Кіріспе

Швейцариялық саясаткер (туған 1940)

Кристоф Вольфрам Блохер (; 11 қазан 1940 жылы туған) – швейцариялық өнеркәсіпші және саясаткер, 2004 жылдан 2007 жылға дейін Швейцария Федералды Кеңесінің мүшесі болды. Швейцария Халық партиясының (SVP/UDC) мүшесі, ол Федералды әділет және полиция департаментін басқарды. Өнеркәсіпші ретінде ол EMS Chemie корпорациясының бас директоры және басым акционері болып байыды, қазір оны қызы Магдалена Мартулло Блохер басқарады. Оның әкесі пастор, ал анасы үй шаруасымен айналысқан. Блохер негізінен Лауфен ZH-да, кейін Кильхбергте өсті. Оның әкесі пастор, ал анасы – үй шаруасын жүргізген. Айда (қыз есімі Баур; 1908–1994) есімді әйелі болған. Оның әкесі Беуггеннен (Рейнфельденге жақын, Вюртемберг Корольдігі) шыққан, шамамен 1833 жылы Швейцарияға көшіп келген және 1861 жылы Берн Альптарындағы Шаттенхальб ауылының азаматы болған. Блохер Швейцария армиясында Әуе қорғанысы полкінің командирі және полковник болып қызмет етті. Ол заң ғылымдары бойынша DEA дәрежесін алған, ал 1971 жылы Цюрих университетінен заң ғылымдарының докторы ғылымын қорғады. Цюрих университетінде оқыған кезінде Блохер студенттер үйірмесін құрды, ол 1968 жылғы студенттік наразылықтарға және университеттердегі солшыл саясатқа қарсы болды.

Іскерлік мансап

Блохер 1969 жылы EMS Chemie компаниясында заң факультетінің студенті ретінде жұмыс істей бастады. 1972 жылы Блохер компанияның басқарма төрағасы және бас директоры болып сайланды, ал 1983 жылы ол EMS Chemie компаниясының көпшілік үлесін сатып алды. 2018 жылы Bilanz журналы Блохер отбасының байлығын оннан он бір миллиард швейцариялық франкқа дейін бағалап, оларды Швейцарияның ең бай он отбасының қатарына қосты. Швейцариялық Халық партиясының Цюрих бөлімін басқарумен қатар, Блохер «Тәуелсіз және бейтарап Швейцария үшін әрекет» (Aktion für eine unabhängige und neutrale Schweiz) ұйымын құрушылардың бірі болды және 1986 жылы ұйым құрылғаннан бастап 2003 жылы Федералдық Кеңеске сайланғанға дейін оның президенті қызметін атқарды. 1982 жылы Блохер Оңтүстік Африка жұмыс тобын құрды, ол Оңтүстік Африканы қолдайтын және Ульрих Шлюер сияқты швейцариялық парламент мүшелерінен тұратын ұйым болды. Швейцария үкіметінің қаржыландыруымен жүргізілген зерттеулердің авторы, тарихшы Питер Хугтың мәлімдемесіне сәйкес, Оңтүстік Африканың әскери барлау қызметінің құжаттары агенттіктің Блохермен, Питер Загермен және басқа швейцариялық саясаткерлермен байланысқа түсуге қызығушылық танытқанын көрсетеді, бұл Оңтүстік Африкадағы апартеидті жақсы жағдайда көрсетуге мүмкіндік берді. 1977 жылы Блохер Цюрих СВП-ның президенті болып сайланғанда, ол Цюрих СВП-ның саяси бағытын өзгертуге ниеттенгенін мәлімдеді, бұл партияны түрлі пікірлерге ашуға бағытталған пікірталастарды аяқтауға әкелді. Блохер Цюрихте тез арада билігін нығайтып, жергілікті бөлімшенің ұйымдық құрылымын, қызметін, үгіт-насихат стилін және саяси күн тәртібін жаңарта бастады. 1977 жылы кантондық «Жас СВП» (JSVP) құрылғаннан бастап партияның жас мүшелері қолдауға ие болды, сондай-ақ саяси оқу курстары ұйымдастырылды. Цюрих бөлімшесінің идеологиясы да нығайтылды, риторика қатаңдатылды, ал Блохер сот шешіміне шағым түсірді. Цюрих жоғарғы сотында екі тарап та келісімге келді. Кейін Цюрих аудандық сотының 4-ші бюросының төрағасы Блохерге қарсы расизм туралы заңды бұзды деген күдікпен қылмыстық шағым түсірді, себебі ол сөйлеуге артық көңіл бөлгендіктен. Аудандық сот Блохердің Ұлттық Кеңес мүшесі ретінде иммунитетін алып тастау туралы өтініш жасады. Парламенттің екі палатасы да бұл өтінішті қабылдамады.

