтады. 100% DEET 12 сағатқа дейін қорғаныс беретіні, ал 20-34% концентрациядағы DEET құрамы 3-6 сағатқа дейін қорғаныс беретіні анықталды. Басқа зерттеулер DEET-тің тиімділігін растады. Ауруларды бақылау және алдын алу орталықтары (CDC) жәндіктер арқылы тарайтын патогендердің таралуын болдырмау үшін 30-50% DEET қолдануды ұсынады. 2008 жылғы зерттеуде DEET-тің жоғары концентрациясы мата арқылы жәндіктерді ығыстыру қабілетін жақсартатыны анықталды.
The concentration of DEET in products may range from less than 10% to nearly 100%, but concentrations greater than 50% do not increase the duration of protection. Higher concentrations can be safely applied to clothing, although it may damage some types of synthetic fibers. In the United Kingdom, the publicly funded healthcare system, the National Health Service (NHS), recommends that UK citizens should use a concentration of 50% when visiting areas of the world with malaria. A lower concentration of 10% is recommended for infants and children. Health Canada decided to limit DEET concentration to 30% in the country since 2002 due to an increased long term risk observed with repeated applications. DEET is often sold and used in spray or lotion in concentrations up to 100%. Consumer Reports found a direct correlation between DEET concentration and hours of protection against insect bites. 100% DEET was found to offer up to 12 hours of protection while several lower concentration DEET formulations (20–34%) offered 3–6 hours of protection. Other research has corroborated the effectiveness of DEET. The Centers for Disease Control and Prevention recommends 30–50% DEET to prevent the spread of pathogens carried by insects. A 2008 study found that higher concentrations of DEET have an improved ability to repel insects through fabric.
Қарсы көрсетілімдер
DEET 2 айдан кіші балаларға қолданылмауы тиіс. DEET көзді тітіркендіруі мүмкін және икаридиннен айырмашылығы, тыныс алуда қиындықтар, бас ауруы немесе сирек жағдайларда ауыр тері реакцияларын тудыруы мүмкін. Бұл репеллент басқа репелленттерге қарағанда ғылыми және токсикологиялық тұрғыдан мұқият зерттелген. 40 жылдық қолданыс және шамамен 8 миллиард адамға қолданылғаннан кейін DEET қауіпсіздігі жоғары. 1960 жылдан бері медициналық әдебиетте 50-ден аз ауыр улану жағдайлары тіркелді. Көптеген жағдайларда DEET-ті ұзақ мерзімді, көп мөлшерде, жиі немесе бүкіл денеге жағу болған. DEET концентрациясы мен улану тәуекелі арасында байланыс табылған жоқ. Ақылмен қолданғанда, DEET-ге негізделген репелленттер ауру тарататын жәндіктердің шағуынан қорғаудың маңызды болған жағдайларда қауіпсіз және ұзақ әсер етеді. 1998 жылы DEET-ті қайта тіркеу туралы шешімде (RED) АҚШ Қоршаған ортаны қорғау агенттігі (EPA) 14-46 DEET-ке байланысты болуы мүмкін ұстап алу жағдайларын, оның ішінде төрт өлім жағдайын хабарлады. EPA былай деді: "кейбір жағдайлар DEET уытына байланысты болуы мүмкін", бұл тәуекелді төмендетуі мүмкін, себебі дәрігерлер DEET қолданылған тарихын тексермеуі немесе DEET қолданғаннан кейін туындаған ұстап алу жағдайларын хабарламауы мүмкін. 1997 жылы Корнелл университетінің ғылыми кеңесші кеңселерінің Пестицидтер туралы ақпараттық жобасы "Эверглейдс ұлттық паркінің қызметкерлері DEET-ке көп көтерілгенде ұйқысыздыққа, көңіл-күйдің өзгеруіне және танымдық қабілеттің төмендеуіне бейім" деп мәлімдеді. Адам денсаулығына қатысты себептермен, Health Canada 2002 жылы қайта бағалауда "DEET-ті ұзақ мерзім бойы күнделікті қолдануды ескерген адам денсаулығына қауіптілік бағалауына негізделген" 30%-дан астам DEET бар жәндіктерден қорғау құралдарын сатуға тыйым салды. Агенттік 2-12 жас аралығындағы балаларға DEET бар өнімдерді тек 10% немесе одан аз концентрацияда қолдануға, репеллентті күніне 3 реттен артық қолданбауға, 2 жасқа дейінгі балаларға репеллентті күніне 1 реттен артық қолданбауға және 6 айдан кіші балаларға кез келген концентрациядағы DEET бар өнімдерді қолданбауға кеңес берді. 2020 жылы Флорида университетінің Халық денсаулығы және денсаулық сақтау колледжінің студенттері жүргізген зерттеуде Ұлттық денсаулық сақтау және тамақтану сараптамасының деректері талданды және "DEET метаболизмінің деңгейі анықтама шегінде немесе одан жоғары" 1205 қатысушы анықталды. Олар жүйелік қабыну, иммундық, бауыр және бүйрек функцияларымен байланысты биомаркерлерді талдады және "DEET әсерінің анықталған биомаркерлерге әсер ететініне дәлел таппады".
DEET should not be used on children younger than 2 months of age. DEET can irritate the eyes and, unlike icaridin, it can cause breathing difficulty, headaches, or, in rare cases, it may cause severe epidermal reactions. this repellent has been subjected to more scientific and toxicologic scrutiny than any other repellent substance. DEET has a remarkable safety profile after 40 years of use and nearly 8 billion human applications. Fewer than 50 cases of serious toxic effects have been documented in medical literature since 1960 Many of these cases of toxic effects involved long term, heavy, frequent, or whole body application of DEET. No correlation has been found between the concentration of DEET used and the risk of toxic effects. When applied with common sense, DEET based repellents can be expected to provide a safe as well as a long lasting repellent effect under circumstances in which it is crucial to be protected against arthropod bites that might transmit disease. In the DEET Reregistration Eligibility Decision (RED) in 1998, the United States Environmental Protection Agency (EPA) reported 14 to 46 cases of potential DEET associated seizures, including four deaths. The EPA states: " it does appear that some cases are likely related to DEET toxicity," which may underreport the risk as physicians may fail to check for history of DEET use or fail to report cases of seizure subsequent to DEET use. In 1997, the Pesticide Information Project of Cooperative Extension Offices of Cornell University stated that "Everglades National Park employees having extensive DEET exposure were more likely to have insomnia, mood disturbances and impaired cognitive function than lesser exposed co workers". Citing human health reasons, Health Canada barred the sale of insect repellents for human use that contained more than 30% DEET in a 2002 re evaluation "based on a human health risk assessment that considered daily application of DEET over a prolonged period of time". The agency recommended that DEET based products be used on children between the ages of 2 and 12 only if the concentration of DEET is 10% or less and that repellents be applied no more than 3 times a day, children under 2 should not receive more than 1 application of repellent in a day and DEET based products of any concentration should not be used on infants under 6 months. A 2020 study performed by students within the University of Florida's College of Public Health and Health Professions analyzed data from the National Health and Nutrition Examination Survey and identified 1,205 participants who had "DEET metabolic levels recorded at or above detection limits". They analyzed biomarkers related to systemic inflammation, immune, liver, and kidney functions, and found no "evidence that DEET exposure has any impact on the biomarkers identified."
Дене сұйықтықтарында анықтау
ДЭЭТ қанда, плазмада немесе зәрде газдық немесе сұйық хроматографиялық массалық спектрометрия арқылы ауруханаға жатқызылған науқастарда улану диагнозын растау үшін немесе медициналық-құқықтық өлім тергеуінде куәлік беру үшін анықталуы мүмкін. Дұрыс қолданған жағдайда, теріге жаққаннан кейінгі алғашқы 8 сағат ішінде қан немесе плазмадағы ДЭЭТ концентрациясы 0,3–3,0 мг/л аралығында, уланған науқастарда >6 мг/л, ал қасақана ауыз арқылы үлкен доза қабылдаған жағдайда >100 мг/л болуы күтіледі.
DEET may be measured in blood, plasma, or urine by gas or liquid chromatography mass spectrometry to confirm a diagnosis of poisoning in hospitalized patients or to provide evidence in a medicolegal death investigation. Blood or plasma DEET concentrations are expected to be in a range of 0.3–3.0 mg/L during the first 8 hours after dermal application in persons using the chemical appropriately, >6 mg/L in intoxicated patients and >100 mg/L in victims of acute intentional oral overdose.
Өте көп дозалау
ДЭЭТ-ті теріге қолдану нұсқауларға сәйкес жасалса, қауіпсіз. Кері әсерлер өте сирек, шамамен 100 миллион адамның біреуінде кездеседі. Алайда, ДЭЭТ-ті өте жоғары концентрацияда қайталап қолдану уытты энцефалопатияға алып келуі мүмкін, соның салдарынан күшті неврологиялық белгілер пайда болуы мүмкін, оларға ұстамалар, дікіл және сөйлеудің дұрыс болмауы кіреді. Балаларда тәуекел жоғары, себебі олардың дене салмағына шаққандағы дене бетінің ауданы үлкен.
Applying DEET to the skin is safe if done as directed. Adverse reactions are very rare, about 1 in 100 million people. However, repeated use of DEET in very high concentrations can lead to toxic encephalopathy with severe neurological symptoms including seizures, tremors and slurred speech. The risk is higher for children since they have a greater surface area to body weight ratio.
Өзара әрекеттесулер
Шешімді деректер көрсеткендей, DEET және күннен қорғайтын кремді бірге қолдану күннен қорғайтын кремнің қорғау факторын шамамен үштен бірге азайтады. Икаридиннен өзгеше, бұл комбинация екеуінің де сіңу деңгейін едәуір арттырады. Егер оларды бірге қолдану қажет болса, репеллентті күннен қорғайтын крем сіңгеннен кейін, кемінде 30 минуттан соң қолдану керек. DEET-ті тарақанға қарсы инсектицидтермен қолданғанда, ол ацетилхолинестераз тоқтаушысы – карбаматтың уыттылығын күшейтуі мүмкін. 1996 жылғы зерттеулер DEET-тің жәндіктерге иіс сезу әсерінен бөлек неврологиялық әсері де бар екенін, ал оның уыттылығы басқа инсектицидтермен бірге қолданғанда артатынын көрсетеді.