2003 жылғы сайлау

Халық партиясы 2003 жылғы 19 қазандағы Федералды жиналыс сайлауында 26,6% дауыспен Ұлттық кеңестегі ең ірі партия болып қалыптасты. Блохер жеке өзі Цюрихтегі дауыс беруде көш бастап, Швейцарияның ең танымал және даулы саясаткеріне айналды. 1929 жылдан бері Халық партиясы (1971 жылға дейін Фермерлер, саудагерлер және тәуелсіздер партиясы [BGB] деп аталған) жеті мүшелі Швейцария Федералды кеңесінде өкілдік етіп келді. 1959 жылы қазіргі коалиция құрылған кезде BGB Кеңестегі ең кіші партия болды. 2003 жылға қарай ол ең үлкен партияға айналып, христиан демократтарының есебінен (қазіргі таңда ең кіші партия) тағы бір орын талап етті. SVP Блохерді екінші кандидат ретінде ұсынды. Бұл көптеген пікір қақтығыстарын тудырды, себебі бұрынғы SVP кеңесшілерінің көпшілігі партияның орталық аграрлық қанатынан шыққан болатын. Халық партиясының тағы бір мүшесі Самуэль Шмидті (орталықшыл қанаттың өкілі) кеңестен шығарып, оппозицияға өту туралы қорқытулардың арқасында Блохер 2003 жылдың 10 желтоқсанында сайланды. Ол Рут Метцлер Арнольдтың орнын басып, тарихтағы үшінші (және 1872 жылдан бері бірінші) қайта сайланбаған федералды кеңесші болды. Үшінші раундта Блохер Метцлерді 121 дауысқа қарсы 116 дауыспен жеңді. Сайлау үлкен медиалық оқиға ретінде күтілді және тікелей эфирде кеңінен тамашаланды. Блохердің сайлануынан кейін Швейцарияның саяси сол жақтағы мүшелері өздігінен наразылық акцияларын өткізді. Федералды кеңес мүшелерінің қайта құрылуы нәтижесінде Блохер Федералды әділет және полиция департаментінің басшысы болды.

Даулар

2004 жылы Блохердің федералды кеңес мүшелеріне қатысты конвенцияға қайшы келетін ұстанымы Швейцарияның конкорданс жүйесінің болашағы туралы әртүрлі болжамдарға себеп болды. Оған әріптесі Паскаль Кушепен 3 қазандағы NZZ газетінің жексенбілік санында берген сұхбатында шабуыл жасады. Бұл Швейцарияда бұрын-соңды болмаған жағдай еді, себебі Федералды кеңестің мүшелері дәстүрлі түрде бір-бірін ашық түрде сынамайды. 2006 жылғы 20 қаңтарда Цюрихте өткен партияның жылдық Albisgüetlitagung жиынында Блохер екі албандық азамат, саяси баспана іздеп жүргендерін "қылмыскерлер" деп атады, бірақ сол кезде сот шешімі шығарылмаған еді. Кейіннен, Швейцариялық мемлекеттік кеңес алдында ол тек "айыпталушы" деген сөзді қолданғанын мәлімдеді. Алайда, сөз жазылғандықтан, ол "қылмыскерлер" деген сөзді қолданғанын мойындауға мәжбүр болды. 2006 жылдың шілдесінде Штаттар кеңесінің комиссиясы Блохерді сөкпеді, бірақ ол Штаттар кеңесіне жалған пікірталас тудырып, жалған мәлімдеме жасауы Федералды кеңес мүшесі үшін қабылдауға болмайтын әрекет екенін мәлімдеді. 2007 жылдың 5 қыркүйегінде парламенттік комитет Блохерді 2006 жылы бұрынғы бас прокурор Валентин Рошахердің отставкасына қатысты өкілеттігін асырып кеткені үшін қатты сынға алды. Сонымен қатар, наурыз айында Германия билігі жеке банкир Оскар Холенвегерден ақша жылыстыру күдігімен тәркілеген құжаттар Блохердің Рошахерді қызметтен шеттету жоспарына қатысы болуы мүмкін екенін көрсетеді. Блохер мұндай жоспарға қатысқанын жоққа шығарды. Бұл оқиғалар 27 тамызда SVP бастаған "Блохерді құлатудың құпия жоспары" науқанымен бірге орын алды, ал партия өкілі С. Р. Ягги 6 қыркүйекте науқанның Рошахер ісі бойынша Блохерді айыптайтын құжаттарға сілтеме жасағанын растады. "Блохер-Рошахер ісі" 2007 жылғы алдағы федералды сайлауға дейін шиеленісті күшейтті. 25 қыркүйекте Ұлттық кеңес (төменгі палата) сайлау алдында мәселені талқылауға шешім қабылдады, бұл кеңес кеңсесінің бұрынғы шешімін жоққа шығарды. Блохер 2007 жылдың 18 қыркүйегінде Лозаннадағы Comptoir suisse (Швейцария жәрмеңкесі) іс-шарасына келген кезде наразылық білдіргендердің шабуылына ұшырады, ол оппозицияның назарына ілікті. 2012 жылдың қаңтар айында Блохердің Швейцария Ұлттық банкінің төрағасы Филипп Хилдебрандтың әйесі Кашья жасаған Банк Сарасиндегі валюталық операциялар туралы аты-жөнін жасырған куәгерден ақпарат алғаны хабарланды. Аталған куәгер кейіннен жұмысынан босатылды және Швейцарияның банктік құпиялылығы заңдарына сәйкес қылмыстық тергеуке түсті. Хилдебранд ішкі саудаға қатысты айыптауларды жоққа шығарды, "жалақорлықтың құрбаны" болғанын мәлімдеді және оның саяси қарсыластары айыптаулармен құпиялылық заңдарын және "Швейцарияның мүдделерін" қауіпке тікелейтінін айтты. Блохер 2011 жылы Хилдебрандтың отставкасын талап еткен, себебі ол СНБ-ның валюталық операцияларына байланысты шығындарынан кейін Хилдебранд отставкаға кеткен болатын.

2007 жылы қайта сайлануға үміткер болмады

2007 жылдың 12 желтоқсанындағы Швейцария Федералды Кеңесінің сайлауында Блохер өзінің орындығын сақтау үшін парламентте қажетті дауыс санын ала алмады. Оның орнына парламент 2007 жылдың 13 желтоқсанында мандатты қабылдаған Эвелин Видмер Шлумпфты (SVP-нің орташа көзқарасты мүшесі) сайлады. Осылайша Блохер Швейцария Федеративтік мемлекетінің тарихында, ол бұрынғы мерзімде алмастырған Рут Метцлерден кейін, 19 ғасырда Ульрих Оксенбейн мен Жан Жак Шалет Венелден кейін қызметтен шеттетілген төртінші федералды кеңесші болды. 2024 жылға дейін ол Швейцария Конфедерациясының президенті болмай, қызметтен кеткен соңғы федералды кеңесші болып табылады.

2008 жылғы кандидатура

Федералды кеңесші Самуэль Шмидтің 2008 жылғы 12 қарашада отставкаға кетуінен кейін Блохер қайтадан осы лауазымға үміткер болуға шешім қабылдады. Халық партиясы оны Уэли Маурермен бірге тікелей ұсынды. 2007 жылғы сайлау қорытындыларын ескере келе, Блохердің қайта сайлану мүмкіндігі өте төмен деп есептелді. Күткендей, ол қайта сайлана алмады және партияласы Уэли Маурерге орын беруге мәжбүр болды, ол сайлаудың жеңімпазы атанды.