Limited data indicates that combining insect repellents with DEET and sunscreen decreases the sun protection factor of the sunscreen by about a third. Unlike icaridin, the combination also increases the absorption of both significantly. When the two need to be used together, the repellent should be applied after the sunscreen has been absorbed, about 30 or more minutes later. When DEET is used in combination with insecticides for cockroaches it can strengthen the toxicity of carbamate, an acetylcholinesterase inhibitor. These 1996 findings indicate that DEET has neurological effects on insects in addition to known olfactory effects, and that its toxicity is strengthened in combination with other insecticides.
Қоршаған ортаға әсері
Деэт биологиялық жинақталуға бейім емес болғанымен, оның жаңбырлы алабұға және тилапия сияқты тұщы су балықтарына шамалы улы әсері бар екені анықталды, сондай-ақ тұщы су зоопланктонының кейбір түрлеріне де улы екені көрсетілді. Деэт өндіріс және қолдану салдарынан су қоймаларында төмен концентрацияда табылды, мысалы, Миссисипи өзені мен оның салаларында, 1991 жылғы зерттеуде 5-тен 201 нг/л-ға дейінгі деңгейлер анықталды. 1975 жылғы зерттеуде Деэттің Қытай су жолдарындағы тұщы су организмдеріне тигізетін әсері талданды және Деэт басқа коммерциялық жәндіктерден қорғайтын заттармен салыстырғанда су организмдері үшін орташа деңгейде улы екені анықталды. Ең көп қауіпке ұшырайтын организмдер – балдырлар колониялары болды, олар Деэтке 500 нг/л концентрацияда ұшырағанда "маңызды биомассаның төмендеуіне және қоғамдық құрамының өзгеруіне" ұшырады. Деэт саңырауқұлақтар арқылы зоопланктон үшін аз зиянды заттарға ыдырайды.
Though DEET is not expected to bioaccumulate, it has been found to have a slight toxicity for fresh water fish such as rainbow trout and tilapia, and it also has been shown to be toxic for some species of freshwater zooplankton. DEET has been detected at low concentrations in water bodies as a result of production and use, such as in the Mississippi River and its tributaries, where a 1991 study detected levels varying from 5 to 201 ng/L. A 1975 study analyzed the effects of DEET on communities of freshwater organisms native to Chinese waterways and found that DEET was moderately toxic to aquatic organisms compared to other commercial insect repellants. The most at risk organisms were algae colonies which often experienced "significant biomass decline and community composition shift[s]" when exposed to DEET at 500 ng/L. DEET is biodegraded by fungi into products less toxic to zooplankton.
Әрекет ету механизмі
DEET екі арна арқылы масалардан қорғауды қамтамасыз етеді деп саналады: алыстан масаның иіс сезу рецепторларына әсер ету арқылы, сондай-ақ тікелей жанасқанда оның химиорецепторларына әсер ету арқылы.
DEET is thought to provide protection from mosquitos via two pathways, both by negatively impacting mosquito odorant receptors at a distance, and by negatively impacting mosquito chemoreceptors upon contact.
Тарих
ДЕЕТ 1944 жылы Сэмюэл Гертлер екінші дүниежүзілік соғыс кезіндегі джунглидегі соғыс тәжірибесінен кейін жасады. Алғашқыда ол шаруашылық далаларында пестицид ретінде сынақтан өтті, 1946 жылы әскери қолданысқа, ал 1957 жылы азаматтық қолданысқа енгізілді. Вьетнам және Оңтүстік-Шығыс Азияда қолданылды. Бастапқы түрі, "қоңыздар шырыны" деп белгілі, 75% DEET және 25% этанолдан тұратын ерітінді болып табылды. Кейіннен АҚШ Армиясы және USDA репелленттің жаңа нұсқасын әзірледі. Бұл құрамында DEET және полимерлердің қоспасы бар, ол оның таралуын ұзартып, булану жылдамдығын төмендетті. Бұл ұзартылған таралуға өтініш 1991 жылы Қоршаған ортаны қорғау агенттігінде тіркелді.
DEET was developed in 1944 by Samuel Gertler following its experience of jungle warfare during World War II. It was originally tested as a pesticide on farm fields, and entered military use in 1946 and civilian use in 1957. It was used in Vietnam and Southeast Asia. In its original form, known as "bug juice", the application solution was composed of 75% DEET and 25% ethanol. Later, a new version of the repellent was developed by the U. S. Army and the USDA. This formulation consisted of DEET and a mixture of polymers that extended its release and reduced its evaporation rate. This extended release application was registered by the Environmental Protection Agency in 1991.