Кеңестің мүшесі

2008 жылы Блохер SVP-нің 5 вице-президентінің бірі болды. 2007/2008 жылдардағы UBS-тің өте үлкен шығындарынан кейін, оның төрағасы Марсель Оспель 2008 жылдың 1 сәуірінде қызметтен кетті, ал Блохер оның орнын басалауға үміткер ретінде қарастырылды. Алайда, бұл лауазым банктің бас юрисі Питер Курерге берілді. Блохер 2014 жылдың 9 ақпанында Швейцариядағы иммиграциялық квоталар жөніндегі референдумның сәтті өтуіне зор үлес қосты және Швейцарияға иммиграцияны шектеуге бағытталған саясатты қолдауын жалғастырды. 2011 жылы Ұлттық кеңеске қайта оралған Блохер 2014 жылдың 31 мамырында отставкаға кететінін жариялады, себебі ол "парламентте тым көп уақытты босқа кетіріп жатқанын" және референдум нәтижесін іске асыру сияқты басқа да саяси мақсаттарына көңіл бөлгісі келетінін айтты, сондай-ақ Швейцарияның Еуропалық Одаққа қосылуына қарсы бағытталған жоспарланған бастаманы жүзеге асыруды қалады. 2016 жылдың қаңтарында, 2015 жылғы федералды сайлаулардан кейін, онда Швейцариялық халық партиясы рекордтық үлкен жеңіске жетті, Блохер сәуір айында өкілеттігі аяқталғанда SVP вице-президенті болып қайта сайланбайтынын мәлімдеді. Бірақ осыған қарамастан, Блохер саясатқа қатысып, "Еуропаға және иммиграцияға қарсы науқандарын жалғастыратынын" және SVP-дегі жоғары лауазымын сақтайтынын хабарлады. Блохер 2016 жылдың 28 ақпанында өткен "Шетелдік қылмыскерлерді тиімді түрде шығару" атты халықтық бастаманы қолдады, бірақ оның қабылданбауынан кейін SVP-ні өз күнтәртібін ілгерілету үшін үкіметтегі мүмкіндіктерін пайдалануға шақырды. 2016 жылдың сәуіріндегі сұхбатында Блохер АҚШ президенті Рональд Рейганды "мен көрген ең жақсы президент" деп атады және Рейган сияқты, президенттікке үміткер Дональд Трампты бағаламақ, бірақ күткеннен де қабілетті және ұлы болады деп ойлады. Трамптың сайлаудағы жеңісінен кейін Блохер оның жеңісінің иммиграция сияқты мәселелерде халықтың алаңдаушылығын елемеушілікке қарсы ескерту екенін айтты, сондай-ақ "адамдар өздерін басқаратындарға қарсы әлсіз сезінеді және Трамп олар үшін тежегіш клапан" деді. Блохер Швейцарияның Еуропалық Одаққа мүшелігіне қарсы күресін және Швейцарияның бейтараптығын нығайтуды жалғастырды. 2018 жылдың наурызында SVP Блохердің партияның бас стратегі лауазымынан кеткенін, бірақ ол Швейцария саясатына қатыса беретінін мәлімдеді. 2024 жылдың 19 қаңтарында Блохер саясаттан толығымен кеткенін жариялады.

Қоғамдық имидж

Блохерді кейбір саяси бақылаушылар SVP партиясының бет-бейнесі деп санайды, ал оның партияда болуы SVP сайлаушыларының арасында сайлауға қатысу деңгейін арттырудың маңызды факторы болды. Фрибург университетінің профессоры Дамир Скендерович Блохерді Австрияның Бостандық партиясы және Австрияның болашағы үшін альянсының мүшесі Йорг Хайдермен, Норвегияның Прогресс партиясының Карл И. Хагенмен және Италияның Солтүстік лигасының Умберто Боссимен салыстырды. Америкалық оңшыл популистік саясаткер және медиа тұлғасы Стив Бэннонның сөзіне қарағанда, Блохер Еуропалық Одаққа ерте қарсы шыққандығы үшін АҚШ-тың 45-ші президенті Дональд Трампқа сілтеме жасай отырып, "Трамптан бұрынғы Трамп" болды.

Жеке өмір

Блохер үйленген және үш қызы (Магдалена, Мириам, Рахель), бір ұлы (Маркус) мен он екі немересі бар. Блохер теледидар ұстамайды.